IV Eindrapportage deel 1 de maatlat als beleid (getekend raadsvoorstel/besluit)

Initiatiefvoorstel Zaaknummer:

812833

Behandelaar: E-mail:

Gedda Jansonius Gedda.Jansonius@hardenberg.nl

Stuurgroep GGM:

28 oktober 2024

Raad:

3 december 2024

Onderwerp: Eindrapportage deel 1 de maatlat als beleid

WIJ STELLEN DE GEMEENTERAAD VOOR OM TE BESLUITEN: 1. eindproduct deel 1 Groene en Gezonde maatlat vast te stellen; 2. dit eindproduct deel 1 te gebruiken bij de actualisatie van regulier beleid; 3. voor de uitvoering van de laatste fase van de maatlat € 110.000 beschikbaar te stellen en dit te dekken vanuit de algemene reserve en te verwerken in het jaarrekeningresultaat.

Inleiding In maart 2023 heeft de gemeenteraad van Hardenberg ingestemd met het programma klimaat, water en biodiversiteit. Dit programma bevat een aantal doelstellingen en acties die een uitwerking vormen op de in de omgevingsvisie gestelde ambities. Onderdeel van het programma is het maken van een maatlat met inrichtingsprincipes voor een klimaatrobuuste en natuur-inclusieve leefomgeving. Met de behandeling van het programma in de raad, is door de raad aangegeven dat ze graag het maatlatproces zelf wil trekken om zo de ambities op het gebied van klimaat en natuur kracht bij te zetten en een extra impuls te geven. Hiervoor is een stuurgroep geformeerd. Het afgelopen half jaar is er in fasen en in samenwerking tussen raad, college en ambtelijke organisatie aan de ontwikkeling van de maatlat gewerkt, met in de vorige fase als resultaat een inhoudelijke verkenning van de thematiek en vaststelling van de inhoudelijke scope. Voor de zomer is door uw raad deze scope en daarbij behorende uitgangspunten vastgesteld. In de zomer is verder gewerkt aan de inhoudelijke uitwerking van de maatlat om te komen tot een concreet en werkbaar instrument voor toepassing in beleid en projecten op het gebied van de fysieke leefomgeving. Onderzocht is welke wettelijke normen er zijn er welke lokale regelgeving er vastgesteld is waar we rekening mee moeten houden.

Er wordt ook gewerkt aan een tool die gebruikt kan worden als toetsingsinstrument. In het najaar wordt via ontwerpend onderzoek met een aantal concrete casussen, zoals de ruimtelijke ontwikkelingen in Balkbrug en Dedemsvaart de werking van het instrument getoetst. Om de maatlat straks als kaderstellend en toetsend instrument te kunnen gebruiken is ook duidelijk geworden dat het bestaande beleid onvoldoende houvast biedt en doorwerking heeft en dat er inhoud ontbreekt. Met het voorliggende voorstel wordt deze beleidsleemte opgevuld.

1

Doelen De groene en gezonde maatlat is gericht op het ontwikkelen van een nieuwe standaard voor de ruimtelijke inrichting van de gemeente Hardenberg, waarbij er meer aandacht is voor positieve gezondheid, biodiversiteit en klimaatadaptatie. Argumenten Tijdens de ontwikkeling van de maatlat werd goed zichtbaar dat het belang van de opgaven in grote lijnen is geborgd in de gemeentelijke omgevingsvisie, maar dat de doorwerking richting de praktijk grotendeels ontbreekt voor de thema’s klimaatadaptatie, biodiversiteit en positieve gezondheid. Omdat dit maatlatproces een verandering in de praktijk beoogt, is het van belang de verbinding tussen visie en praktijk wordt gelegd en dus tussen beleid en maatregelen en concrete eisen. Daarom is dit ‘eindproduct deel 1’ ontwikkeld, met een beschrijving van beleidskaders die momenteel ontbreken, maar nodig zijn voor duidelijkheid, afbakening en legitimering van maatregelen in de praktijk. Deel 1 van het eindproduct van de maatlat is: De maatlat als Beleid. In de bijlage is het eerste deel opgenomen. De inhoud is vormgegeven aan de hand van de structuur zoals weergegeven in onderstaande structuur, waarbij de inhoud naar de verschillende niveaus is vormgegeven.

Figuur 1 Structuur van de maatlat als beleid De maatlat als beleid is een beschrijving van inhoudelijke visie, doelen en ambities, voor de thema’s die centraal staan in het maatlatproces. De eisen vormen het meest concrete niveau en dus ook de operationalisatie van de thema’s. De eisen zijn praktisch toepasbaar en te toetsen. De eisen zijn niet opgenomen in dit eindproduct deel 1 de maatlat als beleid, maar zullen als deel 2: De maatlat als instrument (of tool) worden gepresenteerd nadat ze via ontwerpend onderzoek zijn getoetst en besproken op hun werking, zowel afzonderlijk als in samenhang.

2

Deze beschrijving vult de (beleids)leemte tussen visie en uitvoering die momenteel bestaat. Dit eindproduct is niet bedoeld als zelfstandig beleidsdocument waarin doelen, middelen en tijdshorizon is opgenomen. Met het vaststellen van het eindproduct legt de gemeente de inhoudelijke beleidsrichting vast, met daarbij het voornemen om deze inhoud in de toekomst te borgen in bestaande of nieuwe beleidsinstrumenten. Zo kan de (juridische)borging bijvoorbeeld plaatsvinden bij een volgende actualisatieronde van de omgevingsvisie. Een volledig plan voor implementatie en borging van de maatlat zal aan het einde van het proces worden toegevoegd aan de besluitvorming. Op 15 juli jl. is in een openbare avondsessie - van raad, college, ambtelijke organisatie en kritische vrienden - de structuur en inhoud van de maatlat als beleid gepresenteerd en besproken in drie parallelsessies. De inhoud is niet statisch en is onderhevig aan landelijke en/of provinciale beleidsontwikkelingen. In het vervolgproces van de maatlat worden ook de consequenties van de inhoud zichtbaar gemaakt, middels ontwerpend onderzoek. De inhoud kan dus ook worden beïnvloed door politieke/bestuurlijke keuzes op lokaal niveau als gevolg van de uitkomsten van het ontwerpend onderzoek.

Dit eindproduct is daarom nu nog niet geschikt als zelfstandig beleidskader, maar geeft de richting aan de eisen die uiteindelijk in de maatlat komen. Mocht het vervolgproces leiden tot nieuwe inzichten, dan zal de voorliggende beleidsrichting daarop worden aangepast aan het einde van het maatlatproces als onderdeel van het complete pakket aan eindproducten. Reactie college Het maatlatproces is een raadsproces dat in goede samenwerking met college en ambtelijke organisatie wordt uitgevoerd. Aan CMT en het college is dit eindproduct voorgelegd, om daarop reactie en advies te geven aan de Raad. Het college is positief over het initiatief dat uw raad heeft genomen voor het ontwikkelen van een groene en gezonde maatlat en het voorliggende eindresultaat deel 1. Het streven naar kwaliteit bij gebiedsontwikkelingen wordt van harte ondersteund. De invoering van de Groene Maatlat als afwegingskader brengt met zich mee dat reeds vanaf de start van een initiatief of ontwikkeling het perspectief (en de ontwerpprincipes) worden verbreed. We vragen uw raad om begrip voor het feit dat de internalisatie van de veranderingen die deze werkwijze met zich meebrengt enige tijd van onze organisatie gaat vergen.

Het college ziet uit naar de vervolgfase waarin het nu vast te stellen beleid wordt getest, medio november, met ontwerpend onderzoek aan de hand van de woongebieden Balkbrug en Dedemsvaart en bedrijventerrein Rollepaal-Oost. De vervolgfase kan worden benut om de vraagstukken en dilemma’s die zich voordoen rondom de beoogde kwaliteit in relatie tot de uitvoerbaarheid te evalueren en aan de hand daarvan onze werkwijze verder te ontwikkelen. Over de uitkomsten gaat het college graag in gesprek voordat het beleid definitief opvolging krijgt. Het college ziet het vervolgproces met vertrouwen en enthousiasme tegemoet. Risico's en kanttekeningen Het is belangrijk dat dit beleid wordt omarmd en geborgd. Het geeft namelijk houvast bij de verdere ontwikkeling van de maatlat en zal ook als kader dienen bij de fysieke uitvoering. Omdat de consequenties van het beleid in het vervolgproces in beeld wordt gebracht wordt de implementatie van het beleid gedaan bij afronding van het proces. Op deze wijze wordt voorkomen dat het beleid leidt tot problemen in de uitvoering.

3

Werelddoelen van de Verenigde Naties (SDG) Dit voorstel draagt bij aan de volgende werelddoelen: - Schoon water en sanitair - Duurzame steden en gemeenschappen - Klimaatactie - Leven op het land - Goede gezondheid en welzijn Toelichting werelddoelen VN Met het uitvoeren van de Groene en Gezonde maatlat dragen we bij aan diverse SDG doelen. Sterker nog, ons doel is om bij te dragen aan het hoofddoel van de SDG's: een betere en duurzame wereld voor iedereen te maken. Financiën Voor de uitvoering van de laatste fase van de maatlat wordt aanvullend budget gevraagd van € 110.000. Dit wordt ingezet voor de uitvoering van ontwerpend onderzoek, waarbij we concrete casussen gebruiken om de maatlat te testen en de casussen te verbeteren. Ook wordt er een tool ontwikkeld die het mogelijk maakt om ontwerpen te toetsen op de maatlat criteria. Ook wordt dit extra budget gebruikt voor de uitvoering van een maatschappelijke kosten/baten analyse, waarmee inzichtelijk wordt wat de (financiële) effecten zijn van de groene en gezonde maatlat. Verwerking persoonsgegevens Er zijn bij dit voorstel geen persoonsgegevens verwerkt. Communicatie Informatie over het proces de groene en gezonde maatlat is terug te vinden op de speciale webpagina op de gemeentelijke website https://www.hardenberg.nl/gemeenteraad/groene-en-gezonde-maatlat.

Vanwege het unieke karakter van het proces wordt ook nagedacht over het plaatsen van een artikel in landelijke vakbladen, zodat andere gemeenten kunnen leren van de aanpak. Dit proces wordt doorlopen met raad, college en organisatie. Maar ook wordt een groep van 'kritische vrienden' in dit proces meegenomen om in het proces met ons mee te denken en te reflecteren. Uitvoering In het vervolgproces van de maatlat wordt de inhoud zoals deze is gepresenteerd in bijlage 1, getoetst aan de hand van concrete woning- en bedrijventerrein ontwikkelingen. Dit gebeurt met de methode ontwerpend onderzoek, waarin het mogelijk is samen met vakspecialisten, stakeholders, collegeleden en raadsleden te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn. Dit zorgt voor maatlat die ook praktisch toepasbaar is en tegelijkertijd worden de casussen verrijkt. Het ontwerpend onderzoek wordt uitgevoerd met externe ontwerpbureaus.

De stuurgroep Groene en Gezonde maatlat, B.T. Gelling (voorzitter), S.E. Hof, H. Lennips, H.A. Mijnheer, J.W. Brommer, G.H. Luisman, H. Volkers, M.J. de Greef-Moes 4

Raadsbesluit Zaaknummer:

812833

Onderwerp: Eindrapportage deel 1 de maatlat als beleid

De raad van de gemeente Hardenberg; gelezen het voorstel van de stuurgroep Groene en Gezonde maatlat;

Besluit:

1. eindproduct deel 1 Groene en Gezonde maatlat vast te stellen; 2. dit eindproduct deel 1 te gebruiken bij de actualisatie van regulier beleid; 3. voor de uitvoering van de laatste fase van de maatlat € 110.000 beschikbaar te stellen en dit te dekken vanuit de algemene reserve en te verwerken in het jaarrekeningresultaat.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Hardenberg van 3 december 2024. De raad voornoemd, de griffier,

de voorzitter,

F.G.S. Droste

M.W. Offinga

5