Gemeente Hardenberg accountantsverslag 2024 (geanonimiseerd)
Tekst van het document
Gemeente Hardenberg Accountantsverslag 2024
1
Jufferenwal 30
VERTROUWELIJK
ide ov) 362
Aan de leden van
de
van de gemeenteraad gemeente Hardenberg
Postbus 500 7770 BA HARDENBERG
kenmerk
behandeld
661077220/SH/0970
3613
B@Flynth.nl (geanonimiseerd)
door
datum
MSc RA (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) MSc RA MSc (geanonimiseerd) mi
20 mei 2025
onderwerp
Accountantsverslag
2024
Geachte
de raad,
leden
van
Hierbij ontvangt u ons accountantsverslag over het boekjaar 2024. Dit verslag bevat de belangrijkste uitkomsten van de door ons uitgevoerde werkzaamheden, waarvan wij vinden dat die voor u relevant zijn voor een goed begrip van de jaarrekening 2024 en voor het beoordelen van de financiële positie van de gemeente Hardenberg. De
jaarrekening is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders. In overeenstemming met opdracht hebben wij de jaarrekening 2024 gecontroleerd. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2024 van de gemeente Hardenberg. uw
De
bevindingen
hiervoor reeds controlerende
Wij
hebben
Graag Wij
deze
rapportage tijdens
geven wij in de vergadering
bedanken
nadere
beschouwingen in dit verslag komen voort uit onze controlewerkzaamheden. Het verslag van bevindingen is, zoals verwoord, bedoeld om u te ondersteunen in uw beoordeling van de jaarrekening 2024. Wij wijzen u erop dat uw taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de accountantscontrole. en
de medewerkers
toelichting
van
de
bijeenkomst op 12 auditcommissie
mei
jl. met een ambtelijke afvaardiging en de portefeuillehouder besproken. as. een nadere toelichting op dit verslag.
op 2 juni
van
uw
de
gemeente Hardenberg
voor
de
prettige samenwerking
en
zijn vanzelfsprekend graag
bereid een
te verstrekken.
Hoogachtend,
B Flynth Audit (geanonimiseerd)
Diglaal(opdertekend mn
(geanonimiseerd) MSc
door
(geanonimiseerd) CG
RA
International. Bankrekeningnummer IBAN NL67 RABO 0106 6642 20 - BIC: RABONL2U. Flynth Audit B.V. is lid van Handelsregister 09063021. flynth.nl onder vindt Dienstverlening plaats algemene voorwaarden, op aanvraag verkrijgbaar en gedeponeerd bij de KvK in Arnhem.
Hen
y
=Flynth
Inleiding In het kader van de door de gemeenteraad aan ons verstrekte opdracht voor de controle van de jaarrekening 2024 van de gemeente Hardenberg brengen wij u hierbij verslag uit van onze belangrijkste bevindingen naar aanleiding van onze eindejaars-controlewerkzaamheden die wij hebben uitgevoerd. Dit accountantsverslag is bedoeld om u te ondersteunen in uw beoordeling van de jaarrekening 2024. Wij wijzen dat uw controlerende taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de accountantscontrole.
u erop
Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening van uw gemeente.
Onze werkzaamheden zijn erop gericht een oordeel te kunnen geven over de jaarrekening 2024 van de gemeente Hardenberg en niet primair op het opsporen van fraudes of onregelmatigheden in uw gemeente. In dit kader hebben wij diverse gesprekken gevoerd met het college en de organisatie over gemaakte risico-inschattingen getroffen
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle
,
beheersmaatregelen en onze geplande controlewerkzaamheden. De toelichtingen in dit verslag zijn beperkt tot de punten die voortvloeien uit de door ons geïdentificeerde frauderisico’s vanuit de controle van de jaarrekening.
Rechtmatigheids-verantwoording
Wij hebben onze controlewerkzaamheden afgerond en hebben een goedkeurende controleverklaring bij de jaarrekening 2024 verstrekt.
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen enresultaat
Analyse vermogen en resultaat
Inhoud accountantsverslag
Hoofdstuk 1
Bestuurlijke samenvatting
Hoofdstuk 2
Kernpunten van de controle
Hoofdstuk 3
Rechtmatigheidsverantwoording
Interne beheersing automatisering
Interne beheersing & automatisering Externeontwikkelingen
Hoofdstuk 4
Analyse vermogen en resultaat
Hoofdstuk 5
Interne beheersing & automatisering
Hoofdstuk 6
Externe ontwikkelingen
Bijlage A
Niet gecorrigeerde bevindingen
Bijlage B
SiSa fouten en onzekerheden
Bijlage C
Onze onafhankelijkheid is gewaarborgd
Bijlage D
Onze communicatie met u
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
661077220/SH/0970
-3 -
1. Bestuurlijke samenvatting
661077220/SH/
4
Bestuurlijke samenvatting
Wij hebben de accountantscontrole van de jaarrekening 2024 van de gemeente Hardenberg afgerond. Wij hebben een goedkeurende controleverklaring voor de getrouwheid verstrekt, onder voorbehoud dat de jaarrekening ongewijzigd wordt vastgesteld door de gemeenteraad. Verder hebben
we
naleving
van
geen indicaties wet- en
De
van
Controlebevindingen Er resteren zes
met een
totale
impact op het resultaat van € 295.500 (voordelig), zie tevens Deze bevindingen hebben geen impact op ons oordeel.
ongecorrigeerde
controleverschillen
bijlage
Rechtmatigheidsverantwoording In de jaarrekening 2024 is voor het tweede jaar rechtmatigheidsverantwoording opgenomen.
fraude en/of niet-
regelgeving geconstateerd.
materialiteit
gehanteerde bedraagt € 2.396.000 voor fouten, respectievelijk € 7.188.000 voor
college onrechtmatigheden aanwezig zijn.
onzekerheden.
raad
Het
jaarverslag
is
en
verenigbaar met de jaarrekening bevat geen materiële onjuistheden
De
grondslagen
van
de
Het
wordt
dat er voor een Dit
Inleiding
de
Samenvatting
bedrag van € 3.960.000 aan bedrag ligt boven de door de
vastgestelde verantwoordingsgrens. Hierbij
wordt
opgemerkt
Kernpunten
dat
aanzienlijk deel van de onrechtmatigheden past binnen de met de gemaakte afspraken en derhalve als acceptabel zijn aangemerkt. kunnen instemmen met de conclusie van het college en Wij constateren dat de rechtmatigheidsverantwoording een getrouwe
Rechtmatigheidsverantwoording
weergave biedt.
Er Naar
€ 20.000.000 € 15.000.000 € 10.000.000
aanleiding van onze controle over het boekjaar 2024 willen wij, vanuit onze natuurlijke adviesfunctie de volgende aandachtspunten voor
6,00
2025 benoemen:
4,00
1.
Actualiseren
Ra
€ O0 -€ 5.000.000
Jaarrekening
2023
2024
—- Begroting
DEV Vanwege .
van
digitale vastleggingen el kemene een
te blijven houden voor
aandacht
inrichting
van
'
5,00
het
Her het toenemende Ee belang
geer de
661077220/SH/0970
van
controleprotocol (goedkeuringstolerantie en verantwoordingsgrens) naar aanleiding van het gewijzigde BADO.
€ 5.000.000
2022
de
raad
nageleefd.
€ 25.000.000
van
controle
een
jaarrekening zijn
aanvaardbaar en het BBV
concludeert
A.
uw -5-
applicaties.
(geanonimiseerd)
3,00
7
id
Analyse
vermogen
en
Interne
beheersing automatisering
en
Externe
ontwikkelingen
resultaat
Bijlagen
2,00 1,00 ”
2022
2023
2024
=Flynth
2. Kernpunten
van
de controle
6
Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole –Algemeen (1/3) Controleverklaring
Wij hebben de accountantscontrole van de jaarrekening 2024 van de gemeente Hardenberg afgerond. Wij hebben een goedkeurende controleverklaringvoor de getrouwheid verstrekt onder voorbehoud dat de jaarrekening ongewijzigd wordt vastgesteld door de gemeenteraad. Verder hebben we geen indicaties van fraude en/of niet-naleving van wet-en regelgeving. ,
De voor fouten en onzekerheden gehanteerde materialiteit bedraagt € 2. 396. 000 respectievelijk € 7. 188. 000. De bevindingen in onze rapportage zijn opgenomen vanaf € 100. 000. Vorenstaande conform het controleprotocol dat op 14 januari 2025 is vastgesteld door uw gemeenteraad.
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Reikwijdte van de controle
In de opdrachtbevestiging heeft u ons de opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2024. De reikwijdte van onze controle staat hierin omschreven. Gedurende het verloop van de controle over boekjaar 2024 is op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Tijdens de uitvoering hebben zich geen wijzigingen van materieel belang in de reikwijdte voorgedaan. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2024 voldoende voor de doelstelling van de controle van gemeente Hardenberg.
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Grondslagen en verantwoording conform BBV
Het college heeft de jaarrekening opgesteld volgens de verslaggevingsvereisten van het besluit begroting en verantwoording (BBV).
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen enresultaat
De accountantscontrole omvat onder meer een onderzoek naar de toepassing van de grondslagen in de jaarrekening. Wij constateren dat er in het boekjaar 2024 geen wijzigingen zijn doorgevoerd in de gehanteerde waarderingsgrondslagen.
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing enautomatisering
Naar onze mening zijn de door het college gekozen grondslagen voor waardering en resultaatbepaling aanvaardbaar conform wet-en regelgeving en consistent toegepast.
Interne beheersing en automatisering
,
Externeontwikkelingen
Schattingen
Schattingen op basis waarvan een aantal jaarrekeningposten worden bepaald zijn gebaseerd op inzichten van het management. Wij hebben de belangrijkste gehanteerde factoren en veronderstellingen beoordeeld. Wij hebben vastgesteld dat de schattingen en veronderstellingen aanvaardbaar zijn in het kader van de jaarrekening als geheel.
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
Voorzieningen
Bij het opstellen van de jaarrekening moet het college belangrijke schattingen beoordelingen en aannames toepassen en toelichten. Wij hebben de belangrijkste schattingen beoordelingen en aannames van het college beoordeeld en zijn tot de conclusie gekomen dat deze zijn gebaseerd op passende bewijsstukken en gebaseerd zijn op gebalanceerde overwegingen. Voor een nadere toelichting verwijzen we naar de paragraaf voorzieningen verderop in dit hoofdstuk. ,
,
661077220/SH/0970
-7 -
Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole –Algemeen (2/3) Verwerking vooruit ontvangen middelen
SiSa
Binnen de vooruit ontvangen bedragen worden door de gemeente middelen verantwoord die van een medeoverheid ontvangen zijn maar die nog niet (volledig) aan hun doel besteed zijn. Dit betekent dat bij ontvangst van deze middelen het bedrag nog niet als bate verantwoord wordt. Op het moment dat deze (gedeeltelijk) besteed zijn dienen de vooruit ontvangen middelen voor het bestede deel verantwoord te worden als bate. Andersom geldt dit ook voor de nog te ontvangen bedragen van het Rijk. ,
, ,
,
Inleiding
Inleiding
Wij hebben geconstateerd dat ten aanzien van een aantal specifieke uitkeringen voor in totaal een bedrag van € 75.000 te weinig aan baten is verantwoord. Daartegenover staat dat voor een aantal specifieke uitkeringen in totaal voor € 146. 000 te weinig aan lasten is verantwoord. Gesaldeerd is de impact derhalve beperkt. Deze afwijkingen hebben wij als controleverschil aangemerkt. Wij merken hierbij nadrukkelijk op dat de verantwoording in de SiSa-bijlage wel juist is. ,
,
Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Activering sporthal
OHBA-middelen
In de jaarrekening is onder de immateriële vaste activa categorie bijdrage aan activa in eigendom van derden ten onrechte een bijdrage van € 334. 000 verantwoord in verband met onderhoud en verbetering van de sporthal in Slagharen. Deze activering voldoet niet aan de voorschriften van de commissie BBV wij hebben het bedrag van € 334. 000 daarom als controleverschil aangemerkt.
Kernpunten van de controle
,
Rechtmatigheids-verantwoording ,
Hardenberg ontvang middelen van het COA voor de regeling Onderwijshuisvestingsbudgetten asielzoekers (OHBA). Een bedrag van € 204. 000 is in de jaarrekening als vooruit ontvangen aangemerkt terwijl de baten onherroepelijk zijn. Wij hebben dit bedrag als controleverschil aangemerkt.
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen enresultaat
Analyse vermogen en resultaat
,
Interne beheersing enautomatisering
Sociaal domein
De kosten voor Jeugdhulp en WMO steunt u niet alleen op de controleverklaring en financiële productieverantwoordingen van zorgaanbieders maar baseert u zich ook op de beheersmaatregelen die in uw eigen procesgang de waarborg bieden dat de juiste zorgprestaties conform de gemaakte afspraken zijn verleend. Op basis daarvan resteren in onze controle geen onzekerheden voor de prestatielevering.
Interne beheersing en automatisering
,
Voor een nadere toelichting verwijzen we naar de paragraaf sociaal domein verderop in dit hoofdstuk.
Externeontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
Single Information Single Audit (SiSa)
661077220/SH/0970
In de jaarrekening wordt verantwoording afgelegd voor ontvangen specifieke uitkeringen en gerelateerde bestedingen door middel van de SiSa-bijlage. Het Rijk en provincies maken in toenemende mate gebruik van deze specifieke uitkeringen. Het afzonderlijk verantwoorden van deze specifieke regelingen zorgt voor de ambtelijke medewerkers voor een verzwaring van de administratieve lasten. De controledruk neemt zowel voor de ambtelijke organisatie als voor ons als accountant toe. Voor een nadere toelichting op de uitkomsten van de controle verwijzen wij naar bijlage B.
-8 -
Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole –Algemeen (3/3) Frauderisicoanalyse
Het college heeft een frauderisicoanalyse opgesteld. Wij adviseren het college om dit periodiek te bespreken zodat deze analyse een zichtbaar en vast onderdeel van de interne beheersomgevingwordt.
Rechtmatigheidsverantwoording
Uit onze werkzaamheden voor de rechtmatigheidsverantwoording zijn geen bevindingen gebleken. In de opgenomen toelichtingen van het college hebben we geen afwijkingen geconstateerd en achten we de werkzaamheden van het college toereikend om tot een oordeel te komen. Voor een nadere toelichting verwijzen we u naar het hoofdstuk rechtmatigheidsverantwoording in dit verslag.
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Wet Normering Topinkomens (WNT)
De Wet Normering Topinkomens (WNT) is in werking getreden met ingang van 1 januari 2013. De WNT regelt niet alleen de openbaarmaking van topinkomens in de publieke en semipublieke sector maar stelt ook maxima aan de hoogte van de bezoldiging van topfunctionarissen en tevens aan de ontslagvergoedingen. Met ingang van 1 januari 2013 is bij wet vastgelegd dat rechtspersonen of organisaties die volledig of in aanzienlijke mate uit publieke middelen zijn gefinancierd beloningen van topfunctionarissen openbaar dienen te maken ook als deze de in de wet gestelde maximale bezoldiging van € 233. 000 niet te boven gaan. Daarnaast dient u het salaris openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief –wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan –ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75. 000.
Samenvatting
,
Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle
,
,
,
Uit de werkzaamheden blijkt dat in 2024 voor de topfunctionarissen en overige medewerkers geen sprake van een overschrijding van de grensbedragen en dat de WNT juist is verantwoord in de jaarstukken. Analyse vermogen en resultaat
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen enresultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing enautomatisering
Interne beheersing en automatisering
Het gerealiseerde resultaat (inclusief de mutaties in de reserves) bedraagt € 14. 046. 000 versus een begroot resultaat (na wijzigingen) van € 1. 325. 000 nadelig. Het voordeligere resultaat ten opzichte van de gewijzigde begroting is door het college nader toegelicht op pagina 13 t/m 18 van de jaarstukken. De belangrijkste afwijkingen betreffen:
Externeontwikkelingen
-Budgetoverhevelingen -Beschermd wonen
Bijlagen
-Grondexploitaties -Inkomensregelingen (BUIG) -Lasten jeugdzorg
€ 40 miljoen voordeel € 43 miljoen voordeel € 25 miljoen voordeel € 15 miljoen voordeel € 11 miljoen nadeel ,
Externe ontwikkelingen
,
,
,
,
Voor een nadere toelichting hierop verwijzen wij u naar de financiële hoofdlijnen in de jaarstukken 2024. In hoofdstuk 4 ‘Analyse vermogen en resultaat’ van dit verslag gaan wij nader in op het resultaat en de ontwikkeling van het (weerstands)vermogen.
661077220/SH/0970
Rechtmatigheids-verantwoording
-9 -
Bijlagen
Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole -Grondexploitaties (1/2) Algemeen
Wij hebben de grondexploitaties 2024 beoordeeld en onze bevindingen zijn in deze paragraaf opgenomen. Samenvattend concluderen wij:
1. De gemeente heeft voor alle BIE (bouwgronden in exploitatie) een individueel en geactualiseerd exploitatieplan opgesteld.
2. In 2024 is voor € 3. 190. 000 tussentijdse winst genomen op basis van de ‘percentage of completion’
Inleiding
methode.
Inleiding
3. In 2024 is de verliesvoorziening afgenomen met € 1. 857. 000. Gehanteerde parameters
Samenvatting
De gemeente Hardenberg heeft evenals voorgaande jaren projectbegrotingen opgesteld die inzicht geven in de verwachte kosten en opbrengsten per project. De kostenstijgingen zijn geschat op gemiddeld 22% de stijging van de opbrengsten zijn vanaf 2026 geschat op 1% tenzij reeds anders met afnemers is overeengekomen. De rekenrente is vastgesteld op 15% (2023: 185%). Wij zijn van mening dat de projectbegrotingen zijn gebaseerd op valide uitgangspunten en de stijging van de opbrengsten relatief voorzichtig is ingeschat. ,
Kernpunten van de controle
,
,
Tussentijdse winstneming
Samenvatting
In de notitie grondexploitaties van de commissie BBV is het volgende opgenomen: “Het voorzichtigheidsbeginsel leidt ertoe dat realisatie van winst moet worden uitgesteld tot daarover voldoende zekerheid bestaat. Dit betekent echter niet dat pas winst moet worden genomen bij het afsluiten van het grondexploitatiecomplex. Voor winstneming geldt de percentage of completion methode: voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd kan tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitatie winst worden genomen. Hiervoor moet het resultaat op de grondexploitatie wel op betrouwbare wijze kunnen worden ingeschat. Dit is mogelijk wanneer het waarschijnlijk is dat de economische voordelen die aan het project zijn verbonden naar de gemeente zullen toevloeien. Indien aan de volgende voorwaarden is voldaan
,
Kernpunten van de controle
,
Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen enresultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing enautomatisering
Interne beheersing en automatisering Externeontwikkelingen
bestaat er voldoende zekerheid om winst te kunnen
Externe ontwikkelingen
nemen:
1. Het resultaat op de grondexploitatie kan betrouwbaar worden ingeschat; én 2. De grond (of het deelperceel) moet zijn verkocht; én 3. De kosten zijn gerealiseerd (winst wordt naar rato van de realisatie gerealiseerd).
Op basis van bovenstaande voorwaarden is vastgesteld dat in 2024 op 12 complexen een tussentijdse winst verantwoord is genomen van in totaal € 3. 190. 000. Wij verwijzen naar de specificatie die is opgenomen in de paragraaf grondbeleid in het jaarverslag.
661077220/SH/0970
-10 -
Bijlagen
Bijlagen
Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole –Grondexploitaties (2/2) Ontwikkeling grondexploitaties
De bouwgronden in exploitatie (grondexploitaties) van de gemeente Hardenberg hebben zich in 2024 als volgt ontwikkeld:
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen enresultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing enautomatisering
Interne beheersing en automatisering Externeontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
661077220/SH/0970
-11 -
Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole –Voorzieningen (1/2) Voorzieningen algemeen
Wij hebben gecontroleerd of de voorzieningen van de gemeente Hardenberg toereikend zijn. Daarbij hebben we specifiek beoordeeld of de gevormde voorzieningen voldoen aan de eisen en voorwaarden van het BBV. In artikel 44 van het BBV is opgenomen dat voorzieningen (alleen) gevormd moeten worden voor: 1. 2.
Verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is doch redelijkerwijs te schatten.
Inleiding
,
Op de balansdatum bestaande risico’s ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of
Inleiding Samenvatting
verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten. 3.
4.
Samenvatting
Kosten die in een volgend begrotingsjaar zullen worden gemaakt mits het maken van die kosten zijn oorsprong mede vindt in het begrotingsjaar of in een voorafgaand begrotingsjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren. ,
Van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden.
Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording
Overigens geldt dat altijd voldoende onderbouwing aanwezig dient te zijn alvorens een voorziening gevormd mag worden. Voor de opgenomen voorzieningen in de jaarrekening hebben wij deze ontvangen. Voorziening pensioen wethouders
Analyse vermogen enresultaat
Analyse vermogen en resultaat
Deze voorziening heeft per ultimo 2024 een stand van € 5. 185. 000. Aan de pensioenvoorziening wethouders liggen actuariële berekeningen ten grondslag. Deze zijn gemaakt door VISMA | Idella. Bij het opstellen van de berekeningen gebruikt VISMA | Idellade volgende parameters:
Interne beheersing enautomatisering
Interne beheersing en automatisering Externeontwikkelingen
Berekeningsdatum: Rekenrente:
Sterftetabel:
31 december 2024 2325% (vorig jaar 316%) GBM/GBV 2017/2022 met leeftijdsterugstelling ,
De berekeningsdatum en gebruikte rekenrente zijn in lijn met de aanwijzingen die het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in haar circulaire d. d. 29 november 2024 heeft voorgeschreven. Tevens is rekening gehouden met de indexatie van de pensioenen door het ADP met 184% per 1 januari 2025. ,
661077220/SH/0970
Externe ontwikkelingen
,
-12 -
Bijlagen
Bijlagen
Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole –Voorzieningen (2/2) Voorziening riolering en afvalstoffenheffing
De gemeente Hardenberg classificeert de voorzieningen riolering en afvalstoffenheffing als een voorziening artikel 44 lid 2 van het BBV (van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden). De mutatie op deze voorzieningen betreft het resultaat op het product riolering en afvalstoffenheffing. Het resultaat op deze producten bestaat enerzijds uit de ontvangen heffingen en anderzijds uit de kapitaallasten van de geïnvesteerde bedragen in riolering en afvalstoffenheffing en de kosten voor klein en groot onderhoud aan de rioleringen. Deze verwerkingswijze is conform het BBV.
Inleiding
Inleiding
In 2024 is het tarief voor de afvalstoffenheffing kostendekkend gebleken. Voor de rioolheffing is dit niet het geval waardoor het tekort op het product riolering aan de voorziening is onttrokken. Wij adviseren u om jaarlijks te monitoren op basis van het GRP of de omvang van de voorziening riolering toereikend is c. q. blijft om de resultaten uit het product Riolering te kunnen dekken.
Samenvatting
,
Voorts merken wij op dat de toerekening van BTW aan de producten afval en riool heeft plaatsgevonden op basis van de begrote kosten in plaats van de werkelijke kosten. Op basis van de werkelijke kosten had € 98. 000 aan de voorziening afvalstoffenheffing onttrokken moeten worden en € 145. 000 in de voorziening rioolheffing gestort moeten worden. Deze bevindingen hebben wij als controleverschillen hebben aangemerkt.
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen enresultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing enautomatisering
Interne beheersing en automatisering Externeontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
661077220/SH/0970
-13 -
Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole –Sociaal domein Algemeen
Het college van de gemeente Hardenberg is verantwoordelijk voor het opstellen van de jaarrekening. Voor het sociaal domein is de gemeente echter afhankelijk van diverse partijen zoals de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en tal van zorgaanbieders. Om verantwoording af te kunnen leggen over de lasten die samenhangen met het sociaal domein is de gemeente daarom afhankelijk van het verkrijgen van betrouwbare verantwoordingsinformatie van deze partijen. Dit uit zich in de bevindingen in de volgende paragrafen. Overeenkomstig voorgaand jaar blijkt uit de controleverklaring die door de accountant van de SVB is afgegeven dat er geen zekerheid kan worden verkregen omtrent de geleverde zorg in de vorm van PGB’s. Deze onzekerheid is ontstaan door leemten in de bedrijfsvoering van de SVB. De totale besteding aan PGB’sbedraagt voor 2024 voor de gemeente Hardenberg: ,
Persoonsgebonden budgetten WMO en jeugdzorg
Inleiding
Inleiding
,
2024
2023
Jeugdzorg
€. 344. 000
€. 538. 000
Wmo
€ 940. 000
€ 613. 000
Totaal
€ 1. 284. 000
€ 1. 151. 000
Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Wij hebben vastgesteld dat de gemeente middels nader onderzoek voldoende werkzaamheden heeft verricht om de prestatielevering vast te stellen. ,
Productieverantwoordingen
Rechtmatigheidsverantwoording
,
Uw gemeente heeft voor de financiële verantwoording van de Jeugdzorg en WMO aansluiting gezocht met de ontvangen productieverantwoordingen en controleverklaringen van de zorgleveranciers. Op het moment dat de controleverklaring een goedkeurend oordeel heeft hebben wij in beginsel voldoende zekerheid over de getrouwheid van deze kosten WMO en Jeugdzorg inclusief prestatieverklaring.
Analyse vermogen enresultaat
Analyse vermogen en resultaat
,
Voor de kosten vanuit de Jeugdweten de Wmokon respectievelijk een bedrag van € 264. 000 en € 2. 063. 000 niet onderbouwd worden met ontvangen controleverklaringen dit met name omdat deze zorgaanbieders gelet op de omvang van de zorgkosten op basis van de gemaakte afspraken geen controleverklaring hoeven aan te leveren. Uw gemeente heeft diverse aanvullende interne verbijzonderde controles (o. a. aanschrijven van cliënten) uitgevoerd om de zogenaamde ‘prestatielevering’ alsnog te vast te kunnen stellen. Deze inspanningen hebben ervoor gezorgd dat wij de getrouwheid en rechtmatigheid waaronder de levering van zorg van de lasten in het sociaal domein hebben kunnen vaststellen. Jeugdhulp WMO
Interne beheersing enautomatisering
Interne beheersing en automatisering
,
,
661077220/SH/0970
Externeontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
,
Lasten 2024
€ 20. 935. 000
€ 13. 054. 000
Besteding metproductieverantwoording en goedkeurende controleverklaring
€ 20. 671. 000
€ 10. 991. 000
Besteding zonderproductieverantwoording en goedkeurende controleverklaring
€ 264. 000
€ 2. 063. 000
-14 -
Bijlagen
Verantwoordelijkheden m. b. t. fraude Uw verantwoordelijkheid
•
De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij de met governance belaste personen en het college. Deze verantwoordelijkheid betreft ook het opzetten en onderhouden van interne beheersmaatregelen met betrekking tot de betrouwbaarheid van de financiële rapportage de werking van de bedrijfsvoering en naleving van de van toepassing zijnde wet-en regelgeving. ,
•
Het uitvoeren vastleggen en actualiseren van de frauderisicoanalyse als geïntegreerd onderdeel van de bij uw gemeente in gebruik zijnde interne beheersing een evaluatie van de mogelijke impact en waarschijnlijkheid van frauderisico's en de ondernomen acties om frauderisico's te beperken inclusief de risico's van omkoping corruptie en frauderisico's met betrekking tot cybersecurity.
Inleiding
,
Inleiding
,
,
Samenvatting
,
•
Het waarborgen dat de cultuur en de omgeving van uw gemeente integer zijn en ethisch gedrag bevorderen.
•
Het onderzoeken van iedere vermeende of vermoede misstand die onder de aandacht van de met governance belaste personen en het college wordt gebracht; en
•
Daarnaast zijn de met governance belaste personen verantwoordelijk voor het monitoren van het risico op managementfraude voor het bepalen of de interne beheersmaatregelen voldoende zijn om frauderisico's te identificeren voor de beoordeling van de competentie en integriteit van zichzelf en van het overige management en voor het versterken van een cultuur van integriteit en ethisch gedrag.
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording
, ,
Onze
•
verantwoordelijkheid
Wij hebben een fraudediscussie gevoerd en bevestigingen verkregen van de met governance belaste personen het college en anderen binnen de gemeente ten aanzien van de interne beheersing risicoinschattingen (inclusief de processen om de risico's op fraude in de gemeente te identificeren en erop in te spelen) en eventuele kennis met betrekking tot fraude of vermoede fraude. ,
Analyse vermogen enresultaat
Analyse vermogen en resultaat
,
Interne beheersing enautomatisering
Interne beheersing en automatisering
,
•
•
•
Verder hebben wij het college verzocht om informatie die het eventueel aan zijn werknemers heeft meegedeeld over haar visie op bedrijfspraktijken en ethisch gedrag. Daarnaast hebben wij inzicht verkregen in de wijze waarop de met governance belaste personen toezicht uitoefenen op de door het college gevolgde processen om de risico's op fraude te identificeren en hierop in te spelen. Wij hebben de geplande controlewerkzaamheden besproken met de met governance belaste personen.
Geen aanwijzingen
661077220/SH/0970
•
Wij moeten adequaat reageren op tijdens de controle geconstateerde (vermoede) fraude.
•
Wij rapporteren over onze gevolgde controleaanpak met betrekking tot fraude(risico’s) in de controleverklaring.
Tijdens onze controlewerkzaamheden zijn geen aanwijzingen van fraude onder onze aandacht gekomen.
-15 -
Externeontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
Significante frauderisico’s Risico
Uitgevoerde controlewerkzaamheden
Het doorbreken van interne beheersingsmaatregelen door het management
Het risico op het doorbreken van interne beheersingsmaatregelen door het college van burgemeester en wethouders hebben wij ondervangen door het selecteren van journaalposten op basis van risicocriteria zoals de memoriaalboekingen en de schattingsposten. Deze journaalposten alsook de belangrijke schattingen van het college van burgemeester en wethouders zoals de waardering van vaste activa en debiteuren en de volledigheid van de voorzieningen hebben wij in detail gecontroleerd. Eveneens hebben wij de opzet en implementatie geëvalueerd van de maatregelen van interne beheersing in de processen voor het genereren en verwerken van journaalposten en het maken van schattingen.
(inclusief superusers)
,
Inleiding
Inleiding
,
,
Het frauderisico dat een medewerker zelfstandig crediteurenstamgegevens muteert en / of valse inkoopfacturen verwerkt in de administratie en / of betalingen aan crediteuren omleidt voor persoonlijk gewin
Wij hebben de opzet en implementatie geëvalueerd van de maatregelen van interne beheersing rondom het factuurverwerkings-en betalingsproces. Daarnaast hebben we een deelwaarneming verricht op de bedrijfskosten en hebben we vastgesteld dat de prestaties geleverd zijn en de betalingen zijn verricht aan het juiste bankrekeningnummer. Tevens hebben wij een download ontvangen van de banktransacties (CAMT053-bestand). Middels dit bestand zijn verschillende analyses verricht. We hebben o. a. gecontroleerd of er meerdere ontvangers zijn gekoppeld aan één bankrekeningnummer en een IBAN-NAAM controle uitgevoerd om vast te stellen of de naam van de tegenrekeningen overeenkomt met de naam uit de IBAN-NAAM software.
Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen enresultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing enautomatisering
Frauderisico dat de Europese en/of interne aanbestedingsrichtlijnen niet worden nageleefd om gunning aan een bevriende partij mogelijk te maken
Wij hebben de opzet en implementatie geëvalueerd van de maatregelen van interne beheersing rondom aanbestedingen voor het aangaan van contracten. Verder hebben wij kennis genomen van de aanbestedingsrichtlijnen en de eigen analyse op het voldoen aan deze richtlijnen van gemeente Hardenberg en een gegevensgerichte controle verricht op geselecteerde crediteuren en de hieraan ten grondslag liggende contracten om vast te stellen dat is voldaan aan de aanbestedingsrichtlijnen.
Frauderisico in de inkomende subsidies (juiste afgrenzing en voldoen aan
Wij hebben de opzet en implementatie geëvalueerd van de maatregelen van interne beheersing rondom het verantwoorden van subsidiebaten en het evalueren van het continu voldoen aan subsidievoorwaarden. Tevens hebben wij een gegevensgerichte controle verricht op de in het boekjaar verantwoorde subsidiebaten waarbij met behulp van de subsidiebeschikkingen en andere documenten is vastgesteld dat de baten in het juiste boekjaar verantwoord zijn en dat gemeente Hardenberg voldaan heeft aan de eventuele voorwaarden zoals uiteengezet in de subsidiebeschikkingen.
voorwaarden)
661077220/SH/0970
-16 -
Interne beheersing en automatisering Externeontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
3. Rechtmatigheidsverantwoording
17
Jaarrekening -Rechtmatigheidsverantwoording (1/4) Conclusie rechtmatigheid
In de jaarrekening (pagina 233 e. v. ) heeft het college de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen. In de paragraaf bedrijfsvoering (pagina 124 e. v. ) wordt een nadere toelichting gegeven op de totstandkoming van de rechtmatigheidsverantwoording. Het college concludeert dat de rechtmatigheidsfouten de door de raad vastgestelde verantwoordingsgrens overstijgen. De geconstateerde bevindingen zien toe op: -
Begrotingsrechtmatigheid € 1. 896. 000
-
Voorwaardencriterium € 2. 064. 153
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Op basis van onze werkzaamheden kunnen wij instemmen met de conclusie van het college en constateren wij dat de rechtmatigheidsverantwoording een getrouwe weergave biedt. In dit hoofdstuk
Samenvatting
geven wij een nadere toelichting voor de relevante onderdelen.
Definitie rechtmatigheid
Kernpunten van de controle
Het juridische begrip rechtmatigheid heeft betrekking op alle geldende wet-en regelgeving. Rechtmatigheid is dan het handelen in overeenstemming met de wet-en regelgeving. Het begrip rechtmatigheid in het kader van de rechtmatigheidsverantwoording is een minder omvattend begrip. Hierbij bestaat er een duidelijke relatie met het financieel beheer. Er moet immers worden verantwoord dat baten lasten en balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. Het gaat om de financiële beheershandelingen.
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording
,
Verantwoordingsen rapportagegrens
Analyse vermogen en resultaat
De verantwoordingsgrens valt binnen een bandbreedte van 0% en 3% van de totale lasten van de gemeente inclusief eventuele toevoegingen aan de reserves. Voor zowel de fouten als voor onduidelijkheden afzonderlijk geldt hetzelfde percentage waarbij fouten en onduidelijkheden niet bij elkaar opgeteld worden. ,
Interne beheersing enautomatisering
,
Interne beheersing en automatisering
We hebben vastgesteld dat in de financiële verordening de verantwoordingsgrens is opgenomen ter hoogte van 1%. De rapporteringsgrens is bepaald op € 100. 000. Normen en toetsingskader
Externeontwikkelingen
Het normenkader voor de rechtmatigheidsverantwoording betreft uw inventarisatie van de voor de verantwoording relevante wet-en regelgeving. Het normenkader heeft u voor 2024 geactualiseerd op basis van wijzigingen in wet-en regelgeving en is door de gemeenteraad vastgesteld op 14 januari 2025. Uw inventarisatie van regelgeving bestaat uit externe-en eigen regelgeving. We constateren dat u de actualisatie nauwkeurig heeft uitgevoerd en dat het normenkader aansluit op de geldende externeen eigen regelgeving. Het operationaliseren van het normenkader is een taak van het college en wordt vastgelegd in een toetsingskader. In het toetsingskader is per wet/regeling/verordening vastgelegd welke artikelen relevant zijn voor de toetsing. Uw gemeente heeft ervoor gekozen geen toetsingskader vast te stellen waardoor de operationalisatievan het normenkader niet inzichtelijk is gemaakt voor de gemeenteraad. Op basis van de kadernota rechtmatigheid bent u niet verplicht het toetsingskader vast te stellen maar we adviseren u voor volgend jaar een toetsingskader vast te stellen zodat duidelijk is op welke onderdelen uw rechtmatigheidscontroles toezien. ,
,
,
661077220/SH/0970
Analyse vermogen enresultaat
-18 -
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
Jaarrekening -Rechtmatigheidsverantwoording (2/4) Begrotingscriterium
Bij de rechtmatigheidsverantwoording vormt het begrotingscriterium een belangrijk toetsingscriterium. Financiële beheershandelingendie ten grondslag liggen aan de baten en lasten alsmede de balansposten dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en hiermee samenhangende programma’s (begrotingscriterium). ,
,
Uitgangspunt is het niveau waarop de gemeenteraad de budgetten in de begroting en bij investeringen geautoriseerd heeft in lijn met de door u vastgestelde financiële verordening. In de begroting zijn de bedragen voor de lasten en baten vermeld die door de gemeenteraad zijn vastgesteld. De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn op hoofdlijnen door de wetgever bepaald (artikel 189 190 en 191 van de Gemeentewet) en zijn door uw gemeenteraad nader ingevuld en geconcretiseerd door in artikel 12 van de financiële verordening de volgende criteria vast te stellen:
Inleiding
Inleiding
,
Samenvatting ,
•
Over-en onderschrijdingen worden op programmaniveau beoordeeld.
•
Voor investeringsprojecten wordt de begrotingsrechtmatigheid beoordeeld op het niveau van het totale door de raad goedgekeurde kredietbedrag.
•
Een overschrijding van lasten of een investeringskrediet ten opzichte van de begroting is acceptabel als hier direct gerelateerde inkomsten tegenover staan er sprake is van een open-einde regeling of als er sprake is van bestaande beleid maar er geen begrotingswijziging meer kon worden vastgesteld. Hierbij merken wij op dat deze als acceptabel aan te merken begrotingsafwijkingen door het college formeel als onrechtmatig aangemerkt moeten worden onder het begrotingscriterium.
Samenvatting Kernpuntenvan de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording
,
Dit houdt in dat de financiële beheershandelingendienen te passen binnen de begroting waarbij het juiste programma de juiste investering het toereikend zijn van het begrotingsbedrag en het begrotingsjaar van belang zijn. ,
,
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing enautomatisering
Interne beheersing en automatisering
,
Als blijkt dat de gerealiseerde bedragen hoger zijn dan de ook na de laatste begrotingswijziging geraamde bedragen dan kan er sprake zijn van onrechtmatige uitgaven (begrotingsonrechtmatigheid). Deze lasten zijn dan namelijk buiten het budgetrecht van de gemeenteraad tot stand gekomen. ,
,
In deze paragraaf gaan wij in op het begrotingscriterium en de verschillende onderwerpen die het begrotingscriterium raken. De gemeenteraad bepaalt zelf op welk niveau de budgetten in de begroting en investeringen worden geautoriseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet.
666611007777222200//SSHH//0970
Analyse vermogen enresultaat
-19 -
Externeontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
Jaarrekening -Rechtmatigheidsverantwoording (3/4) Begrotingscriterium
Uit onze werkzaamheden om de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording te toetsen zijn we niet tot een ander oordeel gekomen dan het college in de rechtmatigheidsverantwoording heeft verantwoord. Ten aanzien van de begrotingsrechtmatigheid heeft het college afwijkingen geconstateerd en daarbij in lijn met de criteria die zijn vastgesteld in financiële verordening geconcludeerd of er sprake is van acceptabele afwijkingen. De uitkomsten van deze analyse hebben wij onderstaand samengevat. ,
,
Soort
Misbruik en
Oneigenlijk (M&O) gebruik criterium
Verschil
Oordeel college
Overschrijdingen exploitatie programma’s
€ 695. 000
Onrechtmatig
Overschrijdingen investeringskredieten
€ 1. 201. 000
Onrechtmatig
TOTAAL
€ 1. 896. 000
Totaal van bovenstaande begrotingsafwijkingen die passen binnen de afspraken met de raad en derhalve als acceptabel zijn aangemerkt
€ 1. 896. 000
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle
Acceptabel Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording
De rechtmatigheidseis betreft ook de toetsing op juistheid en volledigheid van de gegevens die door de belanghebbenden zijn verstrekt om het voldoen aan voorwaarden aan te tonen. Dit ter voorkoming en bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik van wet-en regelgeving (M&O-criterium). ,
Om misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsgelden te voorkomen zijn functionerende beheersmaatregelen nodig. Het gaat er bij het M&O-criterium om dat in de organisatie effectieve maatregelen zijn getroffen om misbruik te voorkomen dan wel op te sporen en dat vigerende wet-en regelgeving duidelijk is aangepast is aan actuele omstandigheden en te handhaven is. Om dit te ,
,
Analyse vermogen enresultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing enautomatisering
Interne beheersing en automatisering
,
,
bewerkstellingen is een mix van maatregelen nodig. Hardenberg heeft een nota M&O-beleid vastgesteld met de algemene uitgangspunten en de filosofie van de gemeente met betrekking tot het voorkomen van misbruik en oneigenlijk gebruik. Deze monden uit in de keuzes die de gemeente ter zake maakt. De uitwerking daarvan in (een mix van) concrete beheersmaatregelen moet geïntegreerd zijn in de administratieve organisatie/interne controle van de gemeente. Vanuit de verbijzonderde interne controle zijn diverse deelwaarnemingen verricht ten aanzien van het rechtmatigheidsaspect. De uitgevoerde werkzaamheden geven geen indicatie tot een rechtmatigheidsfout. Ook uit onze werkzaamheden ten aanzien van de getrouwheid blijken geen bevindingen die indicatie geven tot een fout in het kader van het M&O-criterium.
661077220/SH/0970
-20 -
Externeontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
Jaarrekening -Rechtmatigheidsverantwoording (4/4) Voorwaardencriterium
Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen/voorwaarden zijn afkomstig uit diverse wet-en regelgeving en hebben betrekking op aspecten als doelgroep termijn grondslag administratieve bepalingen normbedragen bevoegdheden bewijsstukken recht hoogte en duur. ,
,
,
,
,
,
,
,
In de hierna volgende paragrafen worden de voorwaarden met de hoogste impact / risico binnen de jaarrekening nader toegelicht. Voorwaardencriterium -Aanbestedingswet
De regels over aanbesteden staan in de Aanbestedingswet 2012 en het Aanbestedingsbesluit. Om de rechtmatigheid van de aanbestedingen vast te stellen heeft u een analyse uitgevoerd op de verstrekte inkoopopdrachten over een periode van vier jaar. In de analyse heeft u beoordeeld of de opdrachten tijdig zijn aanbesteed. Voor de aanbestede opdrachten is beoordeeld of de realisatie van de inkoopopdracht aansluit op de aanbesteding. Ten aanzien van het onderliggende proces van toetsing hebben wij geconstateerd dat de toetsing gedurende het jaar door de gemeente is uitgevoerd. Er zijn tien afwijkingen van de Europese aanbestedingsrichtlijnen geconstateerd met een totaal inkoopvolume in 2024 van € 2. 064. 153. Opgemerkt wordt dat de onrechtmatigheden in enkele gevallen voortkomen uit een weloverwogen keuze die door het college is gemaakt en dat een deel van de afwijkingen voortkomt uit in een voorgaand jaar verstrekte opdrachten. Het totale bedrag aan onrechtmatigheden is correct opgenomen in de door het college opgestelde rechtmatigheidsverantwoording ten behoeve van het boekjaar 2024.
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle
,
Wij merken een toenemende aandacht die de gemeente heeft voor het naleven van de Europese aanbestedingsregels. Wij adviseren u om continue aandacht te blijven houden voor het naleven van de Europese aanbestedingsregels. Voorwaardencriterium -Wet Fido , schatkistbankieren , Ufdoen Ruddo
De Wet financiering decentrale overheden (Fido) en onderliggende regelingen in de vorm van Regeling schatkistbankieren decentrale overheden Uitvoeringsregel financiering decentrale overheden (Ufdo) en Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden (Ruddo) bevatten regels die de risico’s voor lokale overheden moeten beperken bij lenen en beleggen. Aan deze overtredingen van de Wet fidozijn in veel gevallen geen (directe) financiële gevolgen verbonden. Uit de werkzaamheden van de verbijzonderde interne controle (VIC) blijken geen bevindingen aanwezig zijn. ,
Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen enresultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing enautomatisering
Interne beheersing en automatisering Externeontwikkelingen
,
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
661077220/SH/0970
-21 -
4. Analyse
vermogen
en
resultaat
22
Jaarverslag –Kwaliteit toelichtingen en belangrijkste kengetallen
Jaarverslag voldoet aan eisen BBV
Kwaliteit paragrafen
In het BBV zijn diverse eisen opgenomen voor de vorm en inhoud van het jaarverslag. Wij hebben vastgesteld dat uw jaarverslag voldoet aan de eisen die het BBV hieraan stelt.
De paragrafen in de jaarstukken voldoen aan de gestelde eisen en geven een nadere toelichting over het door gemeente Hardenberg gevoerde beleid.
Inleiding
Inleiding Samenvatting
Samenvatting Verenigbaarheid jaarrekening en jaarverslag
Informatiewaarde
Wij zijn verplicht vast te stellen of wij op grond van de tijdens de controle verkregen informatie onjuistheden of tegenstrijdigheden hebben geconstateerd tussen de jaarrekening en het jaarverslag die gebruikers van de jaarstukken zouden kunnen beïnvloeden. Dit is naar onze mening niet het geval.
We hebben de informatiewaarde van uw jaarstukken gebaseerd op de inzichtelijkheid concreetheid en kwaliteit van de analyses vanuit het perspectief van de gemeenteraad. De inzichtelijkheid is toereikend en heeft de aandacht van het college.
Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle
,
Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen enresultaat
Solvabiliteit
Netto schuldquote 42
50
40
49
38 36 34 32
Structurele exploitatieruimte 10
2023
2024
4
47
6
3
46
4
2
45
2
1
Hardenberg
661077220/SH/0970
0 2023
2024
Hardenberg
Interne beheersing & automatisering
5
8
2022
Interne beheersing automatisering
6
48
44 2022
Analyse vermogen en resultaat
Weerstandsratio
Externeontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
0 2022
2023
2024
Hardenberg
-23 -
2022
2023
2024
Hardenberg
Jaarverslag –Toelichting kengetallen Relatie tussen kengetallen
Weerstandsvermogen
Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden verkregen van de financiële positie van uw gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van uw financiële positie. De analyse van de weerstandsratio en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol is vastgesteld of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. Ten einde een oordeel te geven over de financiële positie van de gemeente dienen naast het eigen vermogen ook de risico’s zoals opgenomen in de risicoparagraaf te worden betrokken. In de jaarrekening zijn de risico’s weergegeven in de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing. Evenals voorgaande jaren worden de risico’s periodiek geactualiseerd zodat een actueel inzicht bestaat in de risico’s. In de jaarrekening 2024 is de actuele stand van zaken ten aanzien van de risico’s opgenomen en laat zich als volgt samenvatten: ,
Inleiding
Inleiding Samenvatting
,
2024
2023
Benodigde weerstandscapaciteit op basis van risicosimulatie
€ 16. 500. 000
€ 21. 000. 000
Weerstandscapaciteit
€ 94. 100. 000
€ 84. 100. 000
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen enresultaat
Wij zijn van mening dat de integrale risicobenadering en de financiële vertaling van de verwachte risico’s in 2024 op een adequate wijze heeft plaatsgevonden. Op basis van een weerstandratio van 57 (2023: 40) kan de weerstandcapaciteit van de gemeente kan als ‘uitstekend’ worden aangemerkt. Uw gemeente heeft voldoende ruimte om de risico’s met de algemene reserve te kunnen opvangen. ,
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing automatisering
,
Solvabiliteit
De totale vermogenspositie wordt onder andere tot uitdrukking gebracht door middel van het solvabiliteitspercentage. Dit percentage wordt bepaald door het eigen vermogen te delen door het balanstotaal. Ultimo 2024 bedraagt dit solvabiliteitspercentage 49% (2023: 48% waarmee de norm van > 50% (minst risicovol) van de Provincie Overijssel net niet wordt behaald. Uw gemeente valt in de categorie B (20%-50%) en derhalve wordt de financiële positie op basis van de solvabiliteit als een gemiddeld risico onderkend. De netto schuldquote bedraagt 35% (2023: 38%). De ratio geeft aan in hoeverre de schulden meer bedragen dan de jaarlijkse inkomsten. Wij stellen vast dat ruim wordt voldaan aan de norm van < 90% van de Provincie Overijssel. Dit kengetal valt derhalve positief uit voor de gemeente en wordt als een laag risico onderkend. Voor een nadere toelichting verwijzen wij u naar het hoofdstuk financiële kengetallen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing.
661077220/SH/0970
-24 -
Interne beheersing & automatisering Externeontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
Jaarverslag
—
Voorspellend vermogen € 25.000.000 € 20.000.000 € 15.000.000 € 10.000.000 € 5.000.000 €0
(geanonimiseerd)
FE
Samenvatting
-€ 5.000.000 2021
2022
Jaarrekening
2023
Inleiding
mp
2024
—--Begroting
Kernpunten
van
de
controle
Rechtmatigheidsverantwoording
De
grafiek hierboven laat het verschil tussen het begrote- en gerealiseerde saldo van baten en lasten over de afgelopen vier jaren zien. Hierbij valt op dat de realisatie in de afgelopen jaren steeds (fors) voordeliger is uitgevallen dan was begroot (na wijzigingen). Een belangrijke verklaring voor deze afwijking betreft de jaarlijkse budgetoverhevelingen. Voor het boekjaar 2024 zijn de het college nader toegelicht op betreffen: -
-
-
-
-
661077220/SH/0970
Budgetoverhevelingen Beschermd
wonen
Grondexploitaties Inkomensregelingen (BUIG) Lasten jeugdzorg
belangrijkste afwijkingen ten opzichte pagina 13 t/m 18 van de jaarstukken. € 4,0 miljoen voordeel € 4,3 miljoen voordeel € 2,5 miljoen voordeel € 1,5 miljoen voordeel € 1,1 miljoen nadeel
„25 -
van
De
de gewijzigde begroting belangrijkste afwijkingen
door
Analyse
vermogen
en
resultaat
Interne beheersing &
automatisering
Externe ontwikkelingen
Bijlagen
=Flynth
5. Interne beheersing & automatisering
26
Samenvatting interne beheersing en automatisering Samenvatting bevindingen managementletter 2024
Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole 2024 hebben wij in het najaar van 2024 de tussentijdse (interim) controle uitgevoerd. Deze interim-controle is primair gericht op de bedrijfsvoering binnen de gemeente Hardenberg en met name gericht op de opzet het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing (AO/IB) voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. Onze bevindingen voortvloeiend uit de interim-controle zijn vastgelegd in onze managementletter van d. d. 18 oktober 2024. ,
,
,
Inleiding
,
Uit onze interim-controle blijkt dat de gemeente Hardenberg haar zaken beheersmatig voldoende op orde heeft voor zover wij dat beoordelen in het licht van de jaarrekeningcontrole zie hiervoor ook de onderstaand tabel met onze procesmonitor. Ons beeld is dat de administratieve organisatie en interne beheersing (de controles binnen de processen gecombineerd met de verbijzonderde interne controles) van de gemeente voldoet aan de daaraan te stellen eisen. Voor onze specifieke bevindingen en overige aanbevelingen (verbeterpunten) verwijzen wij u naar de genoemde managementletter. ,
Inleiding Samenvatting
,
Samenvatting
,
Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen enresultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing automatisering
Interne beheersing & automatisering Externeontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
661077220/SH/0970
-27 -
Samenvatting interne beheersing en automatisering Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving
Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel omtrent de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken omtrent de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen daaromtrent raken dan ook slechts die onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening wat wil zeggen dat wij ter zake geen volledigheid pretenderen. ,
,
Op grond van artikel 393 lid 4 Titel 9 Boek 2 BW rapporteren wij onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Hierbij dient opgemerkt te worden dat wij ons hier specifiek richten op de aspecten van de geautomatiseerde gegevensverwerking die van belang zijn voor de financiële verslaglegging. Wij geven geen oordeel over de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking van de gemeente als
Inleiding
Inleiding
,
geheel.
Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Wij zijn van mening dat voldoende maatregelen zijn getroffen om de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking en informatievoorziening te waarborgen.
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen enresultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing automatisering
Interne beheersing & automatisering Externeontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
661077220/SH/0970
-28 -
6. Externe ontwikkelingen
29
Externe ontwikkelingen (1/4) Aanpassing BADO en BBV
Op 21 maart jl. zijn eindelijk de beoogde aanpassingen in het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) en Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) vastgesteld. Daarbij zijn ook het Waterschapsbesluit en het Besluit financiële verhouding 2001 aangepast. Met dit besluit is de onderliggende wetgeving met betrekking tot de rechtmatigheidsverantwoording die sinds boekjaar 2023 op grond van de Gemeentewet al verplicht was met ingang van boekjaar 2025 formeel ingebed in de onderliggende wet-en regelgeving.
Inleiding
,
Inleiding
,
Daarnaast bevat de herziening van het BADO ook een aantal aanpassingen die betrekking hebben op de controle van de boekjaren 2025 en verder. Uw gemeenteraad stelt in het controleprotocol de maximale goedkeuringstolerantie voor de getrouwheidscontrole van de jaarrekening door de accountant vast. Tot op heden mocht de goedkeuringstolerantie voor de jaarrekening maximaal 1% van de totale lasten (inclusiefdotaties aan reserves) en voor onzekerheden 3% van de totale lasten (inclusief dotaties aan reserves) bedragen. Met ingang van het boekjaar 2025 zijn er de volgende veranderingen: • De afzonderlijke weging voor fouten en onzekerheden door de accountant komt te vervallen. De goedkeuringstolerantie geldt voor alle geconstateerde afwijkingen gezamenlijk; • De grondslag waarop de goedkeuringstolerantie wordt gebaseerd betreft de totale lasten exclusiefdotaties aan reserves waar dit tot voorheen op de totale lasteninclusiefdotaties aan reserves werd gebaseerd; • De maximaal toegestane goedkeuringstolerantie stijgt van 1% van de grondslag naar 2% van de grondslag; • De verantwoordingsgrens voor de rechtmatigheidsverantwoording mag maximaal 2% van de grondslag bedragen waar dit tot en met boekjaar 2024 nog 3% van de grondslag mocht zijn. Wij merken hierbij op dat de gemeente Hardenberg momenteel een verantwoordingsgrens van 1% van de grondslag hanteert.
Binnen de nieuwe voorschriften blijft dit toegestaan echter dient de grondslag wel exclusiefdotaties aan reserves te worden berekend. ,
Samenvatting
Samenvatting Kernpunten van de controle
Kernpunten van de controle Rechtmatigheids-verantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen enresultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing automatisering
Interne beheersing & automatisering
,
,
Wij adviseren u om de wijzigingen in het BADO in overweging te nemen bij het bepalen van de goedkeuringstolerantie voor de accountantscontrole en de verantwoordingsgrens voor de rechtmatigheidsverantwoording zoals die in het controleprotocol voor de jaarrekening 2025 worden vastgesteld. Graag gaan wij hierover met uw auditcommissie in gesprek.
661077220/SH/0970
-30 -
Externeontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
Externe ontwikkelingen (2/4) Cyberbeveiligingswet (NIS2) en BIO2
De NIS2-richtlijn is sinds 17 oktober 2024 geldig in de Europese Unie. In Nederland is het niet gelukt om deze EU-richtlijnen op tijd om te zetten in nationale wetgeving. De verwachting is dat de Cyberbeveiligingswet (Cbw) in het derde kwartaal van 2025 in werking treedt. Inleiding
De belangrijkste verplichtingen onder de Cyberbeveiligingswet • Zorgplicht (adequate maatregelen) Op basis van een risico analyse zijn entiteiten verplicht om passende maatregelen te nemen voor de beveiliging van hun netwerk-en informatiesystemen •
Inleiding Samenvatting
Samenvatting
Bestuur (kennisniveau) De leden van het bestuur moeten de maatregelen goedkeuren en toezicht houden op de effectiviteit ervan. Om dit goed te kunnen doen dienen zij een opleiding te volgen.
Kernpunten van de controle
Registratieplicht (centraal register NIS2-entiteiten) Entiteiten die onder de wet vallen zijn verplicht zich te registeren in het entiteitenregister.
Rechtmatigheids-verantwoording
Kernpunten van de controle
,
•
•
Meldplicht (significante incidenten) Entiteiten moeten significante incidenten onverwijld (zo snel mogelijk) en binnen 24 uur melden bij het Computer Security Incident Response Team (CSIRT) aan de toezichthouder.
De Cyberbeveiligingswet en BIO2 De BIO2 is de opvolger van de huidige BIO1. 04 en wordt het nieuwe kader voor de overheid voor informatiebeveiliging. De nieuwe BIO volgt op de evaluatie van de huidige versie en valt samen met de ontwikkelingen rondom de Cyberbeveiligingswet. De aanpak van BIO2 is een passende manier om te voldoen aan de zorgplicht onder de Cyberbeveiligingswet. In de conceptCyberbeveiligingswet staat dat aanvullende regels voor beveiliging via een Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) kunnen worden gesteld. Het is zeer waarschijnlijk dat BIO2 op deze manier wettelijk wordt verankerd.
Gemeenten en de Cyberbeveiligingswet De Cyberbeveiligingswet is nog niet definitief en in de praktijk is (zoals vaak bij wetswijzigingen) nog niet alles duidelijk. Een gemeente voldoet aan de criteria van een overheidsinstelling en valt daarmee onder de Cyberbeveiligingswet. Wij constateren dat de gemeente Hardenberg zich zeer bewust is van de ontwikkelingen op dit gebied en reeds de nodige voorbereidingen heeft getroffen.
661077220/SH/0970
-31 -
Rechtmatigheidsverantwoording Analyse vermogen enresultaat
Analyse vermogen en resultaat Interne beheersing automatisering
Interne beheersing & automatisering Externeontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Bijlagen
Bijlagen
Externe ontwikkelingen (3/4) Inkomensafhankelijke eigen bijdrage WMO
Vanaf 1 januari 2027 wordt de eigen bijdrage voor Wmo-voorzieningen inkomensafhankelijk. Deze maatregel is ingevoerd om de financiële houdbaarheid van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) te verbeteren en de druk op voorzieningen te verminderen. U heeft geen keuzevrijheid in het bepalen van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage. De hoogte van de eigen bijdrage wordt landelijk vastgesteld. Dit zorgt voor een gelijke behandeling van alle Wmo-cliënten ongeacht in welke gemeente zij wonen. Het CAK blijft ook verantwoordelijk voor het innen van de eigen bijdrage in 2027. Dit zorgt voor continuïteit en uniformiteit in de inning van de eigen bijdragen.