Bijlage Financiële tabel met toelichting

Bijlage bij raadsvoorstel : Cijfermatig overzicht inclusief toelichting De mutaties in de septermbercirculaire leiden tot het volgende cijfermatige overzicht en bijbehorende toelichting. Bedragen zijn in duizenden euro’s Berekening beginstand Af: Reeds geraamd voorschot BCF Af: Reeds geraamd bedrag faciliteitenbesluit Beginstand Uitkeringsfactor, algemeen Afrekening ruimte onder BCF-plafond 2024 Overige ontwikkelingen uitkeringsfactor (o.a. afronding) Volume accres historisch Bbp LPO accres prijs Bbp Indexatie DU Jeugd: overheveling van accres naar regionaal programma Nominale ontwikkeling in de septembercirculaire 2024 Subtotaal: Uitkeringsfactor, ontwikkeling uitkeringsbasis Ontwikkeling uitkeringsbasis Hoeveelheidsverschillen Subtotaal: WOZ WOZ-waarden mutaties Subtotaal: Subtotaal Algemeen Taakmutaties Toezicht en handhaving aanpassing kwaliteitseisen kinderopvang Digitaal Stelsel Omgevingswet Kinderopvang Sociaal Medische Indicatie (SMI) Wet op de lijkbezorging Bijstand jongerennorm Indexatie Wmo demografie Besparingsverlies jeugd Subtotaal: IU/DU/SU Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA) Wet Betaalbare huur Alleenverdienersproblematiek 2023-2024 Faciliteitenbesluit opvangcentra (DU) Einde lening inburgeringsplichtig (DU) Openbare bibliotheken Subtotaal: 3 D’s in het sociaal domein Participatie (IU) Subtotaal: Totaal verschil waarvan Algemeen waarvan Specifiek Berekening

eindstand

2025 137.610

2026 131.893

2027 133.023

2028 134.271

2029 135.901

137.610

131.893

133.023

134.271

135.901

-19 -48 564 -19 478

9 -168 645 -19 -122 346

-9 -330 736 -19 -217 160

10 -485 675 -19 -152 29

29 -615 605 -19 -96 -96

-478 654 175

-374 535 160

-378 519 142

-476 522 47

-576 562 -14

-688 -688

-696 -696

-704 -704

-713 -713

-721 -721

-35

-190

-402

-637

-831

-28

-58 15 11 -24 226 1.724 1.895

-67 15 11 -25 450 1.781 2.165

-77 15 11 -26 673 1.802 2.398

-88 27 12 -27 893 1.825 2.642

43

37

20

16

14

186 229

186 222

20

16

14

87 87

88 88

87 87

85 85

84 84

253 -35 288 137.863

2.015 -190 2.205 133.908

1.870 -402 2.272 134.893

1.862 -637 2.499 136.133

1.909 -831 2.740 137.810

6 -49 15

5

Toelichting algemene mutaties: Volume accres Het volume accres wordt vanaf 2024 gebaseerd op een 8-jaars historisch gemiddelde (t-9 t/m t-2) van de ontwikkeling van het bbp. In de septembercirculaire is een nieuwe raming voor het accres 2025 en verder opgenomen. Deze raming is gebaseerd op de actuele raming van de ontwikkeling van het bbp door het Centraal Planbureau (CPB; MEV25). Voor de jaren 2025 tot en met 2029 is de raming van het volume deel neerwaarts bijgesteld LPO accres De indexatie voor inflatie volgt de prijs bbp van het lopende jaar. Voor 2025 is de raming voor de prijs bbp omhoog bijgesteld. De ramingen voor de ontwikkeling van de prijs bbp lijkt structureel te laag te zijn. Zo is als voorbeeld het percentage van de prijs bbp voor het jaar 2024 vastgezet in de meicirculaire 2024 op basis van de CEP24 op 4%. Op basis van de werkelijke cijfers bedraagt de werkelijke ontwikkeling op basis van de MEV25 5,1%. Er vindt in deze circulaire geen compensatie voor de hogere prijsontwikkeling plaats. Toelichting specifieke mutaties: In de septembercirculaire 2024 zijn de volgende zeven taakmutaties opgenomen:  Besparingsverlies jeugd € 500 miljoen in 2026 en vanaf 2027 € 511 miljoen.  Indexatie Wmo demografie € 75 miljoen in 2026 en oplopend naar € 300 miljoen in 2029.  Wet op de lijkbezorging vanaf 2026 tot en met 2031 € 3,2 miljoen.

 Digitaal Stelsel Omgevingswet vanaf 2024 € 10,6 miljoen.  Kinderopvang Sociaal Medische Indicatie (SMI) vanaf 2025 € 5,4 miljoen oplopend naar € 10 miljoen vanaf 2029.  Toezicht en handhaving aanpassing kwaliteitseisen kinderopvang € 1,1 miljoen in 2024 en € 1,8 miljoen in 2025.  Bijstand jongerennorm vanaf 2026 € 9,4 miljoen Besparingsverlies jeugd Het kabinet Rutte IV had besloten om te besparen op jeugdzorg. Deze besparing (oplopend tot € 511 miljoen in 2027) was in mindering gebracht op de middelen voor jeugdzorg op de aanvullende post van het ministerie van Financiën. Het nieuwe kabinet Schoof kiest ervoor om deze besparing te laten vervallen. Het gaat om € 500 miljoen in 2026 en € 511 miljoen vanaf 2027. In de meicirculaire 2024 is reeds gemeld dat de besparing van € 500 miljoen voor 2025 nog niet gerealiseerd kon worden en dat daarom voor 2025 een bedrag van € 500 miljoen is toegevoegd aan de algemene uitkering van het gemeentefonds. Indexatie Wmo demografie Met de VNG is afgesproken dat in de toekomst (een nader te bepalen deel van) de Wmo niet langer via de algemene uitkering van het Gemeentefonds gaat, maar via een aparte financiering. Afhankelijk van de gekozen bekostigingsvorm wordt een passende geobjectiveerde indexering onderzocht die ook rekening houdt met kostenontwikkeling en demografie/vergrijzing.

Vooruitlopend op de uitwerking is bij Voorjaarsnota 2024 op de Aanvullende Post een jaarlijkse tranche van € 75 miljoen vanaf 2026 oplopend tot € 300 miljoen in 2029 gereserveerd voor een aanvullende indexering voor demografie. Wet op de lijkbezorging De inwerkingtreding van het wetsvoorstel van de modernisering van de Wet op de lijkbezorging (Wlb) is voorzien op 1 januari 2026. Ten behoeve van de financiering van de beoogde wettelijke uitbreiding van de taken van de gemeentelijke lijkschouwer is voor de periode 2026-2031 jaarlijks € 3,2 miljoen naar de algemene uitkering overgeheveld. Voor de jaren 2032 en verder dient over het structureel toekennen van middelen in het kader van het programma Werk aan Uitvoering (WaU) nog een besluit te worden genomen door de Ambtelijke Commissie Uitvoering (ACU). 6

Digitaal Stelsel Omgevingswet Op grond van de Beheerovereenkomst van 18 december 2018 dragen de gemeenten vanaf 1 januari 2020 jaarlijks 70% bij aan de kosten van beheer en doorontwikkeling van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) en het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO). Met deze taakmutatie wordt deze gemeentelijke bijdrage structureel verhoogd naar € 31,4 miljoen vanaf 2024. Het nog over te hevelen bedrag voor 2024 bedraagt € 10,6 miljoen, aangezien reeds € 20,9 miljoen naar de begroting van BZK is overgeheveld. Kinderopvang Sociaal Medische Indicatie (SMI) De Sociaal Medische Indicatie (SMI) is een gemeentelijke regeling om gezinnen die geen recht hebben op Kinderopvangtoeslag, maar die ook niet in staat zijn de zorg voor hun kinderen volledig te dragen vanwege sociale of medische problematiek, een vergoeding te kunnen bieden voor het gebruik van kinderopvang. Door verschillende ontwikkelingen is de SMI budgettair steeds meer onder druk komen te staan. Om dit te kunnen ondervangen, wordt het SMI budget in een aantal stappen verhoogd. Voor de jaren 2025-2027 gaat het om € 5,4 miljoen, voor 2028 gaat het om € 5,5 miljoen en vanaf 2029 om jaarlijks € 10 miljoen.

Toezicht en handhaving aanpassing kwaliteitseisen kinderopvang In de Voorjaarsnota 2024 zijn middelen vrijgemaakt voor incidentele meerkosten voor toezicht en handhaving op aangepaste kwaliteitseisen in de kinderdagopvang, buitenschoolse opvang en meertalige opvang voor 2024 en 2025. De aanpassingen zijn in werking getreden op 1 juli 2023, 1 februari 2024 en 1 juli 2024. Het gaat om kosten van implementatie van de regelgeving bij gemeenten en de GGD en het uitvoeren van de eerste keer toezicht en handhaving op de aangepaste kwaliteitseisen. Bijstand jongerennorm Gemeenten kunnen vanuit de bijzondere bijstand een aanvulling op de bijstand aan 21-minners geven als hun ouders niet bij kunnen springen. Met het wetsvoorstel Participatiewet in balans wordt de bijzondere bijstand met ingang van 1 januari 2026 overgeheveld naar de algemene bijstand. De aanvulling op de bijstand is bedoeld voor algemeen noodzakelijke kosten van het bestaan en daarmee is de algemene bijstand het juiste instrument voor dit soort kosten. Daarom worden er middelen vanuit de algemene uitkering overgeheveld naar de algemene bijstand, op de begroting van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). Het gaat om jaarlijks € 9,4 miljoen vanaf 2026. In negen bestaande IU’s en DU’s zijn wijzigingen opgenomen, waarbij het macrobudget van de uitkering wijzigt.

Drie mutaties hebben een omvang groter dan € 10 miljoen en hebben betrekking op Hardenberg vanaf 2025:  IU Participatie: afschaffen lage-inkomens voordeel € 19,8 miljoen in 2025 aflopend naar € 19,3 miljoen in 2029.  DU Wet betaalbare huur: € 13,4 miljoen in 2024, € 19,3 miljoen in 2025 en aflopend naar € 6,5 miljoen in 2029.  DU Openbare bibliotheken: € 59,3 miljoen in 2025 en 2026.

7