Bijlagen behorende bij regels bestemmingsplan Buitengebied Hardenberg, Vilsterborg 4 Holtheme - Bijlage 2 Ruimtelijk kwaliteitsplan Vilsterborg 4

ruimtelijk kwaliteitsplan Vilsterborg 4 Holtheme

Door:

dé Erfontwikkelaar b.v. Radewijkerweg 9 7791 RJ Radewijk

Telefoonnummer E-mail Internet Project Auteur Datum laatst gewijzigd Bestandsnaam Aantal pagina’s

06 24 88 38 28 herbert@erfontwikkelaar.nl www.erfontwikkelaar.nl 1858 H. Oldehinkel 13 december 2022 1991-2-rkp.indd 15

Niets uit dit document mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de opdrachtgever en/of dé Erfontwikkelaar b.v.

INHOUDSOPGAVE 1 INTRODUCTIE

1

2 VIGEREND BELEID

4

2.1.

omgevingsvisie overijssel

4

2.2.

gemeente hardenberg

4

3 B E S TA A N D E S I T U AT I E 

6

4 RU I MT EL I J K K WA L I T EI T S P L A N 

7

4.1.

ruimtelijk onderbouwing

7

4.2.

kwaliteitsimpuls groene omgeving

10

4.3.

samenvatting maatregelen

10

4.4.

beeldkwaliteit compensatiewoning

10

1 INTRODUCTIE dé Erfontwikkelaar b.v. heeft het voorliggende ruimtelijk kwaliteitsplan opgesteld in het kader van een ruimte voor ruimte aanvraag op een erf te Holtheme. Op het erf aan de Vilsterborg 4 wordt netto 486 m2 aan landschapsontsierende bebouwing gesloopt. De wens bestaat om hier één compensatiewoningen voor te realiseren. Aangezien hier 850 m2 landschapsontsierende bebouwing voor gesloopt moet wordt de resterende 365 m2 verworven van een andere ruimte voor ruimteaanvraag aan de Brinkweg 2a te Oud-Bergentheim. Het bestemmingsplan van dit erf (met een ruimtelijke kwaliteitsplan) is reeds gewijzigd naar wonen en vormt daarom geen onderdeel van dit plan. Het gemeentelijk beleid in deze beoogt dat de bestaande (cultuurhistorische) kwaliteit een belangrijke rol speelt bij de uitstraling en uitdraging van de karakteristiek van het gebied. De gemeente heeft hiervoor de LandschapsIdentiteitskaarten als beleidskader.

1

lo catie plangebie d

Het erf ligt in de bocht van de weg Vilsterborg aan de oostzijde van de Vecht. De rivier is begin 20e eeuw rechtgetrokken. De Vecht en aanliggende gronden vallen onder het Natuurnetwerk (NNN). Op het perceel staat een boerderijwoning met een opgeknapt bijgebouw. Tevens staat er een landschapsontsierende schuur naast de woning. Deze zal gesloopt worden waarmee middels de beleidsnotitie ‘Erven met kwaliteit’ een compensatiewoning kan worden gebouwd.

TE SLOPEN SCHUUR

2

plangebied en omgeving rond 1900

plangebied en omgeving rond 195

plangebied en omgeving rond 2010

3

2 VIGEREND BELEID

flanken met erven en esdorpen, kleinschalige natte laagtes met beken en - voormalige - grote open heidevelden. De ordening

2.1.

OMGEVINGSVISIE OVERIJSSEL

van het landschap volgt de natuurlijke ondergrond van hoog

De Provincie Overijssel heeft het Streekplan, het verkeer- en

en laag en nat en droog en is als een spinnenwebstructuur

vervoerplan, het waterhuishoudingsplan en het milieube-

gegroeid vanuit de nederzettingen.

leidsplan samengevoegd tot de Omgevingsvisie. Het vormt het provinciale beleidsplan voor de fysieke leefomgeving van

2.2.

Overijssel. De Provincie Overijssel stuurt op ruimtelijke kwali-

Visienota Buitengebied Hardenberg

teit en duurzaamheid. Bestaande kwaliteiten moeten worden

De Visienota Buitengebied van de gemeente Hardenberg (2006)

beschermd en er moeten verbindingen worden gelegd tussen

is een ruimtelijke visie voor het buitengebied van de gemeente

deze bestaande kwaliteiten en nieuwe ontwikkelingen. Dat wil

Hardenberg. Het perceel valt in gebied Vechtdal.

GEMEENTE HARDENBERG dekzand

zeggen dat nieuwe ontwikkelingen moeten bijdragen aan de verbetering van de ruimtelijke kwaliteit. Voor het behoud en

In de Visienota Buitengebied worden, op hoger niveau, gebieds-

het versterken van de ruimtelijke kwaliteit vormen essentiële

kenmerken beschreven en ontwikkelingsrichtingen aangegeven.

gebiedskenmerken het uitgangspunt.

Dit is in LIK’s en de Ontwikkelingsvisie verder uitgewerkt.

Gebiedskenmerken

Gebiedskenmerken Landschapstype: Essen- en kampenlandschap Landschapsbeeld: kleinschalig Huidige functies: landbouw en wonen

Middels een verdeling in 4 lagen zijn de gebiedskenmerken binnen de Omgevingsvisie toegelicht: De natuurlijke laag De laag van het agrarisch-cultuur landschap De stedelijke laag De laag van de beleving Toelichting: Dekzandvlakte en essenlandschap

natuurlijke laag

Landschapskenmerken: Veel bosgebied en houtwallen Verspreid bebouwingspatroon Kronkelend patroon van wegen Veel meanders van de Vecht Herkenbare zomer- en winterdijken essen- en hoevenlandschap

Het gebied ligt in de natuurlijke laag dekzand met het essenlandschap als agrarisch cultuurlandschap. De ontwikkelingsper-

Landschapsidentiteitskaarten:

sectief is mixlandschap met wonen, werken en recreeren als

Het plangebied is beschreven in de LandschapIdentiteitsKaart

goede buur.

(LIK): GRAMSBERGEN EN OMGEVING. In de LIK worden de specifieke kenmerken en kwaliteiten van het deelgebied vast-

Het samenhangend systeem van open essen, kleinschalige 4

gelegd, welke de basis vormen van zowel het bestemmingsplan agrarisch cultuurlandschap

als de structuurvisie en het landschapsontwikkelingsplan. Het plangebied ligt in het ESSEN- EN HOEVENLANDSCHAP. Uit het LIK (en het achtergronddocument) zijn die zaken aangehaald welke bruikbaar zijn voor het plan en de inrichting van het plangebied. Sterk: verspreide bebouwing langs de essen kronkelige smalle wegen zandwegen kleinschalige verkaveling van de essen onregelmatige erfopbouw met losse strooing gebouwen grote bomen verspreid op het erf glooiend landschap kleinschalig cultuurlandschap

De Vecht kronkelt zich een weg door de gemeente Hardenberg. We heeft ze niet, mooie foto’s van de oude meanders van de

Zwak lage biodiversiteit Kansen: Verbeteren landschappelijke inpassing erven; terugbrengen houtsingels en houtwallen agrarisch natuurbeheer (bermbeheer en akkervegetatie) herstel groen blauw netwerk Bedreigingen: verloren gaan agrarisch karakter door verandering agrarische erven in burgererven.

Vecht! Grote en kleine kavels, soms rechte lijnen en soms met grillige patronen. Er is een scherp contrast tussen de overvloedige beplanting bij de oude meanders tot bijna geen beplanting bij de andere delen van de Vecht. Het gebied heeft voldoende afwisseling. Bebouwing komt u niet veel tegen in dit gebied. Het is een gebied waar natuur en landbouw prima samengaan rondom de Vecht meer info: www.mijnlandschapid.nl

5

3 B E S TA A N D E S I T U AT I E

mate van hierarchie in bebouwing. Het erf wordt ontsloten door een lange inrit die begeleid wordt door zomereiken. Hier-

Het plangebied ligt net buiten het stroombereik van de Vecht.

mee heeft het erf een relatie met de Vilsterborg.

Deze eeuwenoude rivier heeft het landschap in het gebied gevormd. Bestaande structuren volgen het stroom-bed van de

De gebouwen hebben altijd uitgelijnd aan de verkaveling ge-

Vecht. Door het afzetten van sedimenten is een licht glooiend

staan. Van oorsprong liep de inrit door naar het noorden.

landschap ontstaan. Over de oude dijk liep van oorsprong de weg naar Duitsland. De weg ligt tegenwoordig nog steeds op de dijk waardoor men het landschap op een bijzonder fraaie manier kan beleven. In het gebied liggen meerdere oude erven langs de doorgaande

ES VILS

weg naar het Laar. Deels zijn deze nog agrarisch in gebruik maar

TER

BO R

G

het merendeel wordt bewoond door particulieren. Grasland overheerst in het gebied. De vele singels maken een kleinschaNATTERE GRONDEN

lig aantrekkelijk essenlandschap. De erven liggen van oorsprong rondom de open es.

DIJ K

De boerderij is door de jaren heen verbouwd tot een landelijke woning. Wel zijn de oorspronkelijke stijlkenmerken behouden gebleven. Zo is er nog een duidelijk voor- en achterhuis. Het erf ligt aan de voet van een oude es. Aan de noord- en oostzijde is het landschap natter (en de oorspronkelijke kavels

VECHT/UITERWAARDEN

kleiner). Structuren worden met name gevormd door de groene houtwallen en bomenrijen. Het erf heeft hier een relatie mee doordat het ingeklemd ligt tussen twee bomenrijen. Aangezien de compensatiewoning een onderdeel moet vormen met het bestaande erf zal gezocht moeten worden naar een 6

landschapsstructuurkaart

4 RUIMTELIJK K WA L I T EI T S P L A N Uitgangspunten initiatiefnemer: sloop landschapsontsierende bebouwing; realiseren compensatiewoning ten noorden van de bestaande en te behouden woning (geen eigendom); behouden kapschuur bij woning (geen eigendom) privacy op het erf; behoudt beplanting.

De woning komt nagenoeg op dezelfde plek als de te

De keuze voor de verharding moet in afstemming gemaakt

slopen schuur. Het zal iets verder van de bestaande woning

worden met de materialisering van de architectuur. Ver-

komen om zo een betere inpassing (en privacy) te genere-

harding moet in een gedekte kleurstelling sober toegepast

ren. Het is belangrijk dat de compensatiewoning een relatie

worden.

met het bestaande erf houdt. Dit wordt bereikt door het versterken van de groenstructuur.

De weide aan de oostzijde van het erf blijft bestaan uit grasland. Het valt aan te bevelen om deze weide door te

Groenstructuur en inrichting erf:

zaaien met een bloemenmengsel waarmee het aantrekkelij-

Vanuit de landschapsidentiteitskaarten is het gewenst om

ker wordt voor insecten. De weide kan begraasd worden als

in het essen- en hoevenlandschap de diversiteit in richtin-

dit niet te intensief gebeurd.

gen te versterken en te herstellen. Het erf aan de VilsterUitgangspunten gemeente:

borg 4 heeft echter altijd een rechtlijnige opzet gehad. Om

Er kan op eigen erf geparkeerd en gekeerd worden. Hiervoor

realisatie van één compensatiewoning met bijgebouw; landschappelijk goed inpassen van het gehele erf; enkel gebruik streekeigen beplanting; aansluiten op de gebiedskenmerken van het essenlandschap zoals is omschreven in de LandschapsIdentiteitsKaarten.

binnen de bestaande structuur op een passende wijze een

is aan de westzijde van de woning ruimte gereserveerd.

compensatiewoning in te passen is gekozen om deze uit

Schuttingen en hoge opgaande exoten moeten in het bui-

te lijnen aan de bestaande bebouwing. Hiermee blijftt de

tengebied voorkomen worden.

Uitgangspunten provincie: het erf moet aansluiten op de gebiedskenmerken (essenlandschap) volgens de Omgevingsvisie Overijssel; de Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving is van toepassing, deze wordt in hoofdstuk 4.2 nader toegelicht

eenheid behouden. De erven langs de Vilsterborg komen sterk overeen met de omschreven karakteristiek. Over het algemeen verspreide bebouwing en half open erfensembles, al dan niet voorzien van enkele grote bomen en gesloten bosjes of singels. Richting de weg zijn de tuinen open en er is zicht op de bebouwing. De erven in het essen- en hoevenlandschap

4.1.

RUIMTELIJK ONDERBOUWING

Het erf aan de Vilsterborg 4 bestaat uit een boerderij

kennen een duidelijke cluster en worden veelal ontsloten door maar één inrit.

(hoofdgebouw) met enkele schuren. Nu een grote schuur gesloopt wordt en er een compensatiewoning gebouwd

Op het erf wordt middels solitaire bomen de bebouwing

wordt is het belangrijk dat deze onder schuurarchitectuur

verzacht en voor schaduw gezorgd. Bestaande zomerei-

wordt vormgegeven. In paragraaf 4.2. zijn hiervoor de

ken kunnen behouden blijven. De noordelijke en zuidelijke

criteria opgenomen. Daarbij blijft de hierarchie op het erf

bomenrij worden aangevuld waarmee de oorspronkelijke

behouden en blijft het erf de gewenste landelijke uitstraling

structuur weer hersteld wordt.

houden. 7

pr datum formaat tekeningno

laat je erf groeien! 8

het uitgezoomde plan

project

Legenda 1. Bomenrij versterken 2. Bestaande woning (geen eigendom) datum

3. Bestaande schuur (geen eigendom)

formaat

4. Bijgebouw bij compensatiewoning 5. Nieuw aan te planten solitaire boom (Linde)

tekeningno

6. Te slopen landschapsontsierende bebouwing 486 m2 7. Nieuw te bouwen compensatiewoning (schuurarchitectuur) 8. Bestaand pad met recht van overpad voor bestaande woning en schuur

1 6

7 4

5 5

8 3 2

9

het erfinrichtingsplan

4.2.

KWALITEITSIMPULS GROENE OMGEVING

primair in het bieden van ruimte aan (verbrede) agrarische

wikkelingsplan en de ontwikkelingsrichting uit de ontwikke-

Met de kwaliteitsimpuls Groene Omgeving biedt de provin-

bedrijven en wonen.(mixlandschap). In voorliggend geval is

lingsvisie. Deze tegenprestatie zal bestaan door het slopen

cie Overijssel beleidsruimte aan gemeenten voor ontwikke-

dan ook sprake van een gebiedseigen functie. Tevens draagt

van minimaal 850 m2 landschapsontsierende bebouwing en

lingen in de groene ruimte. Nieuwe ontwikkelingen moeten

het initiatief bij aan het sociaal en economisch vitaal houden

het realiseren van een kwalitatief hoogwaardig erfensemble

mogelijk zijn onder voorwaarde dat ze bijdragen aan de

van het buitengebied.

met gebouwen die passen in het landschap.

voor grootschalige uitbreidingen en nieuwe ontwikkelingen

Schaal en impact op de omgeving

mits die gelijk opgaan met verbeteringen van de ruimtelijke

De activiteiten zullen plaatsvinden aansluitend op een

kwaliteit.

bestaand erf. De schuren zijn niet meer in gebruik en worden

Samenvatting Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving (KGO) saneren 850 m2 landschapsontsierende bebouwing binnen de gemeente Hardenberg.

kwaliteit van de leefomgeving. In het buitengebied is ruimte

daarmee als landschapsontsierend aangemerkt. Het totale Ruimtelijke kwaliteit wordt gerealiseerd door naast bescher-

bebouwde oppervlakte in het buitengebied van Hardenberg

ming vooral in te zetten op het verbinden van bestaande

neemt fors af. De schaal van de ontwikkeling is klein, mede

gebiedskwaliteiten en nieuwe ontwikkelingen, waarbij

door de positionering van de gebouwen middels de één

bestaande kwaliteiten worden beschermd en versterkt en

erfgedachte. De impact op de omgeving is hiermee beperkt

nieuwe kwaliteiten worden toegevoegd.

en kan zelfs als positief ervaren worden door het opruimen de schuren

De methodiek voor het bepalen van de balans tussen ontwikkelingsruimte en de gevraagde investering in de groene

Eigen belang en maatschappelijk belang

omgeving, is gericht op het volgende: hoe meer de ontwik-

Er is sprake van een eigen belang. Het vergroot het woonge-

keling als gebiedsvreemd te beschouwen is en /of hoe groter

not en er kunnen gelden gegenereerd worden voor de sloop

de schaal en impact op de ruimtelijke kwaliteit is, des te

van de opstallen. Ook is er een maatschappelijk belang. Op

zwaarder weegt dat aan de ontwikkelingskant van de balans

het erf aan de Vilsterborg 4 staan landschapsontsierende

en hoe hoger de aanvullende kwaliteitsprestaties dan dienen

stallen met asbest. Tevens worden er sloopmeters uit de

te zijn. Als het gaat om een gebiedsvreemde ontwikkeling

sloopbank ingezet. Middels de sloop van het geheel en het

van een grote schaal en met een grote impact op de omge-

opruimen van de verharding zal de ruimtelijke kwaliteit van

ving, dan zal een forse investering in het landschap nodig

het gehele buitengebied verbeteren. Dit is goed voor de

zijn. Om te beoordelen of medewerking kan worden verleend

leefomgeving en het landschap.

aan het verzoek, wordt het volgende model gevolgd: Tegenprestatie Gebiedseigen ontwikkeling

Al met al worden er boven op de basisinspanning aanvul-

Het ontwikkelingsperspectief voor het plangebied voorziet

lende kwaliteitspretaties gevraagd, die bijdragen aan de versterking van de gebiedskenmerken uit het landschapsont-

10

4.3.

SAMENVATTING MAATREGELEN

compensatiewoning in schuurarchitectuur; de bestaande structuur van het erf blijft behouden;, het erf blijft zich als eenheid in het landschap presenteren bestaande beplanting kan behouden blijven; op het erf worden bomen aangeplant, deze schermen het erf niet af maar geven het wel de gewenste groene uitstraling; de bestaande structuur wordt versterkt door de aanplant van nieuwe bomen.

4.4.

BEELDKWALITEIT COMPENSATIEWONING

Op de inrichtingstekening (pag 9) worden structuren duidelijk. In hoofdlijnen staan wegen, groen en kavelgrenzen vast. De compensatiewoning zal afzonderlijk van de Welstandsnota getoetst worden aan het beeldkwaliteitsplan. Hiermee is de hierarchie tussen de bebouwing, dat een essentieëel onderdeel van de beeldkwaliteit is, geborgd. Binnen het kader is er voldoende ruimte om een eigen ontwerp van de schuurwoning te ontwikkelen. Om de eenheid in het gebied te bewaken zijn er

mastgoot. Het vormt een geïntegreerd onderdeel van de hele dakconstructie, geen goot is ook mogelijk; de materialen zijn niet glimmend en passen qua oppervlakte en structuur goed in de omgeving eenduidig materiaalgebruik zoals bakstenen, rabatdelen/ gepotdekseld hout en keiwerk. in alle gevels van de compensatiewoning worden dezelfde hierboven omschreven materialen gebruikt ; zonnepanelen vormen een onderdeel van het gebouw, ze worden uitgelijnd en aaneengesloten geplaatst op het dak of apart op het erf.

wel randvoorwaarden opgesteld voor vormgeving, materialisatie, en beplanting. Positionering op de kavel en inhoud woning: De grote van de compensatiewoning is maximaal 750 m3. Daarbij is er ruimte om onder architectuur de woning vorm te geven. De compensatiewoning staat aan de noordzijde van de bestaande woning en hoort hier ruimtelijk gezien bij. De voorkomende schuren op de erven in dit deel van het Vechtdal zullen als inspiratie moeten dienen. Dit beeldkwaliteitsplan vormt na vaststelling het toetsingskader voor een bouwplan van de schuurwoning met een architectuurstijl passend bij het erf. Vorm De woning heeft een eenvoudige en duidelijk herkenbare hoofdvorm en een rechthoekig grondvlak; het dak dient te bestaan uit een zadeldak met een helling van 35-45 graden; de nokrichting in de lengte van het gebouw;

Vernieuwende architectuur Het wordt aangemoedigd dat de architectuur op een vernieuwende manier omgaat met de criteria, zolang deze recht doet aan een beeldbepalend dakvlak en een rustige uitstraling; de schuurwoning heeft een langwerpige hoofdvorm, de kap kan twee ongelijke kanten bevatten (verschil in goothoogte/dakhelling); er mag af worden geweken van de kenmerkende symmetrie van stalgebouwen indien de hoofdvorm eenduidig blijft; de dakbedekking bestaat uit een pannen- of rietendak, niet glimmend plaatmateriaal of een vegetatiedak; het dak kan voorzien zijn van (grote) dakramen en lichtstraten; gevels kunnen geheel van glas zijn of (deels) grote raampartijen/stroken hebben; de compositie van de gevels en het dak is sober in opzet en heeft een robuuste uitstraling; het kleurgebruik is gedekt (natuurlijke tinten, geen felle kleuren); een schoorsteen hoort in principe niet op een schuurwoning. Het is enkel toegestaan mits dit een onderdeel van de architectuur is, anders een donkere eenvoudige pijp. De schuurwoning moet een moderne maar sobere uitstraling kennen dat past in de extensieve omgeving van het Vechtdal.

Detaillering en materiaalgebruik:

Het wordt aangemoedigd dat de architect op een vernieuwende

De detaillering van de compensatiewoning dient sober te zijn, duidelijk soberder dan die van de boerderijen en landelijke woningen die langs de Vilsterborg staan; de dakgoot is subtiel vormgegeven, bijvoorbeeld door een

manier omgaat met de criteria, zolang deze recht doet aan een

11

Op de volgende pagina zijn referentiebeelden opgenomen: ->

beeldbepalend dakvlak en een rustige uitstraling.

referentiebeelden voor de woning

12

laat je erf groeien! 13

landschapsmaatregelen

bestand

1991-eip-1.vwx

herbert 1.0

www.erfontwikkelaar.nl telnr: 06 24 88 38 28

1 : 500

schaal versie

1

Erfinrichtingsplan Vilsterborg 4 Holtheme

3

door

project

4

a3

2

formaat

4. Aanplant walnoot - Juglans regia Aanplantmaat 14-16 Totaal 2 stuks Eindbeeld is een solitiare boom

1 (3)

3. Aanplant fruitbomen Malus/Pyrus/Prunus (bij voorkeur oud Hollandse soorten)met een onderlinge afstand van 6-10 (m) Totaal 3 stuks met als eindbeeld een boomgroep

tekeningno

datum

2. Aanplant zomereik - Quercus robur Aanplantmaat 14-16 Totaal 6 stuks Eindbeeld is een losse bomenrij met een onderlinge afstand van min. 8 (m)

13 juli 2022

1. Aanplant Hollandse linde - Tilia x vulgaris Aanplantmaat 16-18 Eindbeeld is een solitaire boom op het voorerf

1991

de beplanting staat gesitueerd op de landschapsmaatregelen in de bijlage bomen met 2 boompalen en band; bomen in gras ook met 2 maaipalen 30cm; indien beplanting grenst aan terreinen die worden beweid door vee of waar men met voertuigen rijdt, dient deze beplanting te worden beschermd tegen vraatschade/ aanrijschade/verdichting van de wortelzone.

Legenda

14

sfeerbeelden erf

1991-eip-1.vwx 1 : 500 1.0

herbert

bestand

1991

www.erfontwikkelaar.nl telnr: 06 24 88 38 28

laat je erf groeien!

schaal

1

a3

3

versie

4

1 (3)

2

Erfinrichtingsplan Vilsterborg 4 Holtheme

4. Aanplant walnoot - Juglans regia Aanplantmaat 14-16 Totaal 2 stuks Eindbeeld is een solitiare boom

formaat

3. Aanplant fruitbomen Malus/Pyrus/Prunus (bij voorkeur oud Hollandse soorten)met een onderlinge afstand van 6-10 (m) Totaal 3 stuks met als eindbeeld een boomgroep

tekeningno

datum

2. Aanplant zomereik - Quercus robur Aanplantmaat 14-16 Totaal 6 stuks Eindbeeld is een losse bomenrij met een onderlinge afstand van min. 8 (m)

door

1. Aanplant Hollandse linde - Tilia x vulgaris Aanplantmaat 16-18 Eindbeeld is een solitaire boom op het voorerf

13 juli 2022

project

Legenda