Initiatief voorstel - Eindresultaat fase 2 Groene en Gezonde maatlat

Initiatiefvoorstel Zaaknummer:

670360

Behandelaar: E-mail:

Gedda Jansonius Gedda.Jansonius@hardenberg.nl

Stuurgroep GGM:

29 april 2024

Raad:

2 juli 2024

Onderwerp: Eindresultaat fase 2 Groene en Gezonde maatlat WIJ STELLEN DE GEMEENTERAAD VOOR OM TE BESLUITEN: 1. het eindresultaat van fase 2, met daarin de inhoudelijke scope en uitgangspunten voor vervolg, vast te stellen; 2. de aandachtspunten, vragen en/of suggesties van het college in het verdere proces ter harte nemen. Inleiding In maart 2023 heeft de gemeenteraad van Hardenberg ingestemd met het programma klimaat, water en biodiversiteit. Dit programma bevat een aantal doelstellingen en acties die een uitwerking vormen op de in de omgevingsvisie gestelde ambities. Onderdeel van het programma is het maken van een maatlat met inrichtingsprincipes voor een klimaatrobuuste en natuur-inclusieve leefomgeving. Met de behandeling van het programma in de raad, is door de raad aangegeven dat ze graag het maatlatproces zelf wil trekken om zo de ambities op het gebied van klimaat en natuur kracht bij te zetten en een extra impuls te geven. Hiervoor is een stuurgroep geformeerd. Na de vaststelling van het plan van aanpak voor het maatlatproces op (30 januari 2024) is er gewerkt aan de uitvoering van fase 2 uit het plan van aanpak. Deze fase stond in het teken van divergeren, verkennen en scopebepaling. Middels een aantal (werk)sessies is er kennis gemaakt met de inhoud en zijn ingrediënten opgehaald voor het instrument maatlat.

Deze sessies werden goed bezocht door een combinatie van raadsleden, collegeleden, ambtelijke ondersteuning, inwoners en bepalende stakeholders (kritische vrienden van de maatlat). Daarnaast zijn ook een aantal inhoudelijke verkenningen uitgevoerd. Zo is er inzichtelijk gemaakt welke vormen van maatlatontwikkeling er elders in het land plaatsvindt, waarvan dankbaar gebruik gemaakt wordt. Ook is uitgezocht welke beleidskaders relevant zijn voor de verdere ontwikkeling van de maatlat. De ontwikkelingen in Hardenberg kunnen namelijk niet los gezien worden van de landelijke aandacht voor de thema’s klimaat, biodiversiteit en positieve gezondheid. In de voorliggende rapportage wordt het eindresultaat van deze fase door de stuurgroep Groene en Gezonde maatlat (met ondersteuning vanuit de ambtelijke organisatie) aan u voorgelegd, met daarin de inhoudelijke scope en de uitgangspunten voor het vervolg. Dit resultaat is ook voorgelegd aan het management team (CMT) en het college, de reactie is weergegeven in dit voorstel. Doelen De groene en gezonde maatlat is gericht op het ontwikkelen van een nieuwe standaard voor de ruimtelijke inrichting van de gemeente Hardenberg, waarbij er meer aandacht is voor gezondheid en thema’s als biodiversiteit, water en klimaat. 1

Argumenten Uitgangspunten voor vervolg • Inhoudelijke scope In fase 2 is de inhoudelijke scope nader verkend en afgebakend op de volgende drie onderdelen: 1. Het beperken van de negatieve gevolgen door klimaatverandering, gericht op de 3 onderdelen; 1) hitte, 2) wateroverlast, 3) droogte. 2. Het vergroten van het areaal groen en het versterken van de biodiversiteit. 3. Het stimuleren van positieve gezondheid in de fysieke leefomgeving. Bij de verdere ontwikkeling van de maatlat wordt ook meegenomen hoe extra aandacht voor de maatlat thema’s van invloed is op andere functies in de fysieke ruimte. De werking en functie van de maatlat is nader verkend. In een zestal uitgangspunten is weergegeven hoe het instrument kan worden ontwikkeld in de volgende fase en hoe het later kan worden toegepast. Met het vaststellen van deze uitgangspunten wordt de nodige richting en afbakening meegegeven voor het vervolgproces. • Werking en functie Voor de werking en de functie van het instrument maatlat zijn een zestal uitgangspunten benoemd die richting geven voor het vervolg. 1. Een nieuwe standaard voor ruimtelijke ontwikkelingen De maatlat beoogt een andere wijze van het ontwikkelen en inrichten van de fysieke leefomgeving, met meer aandacht voor klimaat, biodiversiteit, water en positieve gezondheid. Het vormt daarmee een nieuwe standaard bij ruimtelijke ontwikkelingen. 2.

Een basis- en ambitieniveau met lokaal maatwerk De maatlat bevat een harde ondergrens gebaseerd op de huidige en toekomstige wet- en regelgeving. Daarnaast is er ook ruimte voor bovenwettelijke ambities, deze kunnen per situatie en locatie verschillen doordat de uitgangsituatie per locatie verschillend is. 3. De ontwikkeling van de maatlat vergt politieke en bestuurlijke inhoudelijke afwegingen en keuzes Bij de ontwikkeling van de maatlat zullen keuzes gemaakt moeten worden om verandering in de praktijk mogelijk te maken. Deze keuzes worden gedurende het maatlat proces inzichtelijk gemaakt en ondersteund met feiten, zodat er een weloverwogen keuze gemaakt kan worden. 4. Werken vanuit het natuurlijke systeem (de ondergrond) De maatlat is ook een manier van werken. Hierbij wordt gewerkt vanuit de ondergrond als het natuurlijke systeem, in plaats vanuit de toe te voegen functie (bijv. de woning). Op deze wijze sluit de occupatielaag aan bij de netwerklaag en het natuurlijke systeem, met een meer toekomstbestendig resultaat tot gevolg. 5. De maatlat heeft verschillende werkingsniveaus De maatlat is van toepassing op meerdere niveaus (stad/dorp, wijk en straat). Per niveau verschilt de toepassing. Het uitgangspunt hierbij is dat een maatregel op een lager niveau moet passen bij de strategie op hoger niveau. 6.

Het succes van de maatlat is afhankelijk van het moment van toepassing De toepassing van de maatlat is het meest effectief, en daardoor noodzakelijk, wanneer deze in de voorfase van gebiedsontwikkeling of locatiekeuze plaats vindt. Door ze integraal op te nemen bij de

2

kaderstelling en besluitvorming in deze fase is het in het vervolgproces duidelijk hoe hier mee om te gaan. Reactie college Het voorliggende tussenresultaat van de maatlat is voorgelegd aan zowel het college als CMT. Het college spreekt haar waardering uit voor het initiatief dat de raad heeft genomen en is enthousiast over het tot nu toe bereikte resultaat. Het college geeft dan ook van harte een positief advies op het voorliggende eindresultaat van fase 2 richting besluitvorming in de raad. Dit wordt ook onderschreven door het CMT. Het college ziet uit naar het vervolgproces waar ze graag een aantal aandachtspunten, vragen en/of suggesties voor wil meegeven: • Het belang van het strategisch over de plangrenzen heen kijken naar effecten en kansen voor invulling van ambities wordt onderstreept. De genoemde onderverdeling (uitgangspunt 5) in verschillende werkingsniveaus draagt in positieve zin bij aan het verbreden van het perspectief. • Het college is benieuwd naar de financiële effecten van de realisatie van de ambities uit de maatlat. • De maatlat richt zich op opgaven die mogelijk niet enkel op te lossen zijn in de publieke ruimte. Gaan de gedachten ook uit naar het nemen van maatregelen op privaat terrein en op welke manier? • De inhoudelijke scope bevat de doelstelling: uitbereiding areaal groen.

Hoe krijgt dit een uitwerking in het vervolg en hoe verhoudt zich dit tot de afbakening van de maatlat? • Is de maatlat van toepassing op het bebouwd gebied of ook op het landelijk gebied? • De meerwaarde van uitgangspunt 6 en het belang om de Raad vroegtijdig te betrekken in het proces van besluitvorming van ruimtelijke plannen wordt herkend en ondersteund. Risico's en kanttekeningen De manier waarop wij nu onze ruimtelijke inrichting invullen kan in de toekomst voor serieuze problemen zorgen, zoals hittestress, wateroverlast, droogte e.d. Door tijdig deze werkwijze aan te passen zijn we beter voorbereid op toekomstige veranderingen in ons klimaat. In het proces is er ook aandacht voor de effecten (bijv. financieel) van de ambities op de thema’s van de maatlat. Werelddoelen van de Verenigde Naties (SDG) Dit voorstel draagt bij aan de volgende werelddoelen: - Schoon water en sanitair - Duurzame steden en gemeenschappen - Klimaatactie - Leven op het land - Goede gezondheid en welzijn Toelichting werelddoelen VN Met het uitvoeren van de Groene en Gezonde maatlat dragen we bij aan diverse SDG doelen. Sterker nog, ons doel is om bij te dragen aan het hoofddoel van de SDG's: een betere en duurzame wereld voor iedereen te maken.

Financiën In de volgende fase willen we verschillende scenario's door laten rekenen, zodat er naast kwaliteit ook de financiële effecten in beeld gebracht worden. Verwerking persoonsgegevens Er zijn bij dit voorstel geen persoonsgegevens verwerkt. 3

Communicatie Naast de inhoudelijke exercitie zal er in de vervolgfase ook aandacht zijn voor externe inspiratie en participatie. Zo is er een excursie gepland om een kijkje te nemen bij een andere gemeente en laten we ons inspireren, adviseren en bekritiseren door de kritische vrienden ( een groep van bepalende stakeholders uit de maatschappij). Ook wordt er op gezette tijden communicatief aandacht besteedt aan het proces in de lokale media, zodat ook inwoners het proces kunnen volgen. Uitvoering In de volgende fase wordt, op basis van voorliggende tussenrapportage, nader ingezoomd op de vertaling van de inhoudelijke thema’s op concrete gebiedsontwikkelingen. Hierbij wordt gebruik gemaakt van ontwerpend onderzoek waarmee met verschillende disciplines integraal naar een vraagstuk kan worden gekeken en gezocht kan worden naar nieuwe oplossingen. Het ontwerpend onderzoek leidt tot een aantal varianten die worden doorgerekend op kwaliteit (middels de GPR methodiek) en kosten. Dit geeft inzicht in de bandbreedte van de maatlat en voedt de politieke keuze voor een bepaald ambitieniveau. Het streven is dat er in de periode tot aan het zomerreces een eerste proeve van een maatlat beschikbaar is met een basisniveau en wellicht meer specifieke uitwerkingen naar schaal (stad/dorp, wijk/straat en naar woon- , werklocaties of bestaand stedelijk of dorpsgebied).

Dat is een zoektocht in een gezamenlijk proces op weg naar een zo goed mogelijk werkende maatlat. De stuurgroep Groene en Gezonde maatlat, B.T. Gelling (voorzitter), S.E. Hof, H. Lennips, H.A. Mijnheer, J.W. Brommer, G.H. Luisman, H. Volkers, M.J. de Greef-Moes

4

Raadsbesluit Zaaknummer:

670360

Onderwerp: eindresultaat fase 2 Groene en Gezonde maatlat De raad van de gemeente Hardenberg; gelezen het voorstel van de stuurgroep Groene en Gezonde maatlat d.d.29 april 2024; Besluit: 1. het eindresultaat van fase 2, met daarin de inhoudelijke scope en uitgangspunten voor vervolg, vast te stellen; 2. de aandachtspunten, vragen en/of suggesties van het college in het verdere proces ter harte nemen. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Hardenberg van 2 juli 2024. De raad voornoemd, de griffier

de voorzitter,

F.G.S. Droste

M.W. Offinga

5