Document · PDF

Bijlage: Rapportage Huisvestingsplan binnensportaccommodaties van Tien organisatieadvies

Raadsinformatiebijeenkomst 3 september 2024, gemeente HardenbergBij agendapunt: Opening en vaststelling agenda40.058 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Huisvestingsplan binnensportaccommodaties

Eindrapportage derde concept

Gemeente Hardenberg

2024-06-21_HDB_jsc

Opdrachtgever

Gemeente Hardenberg Dhr. E. Hakkert

Aan CC

erik.hakkert@hardenberg.nl mathieu.temorsche@hardenberg.nl henk.reints@hardenberg.nl

Auteurs

Joop Scherpenzeel – Tien organisatieadvies Pim Scherpenzeel – InFit Beweegconcepten Ronald de Rooij – Infit Beweegconcepten

Project

Huisvestingsplan binnensportaccommodaties

Betreft

Eindrapportage derde concept

Uw kenmerk

4530900000/4343806

Ons kenmerk

2024-06-21_HDB_ jsc

Contact

Tien organisatieadvies Utrechtseweg 70 6812 AH Arnhem

INHOUD 1 Inleiding 1.1 1.2 1.3

Context Aanleiding Plan van aanpak

Behoefte- en capaciteitsonderzoek 2 Huidige situatie 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6

Inleiding Kaderstelling Aanbod Bezetting Gebruikersoordelen en -wensen Conclusies

3 Behoeftenprognose 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7

Inleiding Bevolking Sportdeelname Onderwijshuisvesting Vervangingsvraag binnensportaccommodaties Zaaldeeluren 2042 Knelpunten en kansen

Huisvestingsplan 4 Scenario’s 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7

Configuratievisie Consultaties Hardenberg Dedemsvaart en Balkbrug Gramsbergen, Lutten, Slagharen, Schuinesloot en De Krim Bruchterveld, Kloosterhaar, Sibculo, Marienberg, Bergentheim Stichtingskosten en prioritering voorkeursscenario’s

4 4 5 5

7 8 8 8 9 12 20 20

22 22 22 23 24 26 27 30

31 32 32 33 33 35 37 38 39

Bijlagen

1. 2. 3. 4. 5.

44 47 61 63 77

Binnensportaccommodaties; aard, maatvoering en inrichting Inventarisatie en analyse bezettingsgegevens Prognose klokuren sport en bewegen primair onderwijs Enquêteresultaten Factsheets

2024-06-21_HDB_jsc

INLEIDING

1.1

Context

In gemeenten zijn doorgaans zowel gymzalen als sporthallen en/of sportzalen aanwezig. Vanwege het verschil in functionaliteiten worden deze accommodaties niet altijd optimaal benut; nogal eens staan gymzalen op avonden en in weekeinden leeg en sporthallen overdag op weekdagen. Bij de vervangingsvraag over sporthallen is het daarom van groot belang om de positie van de bestaande binnensportaccommodaties in het algemeen en met name de gymzalen te betrekken. Zowel bij een (te verwachten) groei als krimp van gemeenten wijzigen de behoeften in aard en omvang toe met verschuivingen op kern- en wijkniveau. Het aanbod van binnensportaccommodaties voor verenigingssport en bewegingsonderwijs wordt daarom idealiter bepaald in een huisvestingsplan en gebaseerd op een lange termijn perspectief op ontwikkelingen in bevolkingsomvang en –samenstelling, woningbouw, infrastructuur en onderwijshuisvesting alsmede sportparticipatie en bewegingsonderwijs. De nieuwbouw van een binnensportaccommodatie vergt doorgaans een doorlooptijd van ten minste drie jaar. De locatiekeuze is van groot belang aangezien deze, eenmaal gerealiseerd, weer voor tenminste dertig jaar vastligt. Bij een voorkeur voor de bestaande locatie kan renovatie c.q. vernieuwing vanuit zowel financiële als duurzaamheidsoverwegingen de voorkeur genieten boven nieuwbouw.

Hierbij geldt als voorwaarde dat aan de kwaliteitseisen voor het huidig en toekomstig gebruik kan worden voldaan. Voor een optimaal maatschappelijk en financieel rendement wordt de accommodatie multifunctioneel ingericht om maximaal te worden benut voor zowel binnen- en buitenschoolse sport en beweegactiviteiten als voor verenigingssport en (sport-) evenementen. In dit kader geniet de realisatie van sporthallen en sportzalen vaak de voorkeur boven gymzalen1. Nog steeds staat hierbij het belang van het bewegingsonderwijs voorop aangezien gemeenten de wettelijke plicht hebben om dit te faciliteren, hetgeen niet van toepassing is op de verenigingssport. Daarbij is de locatiekeuze voor het bewegingsonderwijs nog belangrijker dan voor de verenigingssport omdat de reisafstanden voor het bewegingsonderwijs bij verordening aan een maximum gebonden zijn. De keuze voor het vervangen van gymzalen door sportzalen of sporthallen kan steeds meer op instemming van docenten rekenen. Enerzijds is de werkomgeving in deze accommodaties sterk verbeterd in de loop der jaren2, anderzijds zien docenten vaker de meerwaarde van de combinatie met buitenschoolse en verenigingssport3. Bijkomend voordeel hiervan is dat met het vervangen van gymzalen door sportzalen zowel sociaal maatschappelijk als financieel kan worden bijgedragen aan stedelijke vernieuwingstrajecten.

Schaalvergroting in de binnensport levert bovendien voordelen in de bedrijfsvoering op indien kan worden bewerkstelligd dat sporthallen c.q. -zalen ook overdag worden benut en gymzalen ook in de avond en het weekeind. Deze voordelen kunnen worden gemaximaliseerd indien gemeente, onderwijsinstellingen, gebouweigenaren en wijkraden de handen ineenslaan voor een integrale lange termijn visie op de binnensportaccommodaties in de gemeente. 1

De binnensportaccommodaties zijn nader gedefinieerd in paragraaf 2.2 en bijlage 1. Voorbeelden hiervan zijn meer daglichttoetreding in sporthallen, sterk verbeterde akoestiek, eenvoudiger op te bouwen sport- en spelsituaties. 3 Niet in de laatste plaats omdat ze beroepsmatig zowel aan de onderwijsinstelling als vereniging verbonden zijn. De introductie van de buurtsportcoach heeft hier eveneens aan bijgedragen. 2

2024-06-21_HDB_jsc

4 / 129

1.2

Aanleiding

Met een oppervlakte van bijna 32.000 hectare behoort de gemeente Hardenberg tot de grootste gemeenten van de provincie Overijssel. De gemeente telt ruim 61.000 inwoners die verspreid zijn over bijna dertig kernen waarvan de stad Hardenberg (18.000 inwoners) en Dedemsvaart (12.000 inwoners) de grootste zijn. Om onderwijsinstellingen, sportverenigingen en andere gebruikers gelegenheid te geven tot sportbeoefening in binnensportaccommodaties beschikt Hardenberg over een divers aanbod van gemeentelijke en niet-gemeentelijke sporthallen, sportzalen en gymzalen. Om dit aanbod optimaal af te stemmen op de toekomstige behoeften van de Hardenbergers, heeft de gemeente aan Tien organisatieadvies gevraagd om een huisvestingsplan binnensportaccommodaties op te stellen.

1.3

Plan van aanpak

Het huisvestingsplan is opgesteld door Joop Scherpenzeel van Tien organisatieadvies in samenwerking met Ronald de Rooij en Pim Scherpenzeel van InFit Beweegconcepten. Hun plan van aanpak is schematisch als volgt weergegeven.

Figuur 1. Plan van aanpak

Het huisvestingsplan bestaat uit twee onderdelen, namelijk: een behoefte- en capaciteitsonderzoek en een huisvestingsplan binnensportaccommodaties. 1.3.1 Behoefte- en capaciteitsonderzoek In dit deel is per accommodatie inzicht gegeven in: 1. de huidige aanwezige capaciteit en de (over- of onder-) benutting, zowel totaal per week als gespecificeerd per tijdsblok; 2. te verwachten wijzigingen in benodigde capaciteit, bepaald op basis van ontwikkelingen in het IHP basisonderwijs, woningbouwplannen van de gemeente Hardenberg, demografische ontwikkelingen, landelijk ontwikkelingen in relatie tot sportbeleving in verenigingsverband en wettelijke eisen m.b.t. verplicht aantal uren gymonderwijs; 3. de door de huidige gebruikers ervaren kwaliteit van de accommodatie; 4. verwachtingen voor de toekomstige ontwikkeling in ledenaantallen, kansen voor de verenigingen en functionele wensen van verenigingen; 5. gesignaleerde knelpunten; 6. gesignaleerde kansen, waaronder ook voor bredere (maatschappelijke) inzet van de sportaccommodaties. 2024-06-21_HDB_jsc

5 / 129

1.3.2 Huisvestingsplan In dit deel zijn de resultaten van het behoefte- en capaciteitsonderzoek afgezet tegen de aanwezige accommodaties. Daarbij is ingegaan op het volgende. 1. De mate waarin de huidige accommodaties voldoen aan (wettelijke) eisen en wensen, zowel technisch als functioneel. 2. Vertaling van de resultaten van het behoefte- en capaciteitsonderzoek naar gevolgen voor de binnensportaccommodaties. Per kern / wijk is de situatie bondig omschreven waarbij onder andere is ingegaan op de verwachting t.a.v. toekomstig gebruik (groei/krimp), kansen voor extra activiteiten (andere functies onderbrengen in de accommodatie), bedreigingen voor het behoud van de accommodatie. 3. Analyse van scenario’s per gebouw. a. Factsheet van 1 A4 per gebouw met een samenvatting van resultaten en bevindingen over bouwjaar, oppervlakte, aantal zalen, energielabel, totale kosten MJOP 10 jaar, technische conditie installaties, technische conditie gebouw, bezettingsgraad, rapportcijfer gebruikers, rapportcijfer functionaliteit, aangevuld met onderstaande informatie. b. Welk van de vier scenario’s zijn reëel en haalbaar (sloop/afstoten, renovatie/verduurzaming (en eventueel beperkte uitbreiding), vervangende nieuwbouw, geen maatregelen (nieuw gebouw). c. Voor ieder reëel scenario een inschatting van de initiële investering op basis beschikbaar gestelde informatie (MJOP) en kengetallen. d.

Welk scenario de voorkeur heeft. e. Samenhang met andere ontwikkelingen (bijv. wijkvisie, nieuwbouw onderwijs). f. Urgentie. g. Wenselijk en haalbaar jaar van uitvoering van het scenario.

2024-06-21_HDB_jsc

6 / 129

BEHOEFTE- EN CAPACITEITSONDERZOEK

2024-06-21_HDB_jsc

7 / 129

2 2.1

HUIDIGE SITUATIE Inleiding

In dit hoofdstuk is de huidige situatie in beeld gebracht aan de hand van vooral de beschikbare bezettingsgegevens. Ook is opgenomen hoe de kwaliteit van de accommodaties is beoordeeld door zowel de gebruikers als Tien organisatieadvies en InFit Beweegconcepten.

2.2

Kaderstelling

Voor het maken van analyses en het trekken van conclusies op basis van de geïnventariseerde gegevens is een aantal kaders, normen, richtlijnen en ervaringsgegevens gehanteerd. De belangrijkste zijn als volgt opgesomd. ▪ In het verleden werden binnensportaccommodaties standaard ingedeeld in gymzalen (afmetingen circa 12 x 21 x 5,5 meter), sportzalen (circa 24 x 21 x 7 meter) en sporthallen (ten minste 24 x 44 x 7 meter). ▪ In deze maatvoeringen is tegenwoordig veel meer variatie, zie bijlage 1; omwille van de herkenbaarheid is in deze rapportage nog zoveel mogelijk sprake gymzalen, sportzalen en sporthallen. ▪ Een speellokaal wordt niet gerekend tot de standaard binnensportaccommodaties maar is wel bestemd voor bewegingsonderwijs aan leerlingen in de leeftijd van vier en vijf jaar (groepen 1 en 2) in het (speciaal) basisonderwijs. ▪ De keuze van gemeenten voor de omvang, locatie en voorzieningen van een binnensportaccommodatie wordt in de eerste plaats ingegeven door de plicht om het bewegingsonderwijs (primair en voortgezet onderwijs) te faciliteren en in de tweede plaats door de wens om aan de behoeften vanuit de verenigingssport te voldoen. ▪ Voor de binnensportlocaties ten behoeve van primair en voortgezet onderwijs zijn afstandscriteria vastgesteld in de lokale onderwijshuisvestingsverordening.

▪ Voor het primair onderwijs is het aantal gymgroepen bepalend voor het aantal klokuren gymnastiek. ▪ Een gymgroep bestaat uit leerlingen van zes jaar en ouder; leerlingen van groep 1 en 2 (4/5 jarigen) worden verondersteld te kunnen spelen in een speellokaal binnen de school. ▪ De onderwijsbezetting voor binnensportaccommodaties wordt gesteld op een maximum van: 26 klokuren per week voor basisonderwijs en speciaal (voortgezet) onderwijs4; 35 klokuren per week voor voortgezet onderwijs. ▪ Gymzalen die uitsluitend voor bewegingsonderwijs worden gebruikt, kunnen daardoor per jaar een totale bezetting hebben van niet meer dan 1.040 klokuren5 voor het basisonderwijs en niet meer dan 1.4006 klokuren voor het voortgezet onderwijs. ▪ Gymzalen zijn voor trainingen en wedstrijden van verenigingssport beperkt, respectievelijk niet geschikt en worden daardoor gerealiseerd en in stand gehouden om vooral het primair bewegingsonderwijs te faciliteren. ▪ Sportzalen en sporthallen zijn zowel voor bewegingsonderwijs als verenigingssport geschikt te maken en worden daardoor gerealiseerd en in stand gehouden om beiden te faciliteren. ▪ Vanwege dit dubbelgebruik worden sportzalen en sporthallen in de praktijk intensiever benut dan gymzalen.

Afhankelijk van de plaatselijke onderwijshuisvestingsverordening. Per jaar wordt in het PO maximaal 40 weken á 26 uur = 1.040 klokuren bewegingsonderwijs gegeven. 6 Per jaar wordt in het VO maximaal 40 weken á 35 uur = 1.400 klokuren bewegingsonderwijs gegeven. 5

2024-06-21_HDB_jsc

8 / 129

▪

▪ ▪

▪

▪ ▪

▪

2.3

Op basis van ervaringsgegevens beoordeelt Tien organisatieadvies de benutting van binnensportaccommodaties in klokuren per jaar als volgt. - Sporthal; gering ± 1.800 of minder; gemiddeld ± 2.200; intensief ± 2.600 of meer. - Sportzaal; gering ± 1.600 of minder; gemiddeld ± 2.000; intensief ± 2.400 of meer. - Gymzaal; gering ± 800 of minder; gemiddeld ± 1.200; intensief ± 1.600 of meer. Sporthallen met een (zeer) geringe jaarbenutting kunnen desondanks een ondercapaciteit hebben op vooral weekavonden in de winterperiode wanneer buitensportverenigingen zoals voetbal, hockey, korfbal, handbal en atletiek tijdelijk willen binnensporten. NOC*NSF en VSG adviseren als stichtingsnorm voor sporthallen een minimale bezetting van: 1.400 uur per jaar door verenigingssport (NOC*NSF); 1.600 uur per jaar door bewegingsonderwijs en verenigingssport (VSG); bij voorkeur gelden deze totalen voor ieder zaaldeel; in een sporthal die bestaat uit twee (middels een scheidingswand deelbare en derhalve afzonderlijk verhuurbare) zaaldelen dient ieder zaaldeel dan ten minste 1.400 uur per jaar te worden benut. Een sporthalvloer kan met behulp van één neerlaatbare scheidingswand in twee gelijke delen (elk 50%) of twee ongelijke delen (33%-66%) worden gesplitst. Met twee neerlaatbare scheidingswanden wordt een sporthalvloer in drie gelijke delen (elk 33%) gesplitst.

Daarnaast kan ook nog gebruik worden gemaakt van netgordijnen. Vanwege de ruimtelijke en exploitatievoordelen vindt in veel gemeenten dubbelgebruik plaats waarbij voortgezet onderwijsinstellingen op weekdagen een gemeentelijke sportzaal of sporthal huren en/of sportverenigingen op avonden en in weekends een onderwijszaal of -hal huren. Sportzalen en sporthallen zijn ook voor bewegingsonderwijs geschikt indien voldoende rekening is gehouden met de werkomstandigheden van de vakleerkracht in het kader waarvan bij voorbeeld daglicht kan toetreden, nagalmtijd beperkt is, inrichting optimaal op het vakleerplan is afgestemd, et cetera. In algemene zin vraagt een sporthal voor de breedtesport doorgaans veel lagere investeringen in bouwkundige (akoestische), installatietechnische voorzieningen (verlichting, luchtbehandeling), inrichting en inventaris dan een sporthal voor bewegingsonderwijs en/of evenementen. Voor het prognosticeren van de primair onderwijsbehoeften geldt als uitgangspunt dat: de verplicht gestelde wekelijkse twee lesuren7 sport en bewegen wel bij voorkeur maar niet per definitie volledig vanuit een standaard binnensportaccommodatie wordt gefaciliteerd8; er geen derde uur sport en bewegen komt dat (volledig) vanuit een standaard binnensportaccommodatie wordt gefaciliteerd9. Bij het gebruik van binnensportaccommodaties kan sprake zijn van bezetting en benutting.

Onder bezetting worden de reserveringen verstaan; onder benutting het daadwerkelijke gebruik. Bij een sluitend reserveringssysteem zijn de bezetting en benutting gelijk aan elkaar. In de praktijk is dit niet altijd het geval als onderwijsgebruikers in het zomerseizoen uitwijken naar buitensportaccommodaties. Als de vakleerkracht hier per lesuur een vrije keuze in heeft, kunnen deze mutaties niet altijd worden verwerkt in het reserveringssysteem.

Aanbod

2.3.1 Spreiding In de onderstaande figuur is het huidige aanbod van binnensportaccommodaties en basisscholen schematisch weergegeven. 7

De verplichting geldt vanaf 1 augustus 2023. Een lesuur is hier gelijk aan 45 minuten. De onderwijsinspectie adviseert om dit per week twee afzonderlijke lesuren aan te bieden. 8 Zie bijlage 1 voor alternatieven. 9 Het voornemen tot de invoering van een derde uur sport en bewegen wordt door de PO-raad niet (langer) onderschreven. 2024-06-21_HDB_jsc

9 / 129

Hierbij is in kleur onderscheid gemaakt naar basisscholen (roze), gemeentelijke (donkerblauw) en niet-gemeentelijke (turqoise) accommodaties. De zeventien gymzalen zijn weergegeven als een smalle rechthoek. De twee sportzalen zijn weergeven als twee aaneengesloten rechthoeken; de negen sporthallen als twee, drie of vier aaneengesloten rechthoeken, al naar gelang het aanwezige aantal neerlaatbare scheidingswanden10.

de Matrix

De Meet

Balk & Brug

Noorderslag

Buizerdweg

Möllincksslag

Frits de Zwerver

De Beuk

Hazenbos

De Fontein

Kloosterhaar

Heujmansbelt

De Balk

De Wegwijzer

De Beek

De Regenboog

De Binder

Vechtdal College

De Citadel

de Oase

De Kamp

de Vonder

De Slag

Windesheim

DR1

De Regenboog

De Expeditie

De Wegwijzer

De Bloemenhof

De Wiekslag

De Morgenster

KBS

De Koningsbergerschool

't Spectrum

De Fontein

De Langewieke

Windesheim

Balkbrug

C.Diemerschool

't Kompas

De Kwinkslag

De Eiber

Rheezerveen

Pr. Margriet

Risaeusschool

Oud Avereest

G.Doekesschool

De Ark

De Vlinder

Gr.v.Prinstererschool

De Elzenhof

DR2

De Regenboog

De Kern

Pr.Irene

De Marsweijde

De Akker

De Ontdekking

De Spreng El

Cantecleer

Ravelijn

Regenboog

De Bron

SBO De Vonder

SBO De Oase

VSO De Ambelt

Figuur 2.Binnensportaccommodaties en primair onderwijsinstellingen Hardenberg - huidig

2.3.2 Nabijheid Uit figuur 2 blijkt dat de meeste basisscholen zich in de nabijheid van een binnensportaccommodatie bevinden. 10 De sportvloer van De Citadel is dankzij drie neerlaatbare scheidingswanden deelbaar in vieren (21%-29%-29%-21%).

2024-06-21_HDB_jsc

10 / 129

Onderwijsinstellingen die voor hun minimaal aantal lesuren sport en bewegen11 de grootste afstand moeten afleggen naar hun binnensportaccommodatie betreft: ▪ CBS Rheezerveen 3 klokuren gymzalen De Matrix ± 6.600 meter ▪ SLS De Ravelijn 5 klokuren sporthal De Binder ± 3.000 meter ▪ Chr. Daltonschool De Groen 8 klokuren sporthal De Citadel ± 2.800 meter ▪ Obs Oud Avereest 3 klokuren gymzaal Balk & Brug ± 2.700 meter ▪ CBS De Spreng-El 3 klokuren sporthal De Binder ± 2.200 meter Deze combinatie tussen klokuren en afstanden voldoet aan de verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Hardenberg 202212. Deze schrijft voor dat de noodzaak van het in gebruik nemen van een lokaal bewegingsonderwijs aanwezig is als het onmogelijk is gebruik te maken van één of meer lokalen bewegingsonderwijs of van binnen een redelijke termijn beschikbaar komende lokalen bewegingsonderwijs voor een school voor basisonderwijs of speciaal basisonderwijs, bij noodzakelijk gebruik van: a. ten minste 20 klokuren binnen 1 km gemeten langs de kortste voor de leerling voldoende begaanbare en veilige weg; b. ten minste 15 klokuren binnen 3,5 km gemeten langs de kortste voor de leerling voldoende begaanbare en veilige weg, of c. ten minste 5 klokuren binnen 7,5 km, gemeten langs de kortste voor de leerling voldoende begaanbare en veilige weg.

Voor voortgezet onderwijsinstellingen gelden andere afstandscriteria. In Hardenberg wordt ook hieraan voldaan. 2.3.3 Capaciteit Het bovenstaande aanbod levert een totaalcapaciteit op van 43 zaaldelen. Bij een bevolkingsaantal voor Hardenberg van 62.133 in 202313 is dit als volgt vergeleken met de situatie in Nederland. Accommodatie

absoluut

Nederland per 25.000 inwoners

sporthallen sportzalen

9 2

6,8 1,6

1.574 691

2,2 1,0

gymzalen zaaldelen

17 43

8,9 17,3

4.485 10.508

6,5 15,2

eenheid

absoluut

Hardenberg per 25.000 inwoners

Tabel 1. Vergelijking aanbod binnensportaccommodaties. Bron: Databestand Sportaanbod (DSA) Mulier Instituut, 2020

Op basis van dit overzicht kan het aanbod worden beoordeeld als bovengemiddeld. Echter, over het aanbod van zaaldelen in Nederland merkt het Mulier Instituut op dat in een minder stedelijke context globaal meer dan twee keer zoveel binnensportaccommodaties voorkomen dan in een stedelijke context, terwijl de bezettingsgraden niet lager zijn. De bezetting van de Hardenbergse binnensportaccommodaties is in paragraaf 2.4 beoordeeld.

11 Het minimaal aantal lesuren is bepaald in bijlage 3. 12 Zie “Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Hardenberg 2022”, bijlage I - Beoordelingscriteria

noodzaak aangevraagde voorzieningen, deel B - Voorzieningen voor lokalen bewegingsonderwijs, art.B.1, lid e1. 13 Bron: “Leerlingenprognose en ruimtebehoefte basisonderwijs 2022”, Pronexus, maart 2022.

2024-06-21_HDB_jsc

11 / 129

2.3.4 Voorzieningen en inrichting Voor een overzicht en beoordeling van de sporttechnische functionaliteiten wordt verwezen naar de factsheets in bijlage 5. Op één A4 per accommodatie bevatten de factsheets daarnaast nog de beschikbare informatie over onder andere: ▪ Huidige situatie: bouwjaar, oppervlakte, aantal zaaldelen, energielabel, conditiescores, onderhoudskostenraming, bezettingsgraad, rapportcijfers eigenschappen en dienstverlening ▪ Aanbevolen toekomstige situatie: (voorkeurs-)scenario’s, investeringsraming, samenhang met andere ontwikkelingen en prioritering. Hieruit blijkt onder andere dat een aantal gymzalen in de gemeente Hardenberg gedateerd is en nog voorzien van een traditionele inrichting op basis van de Londolijst14. Zichtbaar is dat de sporttechnische inrichting (vooral in de gemeentelijke accommodaties) goed is onderhouden en dat door de jaren heen de noodzakelijke reparaties en vervangingen hebben plaatsgevonden. Hiermee is de oorspronkelijke inrichting grotendeels in stand gehouden en slechts incidenteel en kleinschalig aangepast waardoor deze anno 2024 karig kan worden genoemd. In paragraaf 3.5.2 is hierop nader ingegaan. 2.3.5 Turnhal Overigens bevindt zich in Hardenberg nog minstens één andere binnensportaccommodatie; Turnen Sportcentrum Hardenberg.

Dit centrum bevindt zich op een bedrijventerrein ten zuiden van Hardenberg en wordt door de vereniging TSH van een private partij gehuurd tegen een tarief dat hoger is dan de tarieven die andere binnensportverenigingen voor het gebruik van gymzalen, sportzalen en sporthallen betalen. Omdat het Turn- en Sportcentrum geen andere gebruikers heeft, is de accommodatie niet bij dit onderzoek inbegrepen. TSH en de gemeente zijn wel in gesprek over de (on-)mogelijkheden om de huisvestingslasten van de vereniging te matigen. In aanmerking nemende dat TSH een grotendeels vaste opstelling van turntoestellen behoeft en daarvoor over een monofunctionele turnhal15 moet beschikken, kan TSH niet het medegebruik van een bestaande sportzaal of sporthal worden aangeboden. Mogelijke oplossingsrichtingen zijn onder andere: ▪ realisatie van een monofunctionele turnhal; ▪ aanbouw van een monofunctioneel turngedeelte bij een bestaande binnensportaccommodatie; ▪ aankoop Turn- en Sportcentrum Hardenberg. Mede op basis van de circa 650 m2 ruimte waarover TSH in de huidige situatie beschikt en de disciplines die daar worden beoefend, komt de ruimtebehoefte voor de turnsport en gymnastiek overeen met die van een sportzaal. De stichtingskosten hiervan bedragen ongeveer € 5,4 mln. De uitwerking van dit vraagstuk is onderwerp van een afzonderlijk en verdiepend onderzoek.

2.4

Bezetting

De inventarisatie en analyse van de beschikbare bezettingsgegevens is toegelicht in bijlage 2. Opgemerkt wordt dat deze gegevens voor sommige accommodaties onvolledig waren of geheel ontbraken. Verder geldt dat de meeste bezettingsoverzichten op het standaard week-/ weekendrooster gebaseerd waren waardoor seizoensinvloeden onvolledig inzichtelijk zijn.

14 Zie bijlage 1 voor een toelichting op de Londolijst. 15 Een turnhal kan incidenteel wel worden benut voor bewegingsonderwijs.

2024-06-21_HDB_jsc

12 / 129

Hierdoor is het mogelijk dat accommodaties op weekavonden en zaterdagen jaarrond slechts gering bezet zijn maar in de wintermaanden juist maximaal bezet zijn. Voor accommodaties die jaarrond (boven-)gemiddeld bezet zijn, is dit zelfs (zeer) waarschijnlijk. Het bovenstaande in aanmerking nemende zijn de volgende drie overzichten opgesteld. ▪ figuur 3 en 4: het jaarlijkse aantal uren dat ieder zaaldeel in gebruik is bij het primair onderwijs, het voortgezet onderwijs en de overige gebruikers; ▪ tabel 2: de bezettingsgraad in percentage van het maximum haalbare aantal uren van ieder zaaldeel per gemiddelde week en per deel daarvan in tijdsblokken van weekdagen, weekavonden, zaterdagen en zondagen. Van een 100% bezetting is sprake bij de volgende urentotalen. werkdagen 08:30-15:30 u. = 7,0 u. x 5 dagen x 47 weken = 1.645 u. werkdagen 15:30-22:00 u. = 6,5 u. x 5 dagen x 47 weken = 1.528 u. zaterdag 08:30-22:00 u. = 13,5 u. x 1 dag x 47 weken = 635 u. zondag 08:30-22:00 u. = 13,5 u. x 1 dag x 47 weken = 635 u. totaal 47 weken = 4.442 u. 2.4.1

Jaaroverzicht

Figuur 3. Beoordeling bezetting sporthallen en sportzaal per jaar in klokuren

2024-06-21_HDB_jsc

13 / 129

Figuur 4. Beoordeling bezetting gymzalen per jaar in klokuren

Aan de beide overzichten valt onder andere op dat de gymzalen over het algemeen intensief benut worden door zowel onderwijs als sport. Daarnaast hebben de sporthallen een relatief hoge onderwijsbezetting op weekdagen en een relatief lage verenigingsbezetting op weekavonden en vooral zaterdagen. 2.4.2

Tijdsblokken

Accommodatie

weekdagen %

weekavonden %

zaterdagen %

zondagen %

totaal %

Sporthallen De Meet 1,2

Noorderslag 1, 2, 3*

Möllincksslag 1, 2

De Beuk 1, 2, 3*

De Balk 1, 2, 3*

De Beek 1, 2, 3

De Binder 1, 2, 3

De Slag 1, 2, 3

De Citadel 1, 2, 3, 4

39 50

47 49 45

65 2

56 39

25 34

43 21

56 0

52 18

* deze sporthal heeft één scheidingswand op 1/3e - 2/3e maar wordt in drie zaaldelen ingeroosterd. Sportzaal De Kamp 1, 2

2024-06-21_HDB_jsc

14 / 129

Accommodatie

weekdagen %

weekavonden %

zaterdagen %

zondagen %

totaal %

De Matrix 1

De Matrix 2

Balk & Brug

Buizerdweg

Frits de Zwerver

Hazenbos

Kloosterhaar

Gymzalen

De Fontein

Heujmansbelt

De Wegwijzer

De Regenboog

De Oase

De Vonder

Windesheim

Tabel 2. Bezettingsgraad per zaaldeel per tijdseenheid in %

2.4.3

Onderwijs

Over- en ondercapaciteit In de onderstaande tabel is voor elke binnensportaccommodatie de reguliere16 bezetting per primair en voortgezet onderwijsinstelling aangegeven. Het aantal uren per week is daarbij gebaseerd op het rooster van de gebouweigenaar, zie bijlage 2. Indien dat niet bekend was, is het aantal uren opgenomen dat de betreffende onderwijsinstelling heeft opgegeven in de enquête, zie paragraaf 2.5. In de kolom overcapaciteit is aangeven hoeveel tijd er resteert tussen de wekelijks ingeroosterde bezettingsuren en het maximum aantal uren dat voor het PO (26) en VO (35) is bepaald in paragraaf 2.2. Het PO gaat hierbij voor op het VO. Kern, accommodatie en zaaldeel

onderwijsinstelling

uren / week

overcapaciteit PO

Hardenberg

Gymzaal De Matrix

DBS Rheezerveen

1:00

De Marsweide

32:00 33:00

De Kern

6:00

De Opstap

5:00

DBS Rheezerveen

1:00

De Marsweide

4:00

VSO De Ambelt

Gymzaal De Oase

De Oase

Gymzaal Frits de Zwerver

Gymzaal Hazenbos

Gymzaal De Matrix

12:15 28:15

26:30 26:30

Doekesschool

37:30 37:30

De Expeditie

0:45

De Vlinder

15:30

Doekesschool

4:45 21:00

16 Regulier: een vaste weekdag en tijd gedurende tenminste dertig weken per jaar.

2024-06-21_HDB_jsc

15 / 129

Kern, accommodatie en zaaldeel

onderwijsinstelling

uren / week

overcapaciteit PO

Hardenberg

Sportzaal De Kamp

Risaeusschool

7:30

De Elzenhof

10:15

De Ontdekking

3:00 20:45

Risaeusschool

8:45

De Elzenhof

Sporthal De Meet

De Nieuwe Veste

Sporthal De Meet

De Nieuwe Veste

12:00 20:45

34:00 34:00

7:00

Greijdanus

26:00 33:00

Bloemenhof

13:30

Morgenster

1:00

Alfa College

1:15

VSO De Ambelt

5:15

't Spectrum

3:00 24:00

Bloemenhof

7:00

Morgenster

3:00

't Spectrum

6:00

De Nieuwe Veste

3:15 19:15

Pro Hardenberg

23:00

De Nieuwe Veste

4:40 27:40

Sporthal De Slag

Alfa College

40:00 40:00

Sporthal De Slag

Greijdanus

34:45 34:45

Sporthal De Slag

Greijdanus

33:45 33:45

Sportzaal Vechtdal College

1-2

3-5

VO VO

Gymzalen Vechtdal College

Vechtdal College Vechtdal College

Gymzaal Balk & Brug

Oud Avereest

3:30

CNS Balkbrug

13:00

Prinses Margriet

6:30 23:00

Sporthal De Balk

n.v.t.

Sporthal De Balk

n.v.t.

Gymzaal Buizerdweg

't Kompas

3:00

De Ark

15:30

De Eiber

9:15 27:45

De Langewieke

6:00

Zeven Linden

30:00 36:00

De Langewieke

6:00

Zeven Linden

12:30

Vechtdal College

15:00 33:30

Zeven Linden

4:30

Vechtdal College

26:00 30:30

Sportzaal De Kamp

Sporthal De Beek

Balkbrug

Dedemsvaart

Sporthal De Citadel Sporthal De Citadel

Sporthal De Citadel

2024-06-21_HDB_jsc

16 / 129

Kern, accommodatie en zaaldeel

onderwijsinstelling

uren / week

overcapaciteit PO

Dedemsvaart

Gramsbergen

Sporthal De Citadel

Sporthal De Binder

De Groen

7:00

Regenboog

6:30

Zeven Linden

5:30

Vechtdal College

9:30 28:30

CBS De Akker

5:30

De Spreng-el

2:00

OBS Prinses Irene

3:45

SLS de Ravelijn

2:30 13:45 12

De Spreng-el

2:00

CBS De Akker

4:45

Prinses Irene

3:30

SLS de Ravelijn

2:30 12:45 13

CBS De Akker

4:45

De Spreng-el

2:00

Prinses Irene

3:30

SLS de Ravelijn

2:30 12:45 13

Schuinesloot

Gymzaal De Wegwijzer

De Wegwijzer

22:30 22:30

Slagharen

Gymzaal De Vonder

De Vonder

22:00 22:00

Sporthal Noorderslag

De Kwinkslag

17:45

Regenboog

5:15 23:00

Sporthal Noorderslag

n.v.t.

Sporthal Noorderslag

n.v.t.

Sporthal De Beuk

De Bron

8:30

8:30 17

Sporthal De Beuk

De Bron

1:00

1:00 25

Sporthal De Beuk

De Bron

1:00

1:00 25

Lutten

Gymzaal De Fontein

CBS De Fontein17

10:00 10:00 16

Bruchterveld

Gymzaal Heujmansbelt

De Wiekslag

13:00 13:00 13

Kloosterhaar

Gymzaal Kloosterhaar

OBS Cantecleer

11:15 11:15 14

Sibculo

Gymzaal Windesheim

Windesheim

35:00 35:00

Bergentheim

Sporthal Möllincksslag

Casper Diem School

6:30

Koningsberger School

6:00 12:30 13

Casper Diem School

6:30

Koningsberger School

6:00 12:30 13

De Regenboog

12:30 12:30 13

De Krim

Sporthal Möllincksslag Marienberg

Gymzaal De Regenboog

Totalen Subtotaal PO Subtotaal VO

526:45 Exclusief Vechtdal College

Totaal generaal

310:40

332:15 273:50

837:25

Tabel 3. Onderwijsbezetting per zaaldeel per week

17 Het aantal uren betreft hier een aanname omdat de tijden niet waren aangegeven.

2024-06-21_HDB_jsc

17 / 129

Uit de bovenstaande tabel blijkt onder andere dat gymzalen de Matrix, Frits de Zwerver, Buizerdweg, De Oase en Windesheim voor het primair onderwijs standaard meer uren zijn ingeroosterd dan de 26 uur per week die daarvoor als maximum geldt. Sporthal de Slag (deel 1) is voor het voortgezet onderwijs meer uren ingeroosterd dan de 35 uur die daarvoor als maximum geldt. Sporthallen De Meet en de Citadel zijn voornamelijk voor voortgezet onderwijs nagenoeg geheel ingeroosterd. Voor al deze accommodaties geldt dat er voor het primair onderwijs geen overcapaciteit resteert en voor het voortgezet onderwijs zeer weinig. Over- en onderbezetting De meeste basisscholen lieten in 2022-2023 een overbezetting zien; het aantal roosteruren was hoger dan het aantal klokuren dat voor hen in bijlage 3 als minimum is berekend. Evenwel geldt voor enkele basisscholen dat hun bezetting in 2022-2023 lager was. Van de berekende over- en onderbezetting per basisschool is het volgende overzicht opgesteld. gebruiker onderbezetting Regenboog DV De Expeditie 't Kompas De Langewieke DBS Rheezerveen Regenboog SH Morgenster De Groen nominaal De Ontdekking geen gegevens De Opstap VSO De Ambelt SBO de Oase SBO De Vonder

rooster

minimum

+/-

6,50 0,75 3,00 12,00 2,00 5,25 4,00 7,00

13,50 4,50 4,50 13,50 3,00 6,00 4,50 7,50

-7,00 -3,75 -1,50 -1,50 -1,00 -0,75 -0,50 -0,50

3,00

0,00

5,00 17,50 26,50 22,00

. . . .

gebruiker overbezetting Windesheim Doekesschool De Wegwijzer De Marsweide De Elzenhof Risaeusschool De Kwinkslag De Wiekslag Casper Diem School CNS Balkbrug De Vlinder De Regenboog MB Prinses Irene 't Spectrum Bloemenhof OBS Cantecleer CBS De Akker CBS De Fontein De Ark De Eiber SLS de Ravelijn De Spreng-el Koningsberger School Prinses Margriet De Kern CBS De Bron Oud Avereest

rooster

minimum

35,00 42,25 22,50 36,00 22,25 16,25 17,75 13,00 13,00 13,00 15,50 12,50 10,75 9,00 20,50 11,25 15,00 10,00 15,50 9,25 7,50 6,00 12,00 6,50 6,00 10,50 3,50

6,00 15,00 4,50 22,50 10,50 6,00 9,00 4,50 6,00 6,00 9,00 6,00 4,50 3,00 15,00 6,00 10,50 6,00 12,00 6,00 4,50 3,00 9,00 4,50 4,50 9,00 3,00

+/29,00 27,25 18,00 13,50 11,75 10,25 8,75 8,50 7,00 7,00 6,50 6,50 6,25 6,00 5,50 5,25 4,50 4,00 3,50 3,25 3,00 3,00 3,00 2,00 1,50 1,50 0,50

Tabel 4. Onder- en overbezetting per basisschool

▪

Expeditie Voor De Expeditie is een onderbezetting berekend van 3,75 klokuur (4,5 minus 0,75). De Expeditie maakt samen met De Vlinder en de Doekesschool gebruik van gymzaal Hazenbos voor een totaal van 21,0 uur. Dit betekent dat gymzaal Hazenbos (vooral op woensdagochtenden) een overcapaciteit van 5,0 uur heeft hetgeen voldoende zou moeten zijn om De Expeditie alsnog te faciliteren.

2024-06-21_HDB_jsc

18 / 129

▪

’t Kompas, De Regenboog, De Groen en De Langewieke in Dedemsvaart Voor ’t Kompas geldt een onderbezetting van 4,5 minus 3,0 is 1,5 klokuur, in gymzaal Buizerdweg. In de Citadel geldt een onderbezetting voor: De Regenboog van 7,0 klokuren (berekend is 13,5 uur – ingeroosterd is 6,5 uur); De Langewieke van 1,5 klokuur (berekend is 13,5 uur – ingeroosterd is 12,0 uur); De Groen van van 0,5 klokuur (berekend is 7,5 uur – ingeroosterd 7,0 uur); De Citadel en Buizerdweg zijn dusdanig vol geroosterd dat er voor deze scholen geen uitbreidingsruimte bestaat tenzij er andere onderwijsinstellingen worden uitgeroosterd. Voor De Ark en de Eiber is in gymzaal Buizerdweg een overbezetting berekend van 6,75 klokuren die echter onvoldoende is om geheel aan de behoefte van ’t Kompas, De Regenboog, De Groen en De Langewieke te voldoen. Bovendien moet rekening gehouden worden met de mogelijkheid dat de gymzaal door De Ark en de Eiber wordt benut als alternatief voor een speellokaal. Als alternatief kan overwogen worden om in sporthal De Citadel de VO scholen Zeven Linden en/of Vechtdal College deels uit te roosteren en te verwijzen naar bijvoorbeeld sporthal De Balk in Balkbrug of een andere binnensportaccommodatie. Gezien de afstanden en leerlingenprognose kan tot slot ook worden overwogen om de capaciteit van vooral gymzaal Buizerdweg uit te breiden; hierop wordt in paragraaf 5.3 nader ingegaan.

▪

DBS Rheezerveen Voor DBS Rheezerveen is een onderbezetting berekend van 1,0 klokuur (3,0 minus 2,0). De school maakt samen met vier andere basisscholen gebruik van gymzalen De Matrix die dusdanig zijn vol geroosterd dat er voor Rheerzerveen geen uitbreidingsruimte bestaat tenzij er andere scholen worden uitgeroosterd. Mogelijke alternatieven voor Rheezerveen zijn sporthal de Beek in Hardenberg, gymzaal De Fontein in Lutten, gymzaal De Regenboog in Marienberg.

▪

Regenboog SH Voor De Regenboog in Slagharen is een onderbezetting berekend van 0,75 klokuur (6,0 minus 5,25). Deze school maakt gebruik van sporthal Noorderslag waarin ruim voldoende overcapaciteit is om De Regenboog alsnog te faciliteren.

▪

Morgenster Voor De Morgenster in Hardenberg is een onderbezetting berekend van 0,5 klokuur (4,5 minus 4,0). Deze school maakt gebruik van sporthal De Beek waarin voldoende overcapaciteit is om De Morgenster alsnog te faciliteren.

Bovenstaand zijn redenen voor onderbezetting genoemd. Redenen voor overbezetting kunnen mede op basis van de bezettingsoverzichten worden gezocht in: a. schoolpauzes die soms niet zijn uitgeroosterd; b. onderwijsinstellingen die soms standaard gehele schooldagen zijn ingeroosterd; c. onderwijsinstellingen die soms twee zaaldelen zijn ingeroosterd als er één benodigd is; d. onderbouw die soms in een binnensportaccommodatie wordt ingeroosterd in plaats van in een speellokaal. Mits er in de praktijk geen andere gegadigden zijn om op deze tijdstippen van de binnensportaccommodaties gebruik te maken, is dit overigens geen enkel probleem en vanuit onderwijsperspectief zelfs aan te bevelen, al kan dit op enig moment complicaties opleveren in de planning en (financiële) administratie. 2024-06-21_HDB_jsc

19 / 129

2.5

Gebruikersoordelen en -wensen

Gebruikersoordelen en -wensen zijn geïnventariseerd middels een schriftelijke enquête onder: ▪ primair onderwijsinstellingen met een bruikbare respons van 25; ▪ voortgezet onderwijsinstellingen met een bruikbare respons van 6; ▪ sportclubs met een bruikbare respons van 27. De resultaten hiervan zijn opgenomen in bijlage 4. De vragen met betrekking tot de tevredenheid over de eigenschappen en dienstverlening van ieders meest gebruikte accommodatie hebben weliswaar een beperkte respons per accommodatie opgeleverd, maar brengen het algemene beeld naar voren dat de nieuwste accommodaties het best beoordeeld worden. Uitzondering hierop vormen de gymzalen De Matrix die met hun bouwjaar van 2006 nog relatief jong zijn maar te kampen hebben gehad met gebreken18. De oudste accommodatie betreft gymzaal Windesheim die dateert uit 1923 en kennelijk al renovaties heeft ondergaan omdat deze met slechts één respondent relatief hoog scoort in de beoordelingen; het is de enige accommodatie die voor de eigenschappen een hoger eindcijfer kreeg van de gebruiker (6,8) dan van Tien/InFit (6,0). De kwaliteit van de dienstverlening wordt over het algemeen iets beter beoordeeld dan de kwaliteit van de eigenschappen. De openstelling en tariefstelling van de horeca stemt nergens tot ontevredenheid.

Schoonmaak, toezicht en beheer stemmen maar beperkt tot ontevredenheid die ook verband houdt met de bouwjaren. Een opvallend lage beoordeling is er voor het toezicht in sporthal De Citadel. De vraag wie het beheer zou moeten voeren over ieders meest gebruikte sportaccommodatie is door 48 respondenten beantwoord waarvan er 44 geen verandering wensen. Van de vier die wel een andere beheerorganisatie wensen, gaven er twee aan dat dit de gemeente moet worden; de andere twee hebben dit niet ingevuld. De vraag wie het beheer over de horeca zou moeten voeren, is alleen aan de sportclubs gesteld. Hiervan wenst geen van de respondenten een andere horecaorganisatie. Van de sportclubs hebben er zeventien antwoord gegeven op de vraag hoe hun ledental zich tot circa 2023 zal ontwikkelen. Hiervan zijn er vijf die een stijging van 10% of meer verwachten. Van de overige twaalf verwachten er negen een mutatie van 0 tot 2%, één een daling van 8% en twee een daling van circa 20%. Slechts een enkele vereniging verwacht een toename van het accommodatiegebruik.

2.6

Conclusies

Met een totaalcapaciteit van 43 zaaldelen beschikken de binnensportaccommodaties in de gemeente Hardenberg over een capaciteit die ten opzichte van Nederland geldt als bovengemiddeld maar ten opzichte van laagstedelijke gemeenten passend kan zijn. De Hardenbergse bezettingsgegevens lopen daarbij sterk uiteen van zeer gering tot zeer intensief waarbij opvalt dat de gymzalen over het algemeen intensief worden benut door zowel onderwijs als sport. Daarnaast hebben de sporthallen een relatief hoge onderwijsbezetting en een relatief lage bezetting door sport(verenigingen). Accommodaties die jaarrond gering bezet zijn kunnen evenwel in de wintermaanden juist maximaal bezet zijn. Voor accommodaties die jaarrond (boven-) gemiddeld bezet zijn, is dit zelfs (zeer) waarschijnlijk. De sporttechnische inrichting wordt over het algemeen beoordeeld als traditioneel en weliswaar goed onderhouden maar in enkele accommodaties ook als karig. De belangrijkste kenmerken en bevindingen per accommodatie zijn als volgt opgesomd.

18 In verband met langdurige lekkageproblemen is in 2023 de dakbedekking vervangen. In 2022 waren de

klimaatinstallaties al 2022 gerenoveerd. 2024-06-21_HDB_jsc

20 / 129

Accommodatie

eigendom anno

bezetting ma-vr, totaal <15:30 >15:30

rapportcijfer

per jaar

gebruikers19

Tien

Hardenberg Gymzalen de Matrix 1 en 2

gemeente 2006

73%

11%

bovengemiddeld

(5) 6

Gymzaal Frits de Zwerver

gemeente 1969

85%

28%

zeer intensief

(3) 5

Gymzaal Hazenbos

gemeente 1972

73%

44%

zeer intensief

(3) 5

Gymzaal de Oase

1973

64%

matig

Sportzaal De Kamp

gemeente 1978

51%

35%

gering

(2) 6

Sporthal De Meet

gemeente 1970

79%

61%

bovengemiddeld

(1) 6

Sporthal De Beek

gemeente 1990

56%

41%

gemiddeld

(5) 6

Sporthal De Slag

gemeente 2017

81%

62%

bovengemiddeld

(2) 6

Sportzaal Vechtdal College 1-2

Gymzalen Vechtdal College 3, 4 en 5

Balkbrug Gymzaal Balk & Brug

gemeente 1998

54%

20%

gemiddeld

(3) 6

Sporthal De Balk

gemeente 1986

24%

zeer gering

(1) 5

Gymzaal Buizerdweg

gemeente 1975

67%

48%

zeer intensief

(3) 5

Sporthal De Citadel

gemeente 1994

75%

44%

matig

(6) 6

2019

56%

34%

intensief

(1) 6

Gymzaal de Vonder

stichting

1972

53%

gering

Sporthal Noorderslag

stichting

1993

20%

46%

gering

(2) 5

2017

33%

16%

matig

(1) 7

stichting

2022

14%

44%

zeer gering

(2) 7

gemeente 1982

36%

67%

gering/matig

(2) 7

stichting

2013

36%

25%

matig

gemeente

29%

gering

1923

82%

28%

intensief

(1) 7

stichting

2001

31%

37%

gering

(2) 7

1976

52%

11%

matig

Dedemsvaart

Schuinesloot Gymzaal De Wegwijzer Slagharen

Lutten Gymzaal De Fontein De Krim Sporthal De Beuk Gramsbergen Sporthal De Binder Bruchterveld Gymzaal Heujmansbelt Kloosterhaar Gymzaal Kloosterhaar Sibculo Gymzaal Windesheim Bergentheim Sporthal Möllincksslag Marienberg Gymzaal De Regenboog

Tabel 5. Samenvatting kenmerken en bevindingen binnensportaccommodaties

19 Dit betreft het gemiddelde afgeronde rapportcijfer voor de eigenschappen. Tussen haakje staat het aantal

respondenten. 2024-06-21_HDB_jsc

21 / 129

BEHOEFTENPROGNOSE

3.1

Inleiding

Aan de hand van een omschrijving van trends en ontwikkelingen is in dit hoofdstuk een prognose opgesteld van de capaciteitsbehoeften in 2042 op basis van de huidige configuratie.

3.2

Bevolking

De vigerende leerlingenprognose20 bevat de onderstaande prognose voor het aantal basisscholieren en voor de gehele bevolking.

Figuur 5. Prognose aantal inwoners en 4 tot 12-jaringen Hardenberg. Bron: Pronexus, bewerking: Tien organisatieadvies

Omdat deze prognose geen andere leeftijdscategorieën hanteert, is niet inzichtelijk in welke mate Hardenberg te maken krijgt met ontgroening en vergrijzing. Alleen voor het aandeel vier- tot twaalfjarigen is de volgende afname inzichtelijk.

Figuur 6. Prognose aandeel 4 tot 12-jaringen in bevolking Hardenberg. Bron: Pronexus, bewerking: Tien organisatieadvies

20 Zie “Leerlingenprognose en ruimtebehoefte basisonderwijs 2022”, Pronexus, maart 2022. De prognose betreft alleen het

regulier basisonderwijs; het speciaal basisonderwijs is buiten beschouwing gelaten. 2024-06-21_HDB_jsc

22 / 129

Het aantal leerlingen in het primair onderwijs neemt in deze prognose af van 5.897 in 2022 tot 5.450 in 2032 en 5.503 in 2042; een afname van in totaal 6,7%. Van een toename in het aantal leerlingen is uitsluitend sprake in de wijk Marslanden waar in 2022 het aantal leerlingen 571 bedroeg en voor 2042 een aantal van 669 (+17%) is geprognosticeerd. Verder wordt voor Dedemsvaart een toename van het aantal leerlingen in Zuid-Dedemsvaart verwacht van 662 in 2022 naar 782 (+18%) in 2042. Omdat voor de overige delen een sterke afname wordt verwacht, blijft het totaal voor Dedemsvaart bijna gelijk met 1.231 in 2022 naar 1.210 ( -2%) in 2042.

3.3

Sportdeelname

In 2021 hadden 4,3 miljoen Nederlanders in totaal 5,2 miljoen lidmaatschappen bij een of meer van de 22.600 verenigingen bij 77 sportbonden die bij NOC*NSF zijn aangesloten. Gemiddeld was 24% van de bevolking lid van een of meerdere sportbonden. Voor Hardenberg zijn op basis van gegevens van NOC*NSF21 de volgende ledentalgegevens over 2021 bekend.

Figuur 7. Bondslidmaatschap in aantallen en procenten van de bevolking 2021 . Bron: NOC*NSF

Met uitzondering van tennis is in Hardenberg voor al deze sporten het ledental in procenten van de bevolking hoger dan in Nederland. Voor het totaal van de bovengenoemde acht takken van sport geldt dat het aandeel van leden in Hardenberg ruim 150% is van dat van Nederland. Hierbij wordt opgemerkt dat is uitgegaan van het aantal sportbondleden dat in Hardenberg woont22 en dat zowel in Nederland als in Hardenberg niet alle verenigingsleden ook bondslid zijn. Voor andere sportbonden zijn alleen de nationale ledentalgegevens bekend. Het aantal bondsleden in procenten van de Nederlandse bevolking en per 62.000 inwoners is als volgt gegeven.

21 Bron: “KISS rapportage gemeente Hardenberg in 2021”, vertrouwelijk, NOC*NSF, 9 september 2022 22 Hardenbergers die lid zijn van een vereniging in Ommen of Twenterand zijn bij de telling inbegrepen; Ommenaren of

Twenteranders die lid zijn van een Hardenbergse vereniging niet. 2024-06-21_HDB_jsc

23 / 129

binnensport

Ledental Nederlandse sportbonden in procenten van de bevolking gymnastiek volleybal basketbal badminton

tafeltennis

2007 in % 2012 in %

1,67% 1,44%

0,78% 0,70%

0,28% 0,31%

0,39% 0,31%

0,21% 0,19%

2017 in % 2022 in % per 62.000

1,67% 1,46% 906

0,78% 0,59% 363

0,28% 0,32% 197

0,39% 0,21% 130

0,21% 0,15% 95

Tabel 6. Bondsleden Nederland. Bron: NOC*NSF

In de onderste rij geeft het aantal bondsleden per 62.000 een indicatie van wat het aantal bondsleden in Hardenberg op basis van de nationaal gemiddelden in 2022 zou kunnen zijn. Hieruit blijkt nogmaals dat het aantal verenigingsleden van volleybal en gymnastiek in 2022 sterk boven het nationaal gemiddelde uit stijgt. Uit de tabel blijkt ook dat de ledentallen in de loop der jaren fluctueren. Dit heeft te maken met veranderende sportvoorkeuren maar soms ook met wijzigingen in de administratiesystematiek23. De ledentallen van de meeste sportbonden en Hardenbergse verenigingen zijn in 2021 en 2022 nadelig beïnvloed door de Coronacrisis en de gevolgen daarvan.

3.4

Onderwijshuisvesting

3.4.1 Primair onderwijs Het Integraal Huisvestingsplan (IHP) basisonderwijs gemeente Hardenberg, actualisatie 2020 is gebaseerd op het IHP 2013 en wijkt hier qua visie niet wezenlijk van af. Wel is de tekst geactualiseerd naar de stand van zaken in 2020. Thema’s waarvan het belang nu meer wordt onderkend zijn toegankelijkheid, duurzaamheid en integrale kindcentra (IKC). Vooral de laatste twee thema’s kunnen van invloed zijn op de toekomstige behoeften aan binnensportcapaciteit. Duurzaamheid Uiteraard geldt vooral voor de oudere binnensportaccommodaties een verduurzamingsopgave die bij de gemeente en de overige gebouweigenaren onderwerp van onderzoek zijn. Samen met de toekomstige behoeften is de omvang van de verduurzamingsopgave en onderhoudsstaat van de accommodaties van invloed op de keuze tussen instandhouding/renovatie, sloop en vervangende nieuwbouw. Integrale kindcentra De gemeente erkent dat er inhoudelijk voordelen te behalen zijn bij de IKC-vorming maar ook dat er juridische en financiële beperkingen zijn voor gemeentelijke investeringen in IKC’s. Anno 2023 wordt voor buitenschoolse kinderopvang al gebruik gemaakt van bestaande binnensportaccommodaties. Als uitgangspunt hiervoor geldt dat dit in de toekomst mag toenemen voor zover dit niet tot verdringing van bewegingsonderwijs of verenigingssport leidt.

Voor de behoeften van de buitenschoolse kinderopvang worden daarom geen nieuwe binnensportaccommodaties gerealiseerd maar uitsluitend de resterende overcapaciteit van bestaande binnensportaccommodaties worden ingezet.

23 Zo is de KNGU in 2015 de contributie per kwartaal in plaats van jaar gaan factureren en liet dat jaar een opvallende

stijging naar 303.650 (+62.000) leden zien. Voor het jaar 2017 rapporteerde NOC*NSF een ledental van afgerond 302.000. 2024-06-21_HDB_jsc

24 / 129

Projecten Met het oog op de periode van 2021 tot en met 2027 is in het IHP een aantal projecten opgesomd die elk, zonder voorschot op de haalbaarheid en na de noodzakelijke uitwerking, op hun eigen merites beoordeeld zullen worden. ▪ OBS Baalder / De Ontdekking en GBS Albertus Risaeus / ARS. Beide schoolgebouwen kampen met flinke overcapaciteit. De betrokken schoolbesturen opteren voor geclusterde nieuwbouw voor beide scholen, op maat voor de toekomst. De huidige locatie van OBS Baalder biedt voldoende ruimte voor de realisatie van dit project. De bouw is voorzien in 2025. Hoewel de beide scholen nu gebruik maken van twee zaaldelen in Sportzaal De Kamp kunnen zij met één zaaldeel volstaan. ▪ In Balkbrug worden CNS Balkbrug en OBS Prinses Margriet samen in één nieuw gebouw gehuisvest op de locatie van laatstgenoemde, medio 2026. Op lange termijn kan de gerenoveerde OBS Oud Avereest daaraan toegevoegd worden. De visie om de basisscholen in Balkbrug te huisvesten rondom de locatie van OBS Prinses Margriet heeft dan ook de voorkeur boven de locatie van sporthal De Balk. Dit pleit voor behoud van de capaciteit en locatie van gymzaal Balk & Brug. ▪ Voor de AZC-school “De Opstap” wordt onderzocht of verplaatsing naar “De Expeditie” (Heemse) naast “De Vlinder” wenselijk is.

Voor de hand ligt dat het bewegingsonderwijs van deze school dan wordt verplaatst van de Matrix naar Gymzaal Hazenbos. De aanwezigheid van het AZC is gebaseerd op een bestuursovereenkomst die geldt tot maart 2026. Vooralsnog is niet bekend of en zo ja, waarnaar het AZC dan wordt verplaatst. ▪ Door de ontwikkeling van de wijk Marslanden en het overhevelen van leerlingen uit Heemse, is er in de Marslanden behoefte aan een tweede onderwijslocatie. Gymzalen Frits de Zwerver en Hazenbos worden hierdoor enigszins ontlast. Omdat de gymzalen van de Matrix nu al overbezet zijn, dient er aanvullende binnensportcapaciteit in de Marslanden te worden gerealiseerd. ▪ In Slagharen zijn de beide schoolgebouwen van KBS Kwinkslag en OBS Regenboog ruim 40 jaar en aan vervangende nieuwbouw toe. Afhankelijk van de locatiekeuze doet zich hierbij de mogelijkheid voor om hier een nieuwe binnensportaccommodatie aan toe te voegen of om het gebruik van sporthal Noorderslag voort te zetten. ▪ In De Krim is nieuwbouw van CBS De Bron gepland nabij de multifunctionele accommodatie die in voorbereiding is. Vanuit de nieuwe locatie zal het gebruik van sporthal de Beuk worden voortgezet. ▪ In Dedemsvaart is voor het gebouw van CBS De Groen vervangende nieuwbouw voorzien in 2027.

Naar de aard en locatie van deze nieuwbouw wordt nog onderzoek gedaan waarin ook de locatie van het bewegingsonderwijs aan de orde komt. Gezien de capaciteitstekorten voor het bewegingsonderwijs in Dedemsvaart zal het gebruik van De Citadel moeten worden voortgezet tenzij de capaciteit van gymzaal Buizerdweg wordt uitgebreid. ▪ In Gramsbergen zouden De Spreng-El en De Akker op lange termijn samen met OBS Prinses Irene gehuisvest kunnen worden in één nieuw gebouw. Aangezien deze drie scholen nog niet zo lang geleden gerenoveerd zijn, is dit een lange termijnvisie die zich idealiter laat verenigen met de toekomstige vervangingsvraag van sporthal De Binder. Een en ander heeft gevolgen voor de spreiding van de schoolgebouwen. Deze gevolgen zijn schematisch als volgt weergegeven.

2024-06-21_HDB_jsc

25 / 129

DR1

De Regenboog

De Expeditie

De Wegwijzer

De Bloemenhof

De Wiekslag

De Morgenster

KBS

De Koningsbergerschool

't Spectrum

De Fontein

De Langewieke

Windesheim

Balkbrug

C.Diemerschool

't Kompas

De Kwinkslag

De Eiber

Rheezerveen

Pr. Margriet

Risaeusschool

Oud Avereest

G.Doekesschool

De Ark

De Vlinder

Gr.v.Prinstererschool

De Elzenhof

DR2

De Regenboog

De Kern

Pr.Irene

De Marsweijde

De Akker

De Ontdekking

De Spreng El

Cantecleer

Ravelijn

Regenboog

De Bron

SBO De Vonder

SBO De Oase

VSO De Ambelt

Figuur 8. Primair onderwijsinstellingen Hardenberg - toekomstig

3.4.2 Voortgezet onderwijs Voor het voortgezet onderwijs zijn vooralsnog geen ontwikkelingen bekend. Mogelijk wordt er een Integraal Huisvestingsplan Voortgezet Onderwijs (IHP VO) opgesteld; de gemeente is hierover met de betreffende instellingen in gesprek.

3.5

Vervangingsvraag binnensportaccommodaties

Vooruitlopend op de in hoofdstuk 4 aanbevolen maatregelen die per accommodatie getroffen kunnen worden, is vanwege onder andere de leeftijd, onderhouds- en inrichtingsstaat, verduurzamingsopgaven en leerlingenprognoses al aandacht gevraagd voor de volgende binnensportaccommodaties. 3.5.1 Accommodaties ▪ Voor Sportzaal de Kamp stond in 2021 een renovatie gepland die is uitgesteld in verband met een onderzoek door de wijkvereniging naar versterking van de wijkvoorzieningen en de potentiële rol van de sportzaal hierin. Hieraan wordt een vervolg gegeven in de vorm van een haalbaarheidsonderzoek naar een multifunctionele accommodatie, inclusief een binnensportaccommodatie in verschillende scenariovarianten. 2024-06-21_HDB_jsc

26 / 129

▪

▪ ▪ ▪

▪

Voor Gymzaal Kloosterhaar was renovatie/verduurzaming in voorbereiding voor uitvoering in 2025. De voorbereiding hiervan zijn gestaakt in afwachting van een besluit over het wel of niet uitvoeren van een onderzoek naar de haalbaarheid van een multifunctionele accommodatie. Voor Sporthal de Beek is renovatie/verduurzaming in voorbereiding voor uitvoering in 2025/2026. Voor Gymzaal Buizerdweg stond een renovatie gepland die is uitgesteld in verband met dit huisvestingsplan. Gymzalen Frits de Zwerver en Hazenbos zijn beide erg oud en aan renovatie of vervanging toe. In 2021 heeft de gemeente hierover gesprekken met de gebruikmakende onderwijsinstellingen gevoerd en is besloten om renovatie/verdere planvorming uit te stellen tot medio 2025. De gebouweigenaar van Sporthal Möllinckslag heeft bij de gemeente een verzoek ingediend voor een bijdrage in de kosten voor groot onderhoud in combinatie met een verdere verduurzaming. De gebouweigenaar van Sporthal Noorderslag heeft desgevraagd van de gemeente een bijdrage van € 450.000 ontvangen om in 2024 te starten met renovatie en verduurzaming. In 2025 is hiervoor € 1.500.000 beschikbaar en in 2026 nogmaals € 1.500.000. Een en ander wordt gefaseerd zodat de sporthal een groot deel van het jaar gebruikt kan blijven worden.

Tegelijkertijd wordt ook beoordeeld of er voor vervangende nieuwbouw kan worden geopteerd, in combinatie met de nieuwbouw van de basisscholen. Het budget voor 2024 is er daarom op gericht dat de huidige sporthal voor de komende vijf jaar aan de eisen kan voldoen. Als uiteindelijk besloten wordt tot nieuwbouw van de sporthal dan zijn de bedragen voor 2025 en 2026 niet nodig.

3.5.2 Sporttechnische inrichting Uit paragraaf 2.3.4. volgt dat het wenselijk is om de sporttechnische inrichting voor de lessen bewegingsonderwijs aan te passen en /of uit te breiden om beter aan te sluiten bij de moderne bewegingscultuur. Dit betreft vooral de accommodaties die in de factsheets op het criterium sporttechnische inrichting van Tien organisatieadvies / Infit Beweegconcepten en de gebruikers een lage danwel uiteenlopende beoordeling kregen, zijnde: ▪ Gymzaal Buizerdweg Dedemsvaart; ▪ Gymzaal Frits de Zwerver Hardenberg; ▪ Gymzaal Hazenbos Hardenberg; ▪ Gymzaal Kloosterhaar Kloosterhaar; ▪ Sporthal De Balk Balkbrug; ▪ Sporthal De Slag Hardenberg; ▪ Sporthal Noorderslag Slagharen; ▪ Gymzaal De Regenboog Mariënberg.

3.6

Zaaldeeluren 2042

3.6.1 Verenigings- en overige sport In combinatie met de geprognosticeerde bevolkingsaanwas van circa 7% tot 2042 en de daarmee gepaard gaande verwachting van ontgroening en vergrijzing evenals een stabilisatie van de binnensportdeelname, geven de huidige bezettingsgegevens van de verenigings- en overige sport op weekavonden, zaterdagen en zondagen geen aanleiding tot uitbreiding van de bestaande capaciteit.

2024-06-21_HDB_jsc

27 / 129

Evenwel kan dit toch gewenst zijn om andere reden, zoals de ontwikkelingen in het onderwijs en de vervangings- c.q. verduurzamingsvraag. Voor het toekomstig aantal zaaldeeluren van de vereniging- en overige sport is in paragraaf 3.6.4 een toename geprognosticeerd van 4%. 3.6.2 Sport en bewegen PO In bijlage 3 is een prognose opgenomen van het toekomstige aantal klokuren sport en bewegen in het primair onderwijs. Hierbij is uitgegaan van zowel de afnemende leerlingenprognose als de sinds 1 augustus 2023 geldende verplichting van tenminste twee lesuren sport en bewegen per week. Hoewel deze uren niet per definitie volledig vanuit een standaard binnensportaccommodatie hoeven te worden gefaciliteerd is daar vooralsnog wel vanuit gegaan om te bezien of en zo ja, waar de hoogst nodige behoefte24 op basis van de huidige configuratie knelpunten oplevert. 3.6.3 Sport en bewegen VO Hoewel tot 2042 een bevolkingsaanwas van circa 7% is geprognosticeerd, leidt de daarmee gepaard gaande verwachting van ontgroening en vergrijzing tot een afname van het aantal basisscholieren van 6,7%. Vermoedelijk geldt een dergelijke lokale afname eveneens voor het VO, die echter wordt versterkt of verzwakt door de ontwikkelingen in bevolkingsopbouw en onderwijshuisvesting in de buurgemeenten. Vooralsnog is uitgegaan van -4%.

3.6.4 Prognose Uitsluitend gebaseerd op de huidige configuratie van zaaldelen is in de onderstaande tabel een overzicht opgenomen van de huidige bezetting en de geprognosticeerde bezetting in 2042. Om eventuele tussentijdse capaciteitstekorten te voorkomen, is hierbij per onderwijsinstelling uitgegaan van het jaartal waarvoor in bijlage 3 de meeste gymzaalklokuren zijn geprognosticeerd. Kern en accommodatie

huidig PO

Hardenberg

2042

overig totaal

overig

totaal

Gymzaal de Matrix

1.320

240

1.560 1.260

250

1.510

Gymzaal de Matrix

1.130

130

1.260

135

1.065

Gymzaal De Oase

1.060

Gymzaal Frits de Zwerver

1.492

466

1.958

660

484

1.144

Gymzaal Hazenbos

840

1.062

1.902

540

1.104

1.644

Sportzaal De Kamp

830

834

1.664

780

868

1.648

Sportzaal De Kamp

830

667

1.497

694

Sporthal De Meet

- 1.360

1.185

2.545

- 1.306

1.232

2.537

Sporthal De Meet

- 1.320

1.007

2.327

- 1.267

1.047

2.314

Sporthal De Beek

910

1.162

2.122

600

1.208

1.856

Sporthal De Beek

640

130

899

1.669

300

125

935

1.360

Sporthal De Beek

- 1.107

879

1.986

- 1.062

914

1.977

Sporthal De Slag

- 1.600

1.028

2.628

- 1.536

1.070

2.606

Sporthal De Slag

- 1.390

1.029

2.419

1.334

1.071

2.405

Sporthal De Slag

- 1.350

1.028

2.378

- 1.296

1.070

2.366

930

24 Met de hoogst nodige behoefte wordt hier het hoogste aantal klokuren bedoeld dat voor 2032, 2037 en 2042 is

geprognosticeerd. 2024-06-21_HDB_jsc

28 / 129

Kern en accommodatie

huidig PO

Hardenberg

2042

overig totaal

overig

totaal

Sportzaal Vechtdal College

1-2

Gymzaal Vechtdal College Gymzaal Vechtdal College

Gymzaal Vechtdal College

Gymzaal Balk & Brug

920

325

1.245

540

338

878

Sporthal De Balk

645

656

671

Sporthal De Balk

455

473

Sporthal De Balk

255

265

Gymzaal Buizerdweg

1.110

935

2.045

900

972

1.872

Sporthal De Citadel

240 1.200

709

2.149

540 1.152

738

2.430

Sporthal De Citadel

240 1.100

954

2.294

- 1.056

992

2.048

Sporthal De Citadel

- 1.220

885

2.105

1.171

920

2.092

Sporthal De Citadel

540

600

749

1.889

840

576

779

2.195

Schuinesloot

Gymzaal De Wegwijzer

750

1.500

180

780

960

Slagharen

Gymzaal De Vonder

880

Sporthal Noorderslag

920

1.056

1.976

600

1.098

1.698

Sporthal Noorderslag

896

932

Sporthal Noorderslag

1.036

853

Sporthal De Beuk

340

1.262

1.602

360

1.312

1.672

Sporthal De Beuk

529

569

550

Balkbrug

Dedemsvaart

De Krim

Sporthal De Beuk

689

729

717

Lutten

Gymzaal De Fontein

400

640

1.040

240

666

906

Gramsbergen

Sporthal De Binder

550

1.506

2.056

900

1.566

2.466

Sporthal De Binder

510

1.069

1.579

1.112

1.779

1.320

Sporthal De Binder

510

1.269

Bruchterveld

Gymzaal Heujmansbelt

520

460

980

180

478

685

Kloosterhaar

Gymzaal Kloosterhaar

450

199

649

240

206

446

Sibculo

Gymzaal Windesheim

1.400

260

1.660

240

270

510

Bergentheim

Sporthal Möllincksslag

500

1.092

1.592

600

1.135

1.735

Sporthal Möllincksslag

500

736

1.236

765

Gymzaal De Regenboog

500

612

1.112

240

636

876

Marienberg

Tabel 7. Prognose zaaldeelbezetting in klokuren 2042

Uit de bovenstaande tabel blijkt onder andere dat bij een ongewijzigde configuratie van zaaldelen gymzaal de Matrix deel 1 voor het primair onderwijs in de prognose nog steeds meer uren is ingeroosterd dan de 1.040 uur die daarvoor als maximum geldt. Dit geldt ook voor sporthal de Slag (deel 1) met meer uren voortgezet onderwijs dan het maximum van 1.400 uur. Sporthal De Meet blijft voor voortgezet onderwijs nagenoeg geheel ingeroosterd. In Dedemsvaart neemt het primair onderwijsgebruik van gymzaal Buizerdweg iets af. Van sporthal de Citadel neem het sterk toe waardoor het primair onderwijsgebruik meer over de vier zaaldelen (en gymzaal Buizerdweg) moet worden verspreid om ook het voortgezet onderwijs te kunnen blijven faciliteren.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14410225/2