Getekend raadsvoorstel/besluit

Raadsvoorstel Zaaknummer: Behandelaar: E-mail:

366139 Arnold Littel Arnold.Littel@hardenberg.nl

College:

13 september 2022

Raad:

8 november 2022

Onderwerp: Nota Grondexploitatie 2023 WIJ STELLEN DE GEMEENTERAAD VOOR OM TE BESLUITEN: • De Nota Grondexploitatie 2023 vast te stellen. • De geactualiseerde grondexploitaties vast te stellen en de voorzieningen in overeenstemming te brengen met de geactualiseerde grondexploitaties. • De volgende voorzieningen te verhogen ten laste van de Algemene Reserve: 1. Woongebied Moeshoek met € 1.000. 2. Centrumplan Hardenberg met € 28.000. • De volgende voorzieningen te verlagen ten gunste van de Algemene Reserve: 1. Broeklanden Zuid met € 374.000. 2. Rollepaal Oost met € 45.000. 3. Lutten de Wieken met € 3.000. 4. Centrumplan Dedemsvaart met € 5.000. • De volgende grondexploitatie af te sluiten bij de jaarrekening 2022: 1. Werkgebied de Moeshoek ten laste van de getroffen voorziening. Inleiding Ieder jaar doen wij in de Nota Grondexploitatie uitgebreid verslag van de stand van zaken van het gemeentelijk Grondbedrijf. De Nota Grondexploitatie is een bijlage bij de begroting van hetzelfde jaar. Vanuit het financieel belang dat met de gemeentelijke grondexploitatie is gemoeid, is een jaarlijkse uitgebreide verslaggeving over het verloop van de lopende grondexploitaties, de verwachte resultaten, de risicobeheersing en tot slot de prognose voor de naaste toekomst op zijn plaats.

Strategische doorkijk ontwikkeling grondportefeuille In de komende jaren versnellen wij onze woningbouwproductie en ontwikkelen we (nieuwe) werklocaties. Het realiseren van deze voorgenomen woningbouwproductie en het ontwikkelen van (nieuwe) werklocaties hangt nauw samen met het tijdig hebben van voldoende (harde) planvoorraad met de goede woonproducten en een vraaggericht aanbod aan werklocaties. Een belangrijk instrument om te sturen en regie te voeren, op de programmering voor wonen en werken in gebiedsontwikkelingen, is grondbeleid. Wij hebben in de nota grondbeleid 2020-2024 een koers opgenomen dat ‘situationeel grondbeleid’ wordt toegepast. Dat houdt in dat per ontwikkeling wordt afgewogen welke rol en houding de gemeente aanneemt bij een gebiedsontwikkeling. Voor de komende periode voorzien we een gerichte opbouw van de grondportefeuille in onze gemeente op een selectief aantal locaties en daarmee ook een toename van het investeringsvolume in gronden.

Voorbeelden hiervan zijn de Wvg-locaties in Dedemsvaart en Balkbrug en grondaankopen voor werklocaties. Het is een bewuste keuze om op cruciale toekomstige locaties voor wonen en werken (mede) regie te voeren en de gemeentelijke ambities vanuit een meer sturende en risicodragende rol te verwezenlijken. Niet met de bedoeling om alles zelf te doen, maar juist om vanuit grondeigendom op het juiste moment en op basis van de gemeentelijke voorwaarden de markt te betrekken en risico’s over te dragen/te delen. Vanaf 2023/2024 is de verwachting dat we met een omslagpunt rekening moeten gaan houden door de opbouw van het geïnvesteerd vermogen in gronden. Een vaker actievere houding op de grondmarkt betekent aanleg van een nieuwe grondportefeuille. We doen dit met een duidelijke strategie dat we alleen in bepaalde kernen interventies op de grondmarkt plegen waar urgenties worden gevoeld om tijdig voldoende woningbouw (kwantitatief en kwalitatief) en (nieuwe) werklocaties aan te bieden en ambities voor die kernen waar te maken. Dit betekent een verhoging van de boekwaarde van de grondportefeuille en gevolgen van het risicoprofiel. Het risicoprofiel zal na een jarenlange daling, weer gaan oplopen. Immers interveniëren op de grondmarkt zonder risico’s te lopen bestaat niet. De voorgenomen grondaankopen worden ter besluitvorming voorgelegd aan de raad.

We kunnen grondaankopen wel plegen onder relatief gunstige omstandigheden van lagere (financierings-)rente. De rente is een belangrijke kostenpost in de grondexploitatie die op dit moment een (veel) minder prominente rol speelt dan 8-10 jaar geleden. Verder beperken wij andere risico’s bij grondaankopen zoveel als mogelijk, hiervoor bedienen wij ons van verschillende instrumenten, zoals het selectief aankopen op aangewezen Wvg-locaties, voortgezet gebruik van de gronden (pacht of huurinkomsten) en het hanteren van marktconforme prijzen. Met een selectieve opbouw van de grondportefeuille gaan we in de komende jaren ook nieuwe grondexploitaties openen. Wij willen bij nieuwe plannen de grondexploitaties gaan openen als ook de ruimtelijke kaders en beleidsmatige kaders voorliggen bij de raad. Dit betekent dat wij bijvoorbeeld bij de Wvg-locaties niet grondexploitaties willen gaan openen bij het bestemmingsplan en straks het omgevingsplan, maar op het moment dat de ruimtelijke visie met de beleidsmatige uitgangspunten voorligt in de raad. Kaderstellende besluitvorming door de raad vindt plaats binnen het raamwerk van ruimtelijke-, beleidsmatige- en financiële uitgangspunten. Opbouw van de nota grondexploitaties 2023 In deze Nota ligt de nadruk op de totale resultaten van de grondexploitaties in relatie tot de daarmee samenhangende kansen en risico’s.

In het eerste deel, zijnde de hoofdstukken 1 t/m 4 ligt de kern van de Nota Grondexploitatie 2023, met hierin een toelichting op het grondbeleid, de strategische doorkijk van de grondportefeuille, de uitgangspunten en de totaalresultaten en totaalrisico’s. In het tweede deel, de hoofdstukken 5 t/m 9, zijn per grondexploitatie zowel de verwachte (nog te maken) kosten en de verwachte opbrengsten voor de jaren 2022 en verder zo nauwkeurig mogelijk geraamd. Met hierin de afzonderlijke resultaten en de ontwikkelingen binnen de grondexploitaties. Verder is in dit deel de risicoanalyse grondexploitatie en de stand van zaken van Materiele Vaste Activa (MVa) opgenomen. Samenvatting resultaten Uit samenvattende tabel van alle vigerende grondexploitaties blijkt dat het geprognosticeerde resultaat ten opzichte van de jaarrekening 2021 met bijna € 0,40 mln. is toegenomen. De totale boekwaarde van het Grondbedrijf bedraagt € 20,8 mln. per 1 januari 2022 en is daarmee te kwalificeren als beheersbaar.

De voorzieningen voor complexen met een negatief geprognosticeerd zijn met € 398.000 verlaagd tot een bedrag van € 11,55 mln. Het totale risicoprofiel van het Grondbedrijf is ten opzichte van vorige jaar licht toegenomen met € 0,15 mln. Hier zien we een generieke afname van de risico’s binnen de huidige grondexploitaties. Hierop uitgezonderd is het centrumplan Hardenberg zoals toegelicht in paragraaf 7.5 van de Nota Grondexploitatie 2023. Aan de hand van de tot en met juni 2022 gerealiseerde inkomsten en uitgaven hebben wij een zogenaamde pre-POC-methode winstberekening gemaakt waaruit blijkt dat een winstafdracht aan de Algemene Reserve van ca € 2,6 mln. bij jaarrekening 2022 mogelijk is. Beoogd effect De Nota Grondexploitatie 2023 is gekoppeld aan de Begroting 2023 en biedt een actueel inzicht in de stand van zaken van de gemeentelijke grondexploitaties. Op basis van programmatische en financiële aspecten wordt in de Nota Grondexploitatie een doorkijk gegeven in de toekomstige ontwikkelingen van de projecten afzonderlijk en van de gehele grondexploitatie. De te nemen besluiten die samenhangen met het vaststellen van deze Nota Grondexploitatie 2023 zijn in hoofdstuk 9 samengevat en opgenomen in de 2e Bestuursrapportage 2022.

Argumenten De geactualiseerde woningbouwprogrammering fungeert als onderlegger voor de fasering van de uitgifte van woningbouwkavels en bedrijfskavels binnen de afzonderlijke projecten. In de periode 20222025 wil de gemeente Hardenberg onze woningbouwproductie optillen naar gemiddeld 400 woningen per jaar voor de periode 2022-2025 (300 woningen in 2022 en ruim 400 woningen in de periode 20232025). Voor wat betreft de uitgifte van bedrijventerreinen ligt de focus met name op de eerstkomende vier jaren. Risico's en kanttekeningen Voor de Hardenbergse grondexploitaties is een volledige risicoanalyse uitgevoerd, voor zowel de grotere woningbouwlocaties, de centrumplannen als de bedrijventerreinen. Hiermee ontstaat inzicht in het totale risicoprofiel, dat afgezet kan worden tegen het totaal beschikbare weerstandsvermogen in de vorm van reserves en voorzieningen voor de grondexploitatie. Het risicoperspectief van de Hardenbergse grondexploitaties zal beschouwd moeten worden in samenhang met alle gemeentelijke risico's en geconfronteerd worden met het gemeentelijk weerstandsvermogen. Bijdrage aan de sustainable development goals van de Verenigde Naties Dit voorstel draagt bij aan de volgende werelddoelen: - Eerlijk werk en economische groei - Duurzame steden en gemeenschappen Toelichting Met dit voorstel wordt indirect bijgedragen aan de bovenstaande doelen.

Financiën De Nota Grondexploitatie 2023 bevat een overzicht van alle naar de peildatum 1 januari 2022 geactualiseerde grondexploitaties. Zo ontstaat op geaggregeerd niveau een goed beeld van de netto contante waarde van de Hardenbergse grondexploitaties.

Verwerking persoonsgegevens N.v.t. Communicatie De financiële consequenties/besluiten worden opgenomen in de tweede Bestuursrapportage 2022. Uitvoering Geen vervolgstappen nodig.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Hardenberg, Secretaris,

Burgemeester,

I.A.A. Oostmeijer-Oosting

M.W. Offinga

Bijlagen Nota Grondexploitatie 2023

Raadsbesluit Zaaknummer:

366139

Onderwerp: Nota Grondexploitatie 2023 De raad van de gemeente Hardenberg; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 13 september 2022; Besluit: • De Nota Grondexploitatie 2023 vast te stellen. • De geactualiseerde grondexploitaties vast te stellen en de voorzieningen in overeenstemming te brengen met de geactualiseerde grondexploitaties. • De volgende voorzieningen te verhogen ten laste van de Algemene Reserve: 1. Woongebied Moeshoek met € 1.000. 2. Centrumplan Hardenberg met € 28.000. • De volgende voorzieningen te verlagen ten gunste van de Algemene Reserve: 1. Broeklanden Zuid met € 374.000. 2. Rollepaal Oost met € 45.000. 3. Lutten de Wieken met € 3.000. 4. Centrumplan Dedemsvaart met € 5.000. • De volgende grondexploitatie af te sluiten bij de jaarrekening 2022: 1. Werkgebied de Moeshoek ten laste van de getroffen voorziening. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Hardenberg van 8 november 2022. De raad voornoemd, de griffier,

de voorzitter,

F.G.S. Droste

M.W. Offinga