conceptbrief indienen zienswijze versie 21 februari 2024

Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat t.a.v. de heer J.A. Vijlbrief Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG

Postadres Postbus 500 7770 BA Hardenberg Bezoekadres Stephanuspark 1 7772 HZ Hardenberg Internet www.hardenberg.nl Telefoon 14 0523

Uw kenmerk Zaaknummer Behandeld door:

Patrick Vaanholt

Onderwerp

Verzoek tot uitbrengen van advies op het verzoek tot instemming met een gewijzigd winningsplan Hardenberg (NAM)

Hardenberg, 12 maart 2024

Geachte heer Vijlbrief, Op 8 januari 2024 ontvingen wij uw verzoek tot het uitbrengen van een advies over het verzoek tot actualisatie van het winningsplan Hardenberg. Dit geactualiseerd winningsplan is door de Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. (NAM) bij u ingediend. De reden voor de actualisatie is dat NAM voornemens is een extra put naar het Hardenberg gasveld te boren. De NAM wil de verwachte einddatum van het Hardenberg gasveld verlengen van 2031 naar 2035 en het productievolume verhogen. Het te produceren maximale volume wordt (vergeleken met het vigerend winningsplan) verhoogd van 9.773 miljoen Nm3 naar 10.498 miljoen Nm3 (toename met 7%). Het gaat hierbij alleen om het Hardenberg gasveld en niet over de andere gasvelden die binnen het winningsplan (van 2017) vallen. Over de beantwoording hebben wij contact gehad met de provincie Overijssel en Waterschap Vechtstromen, gemeente De Wolden en provincie Drenthe. Hoeveelheid en duur winning Verlenging van de einddatum van dit gasveld wordt gevraagd van 2031 naar 2035. Verder gaat het om een toename van 725 miljoen Nm3. Wij adviseren u om in het eventuele instemmingsbesluit de voorwaarde op te nemen om de winningsduur na 5 jaar te evalueren (eventueel samenvallend met de meetfrequentie bodemdaling).

Wij adviseren om bij deze evaluaties de opgetreden bodemdaling, de vigerende wetgeving en de dan geldende duurzaamheidsambities en ontwikkeling van de energietransitie te betrekken. Voortzetting van de gasproductie kan wat ons betreft alleen doorgaan als uit de evaluatie blijkt dat een volgende winningsperiode noodzakelijk is. Verder adviseren wij u om in het eventuele instemmingsbesluit naast de einddatum voor dit winningsplan, tevens de maximale te winnen hoeveelheid gas op te nemen voor het winningsplan, maar daarbij ook expliciet voor de gaswinning uit deze nieuwe put.

Bodemdaling In het eerdere winningsplan is aangegeven dat de verwachte bodemdaling 4 centimeter zou zijn, met daarbij een onzekerheidsmarge van 2 centimeter. In het voorliggende winningsplan staat dat de prognose voor de toekomstige bodemdaling door de voorgestelde winning minder dan 2 centimeter is. De cumulatieve bodemdaling door gaswinning uit het Hardenberg voorkomen en de omliggende voorkomens bedraagt volgens de berekening van de NAM minder dan 6 centimeter in het midden van de bodemdalingskom. Vorenstaande wordt door TNO en SodM ook als realistisch gezien. Uit dit winningsplan volgt voor ons niet helder hoe met de eerdergenoemde onzekerheidsmarge wordt omgegaan, dus of er nog rekening met een extra onzekerheidsmarge moet worden gehouden boven op de genoemde daling van 2 centimeter. Wij adviseren u om in het eventuele instemmingsbesluit op te nemen dat de totale te verwachten bodemdaling als gevolg van de gaswinning niet meer mag bedragen dan 6 centimeter. Dit is van belang in het kader van transparantie naar de omwonenden. De (verwachte) bodemdaling mag geen invloed hebben op de heersende grondwaterstanden in (toekomstig) bewoond gebied. Hierbij adviseren wij tevens om in het eventuele instemmingsbesluit op te nemen dat wanneer er een indicatie is dat de bodemdaling boven de 6 centimeter gaat uitkomen in 2100 de winningsactiviteiten direct beëindigd dienen te worden.

Verder adviseren wij u om in afstemming met gemeente, provincie en waterschap de nadere gevolgen van de huidige en de te verwachten bodemdaling in het gebied te beschrijven met daarbij de bijbehorende beheersmaatregelen. Wij adviseren u dit te laten doen voordat de nieuwe winningsactiviteiten plaatsvinden. Bodemtrilling/aardbeving In het winningsplan wordt aangegeven dat is gewerkt met een methodiek die door SodM is ontwikkeld om het aardbevingsrisico beter in te schatten. In het winningsplan wordt aangegeven dat het gasveld valt in de laagste risicocategorie. Dit volgt ook uit de adviezen van SodM en TNO. Wij hechten grote waarde aan een goede monitoring. Wij vinden het dan ook belangrijk dat de huidige monitoring van seismische activiteit met seismometers en versnellingsmeters onverminderd wordt voortgezet. Hierbij vinden wij het noodzakelijk dat wanneer het systeem een seismische activiteit waarneemt, de winningsactiviteiten ook direct worden beëindigd. Wij adviseren u om dit bij eventuele instemming als voorwaarde op te nemen, net als de voorwaarde dat het huidige netwerk van seismometers en versnellingsmeters intact dient te blijven. Schade Het Hardenberg gasveld valt in de seismische risico-categorie I. In deze categorie is het risico op schade als gevolg van een beving als ‘klein’ ingeschat (kleiner dan in categorieën II en III).

Maar, hoewel de kans daarop als zeer klein wordt ingeschat, kan schade aan gebouwen en/of overige constructies niet worden uitgesloten. Wij zijn van oordeel dat de schaderegeling op voorhand optimaal geregeld moet zijn; waarbij wij bekend zijn met het feit dat er een schadeprotocol kleine velden is opgesteld en de commissie Mijnbouwschade die een rol heeft in het kader van de bewijslast. Wij hechten er waarde aan en adviseren u om in het eventuele instemmingsbesluit nadrukkelijk te benoemen dat dit schadeprotocol hier van toepassing is.

Er is sprake van een nieuwe boring, en daarbij gaat het om een nieuwe locatie, waar mogelijk gas kan worden gevonden. Wij vinden het dan ook van belang dat de NAM een plan van aanpak maakt voor de opname van de bouwkundige staat van (gevoelige) bouwwerken die gelegen zijn nabij de nieuwe boorput en boven de locatie waar het gas gewonnen wordt. In dit plan van aanpak moet staan of en zo ja welke gevoelige gebouwen in aanmerking komen voor een opname van de bouwkundige staat. Dit moet afgestemd worden met de gemeente, waarbij ook de staatssecretaris dit moet goedkeuren. Draag zorg voor goede informatievoorziening Met betrekking tot de communicatie adviseren wij u om op een transparante wijze met de omgeving te communiceren over de risicoanalyse, de bodemdaling en de schaderegeling. Wij adviseren u om de NAM mee te geven om tijdig en transparant te communiceren met alle betrokken partijen (waaronder inwoners) over het winningsplan, maar ook tijdens de werkzaamheden die samenhangen met het boren van de put en de feitelijke gaswinning. Hierbij dient goede informatie te worden verstrekt over aspecten als aardbevingen en trillingen, maar ook informatie over de werkzaamheden/activiteiten die samenhangen met het boren van de nieuwe put. Daarbij dient NAM een en ander ook in goede samenspraak met de gemeente uit te voeren.

Hierbij kunnen wij wel melden dat de NAM in aanloop van de aanvraag van dit winningsplan al actief is begonnen met communiceren naar gemeente en de omgeving. Dit ervaren wij als positief. Gevolgen leefomgeving, natuur en milieu Bij het realiseren van de nieuwe put op de Collendoorn-locatie komen veel stoffen vrij als gevolg van vrachtwagenbewegingen, het boren en het affakkelen van het gas. Dit zal een extra belasting voor de omgeving met zich meebrengen. In het winningsplan wordt hier niet nader op ingegaan c.q. wordt niet voldoende ingegaan of er inderdaad geen sprake is van effecten op leefomgeving en natuurgebieden. Wij vinden dat de NAM dat vooraf inzichtelijk moet maken. Wij vragen u dit als extra voorschrift bij uw eventuele instemmingsbesluit op te nemen. Wij adviseren u verder in het eventuele instemmingsbesluit mee te nemen dat de extra productie pas mag worden opgestart als er met betrekking tot het met de gaswinning meekomende formatiewater een (door de Inspecteur-generaal der Mijnen goedgekeurd) plan ligt, waaruit volgt dat de hoeveelheid meekomend water zo minimaal mogelijk blijft. Gebiedsproces/bijdragespoor Wij vinden het verder van belang dat goed ingestoken wordt op het omgevings-/gebiedsproces. De NAM heeft dit ook al opgestart en is in dit kader al in overleg met omwonenden, plaatselijke belangen en de gemeente.

Wij adviseren om dit gebiedsproces/bijdragespoor als voorwaarde op te nemen in het eventuele instemmingsbesluit, waarbij hiervoor ook middelen beschikbaar worden gesteld. Wij treden graag op korte termijn met u in overleg om hier samen invulling aan te geven. Tot slot Wij adviseren u bij een eventuele instemming (dus zeker voor wat betreft duur en productieomvang) dit afhankelijk te laten zijn van de resultaten van de nog uit te voeren boring. Mocht blijken dat er geen of een minimale hoeveelheid gas kan worden gewonnen uit de nieuw te boren put, dan zijn wij van oordeel dat het huidige winningsplan weer aan de orde moet zijn. Wij adviseren u dit als voorwaarde op te nemen in het eventuele instemmingsbesluit.

Hebt u nog vragen? Hebt u nog vragen of wilt u reageren op deze brief, dan kan dat via het contactformulier op onze website of per post. Vermeld dan altijd het zaaknummer van deze brief. Burgemeester en wethouders van de gemeente Hardenberg, Secretaris,

Burgemeester,

I.A.A. Oostmeijer-Oosting

M.W. Offinga