Bijlage: Evaluatie armoederegisseur

Evaluatie armoederegisseur juni 2024 Inleiding De gemeenteraad heeft eind 2022 besloten een lokaal noodfonds in te stellen naar

aanleiding van de hoge inflatie en energiecrisis. Vanuit dit noodfonds is ingezet op:

ondersteuning van individuele inwoners, ondersteuning van maatschappelijke organisaties èn zijn we gestart met de inzet van een armoederegisseur. Deze laatste is in de zomer van 2023 gestart.

Er is gekozen voor de inzet van een armoederegisseur vanuit de gedachte dat het aanbod waar het gaat om armoedebestrijding groot is maar dat het aanbod lang niet altijd wordt gevonden. Onder aanbod verstaan we zowel regelingen als dienstverlening.

Eind 2024 is het beleidsplan ‘Financiële bestaanszekerheid’ in de gemeenteraad behandeld. In dit plan is onder andere voorgesteld de inzet van een armoederegisseur structureel te maken. De gemeenteraad heeft er voor gekozen de inzet eerst incidenteel (2025) te

verlengen en heeft gevraagd om een evaluatie. Aan de hand van de evaluatie moet kunnen worden afgewogen of de inzet structureel moet worden.

In dit document zijn de resultaten te vinden van de evaluatie die onder andere met partners heeft plaatsgevonden.

Oorspronkelijke Effecten Aan de oorspronkelijke inzet van de armoederegisseur zijn een tweetal maatschappelijke effecten gekoppeld.

1.

Signaal- en ketenpartners weten hoe zij armoede signaleren en bespreekbaar kunnen maken.

Hierdoor wordt het eventuele eerste contact over armoede in een ‘veilige’ en ‘bekende’ omgeving met de inwoner gelegd. Denk aan iemand van een diaconie, die dichtbij de

inwoner staat, signalen over armoede weet op te vangen en een gesprek over eventuele hulp of ondersteuning weet te starten. Maar ook de trainer van de sportclub, die ziet dat de

voetbalkleding veel te klein is en het gesprek over het gebruik van het Jeugdfonds Sport aan kan knopen.

Ondersteuning organiseren om de inwoner heen (daar waar de inwoner al komt), in zijn of haar leefwereld heeft als effect het verlagen van de drempel om hulp of ondersteuning te accepteren.

2.

De armoederegisseur staat midden in de bestaande keten van signaal- en

ketenpartners en signaleert eventuele knelpunten in samenwerking en op inhoud.

De inwoner wordt hierdoor op de meest passende manier geholpen.

Het speelveld waarbinnen de armoederegisseur aan de slag is, is diffuus. Dit wisten we bij

aanvang en was juist een reden voor de inzet. Naast dat het aanbod voor dienstverlening en regelingen groot is, zowel intern als bij ketenpartners/maatschappelijke organisaties. Is het aantal ‘signaalpartners’ in de maatschappij ook groot.

Na een periode van onderzoeken en kennismaken is de focus daarom gelegd op

ketenpartners binnen de bestaande samenwerking ‘Budget loket’. Partijen die dienstverlening

bieden op het gebied van armoedebestrijding en schulddienstverlening. En op een kerngroep van signaalpartners, partijen die dichtbij de inwoner staan: scholen, kerken, werkgevers en plaatselijk belangen. Deze laatste partij is voor ons vooral een extra paar oren en ogen gebleken voor signalen uit de kernen.

De armoederegisseur is niet ingezet om individuele inwoners te ondersteunen, maar om de keten te versterken en signaalpartners te helpen bij het signaleren en bespreekbaar maken

van armoede. Daarom zijn directe effecten voor onze inwoners lastig te meten. Dit maakt dat we effecten, resultaten en feedback vooral bij partners gehaald hebben.

Wel is de armoederegisseur door aanwezigheid in de maatschappij (bijvoorbeeld in de ‘inloopwinkel’) doorlopend in gesprek met de doelgroep, met onze inwoners die hun ervaringen willen delen.

Aanvullende effecten De functie van armoederegisseur is nieuw in onze gemeente. We hebben gezien dat de inzet bijdraagt aan de effecten zoals oorspronkelijk bedoelt, maar ook bijdraagt aan andere opgaven binnen dienstverlening rondom armoede en schulden.

Daarom is de inzet van de armoederegisseur in het eerder vastgestelde beleidsplan ‘Financiële bestaanszekerheid’ gekoppeld aan meerdere acties. Deze zijn hieronder

opgenomen. Het gaat hier over acties die deels al zijn ingezet, maar ook toekomstige acties.

Voorkomen is beter dan genezen De armoederegisseur faciliteert en stimuleert partners in de keten om in te (blijven) zetten op het signaleren en bespreekbaar maken van armoede. In dit kader is de armoederegisseur

geschoold in het geven van de training ‘armoede onder de loep’ die in gaat op de beleving van armoede en hoe je vanuit die beleving je rol als partner kunt pakken.

Daarnaast faciliteert en stimuleert de armoederegisseur partners in de keten om in te (blijven) zetten op preventieve, algemene cursussen en voorlichtingen. Deze laatste zijn al ingezet op onder andere (MBO) scholen tijdens de week van het geld.

Tot slot heeft de armoede regisseur een belangrijke rol in het faciliteren en stimuleren van

collega’s om te signaleren en hierin ‘elk signaal’ als vroegsignaal van mogelijke armoede te zien.

Uitkomen met je inkomen De inzet van de armoederegisseur kent de oorsprong in: er is heel veel aanbod (ook op het gebied van regelingen), maar dit wordt niet altijd gevonden.

De armoederegisseur staat centraal in de keten. Zij brengt informatie over regelingen en

ondersteuning bij signaal- en ketenpartners. Zo komt de informatie in het netwerk van de inwoner die het nodig heeft terecht.

Als het gaat over het bestaand aanbod aan ondersteuning speelt de armoederegisseur een

belangrijke rol in het doorvoeren van een kwaliteitsslag in de hele bestaande keten: wie doet wat en waarom.

Zien en gezien worden In deze pijler gaat de inzet van de armoederegisseur vooral over aansluiting bij maatschappelijke initiatieven en organisaties die iets doen op het gebied van

armoedebestrijding. We focussen ons opnieuw op deze partijen die dichtbij de inwoner staan. De armoederegisseur faciliteert en ondersteunt deze partijen en initiatieven waar

nodig. Door bijvoorbeeld contacten met kerken ondersteunt de armoederegisseur bij het op

een passende manier samen brengen van, in dit geval, aanbod en vraag. Kerken hebben vaak eigen fondsen. Middelen die ze in willen zetten voor inwoners of samenleving. De armoederegisseur ziet hiaten en legt verbindingen.

Waar het gaat over een laagdrempelige toegang zetten we in op de toegang die er al ligt bij de ‘infohuizen’. We hebben deze toegang verbreed: vragen over geld kunnen hier ook

gesteld worden. De armoederegisseur faciliteert de partijen in het infohuis. Inhoudelijk, maar ook waar het bijvoorbeeld gaat over communicatie.

Projecten De armoederegisseur is een bekend gezicht geworden. Intern en vooral in de maatschappij. Door de kennis, ervaringen, signalen en contacten die zij vanuit hier meeneemt wordt de

armoederegisseur steeds vaker ingezet bij projecten en klussen. Vooral projecten waarbij we afhankelijk zijn van ketenpartners. Een voorbeeld is de aanpak van de zogenaamde

‘alleenverdienersproblematiek’ en de doorontwikkeling (kwaliteitsslag) schulddienstverlening.

Werkgevers De armoederegisseur staat in verbinding met diverse (keten) partners: scholen, kerken,

subsidiepartners, infohuizen, maar ook werkgevers. Deze groep lichten we expliciet uit omdat

hier positieve eerste ervaringen mee zijn opgedaan en omdat we hier een belangrijke opgave richting de toekomst zien.

De groep werkende armen wordt groter. Financiële stress, armoede en onrust kunnen een

belemmering zijn in de stap richting werk, maar ook een belemmering in het ‘aan het werk

kunnen blijven’ en een oorzaak voor ziekteverzuim. We zien (grote) werkgevers dan ook als

belangrijke signaalpartner. We hebben het bijvoorbeeld over het werk-leerbedrijf, maar ook grote thuiszorgorganisaties. Bij deze laatste snijdt het mes aan twee kanten. Zij hebben de

verantwoordelijkheid voor een (soms kwetsbare) groep medewerkers, maar de medewerkers hebben ook een signaalfunctie achter de voordeur bij zorgbehoevende inwoners.

Werkgevers kunnen worden getraind in het signaleren en bespreekbaar maken van armoede. Leidinggevenden kunnen een doorverwijsfunctie hebben waar nodig.

Enquête bevindingen van partners Er is een enquête uitgezet onder signaal- en ketenpartners. In deze enquête hebben we 14

vragen/stellingen geformuleerd die gaan over de inzet van de armoederegisseur tot dusver, de ervaringen hiermee en de meerwaarde voor de toekomst. 20 partners (o.a. scholen, kerken, werkgevers en ketenpartners) hebben de enquête ingevuld. De resultaten per vraag/stelling staan hieronder. Waarbij geldt:

1 2 3 4 5

= = = = =

Helemaal oneens. Oneens. Neutraal. Eens. Helemaal eens.

Overige opmerkingen ‘Complimenten hoe **** haar rol heeft opgepakt tijdens het project op het Alfa college met het opzetten van een workshop ronde tijdens de 'Week van het geld'! Ze heeft

partijen bij elkaar gebracht en studenten en docenten hebben hier veel van geleerd!

Ze heeft inmiddels een belangrijke rol in het afstemmen van activiteiten van verschillende organisaties. Ik zou haar wellicht nog vaker moeten raadplegen

Verbindingen zijn gelegd door de regisseur, maar er wordt nog weinig gebruik gemaakt van haar expertise. Vaak wordt er eerder geschakeld met afdeling werk en inkomen. Wellicht zal een terugkoppeling van de resultaten die ze behaald, helpen om haar adequaat te kunnen vinden.’

‘Sinds de komst van de armoederegisseur is er zichtbaar meer samenwerking ontstaan tussen de partners die zich inzetten tegen armoede in onze gemeente. De

armoederegisseur vervult een cruciale rol als verbinder, waardoor we de doelgroep beter bereiken en de gezamenlijke aanpak versterkt wordt.’

‘Deze inzet heeft geleid tot een belangrijke eerste stap in de bestrijding van armoede. Maar het is slechts een begin. Door de functie van armoederegisseur structureel in te zetten, kan de samenwerking verder verdiept worden en ontstaat er een duurzame aanpak.’

‘Ik ben ervan overtuigd dat we daarmee niet alleen de huidige doelgroep beter kunnen

ondersteunen, maar ook zicht krijgen op de mensen die nu nog onder de radar blijven.’ ‘Het verdwijnen van deze functie zou een grote stap terug betekenen. De opgebouwde

verbindingen en vooruitgang zouden onder druk komen te staan, terwijl we juist nu verder moeten bouwen.’

‘Laat ik vooral ook zeggen dat de persoon die deze rol vervult in haar werkwijze en

persoonlijkheid hiervoor zeer geschikt is: benaderbaar voor iedereen en uitermate discreet en respectvol ook. Een meerwaarde voor de gemeente en alle ketenpartners, maar vooral ook voor de inwoners binnen de doelgroep.’

‘Een laag cijfer is geen diskwalificatie van jullie diensten. Een laag cijfer betekent dat we

geen ervaring hebben met de beschreven situatie of omdat we niet op de hoogte zijn van de mogelijkheden.’

‘Door de inzet van de armoederegisseur hebben we voorlichting kunnen organiseren voor onze medewerkers. Dit was waardevol en informatief.

Workshop organiseren "In gesprek gaan met inwoner over armoede".’

Conclusie en advies Bij het vaststellen van het beleidsplan ‘Financiële bestaanszekerheid’ is geadviseerd

structureel een armoederegisseur in te zetten binnen de gemeente Hardenberg. In deze

evaluatie hebben we met interne en externe partners de rol geconcretiseerd, de effecten van de inzet tot dusver benoemd en de bijdrage aan opgaven en effecten voor de toekomst uiteengezet.

Resultaten van de inzet van deze functie zijn niet aantoonbaar met ‘harde cijfers’, maar

effecten van de inzet zijn omschreven en uitgevraagd en vertalen zich in 5 V’s. Verbinden van organisaties en aanbod, Verlagen van de drempel, Verstrekken van informatie, Vroegtijdig signaleren en het Versterken van vaardigheden om armoede bespreekbaar te maken.

Door de inzet van een armoederegisseur sluiten we (beter) aan bij de leefwereld van onze

inwoner. We zijn (hetzij via partners) dáár waar de inwoner is. We verlagen de drempel door in te zetten op deskundigheidsbevordering van voor de inwoner vertrouwde en nabije gezichten. Niet iedereen hoeft bij ons de ‘drempel over’, maar iedereen moet wel een passende plek hebben waar hij/zij terecht kan.

We zien dat de bekendheid van de armoederegisseur is gegroeid, maar verder kan groeien. We zien dat de keten beter verbonden is, maar de verbinding nog sterker kan. We zien dat we partners, bijvoorbeeld werkgevers, hebben bereikt, maar nog lang niet iedereen. We ontvangen signalen die we willen blijven ontvangen.

Het stoppen met de inzet van de armoederegisseur verandert niets aan onze opgaven, deze

blijven bestaan. Het betekent ook niet dat we niet meer aan de opgaven kunnen werken. Het betekent bijvoorbeeld wel dat verbindingen ‘verslappen’ en signalen verminderen. Wat onze opgaven ingewikkelder maakt.

Advies blijft daarom de inzet van deze functie structureel te maken.