Integraal Veiligheidsplan 2025-2028 Gemeente Hardenberg

Nepnieuws, desinformatie en complottheorieën verspreiden zich snel doordat er veel verschillende polariserende groepen en individuen (online) actief zijn die elkaar vinden in het afwijzen van de overheid en het overheidsbeleid. Voor de samenleving als geheel kan er een dreiging van complotdenkers uitgaan omdat de kans op polarisatie toeneemt.

Polarisatie leidt tot meer spanningen in de Hardenbergse samenleving. En wanneer complottheorieën oproepen tot haat en geweld worden ook wettelijke grenzen overschreden. De gemeente Hardenberg werkt eraan om te voorkomen dat mensen radicaliseren, extremistische ideeën krijgen of groepen tegen elkaar opstoken en werkt hierbij samen met politie en het Openbaar Ministerie. Dat is nodig om onze democratische rechtsstaat te beschermen. De gemeente heeft, naast een preventieve rol, ook een cruciale rol bij het realiseren van een integrale lokale aanpak waarbij de verbindingen tussen de domeinen zorg, onderwijs en veiligheid wordt doorontwikkeld en bestendigd.

3.5.2. Georganiseerde ondermijnende criminaliteit Ondermijning is een gevolg van veel verschillende vormen van criminaliteit, waarbij de grenzen tussen de bovenwereld (de ‘gewone’ maatschappij) en de onderwereld (criminelen) vervagen. Georganiseerde en ondermijnende criminaliteit is altijd geworteld in de lokale samenleving. Plegers van georganiseerde criminaliteit maken gebruik van dezelfde, legale structuren en voorzieningen als inwoners, zoals, transportvoorzieningen, financiële en juridische dienstverlening, vakantieparken, de vastgoedsector etc. Deze verwevenheid met de legale wereld heeft vergaande consequenties en maatschappelijke effecten die veel druk uitoefenen op de samenleving waardoor het gevoel van veiligheid en leefbaarheid afneemt.

Onze aanpak richt zich op... • integraal inzetten in het voorkomen en tegengaan van radicalisering, extremisme en polarisatie. • ontwikkelen en borgen van werkprocessen. • ontwikkelen van een meld- en adviespunt waar inwoners, ondernemers en professionals terecht kunnen met vragen over (hoe om te gaan met) radicalisering, extremisme en polarisatie en meldingen kunnen doen over mogelijk radicaliserende individuen of groepen.

In de gemeente Hardenberg is een verschuiving te zien naar minder zichtbare criminaliteit, zoals ondermijning. We zien onder meer productie en drugshandel, witwassen van crimineel vermogen en (zorg)fraude. Een effectieve aanpak van ondermijnende criminaliteit vraagt om een intensieve samenwerking tussen diverse overheden (gemeente, politie, openbaar ministerie, belastingdienst) maar ook integrale aandacht binnen de gemeentelijke organisatie. Hiermee bundelen we kennis en expertise en verbeteren onze informatiepositie. Dit leidt tot een stevigere samenhang in de aanpak van ondermijningscasuïstiek.

29

Het diepgewortelde probleem van ondermijning lossen we niet zomaar op. Het vergt een lange adem. We zetten in op o.a. het vergroten van de maatschappelijke, ambtelijke en bestuurlijke weerbaarheid. Doordat ondermijnende criminaliteit het vertrouwen in de overheid en de rechtstaat aantast vinden we het belangrijk om hier stevig tegen op te treden en de komende jaren willen we de bestaande aanpak tegen ondermijning intensiveren. We zetten de stevige aanpak tegen georganiseerde ondermijnende criminaliteit voort en werken daarbij samen met 11 gemeenten in de regio IJsselland (zie 1.1) met als doel IJsselland zo onaantrekkelijk maken voor georganiseerde en ondermijnende criminaliteit.

Onze aanpak richt zich op...... • doorontwikkelen van de Ondermijningstafel Hardenberg (OTH) waar we informatie veredelen, de integrale aanpak van ondermijningscasuïstiek intensiveren en bevorderen. • het verstevigen van een samenhang in de aanpak van ondermijningscasuïstiek. • opschalen van ondermijningscasuïstiek naar het RIEC indien nodig.

30

3.5.3. Bestuurlijk instrumentarium actualiseren en toepassen De gemeente Hardenberg wil voorkomen dat zij onbedoeld een vergunning, subsidie of overheidsopdracht verstrekt die wordt misbruikt voor criminele activiteiten waardoor de veiligheid, leefbaarheid, de rechtsorde of de bestuurlijke slagkracht worden aangetast. Daarnaast wil zij de concurrentiepositie van bonafide ondernemers beschermen. Om dit te voorkomen heeft de gemeente bestuurlijke instrumenten die toegepast kunnen worden in de aanpak van ondermijning, zoals de Wet Bibob. De Wet Bibob (Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur) biedt gemeenten de mogelijkheid een subsidie, vergunning of overheidsopdracht in te trekken of te weigeren als er twijfel bestaat over de integriteit van de aanvrager of de betrokkene(n). Voor een zo volledig en transparant mogelijke toepassing van het instrumentarium legt de gemeente in een beleidsregel Wet Bibob vast in hoeverre en op welke wijze de mogelijkheden die de wet biedt worden toegepast en gebruikt. De beleidsregel Wet Bibob van de gemeente Hardenberg is vastgesteld in 2009.

Onze aanpak richt zich op...... • toepassen van bestuurlijke maatregelen om (drugs)overlast en drugscriminaliteit tegen te gaan. • de integrale aanpak van illegale hennepteelt op basis van het regionaal hennepconvenant. • herzien van de bestaande beleidsregel Wet Bibob en beleidsregel Opiumwet worden, daar waar nodig actualiseren en consequent inzetten in samenwerking met (veiligheids) partners.

3.5.4. Maatschappelijke weerbaarheid Criminelen maken gebruik van kwetsbare locaties in de gemeente Hardenberg als het gaat om ondermijning. Het gaat met name om bedrijvenen industrieterreinen, garageboxen, het buitengebied en vakantieparken. Door de grote oppervlakte en dunner bevolkte gebieden, het zogenaamde buitengebied, is het makkelijker om te verdwijnen in de anonimiteit, omdat er minder toezicht is. Verder kent de gemeente meerdere vakantieparken. Ook op deze parken is minder toezicht, omdat dit veelal particulier grondgebied betreft. Hierdoor bieden de parken de gelegenheid voor criminele organisaties om uit het zicht te blijven en biedt dit kansen voor criminele activi-

teiten. Een zichtbare, nabije en optredende overheid blijft ook de komende jaren van belang evenals het vergroten van maatschappelijke weerbaarheid.

Onze aanpak richt zich op...... • bewustzijnsbevordering van inwoners en ondernemers door berichten op social media, deelnemen aan campagnes en het verzorgen van voorlichtingen over het herkennen van signalen van ondermijning. • de integrale aanpak, binnen RIEC-verband, van concrete signalen van ondermijning om georganiseerde en ondermijnende criminaliteit tegen te gaan. • uitvoeren van (preventieve) integrale controles op kwetsbare locaties of informatie gestuurde controles op andere locaties als daar aanleiding voor is. • het vergroten van de zichtbaarheid en meldingsbereidheid.

die tegenstand biedt aan ondermijnende criminaliteit. Als gemeente willen we de onderwereld niet faciliteren en gaan we misbruik van onze voorzieningen tegen. Dat vraagt doorlopend om versterking, want een weerbare overheid is nooit af. Het afgelopen jaar is geïnvesteerd in het bewust en alert maken van ambtenaren. Daar is veel mee bereikt maar tegelijk is er nog veel te doen. Dat is een organisatie brede opgave.

Onze aanpak richt zich op...... • bewustzijnsbevordering en verhogen van integriteit binnen de gemeentelijke organisatie zodat ambtenaren en bestuurders veilig(er) hun publieke taak kunnen uitvoeren.

3.5.5. Ambtelijke en bestuurlijke weerbaarheid en integriteit Een weerbare overheid is een overheid waar inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners op kunnen vertrouwen en een overheid 31

4. Communicatie We vinden communicatie over onze prioriteiten en inzet belangrijk. Doordat te doen winnen en behouden we het publiek vertrouwen. Dit is cruciaal in het licht van preventie. Bovendien is veiligheid een gezamenlijke verantwoordelijkheid en zijn we de oren en ogen van inwoners en ondernemers hard nodig.

We maken de drempel laag en eenvoudig zodat onze inwoners en ondernemers bereid zijn melding te doen van vermoedens en misstanden. Dit levert een bijdrage aan het inzichtelijk maken van criminaliteit en aan het slagen van de ambities van het integraal veiligheidsplan. In de communicatie hanteren wij een aantal uitgangspunten: • • • •

Wij communiceren transparant, helder, consistent, tijdig, herkenbaar en eenduidig Wij geven objectieve informatie over cijfer en gebeurtenissen Wij communiceren gebieds- en doel(groep) gericht richting de verschillende stakeholders Wij hebben gesprekken met (veiligheids) partners, inwoners en ondernemers over veiligheid waarbij we duidelijk zijn over verwachtingen.

4.1 Strategie en boodschap De ambities van het integraal veiligheidsplan vertalen we in communicatieboodschappen per onderwerp. Bij inwoners en ondernemers zetten we vooral in op wat zij zelf kunnen doen om de eigen veiligheid te vergroten (zoals aangifte en meldingsbereidheid), maar ook die van de omgeving. Door actief te communiceren over resultaten en (handhavings)acties laten we onze aanwezigheid en inzet zien. Dit heeft een afschrikkende werking en vergroot de meldingsbereidheid.

We communiceren transparant en hebben hierbij aandacht voor het vergroten van het veiligheidsgevoel. Dit helpt inwoners en ondernemers om meer bewust te zijn van hetgeen zij zelf kunnen doen om de veiligheid in de eigen omgeving te vergroten. Inwoners en ondernemers ervaren grip op veiligheid als zij handreikingen voor hun eigen handelen krijgen en kunnen gebruiken. Daarin is een grote rol voor de gemeente weggelegd.

32

5. Tot slot De door de gemeenteraad op hoofdlijnen vastgestelde prioriteiten zijn vastgelegd in het Integraal Veiligheidsplan 2025-2028. Het plan heeft een looptijd van vier jaar.

5.1 Nadat het integraal veiligheidsplan is vastgesteld Na het vaststellen van het Integraal Veiligheidsplan 2025-2028 door de gemeenteraad, gaan we aan de slag met het bijhorende uitvoeringsplan (zie hoofdstuk 2). In dit plan omschrijven we hoe we de prioriteiten gaan uitvoeren. De prioriteiten worden vertaald in concrete acties, inclusief termijnen, verantwoordelijke projectleiders en een kostenoverzicht. Het college stelt het uitvoeringsplan vast. Na vaststelling wordt de gemeenteraad geïnformeerd over de wijze waarom de gemeente Hardenberg en de (veiligheids)partners uitvoering gaan geven aan de vastgestelde geprioriteerde veiligheids-thema’s. Het uitvoeringsplan wordt in Q2 2025 aangeboden aan het college.

5.2 Jaarlijks evalueren en terugkoppelen aan de raad en veiligheidsavond Cluster Openbare Orde en Veiligheid evalueert het uitvoeringsprogramma jaarlijks en waar nodig wordt tussentijds bijgestuurd. De gemeenteraad wordt één keer per jaar (en indien op verzoek tussentijds) geïnformeerd over de uitvoering van de vastgestelde prioriteiten. Hiermee kan de raad uitvoering geven aan hun controlerende taak. Tijdens de looptijd van het integraal veiligheids-plan wordt de raad proactief geïnformeerd over actuele veiligheidsthema’s, bijvoorbeeld tijdens een veiligheidsavond.

5.3 Sturing op het integraal veiligheidsplan De burgemeester is wettelijk belast met de handhaving van de openbare orde en veiligheid en is het eerste aanspreekpunt en tevens bestuurlijk verantwoordelijk. De gemeente is de regievoerder op het integraal veiligheidsplan. De aansturing van de politie door het bevoegd gezag is vastgelegd in de Politiewet 2012. Artikel 172 van de Gemeentewet geeft de burgemeester de verantwoordelijkheid voor handhaving van de openbare orde en het gezag over de politie. Om dit te kunnen waarborgen is het integraal veiligheidsplan nodig dat de kaders biedt waarmee de burgemeester vanuit zijn portefeuille vorm kan geven aan deze verantwoordelijkheid. De onderwerpen die zijn benoemd in dit integraal veiligheidsplan raken ook andere portefeuilles

binnen het college, waardoor veiligheid kan worden beschouwd als een collectieve verantwoordelijkheid. Denk daarbij aan de aanpak van jeugdoverlast waar ook de verbinding met het onderwijs en het beleidsterrein jeugd nodig is. Ook zijn er raakvlakken met het onderhoud van de openbare ruimte. De burgemeester kan zijn regierol niet vervullen zonder een door het college en gemeenteraad gedragen integraal veiligheidsplan.

5.4 Formatie en financiën De uitvoering van de prioriteiten kent een aantal uitgangspunten (zie paragraaf 1.7). Eén van deze uitgangspunten is dat veiligheid, en dus ook de uitvoering van de prioriteiten in het Integraal Veiligheidsplan 2025-2028, een gezamenlijke verantwoordelijkheid is. Cluster openbare orde en veiligheid zorgt samen met (veiligheids)partners, andere gemeentelijke domeinen, inwoners en ondernemers voor de uitvoering van de prioriteiten. Dit betekent dat de inzet van medewerkers niet alleen uit de bestaande formatie van cluster openbare orde en veiligheid komt maar ook inspanning vraagt van andere professionals. De uitvoering van de prioriteiten zoals omschreven in dit integraal veiligheidsplan, wordt omschreven is het uitvoeringsplan. In dit plan wordt een capaciteitsplanning verwerkt en de daaraan gerelateerde formatie. Mocht uitbreiding van formatie of budgetten een gevolg zijn van het uitvoeringsplan dan zullen deze in de perspectiefnota 2026 meegenomen worden.

33

34