Getekend voorstel/besluit

Raadsvoorstel Zaaknummer: Behandelaar: E-mail:

327088 Arnoud Pullen Arnoud.Pullen@hardenberg.nl

College:

31 mei 2022

Raad:

12 juli 2022

Onderwerp: Budgetaanvraag opvang en verstrekkingen Oekraïense vluchtelingen

DE GEMEENTERAAD WORDT VOORGESTELD TE BESLUITEN OM: • Een budget van 2,1 miljoen euro beschikbaar te stellen voor de opvang van en verstrekkingen aan Oekraïense vluchtelingen voor de duur van een half jaar, en deze kosten te dekken uit de daarvoor bedoelde rijksregelingen. • De financiële consequenties te verwerken bij de 10e begrotingswijziging 2022. Inleiding In de nacht van 23 op 24 februari dit jaar startte Rusland een aanvalsoorlog tegen Oekraïne. Door de gevechten kwam er spoedig een vluchtelingenstroom op gang, ook richting Nederland. Op 1 maart maakte het kabinet bekend de situatie met betrekking tot Oekraïne en de opgave om vluchtelingen op te vangen te beschouwen als een crisis. Het kabinet vroeg aan de veiligheidsregio’s om grootschalige opvang van Oekraïense vluchtelingen voor te gaan bereiden. Dit in samenwerking met de gemeenten binnen hun regio. Een week later werd het verzoek geconcretiseerd. Elke veiligheidsregio kreeg de opdracht om 2.000 opvangplekken te realiseren. Nederland telt 25 veiligheidsregio’s. Daarmee zou het totale aantal opvangplekken in Nederland op 50.000 komen. Inmiddels is de landelijke opgave verhoogd naar 75.000 plekken. De veiligheidsregio IJsselland en de gemeenten die daartoe behoren, waaronder Hardenberg, werken hierin nauw samen.

Uw raad ontvang regelmatig updates van het regionale bestuurlijke afstemmingsoverleg (BAO) over de ontwikkelingen in IJsselland. Ook in de gemeente Hardenberg is gewerkt aan het realiseren van gemeentelijke opvangmogelijkheden. De variant om niks te doen heeft het college, uit oogpunt van medemenselijkheid en gedeelde regionale verantwoordelijkheid en betrokkenheid niet relevant beschouwd. Dit heeft inmiddels geleid tot twee in gebruik zijnde opvanglocaties: • het voormalige ING-kantoorpand aan de Bruchterweg in Hardenberg; • het voormalige schoolgebouw Het Talent aan het Rheezerend in Dedemsvaart. In totaal kunnen hier 105 vluchtelingen gehuisvest worden; 45 in het ING-pand en 60 in Het Talent. Van de ingebruikname van beide locaties bent u op de hoogte gebracht door burgemeester Offinga. Het kabinet heeft bij koninklijk besluit het Staatsnoodrecht in werking gesteld en de wettelijke taak om de opvang van Oekraïense vluchtelingen te organiseren bij de burgemeesters belegd. De nadere regelgeving over de taken die hierbij horen is uitgewerkt in de ministeriële Regeling opvang ontheemden Oekraïne, die op 1 april 2022 in werking is getreden.

Beoogd effect Bij de ingebruikname van de eerste opvanglocatie op 22 maart jl. is richting u aangegeven dat er kosten gemaakt worden om de opvang van vluchtelingen mogelijk te maken en dat u in het tweede kwartaal geïnformeerd wordt over de financiële gevolgen hiervan voor de gemeente. Door middel van dit voorstel wordt u hierover geïnformeerd. Daarnaast vragen we budget aan voor de kosten die de gemeente maakt voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Deze kosten worden door de gemeente voorgefinancierd en worden door het Rijk vergoed. In de ministerraad van vrijdag 18 maart 2022 besloot het kabinet tot een hybride financieringssystematiek. Het vertrekpunt van de financiering is: normkosten waar mogelijk, feitelijke kosten waar nodig. Uitgangspunt hierbij is dat het Rijk de kosten die gemeenten maken vergoedt. Gemeenten mogen er financieel niet op achteruit gaan. Argumenten De Regeling opvang ontheemden Oekraïne schenkt aandacht aan de financiële aspecten van de opvang. Dit betreft voornamelijk het leefgeld voor de vluchtelingen dat door de gemeenten verstrekt wordt. Bepaald is dat het maandelijks te verstrekken leefgeld voor de vluchtelingen 260 euro bedraagt. Daarbovenop krijgen vluchtelingen die niet in een gemeentelijke opvangvoorziening verblijven, maar particulier opgevangen worden, een wooncomponent van € 215 per volwassene en € 55 per minderjarige.

Hiermee kunnen ze een bijdrage leveren aan de kosten die het gastgezin maakt. Gastgezinnen ontvangen zelf namelijk geen vergoeding. Ook bepaalt de regeling dat het uitkeren van leefgeld stopt wanneer een vluchteling betaald werk gaat doen. Voor de vergoeding van de gemeentelijke kosten voor het realiseren en in stand houden van gemeentelijke opvanglocaties is een regeling in de maak: de Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne. Het Rijk hanteert in alle stukken over de financiële aspecten (vooralsnog) steeds een termijn van zes maanden. Gelet daarop vormt een termijn van een half jaar ook het uitgangspunt van dit voorstel. Vergoeding in de vorm van een normbedrag voor kosten gemeentelijke opvang Inmiddels heeft het kabinet aan de Tweede Kamer bekend gemaakt dat gemeenten een vergoeding van de opvangkosten voor gemeentelijke opvanglocaties tegemoet kunnen zien. Dit gebeurt in de vorm van een uit te keren normbedrag van 700 euro per gerealiseerde opvangplek per week. Deze vergoeding is bedoeld voor kosten die gemeenten maken voor het ombouwen en/of oprichten van locaties tot opvanglokaliteit, de inrichting daarvan, huurkosten, kosten van nutsvoorzieningen, catering, schoonmaak en onderhoud, benodigdheden en voor de beveiliging. Uit dit bedrag moeten gemeenten ook het leefgeld betalen aan de Oekraïners die in de gemeentelijke opvanglocaties verblijven.

Daarnaast moeten ook de (professionele) uren die besteed worden aan de realisatie en het beheren van de locatie hieruit bekostigd worden. Wanneer het normbedrag niet voldoende is, dan kunnen gemeenten de kosten van verbouwing en realisatie van gebouwen (de transitiekosten) op basis van een globale business case afzonderlijk bij het Rijk declareren. Daarnaast geldt dat 30% van de btw-kosten gecompenseerd wordt vanuit het btwcompensatiefonds. Momenteel hebben we 105 gemeentelijke opvangplekken. Dat houdt in dat we een uitkering van het Rijk op basis van het normbedrag tegemoet kunnen zien van 105 plekken x € 700/wk x 26 weken = € 1.911.000. Het aantal gemeentelijke opvangplekken kan nog toenemen. Daarnaast geldt dat de opvanglocatie in Hardenberg op 22 maart 2022 in gebruik is genomen en die in Dedemsvaart op 6 mei 2022. Nog onbekend is hoe het Rijk dit administratief gaat benaderen. Specifieke Uitkering voor kosten particuliere opvang Het normbedrag geldt niet voor de particuliere opvang. In onze gemeente verblijven 82 vluchtelingen bij particuliere gastgezinnen. Deze vluchtelingen zijn onder te verdelen in 38 volwassenen en 44 minderjarigen. Voor het verstrekken van leef- en woongeld aan deze vluchtelingen ontvangt de

gemeente van het Rijk een Specifieke Uitkering (SPUK). Uitgaande van de huidige aantallen en de bedragen zoals genoemd in de Regeling opvang ontheemden Oekraïne, bedraagt de SPUK voor de gemeente € 191.460. Kanttekening daarbij is dat de aantallen in de particuliere opvang kunnen fluctueren. De totale te verwachten vergoeding van het Rijk De totale vergoeding die we van het Rijk verwachten voor de eerste zes opvangmaanden komt daarmee op € 2.102.460 euro. Dit bedrag vormt de grondslag voor dit raadsvoorstel om een budget aan te vragen van 2,1 miljoen euro. Globale begroting van de besteding van het budget Hieronder staat een globale begroting voor de besteding van het aangevraagde budget: 1. Verbouw, inrichting en exploitatie gebouwen: € 350.000 2. Locatiebeheer en coördinatie: € 450.000 3. Inzet ambtelijke organisatie: € 500.000 4. Nachtbewaking en beveiliging: € 250.000 5. Catering en verstrekking leefgeld: € 400.000 6.` Onvoorzien: € 150.000 __________ + € 2.100.000 • Ad 1. De gebouwkosten bestaan voornamelijk uit verrichte verbouwingen om slaapruimten en eetgelegenheden te creëren, het plaatsen en huren van douchevoorzieningen, de inrichting van de panden met bedden en ander meubilair en voorzieningen als wasmachines, realisatie van een wifinetwerk, onderhoudskosten en de kosten van de nutsvoorzieningen. • Ad 2.

Het locatiebeheer van de twee gemeentelijke opvanglocaties en de coördinatie van het vrijwilligerswerk rondom deze locaties wordt verricht door welzijnsorganisatie De Stuw. Daarbij levert De Stuw ook inzet gericht op het welzijn, welbevinden en participatie van de vluchtelingen door sociaal- en jongerenwerkers. Daarnaast worden daginvullingsactiviteiten uitgevoerd. • Hiervoor wordt gebruik gemaakt van externe ketenpartners zoals InBeeld en De Makelij. De Stuw acteert hierbij als coördinator en als hoofdaannemer in relatie tot de gemeente. • Ad 3. De ambtelijke inzet heeft betrekking op uren die ingezet zijn en worden voor zaken als verbouwactiviteiten, vergunningverlening, de inrichting van de gebouwen, inzet met betrekking tot de verstrekking van leefgeld en het inschrijven van vluchtelingen in de BRP, inventarisatie en controle van panden, afstemming met De Stuw en het onderwijs, informatiebijeenkomsten over ‘werk’, communicatieactiviteiten, overleg en afstemming, en de algehele organisatie en coördinatie. • Ad 4. Omdat het opvanglocaties zijn waar een grotere groep kwetsbare mensen verblijft waarvan de zorg aan de gemeente is toevertrouwd, worden de locaties in de nachtelijke uren bewaakt. Dit wordt verzorgd door beveiligingsbedrijf Securitas. • Ad 5. In de Regeling opvang ontheemden Oekraïne is vastgelegd dat de vluchtelingen leefgeld ontvangen.

Hier kunnen ze ook hun eigen eten en drinken van bekostigen. Het organiseren hiervan kost echter tijd, met name gelet op de afstemming met het bankwezen. Tussentijds worden de vluchtelingen in de gemeentelijke opvanglocaties door middel van centraal georganiseerde catering voorzien van eten en drinken. Betrokken partijen en afzonderlijke bekostiging Enkele partijen die betrokken zijn bij de opvang zijn hierboven vermeld. Daarnaast zijn er echter meer partijen en mensen nauw betrokken bij de opvang, zoals stichting Vluchtelingenwerk, het Nederlandse Rode Kruis, de lokale kerken, de GGD, de veiligheidsregio en de nodige vrijwilligers, waaronder tolken. Naast de genoemde kostenaspecten, heeft het Rijk bepaald dat aan leerplichtige vluchtelingen onderwijs moet worden geboden. Over de kosten die hiermee gemoeid zijn worden met het Rijk afzonderlijke afspraken gemaakt. Deze vallen qua financiering buiten de hierboven genoemde

regelingen. Dat geldt ook voor de extra kosten op het gebied van gemeentelijke zorg en ondersteuning, Wmo, jeugdzorg en publieke gezondheidszorg. Risico's en kanttekeningen De regeling(en) ten aanzien van de (norm)vergoedingen en transitiekosten moet(en) nog definitief door het Rijk worden vastgesteld. Financiën Uw raad wordt voorgesteld een budget beschikbaar te stellen van € 2.100.000 voor de opvang van en verstrekkingen aan Oekraïense vluchtelingen voor de duur van een half jaar, en deze kosten te dekken uit de daarvoor bedoelde rijksregelingen. De financiële consequenties zullen verwerkt worden bij de 10e begrotingswijziging 2022. Over de voortgang van de uitvoering informeren wij u via de reguliere planning- en controlcyclus. Verwerking persoonsgegevens N.v.t. Communicatie N.v.t. Uitvoering Het definitieve aantal vluchtelingen dat we opvangen en de duur van de opvang laten zich niet exact voorspellen. Ook zijn nog niet alle gemaakte kosten en te maken kosten bekend. Gelet hierop en gelet op de nog bestaande onzekerheid ten aanzien van de exacte inhoud van de rijksregelingen en de termijnen waarvoor deze gaan gelden, bestaat het risico dat deze begroting in de loop van 2022 om bijstelling vraagt.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Hardenberg, Secretaris,

Burgemeester,

I.A.A. Oostmeijer-Oosting

M.W. Offinga

Bijlagen - Regeling opvang ontheemden Oekraïne d.d. 1 april 2022 - Brief van de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, d.d. 6 april 2022 aan de Tweede Kamer - Wet verplaatsing bevolking d.d. 10 juli 1952 - Besluit van 31 maart 2022, houdende inwerkingstelling van de artikelen 2c en 4 van de Wet verplaatsing bevolking

Raadsbesluit Zaaknummer:

327088

Onderwerp: Budgetaanvraag opvang en verstrekkingen Oekraïense vluchtelingen De raad van de gemeente Hardenberg; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 31 mei 2022; gelet op de Regeling opvang ontheemden Oekraïne d.d. 1 april 2022 en de brief van de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid d.d. 6 april 2022 met kenmerk 3950521 aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal; Besluit: • Een budget van 2,1 miljoen euro beschikbaar te stellen voor de opvang van en verstrekkingen aan Oekraïense vluchtelingen voor de duur van een half jaar, en deze kosten te dekken uit de daarvoor bedoelde rijksregelingen. • De financiële consequenties te verwerken bij de 10e begrotingswijziging 2022. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Hardenberg van 12 juli 2022. De raad voornoemd, de griffier,

de voorzitter,

F.G.S. Droste

M.W. Offinga