Bijlagen behorende bij regels bestemmingsplan 'Buitengebied Hardenberg, Sibculoseweg 122-124 Sibculo' - bijlage 2 - Landschapsidentiteitskaart
Tekst van het document
K A A R T
IDENTITEIT
LANDSCHAP
LIK
RADEWIJK - HOOGENWEG - BRUCHTERVELD - SIBCULO
Ka n lA
rli
-D
le en
Rade wijke rbee k
Bruchterveld
Bergentheim
Kloosterhaar
Sibculo Engbertsdijks venen
Besloten heideontginningslandschap
Hoogenweg
Radewijk
Essen- en hoevenlandschap
rik
m
nd
m
aa
-E
eh
Zw ol
elo
jn
lm
oo
Hardenberg
Besloten veenontginningslandschap
aa
Sp
LANDSCHAPSTYPEN
pagina 2
INLEIDING Achtergrond
Na de opstelling van de LIK's en de ontwikkelingsvisies voor de deelgebieden gaan de drie planprocessen hun eigen weg. De LIK's en de ontwikkelingsvisies voor de deelgebieden vormen de basis voor de drie
De gemeente Hardenberg werkt momenteel aan drie plannen voor het buitengebied:
plannen.
• Bestemmingsplan(nen) buitengebied
De gemeente heeft deze aanpak eerst op de pilotgebieden Reestdal en Bergentheim-Zuid toegepast.
• Structuurvisie • Landschapsontwikkelingsplan (LOP)
Inhoud LIK
De gemeente wil regie voeren op de ontwikkeling van het landelijk gebied. Daarbij wil de gemeente een
De LIK Radewijk, Hoogenweg, Bruchterveld, Sibculo bestaat uit een boekje op A3 formaat met daarin een
meer richtinggevende rol gaan innemen, gericht op het versterken van de ruimtelijke kwaliteit. Ruimtelijke
beknopte schematische weergave van de sterke punten, zwakke punten, kansen en bedreigingen voor
kwaliteit is echter een breed begrip, dat deels subjectief van aard is. In de Visienota Buitengebied is dit
het gebied.
gedefinieerd als “eigen identiteit”. Dit speelt bij de opstelling van de hierboven genoemde plannen een
Het schema is het resultaat van een analyse van verschillende kenmerken die bepalend zijn voor de
belangrijke rol.
identiteit, zoals bebouwing, beplanting en grondgebruik. Deze analyse is opgenomen in het achtergronddocument LIK. Net als in de schema's zijn in het
Om tot de drie producten te komen, worden de stappen gevolgd zoals in het onderstaande schema
achtergronddocument ook de resultaten opgenomen van de excursie die met de Plaatselijk Belangen
staan weergegeven. Eerst wordt de identiteit van de deelgebieden bepaald. Met dit doel zijn Landschap-
organisaties heeft plaatsgevonden.
Identiteit-Kaarten (LIK's) voor zeven deelgebieden opgesteld. In de LIK’s worden de specifieke
Deze LIK is het resultaat van een integraal proces tussen de gemeente Hardenberg, werkgroepen
kenmerken en kwaliteiten van de deelgebieden vastgelegd. Aan de hand van de LIK kan worden bepaald
(Plaatselijk Belangen organisaties), de klankbordgroep en Nieuwland Advies. Gebruikte bronnen
of toekomstige ontwikkelingen passend zijn (bestemmingsplan buitengebied en structuurvisie) en
zijn onder meer de landschapsbeleidsplannen Avereest, Hardenberg en Gramsbergen, (historische)
welke ontwikkelingen en verbeterpunten aanleiding zijn om te werken aan behoud en versterking van
topografische kaarten en de resultaten van de werkbijeenkomsten.
het landschap (Landschapsontwikkelingsplan). Voor het bestemmingsplan geldt dat aan passende ontwikkelingen zo min mogelijk juridische beperkingen moeten worden opgelegd. Het bestemmingsplan
Leeswijzer
en het LOP bieden handvaten voor versterking van de ruimtelijke kwaliteit. De identiteit van het gebied komt voort uit de ontstaansgeschiedenis en de daarmee samenhangende Landschap-identiteit-Kaarten
landschapstypen. In de LIK is daarom een onderscheid gemaakt tussen de verschillende landschapstypen die in het gebied voorkomen. Deze landschapstypen zijn op een overzichtskaart opgenomen (zie de naastgelegen pagina). Vervolgens is voor het gebied een schema opgesteld, waarin een overzicht
Ontwikkelingsvisies deelgebieden
is opgenomen van de aanwezige waardevolle en storende kenmerken. Ook zijn de kansen of juist bedreigingen voor deze kenmerken omschreven. Getracht is de invulling van de schema’s zo objectief mogelijk te houden. Wel zijn de resultaten van de excursie in de schema’s verwerkt, omdat de beleving
Bestemmingsplannen
Structuurvisie
Landschapsontwikkelingsplan Visie op hoofdlijnen
van het landschap ook bepalend is voor de identiteit (belevingswaarde). In de schema’s staan in de vorm van genummerde grijze blokjes verwijzingen opgenomen naar de toelichtende afbeeldingen en foto’s.
Uitvoeringsplan
LIK Radewijk - Hoogenweg - Bruchterveld - Sibculo
pagina 3
BESLOTEN HEIDEONTGINNINGSLANDSCHAP 1
2
3
4
Half open heideontginningslandschap
Zandwinnning
Historische kaart rond 1900
Topografische kaart 2007
5
6
7
8
Rechte wegen met wegbeplanting en verspreide erven
De Belt, akkergronden met daarin kleine bosjes
Karakteristiek erf (Boterdijk)
Erfopbouw
9
10
11
12
Agrarisch erf aan de Oosterweg
Open ruimte in het landschap
Zandweg op de rand van de stuwwal
Beplantingspatronen
Beeldenblad
pagina 4
Besloten heideontginningslandschap
Rade wijke rbee k
Hardenberg
Radewijk
Hoogenweg
Bruchterveld
lA aa Ka n
Sp
oo
rli
lm
jn
elo
-D
Zw ol
le
eh
-E
aa
m
nd
m
rik
en
Bergentheim
Kloosterhaar
Sibculo
Besloten heideontginningslandschap
Bebouwing
Routing
Verkaveling
Beplantingspatronen
Erven
Massa/ ruimte en reliëf
Grond-/ landgebruik
Functie & activiteit
Sterk
- bebouwingslint Hoogenweg - verspreide bebouwing langs wegen
- ontsluiting oost-west gericht - strak, rechtlijnig wegenpatroon - oude zandwegen nabij stuwwal
rechthoekige, kleinschalige verkaveling
- wegbeplanting - verspreide bosjes - perceelgrensbeplanting
- verspreide ligging erven - rechthoekige erven, in de verkavelingsrichting, met kopgevel naar de weg - veel erven met erfbeplanting
- kleinschalig gebied met open ruimten - Duitse grens met stuwwal is zichtbaar vanuit omgeving (m.n. vanuit Oude en Nieuwe veen)
agrarisch
- landbouw en wonen - boerderijen met nieuwe functies
5 7 8 9
1 10
5
4 5 11
3 4
5 6 12
Zwak
1 6
erven zonder beplant- Radewijkerbeek is slecht herkenbaar in het ing landschap
- zandwinning bij Kloosterhaar en Sibculo - matige verkaveling
verbetering landschappelijke inpassing
- verbetering landbouwstructuur door vrijwillige kavelruil - bij gebied passende eindbestemming voor zandwinlocaties
Licht & donkerte
Engbertsdijks venen
Natuur
Geur
- hoge biodiversiteit Radewijk Voorin, Wellehoek en stuwwal bij Kloosterhaar - bos de Blokkies - kleine gemengde loofbosopstanden
1 6
6 lage biodiversiteit in groot deel van het gebied
2 Kansen
nieuwe woningen in het bebouwingslint van Hoogenweg
- verbeteren verkeersveiligheid Hoogenweg - Herstel oud wandelpad langs de Radewijkerbeek - grens Duitsland Nederland oppakken als toeristisch thema - recreatieve ontwikkeling kanaal Almelo - De Haandrik
verbetering landbouwstructuur door kavelruil
- herstel en onderhoud van perceelgrensbeplanting en bosjes - aanleg en herstel erfbeplanting
- behoud zichtlijnen o.a. vanuit bebouwingslinten - verbeteren zichtbaarheid Radewijkerbeek in het landschap
Bedreigingen
LIK Radewijk - Hoogenweg - Bruchterveld - Sibculo
- ruimte voor nieuwe kleinschalige economische functies in voormalige agrarische bebouwing (VAB’s) - splitsing voormalige boerderijen in meerdere wooneenheden
- stimuleren en aanleggen van natte natuur (gebruik maken van kwel) - Radewijkerbeek oppakken als natte natuurstructuur - herstel en onderhoud bosjes verminderen waterkwaliteit en kwantiteit kwelwater
hoge geurbelasting Ebbenbroek, omgeving oosten en westen van Radewijk
pagina 5
ESSEN- EN HOEVENLANDSCHAP 1
2
3
4
Zandweg bij es Wielenweg
Kleinschalig landschap
Historische kaart rond 1900
Topografische kaart 2007
5
6
7
Bossingels aan weerszijden van de Radewijkerweg
Erfopbouw: losse strooing gebouwen en grote bomen
8
9
Vogelvluchtimpressie van het essen- en hoevenlandschap
10
11
Zwermes Radewijk
Beeldenblad
Agrarisch erf met meerdere bouwvolumes
Radewijkerbeek
Beplantingspatronen Radewijk
pagina 6
Essen- en hoevenlandschap
Rade wijke rbee k
Hardenberg
Radewijk
Hoogenweg
Bruchterveld
lA aa Ka n
Sp
oo
rli
lm
jn
elo
-D
Zw ol
le
eh
-E
aa
m
nd
m
rik
en
Bergentheim
Kloosterhaar
Sibculo
Essen- en hoevenlandschap Sterk
Zwak
Kansen
Bedreigingen
Bebouwing
Routing
Verkaveling
Beplantingspatronen
Erven
Massa/ ruimte en reliëf
Grond-/ landgebruik
Functie & activiteit
- verspreide bebouwing Radewijk (Voorin, Middenin en Achterin) - monumentale panden in Venebrugge
- kronkelige wegen - essen en omgeving zijn de knooppunten van het wegennet - zandwegen
kleinschalige verkaveling van de essen
- wegbeplanting - solitaire bomen en boomgroepen - eik is typerende boomsoort
- erven met samenhang van bouwvolumes en zware beplantingen - met losse strooiing gebouwen op het erf - grote bomen, verstrooid op het erf
- zwermessen Radewijk: hoge ligging ten opzichte van omliggende heideontginningen - beslotenheid, kleinschaligheid - stuwwal Sibculo Kloosterhaar
agrarisch
- kleinschalige agrarische bedrijven - cultuurhistorisch waardevol element: voormalige Venebrugger Schans
7 9
1 2 4 Paterswal niet berekend op zwaar vrachtverkeer
toegang mogelijk maken tot Venebruggerschans
3 4 7 essen zijn niet herkenbaar meer
5 8 11 - oude bossingels en houtwallen rondom Radewijk zijn grotendeels verloren gegaan - houtwallen uitgegroeid tot bomenrijen
6 9 nieuwe burgererven met afwijkende inrichting erven
Geur
- hoge biodiversiteit Wellehoek, Balderhaarweg en omgeving - bossingels langs Radewijkerweg - bron van de Wellebeek
voormalige zandwinplassen Sibculo
weinig recreatieve voorzieningen
lage biodiversiteit Radewijk en Venebrugge
10
- terugbrengen bossingels en houtwallen - herstel houtwallen rond essen
beplanten van de essen zelf
Natuur
5 6
2 8 reliëf essen bij Vennebrugge en Radewijk niet zichtbaar
Licht & donkerte
Engbertsdijks venen
- bij gebied passende eindbestemming zandwinplassen - vergroten beleefbaarheid Radewijkerbeek
verrommeling erven als gevolg van bedrijfsbeëindiging
LIK Radewijk - Hoogenweg - Bruchterveld - Sibculo
- splitsing voormalige boerderijen in meerdere wooneenheden - ruimte voor nieuwe kleinschalige economische functies in voormalige agrarische bebouwing (VAB’s) - toegang en herkenbaarheid van Vennebrugger Schans verbeteren - recreatief versterken Radewijkerbeek
- versterking groenblauw netwerk door terugbrengen bossingels en houtwallen - reliëf biedt kansen voor biodiversiteit - meer benutten kwelpotentie Wellebeek - Radewijkerbeek oppakken als natte natuurstructuur
hoge geurbelasting omgeving Radewijk en Venebrugge (Stobbenhaar)
pagina 7
BESLOTEN VEENONTGINNINGSLANDSCHAP 1
2
3
4
Wijk
Agrarisch landgebruik
Historische kaart rond 1900
Topografische kaart 2007
5
6
7
8
Erf met erfbeplanting
Erf met toegangsweg en laan
Half open landschap
Erfopbouw
9
10
11
12
Zicht op bosstrook bij Bruchterveld
Beeldenblad
Perceelgrensbeplanting
Wegbeplanting langs bochtige wegen
Beplantingspatronen
pagina 8
Besloten veenontginningslandschap
Rade wijke rbee k
Hardenberg
Radewijk
Hoogenweg
Bruchterveld
lA aa Ka n
Sp
oo
rli
lm
jn
elo
-D
Zw ol
le
eh
-E
aa
m
nd
m
rik
en
Bergentheim
Kloosterhaar
Sibculo
Besloten veen ontginningslandschap
Bebouwing
Routing
Verkaveling
Beplantingspatronen
Erven
Massa/ ruimte en reliëf
Grond-/ landgebruik
Functie & activiteit
Sterk
verspreide bebouwing langs wegen
- bcohtige wegen - opvallend onregelmatig verloop Broekdijk
- goed zichtbare, rationele, strokenverkaveling - wijkenstructuur herkenbaar in verkaveling - enkele wijken aanwezig (structuurdragers landschap)
- wegbeplanting - perceelgrensbeplanting (bomenrijen) - bosstroken
- verspreide ligging erven - rechthoekige erven - erven met erfbeplanting
- kleinschalig half open landschap -t’ Lijntje is overgang van besloten naar open veenlandschap
agrarisch
- landbouw - wonen - grote agrarische bedrijven actief - kleinschalige nietagrarische bedrijvigheid
5 9 10 11 12
5 6 8
7
4
11
Zwak
Kansen
Bedreigingen
1 34 Bruchterwijk deels verdwenen / niet beleefbaar (nu deels Hoopsteeweg)
afname sloten- en wijkenstructuur
LIK Radewijk - Hoogenweg - Bruchterveld - Sibculo
Natuur
Geur
hoge biodiversiteit bosstroken met heiderestanten rondom Bruchterveld
9
26
enkele erven zonder erfbeplanting
verbeteren landschappelijke inpassing erven
- versterking recreatieve routes - versterking relatie met kanaal
2
Licht & donkerte
Engbertsdijks venen
exoten in bosopstanden (bospest en Amerikaanse eik verbetering landbouwstructuur door kavelruil
ruimte voor nieuwe kleinschalige economische functies zoals startende bedrijven
- herstel heide-terreinen aan de Hongerdijk / ’t Lijntje / Dwarsweg - aanvullen groen-blauw netwerk: aanleg en herstel perceelgrens beplanting en natuurvriendelijk berm- en oeverbeheer - verrijking bosopstanden - verloren gaan heiderestanten
hoge geurbelasting ten westen van Bruchterveld
pagina 9
10
pagina 10
COLOFON
LIK Radewijk - Hoogenweg - Bruchterveld - Sibculo Projectcode: 0452 HOL Datum: december 2011
Opdrachtgever: Gemeente Hardenberg Postbus 500 7770 BA Hardenberg Tel: 0523 - 289 111 Contactpersoon: dhr. J. Wuite
Opdrachtnemer: Nieuwland Advies Postbus 522 6700 AM Wageningen Tel: 0317 - 467246 Contactpersoon: dhr. M. Scherrenburg
LIK Radewijk - Hoogenweg - Bruchterveld - Sibculo
pagina 11
K A A R T
IDENTITEIT
LANDSCHAP
LIK
RADEWIJK, HOOGENWEG, BRUCHTERVELD, SIBCULO
pagina 12