Bijlage 5.13 rapportage De Boshoek Hardenberg (geanonimiseerd)

Huisvestingsplan buitensportaccommodaties Sportpark De Boshoek Conceptrapportage Gemeente Hardenberg

2025-04-14_HDB_boshoek_jsc_che

{tien organisatieadvies Opdrachtgever

Gemeente

Hardenberg (geanonimiseerd) (geanonimiseerd)

CC

(geanonimiseerd) hardenberg.nl (geanonimiseerd) hardenberg.nl

Auteurs

Joop Scherpenzeel Chiel

van

der Heide

—

—

Tien Tien

organisatieadvies organisatieadvies

Project

Huisvestingsplan buitensportaccommodaties

Betreft

Sportpark

De Boshoek

Conceptrapportage Uw

kenmerk

Ons kenmerk

2025-04-14_HDB_boshoek_jsc_che

Contact

Tien

organisatieadvies Utrechtseweg 70

6812 AH

Arnhem

Niets uit deze

vitgave

mag worden

worden

vermenigvuldigd en/of

openbaar gemaakt zonder uitdrukkelijke toestemming van de rechthebbende. © 2025 Tien

organisatieadvies

INHOUD 1

Inleiding 1. 1 1. 2 1. 3

2

Nulmeting 2. 1 2. 2 2. 3 2. 4 2. 5 2. 6 2. 7 2. 8 2. 9

3

1 1

2 2 2 4 4

6 6 6 6 7

8

Inleiding Sportdeelname Bevolkingsprognose Visie verenigingen Visie Tien

8 8 8 9 10

Configuratievisie

12

Inleiding Voetbal Tennis en padel Manege Natuurijsbaan Jeu de Boules Overige Parkeerterrein

12 12 13

4. 1 4. 2 4. 3 4. 4 4. 5 4. 6 4. 7 4. 8

5

Algemeen Voetbal Hockey Tennis en padel Manege Natuurijsbaan Jeu de boules Overige Conclusies

1

Toekomstverwachting 3. 1 3. 2 3. 3 3. 4 3. 5

4

Aanleiding Samenhang met masterplan De Boshoek Rapportage

1

Investeringen en planning 5. 1 5. 2 5. 3

Inleiding Uitgangspunten Ramingen en termijnen

Bijlagen 1.

2. 3.

15 15 15

16 16 17 17 17

18 19

Context gemeentelijk buitensportaccommodatiebeleid KNVB rekentool HHC Factsheets opstallen

2025-04-14_HDB_boshoek_jsc_che

20 22 23

1

INLEIDING

1. 1

Aanleiding

Hardenberg beschikt over een divers aanbod van gemeentelijke sportvelden en -banen waarop aan sportverenigingen , onderwijsinstellingen en andere gebruikers gelegenheid wordt gegeven tot sportbeoefening. Om dit aanbod optimaal af te stemmen op de toekomstige behoeften van de Hardenbergers , heeft de gemeente aan Tien organisatieadvies gevraagd om een integraal huisvestingsplan (IHP) buitensportaccommodaties op te stellen. Deze rapportage omvat de bevindingen en adviezen met betrekking tot sportpark De Boshoek in Hardenberg. Voor de algehele opzet van het onderzoek en meer generieke achtergrondinformatie over buitensport in het algemeen en voor gemeente Hardenberg in het bijzonder , wordt verwezen naar het Rapportage IHP (werktitel) 1. 2

Samenhang met masterplan De Boshoek

Specifiek voor De Boshoek had gemeente Hardenberg reeds de opdracht gegeven aan bureau Draaijer + Partners om een masterplan met een aantal toekomstscenario’s op te stellen. Met alle betrokken sportverenigingen op De Boshoek zijn in dit kader overleggen geweest respectievelijk afspraken gemaakt over terugkoppeling en vervolgproces. Beide bureaus geven onafhankelijk van elkaar hun analyses en adviezen , maar de resultaten moeten wel in samenhang worden gezien. Deze samenhang wordt geborgd vanuit de gemeente Hardenberg middels overleg tussen de Tien organisatieadvies , Draaijer + Partners en de gemeente respectievelijk een standpuntbepaling door de gemeente aangaande de adviezen en voorgestelde besluiten.

1. 3

Rapportage

Deze rapportage behandelt de resultaten van de nulmeting en configuratievisie die Tien organisatieadvies voor De Boshoek heeft opgesteld. Aan de basis hiervan staan onder andere: ▪ de schriftelijke informatie waar de gemeente om is verzocht 1 c. q. in heeft kunnen voorzien voor zover deze voorhanden was; ▪ de informatie die in het voorjaar van 2024 schriftelijk en/of telefonisch onder de verenigingen of sportbonden is geïnventariseerd; ▪ de bijeenkomst met verenigingen van De Boshoek van 9 oktober 2024; ▪ Het bezoek dat door Tien organisatieadvies in januari 2025 aan De Boshoek is afgelegd waarbij per vereniging de algemene visuele kenmerken van bouwkundige en installatietechnische voorzieningen alsmede de terreininrichting zijn bezichtigd. Deze bevindingen staan beschreven in factsheets die zijn opgenomen in bijlage 3 bij deze rapportage. Hierbij wordt opgemerkt dat onder de Hardenbergse voetbalverenigingen in maart 2024 een schriftelijk enquête is gehouden waarop van HCC geen reactie is ontvangen. Los van De Boshoek is in bijlage 1 de context geschetst over de wijze waarop gemeentelijk buitensportaccommodatiebeleid over het algemeen wordt gevoerd.

1 Een

eerste overzicht van de informatiebehoefte is destijds opgenomen in de offerte.

2025-04-14_HDB_boshoek_jsc_che

1 / 29

2

NULMETING

2. 1

Algemeen

De Boshoek is een groot sportpark dat is gelegen aan de westkant van stad Hardenberg , tussen weilanden , woonwijken en de N34. Het sportpark beschikt aan primaire sportvoorzieningen over tien voetbalvelden , een hockeyveld , tien tennisbanen en drie indoorbanen , twee padelbanen , een groot jeu de boules-terrein met 20-24 banen , een manege en een voormalige ijsbaan. Voor deze takken van sport zijn er ook clubgebouwen. Daarnaast zijn er clubgebouwen voor motorsport en duivensport. 2. 2

Voetbal

Ten behoeve van voetbal beschikt zaterdagvereniging HHC op De Boshoek over vier kunstgras wedstrijdvoetbalvelden , vier natuurgras wedstrijdvelden en twee natuurgras trainingsstroken die alle voorzien zijn van veldverlichting op twee natuurgrasvelden na. Ook is er nog een miniveld , in slechte conditie.

Figuur 1. Veldenconfiguratie HHC. Bron: HHC

Omdat de bespelingscapaciteit van een kunstgrasveld cultuurtechnisch onbeperkt is 2 , wordt een kunstgrasveld beschouwd als een wedstrijd- en trainingsveld. Deze veldenconfiguratie levert daarmee een capaciteit op van acht wedstrijdvelden (vier natuurgras , vier kunstgras) , vier trainingsvelden (alle kunstgras) en drie trainingsstroken natuurgras waarvan de oppervlakte ongeveer gelijk is aan anderhalf trainingsveld. Het naastgelegen hockeyveld wordt in 2025 getransformeerd 3 naar een kunstgras voetbalveld met verlichting waardoor het aantal voetbalvelden negen wedstrijdvelden , vijf trainingsvelden kunstgras en anderhalf trainingsveld natuurgras zal bedragen. Voor de teamsamenstelling die door de KNVB wordt geregistreerd , is op basis van de KNVBrekentool de volgende capaciteitsbehoefte geïndiceerd , zie ook bijlage 1.

2

3

Kunstgras kent wel een planningstechnisch beperkte capaciteit van circa 1. 300 uur per jaar. De bespelingscapaciteit van een natuurgrasveld is cultuurtechnisch beperkt tot 200 - 400 uur per jaar , afhankelijk van het type ondergrond , gras en onderhoudsregime. Natuurgras trainingsvelden worden soms intensiever bespeeld met als gevolg dat er speelschade optreedt die in de zomer- en winterstop niet altijd optimaal kan worden hersteld. Hockeyclub GZG Hardenberg verhuist naar een nieuw sportpark bij de wijk Marslanden.

2025-04-14_HDB_boshoek_jsc_che

2 / 29

seizoen teams

2024-2025

74

71

4+4=8 76=8 4+4=8 wedstrijdveld natuur-/kunstgras aanwezig versus behoefte trainingsveld natuur-/kunstgras aanwezig versus behoefte 15+4=55 4 15+4=55 Tabel 1. Indicatie capaciteitsbehoefte HHC. Bron: KNVB bewerking Tien organisatieadvies. ,

,

2025-2026

2023-2024

,

,

,

ntb 73=8 ,

4+5=9

35,

15+5=65 , ,

ntb ntb

,

Uit deze tabel blijkt dat het aantal wedstrijdvelden waarover HHC in het seizoen 2024-2025 beschikt passend is en nog zo’n 10% groei toelaat. Het aantal trainingsvelden geldt als ruim voldoende met een theoretische overcapaciteit van twee velden. Als er in 2025 een kunstgrasveld bijkomt dan beschikt HHC bij een gelijkblijvende teamsamenstelling over een theoretische overcapaciteit van een wedstrijdveld en drie trainingsvelden. De KNVB rekentool is tot stand gekomen door een nauwe samenwerking tussen de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) , Vereniging Sport en Gemeenten (VSG) , Koninklijke Nederlandse Voetbalbond (KNVB) en door consultatie van verenigingen en gemeenten. De KNVB hanteert de rekentool als richtlijn en niet als norm. Bron: KNVB. De rekentool is in samenwerkingsverband tot stand gebracht om onder andere willekeur en partijdigheid te vermijden bij het bepalen van de benodigde veldenconfiguratie. Op basis van de gegeven teamsamenstelling , de gemiddelde duur en frequentie van wedstrijden en trainingen berekent de tool het gewenste aantal uren en velden. Daarmee vormt de tool een geobjectiveerd instrument waaraan alle voetbalverenigingen volgens dezelfde criteria en gemiddelden kunnen worden getoetst.

Veel gemeenten hanteren de rekentool daarom wel als norm en hebben in hun beleidskaders vastgelegd dat deze deel uitmaakt van het toetsingskader voor maatregelen tegen ervaren capaciteitstekorten en overschotten. Tot zo’n toetsingskader behoort ook de samenstelling en ontwikkeling van het aantal inwoners en leden , de aard van de sportbeoefening (recreatief , competitief , talentontwikkeling , topsport) en de termijn waarin het tekort

of overschot zich voordoet. Verenigingen die hun teams structureel vaker laten trainen en spelen dan de gemiddelden waarvan de rekentool uitgaat , zullen eerder een capaciteitstekort ervaren dan dat de rekentool aangeeft. Om deze tekorten het hoofd te bieden , is er onder andere het volgende mogelijk. ▪ Beperken van het aantal extra trainingen en wedstrijden ▪ Meer wedstrijden en trainingen per dag inroosteren door eerder te starten en later te eindigen ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Uitbreiden van het aantal wedstrijd- en trainingsdagen Uitwijken naar velden met overcapaciteit bij een andere voetbalvereniging Vervangen van natuurgras door kunstgras Uitbreiden van het aantal velden op het sportpark Realisatie van een nieuw sportpark met meer velden

Indien al deze mogelijkheden zijn uitgeput en er alsnog een capaciteitstekort resteert dan is er de laatste mogelijkheid om dit tekort te aanvaarden waarmee de betreffende vereniging niet (verder) kan groeien. Een voorbeeld hiervan is sportpark De Westmaat in de gemeente Bunschoten. Dit sportpark beschikt over acht kunstgrasvelden die in gebruik zijn bij twee voetbalverenigingen: SV Spakenburg en V. V. IJsselmeervogels. Deze verenigingen tellen samen in totaal 97 teams waarvan er acht hun wedstrijden op vrijdag spelen; de rest speelt op zaterdag. De rekentool voor deze verenigingen laat een behoefte zien van in totaal negen wedstrijdvelden en vijfeneenhalf trainingsvelden. Omdat alle velden al zijn voorzien van kunstgras bestaan er geen mogelijkheden meer om binnen de grenzen van het sportpark de capaciteit van de velden te verhogen. Dit capaciteitstekort wordt al jaren ervaren en door de gemeente aanvaard. Voor SV Spakenburg en V. V. IJsselmeervogels is er daarmee geen perspectief op groeimogelijkheden. Mede als gevolg hiervan heeft de derde voetbalvereniging in Bunschoten VV Eemdijk al jarenlang kunnen groeien. Bron: Gemeente Bunschoten ,

,

HHC acht de uitkomsten van de rekentool niet op zichzelf van toepassing omdat zij vanuit het Kwaliteit en Performance programma van de KNVB is gecertificeerd als Regionale Jeugdopleiding en daardoor aan opleidingsteams meer gebruik van velden biedt.

2025-04-14_HDB_boshoek_jsc_che

3 / 29

Daarnaast is bij de KNVB niet de F-league geregistreerd waarin circa veertig kinderen op zaterdagochtend vier-tegen-vier spelen op één veld. Daarmee worden de wedstrijdvelden iets intensiever bespeeld dan waar de rekentool vanuit gaat. Dit geldt ook voor de trainingsvelden die niet alleen voor KNVB-geregistreerde teams worden gebruikt maar ook voor onder andere AZC teams. Daarnaast is nog het volgende opgemerkt. ▪ Enkele teams spelen in de tweede , derde en vierde divisie waardoor deze teams hogere eisen stellen aan veldbelasting dan teams uit de tweede of derde klasse. ▪ HHC telt nu ruim 1. 800 leden en donateurs (hiervan zijn 1. 163 spelende leden) en ambieert een doorgroei naar 2. 500. HHC baseert dit mede op de trend van de afgelopen twintig jaar waarin het ledental met ruim 1. 000 toenam. De afname van het aantal teams van 74 vorig seizoen naar 71 in dit seizoen wordt beschouwd als een incident. ▪ De capaciteit van de negen wedstrijdvelden en zes en een half trainingsvelden waarover HHC vanaf 2025 beschikt , wordt door de vereniging als passend ervaren. 2. 3

Hockey

Hockeyvereniging GZG Hardenberg telt circa 270 leden en beschikt op De Boshoek over één zandkunstgras hockeyveld. De vereniging verhuist in 2025 naar een nieuw sportpark in de nieuwbouwwijk Marslanden en krijgt daar de beschikking over twee wedstrijdvelden en een half trainingsveld. Het hockeyveld op De Boshoek wordt getransformeerd naar een kunstgras voetbalveld ten behoeve van HHC. De capaciteit van de nieuwe hockeyvelden biedt GZG de mogelijkheid om het ledental meer dan te verdubbelen. GZG zou daarbij nog graag zien dat er in de Marslanden een sporthal wordt gerealiseerd waarin o. a. zaalhockey kan worden beoefend. 2. 4

Tennis en padel

Tennis- en Padel Club Hardenberg (TPC) beschikt op De Boshoek over twee openlucht padelbanen , tien openlucht tennisbanen en drie overdekte tennisbanen. De tennisbanen zijn in goede conditie en de padelbanen zijn relatief nieuw. Mede dankzij de aanleg van de padelbanen is TPC in de afgelopen jaren met circa 100 leden per jaar gegroeid en heeft de vereniging nu een ledental van zo’n 1. 100. Vanwege persoonlijke speelvoorkeuren doen zich in de huidige situatie op piekuren al zoveel capaciteitstekorten voor dat de vereniging een ledenstop overweegt voor niet-inwoners van Hardenberg met een wachtlijst. Voor een zorgvuldige toetsing van de capaciteitsbehoefte op De Boshoek voor tennis en padel , is het belangrijk de ontwikkeling van deze sporten in het algemeen , ervaringen elders met de groei van padel , de invloed van specifiek padel op de groei van tennisverenigingen en de vigerende capaciteitsrichtlijnen van de KNLTB hierin te betrekken. Uit figuur 2. blijkt dat het nationale aantal KNLTB leden sinds 2019 na een jarenlange daling weer toeneemt. In 2009 had de KNLTB 440 leden per 10. 000 Nederlanders; in 2019 305 en in 2023 364. De toename die sinds 2020 zichtbaar is , is vooral te danken aan het groeiend aantal padelleden dat sinds 2020 onder de KNLTB valt en de snelst groeiende sport van Nederland is.

2025-04-14_HDB_boshoek_jsc_che

Figuur 2. Aantal KNLTB leden per 10. 000 Nederlanders. Bron: NOC*NSF/CBS

4 / 29

Zo bedroeg de toename van het aantal KNLTB-leden in 2021 in totaal ruim 50. 000 waarvan ruim 45. 000 voor padel. Per september 2023 meldt de KNLTB 4 een aantal van 510 padellocaties met in totaal 1. 900 banen in Nederland. Voor het kalenderjaar 2023 werd een toename van 140 locaties en 625 verwacht. Van de ongebonden padelspelers , gaf 31% aan een lidmaatschap te willen afsluiten met als belangrijkste reden dat dit goedkoper is. Van de gebonden padellers gaf 43% aan dat de vereniging een ledenstop heeft. Als ervaringsgegeven moet worden toegevoegd dat een zeer klein aantal padelspelers óók tennist of van plan is te gaan tennissen. KNLTB-planningsnorm Voor tennis wordt als capaciteitsrichtlijn van oudsher de KNLTB-planningsnorm gehanteerd van 5070 spelers op onverlichte banen tot 90 spelers op verlichte banen. Hoewel de cultuurtechnische bespelingsintensiteit in de loop der jaren fors is toegenomen 5 , is deze norm hierop niet aangepast. Voor jaarrond bespeelbare tennisbanen geldt daarom zowel overdekt als openlucht een hogere capaciteit maar desondanks kunnen er op piekmomenten capaciteitstekorten worden ervaren. Bij Tennis- en Padel Club Hardenberg (TPC) bedraagt het aantal spelers per baan gemiddeld 1. 100 / 13 = 85 spelers per baan. Indien de KNLTB-norm rigide gehanteerd wordt , is er dan in theorie nog een groeipotentie tot ruim 1. 170 tennisleden.

In de praktijk komen in Nederland echter hogere aantallen voor maar veel vaker nog (veel) lagere aantallen. In KNLTB-prognoses wordt ook nog melding gemaakt van: ▪ capaciteitsonderzoeken van het Mulier Instituut waarin ook gewerkt wordt met een bandbreedte van 70 tot 90 leden per baan (senior- en juniorleden). onderzoek in Amsterdam (KNLTB najaar 2019) waaruit blijkt dat van verenigingen met meer ▪ dan 90 leden per baan , ongeveer 80% een wachtlijstwachtlijst en/of een deelnamestop heeft op competitie en lessen (teruglopend naar 50% bij 70 tot 90 leden per baan). Hieruit blijkt dat de KNLTB-norm nog steeds een goede richtlijn vormt. Bovenstaande leidt tot de conclusie dat de bestaande capaciteitsbehoefte van TPC voor tennis voldoende is en de capaciteit voor padel tekortschiet. Nederlandse gemeenten bepalen zelf of en zo ja welke takken van sport zij willen (mede-) faciliteren. Ook de mate waarin en wijze waarop gemeenten hierin voorzien bepalen zij zelf. Anders dan voetbalaccommodaties zijn squash- en padelaccommodaties in Nederland vrijwel altijd geprivatiseerd; tennisaccommodaties meestal.6 De mate waarin Nederlandse gemeenten bijdragen aan de realisatie van padelbanen is daarom gering temeer omdat het mogelijk is om padelbanen commercieel (winstgevend) te exploiteren.

De gemeente Hardenberg heeft in het verleden de keuze gemaakt om aan padelbanen die op verenigingsinitiatief worden gerealiseerd wel bij te dragen. Dit heeft een precedent geschapen voor verenigingen die in de toekomst op eenzelfde bijdrage aanspraak zullen maken. ,

,

,

4 5

6

Bron: KNLTB inspiratiebijeenkomst padel en uitdagingen rondom geluid , november 2023 In de loop der jaren zijn er veel nieuwe baansoorten ontwikkeld die als alternatief voor gravel dienen en wel nagenoeg jaarrond bespeelbaar zijn. Tennisaccommodaties zijn overwegend geprivatiseerd. Tegenwoordig investeren gemeenten weliswaar ook in tennisbanen en hockeyvelden , maar nog wel altijd duidelijk in mindere mate dan bij andere buitensporten het geval is. Verder blijkt dat wanneer gemeenten investeren in deze hockey- en tennisaccommodaties een groter deel van de werkelijke kosten bij de verhuur wordt doorbelast aan de gebruiker. Bron: “Exploitatie en beheer van buitensportaccommodaties” , Mulier instituut , mei 2013.

2025-04-14_HDB_boshoek_jsc_che

5 / 29

2. 5

Manege

Manege De Gulden Spoor is de locatie waar de vereniging Sallandruiters haar ruiter- en mensport beoefent. Het manegegebouw is recent voorzien van een nieuw dak en nieuwe verlichting en beschikt over voldoende capaciteit. Wenselijk is dat het gebouw nog verder wordt verduurzaamd en geen gebruik meer hoeft te maken van de gasaansluiting. Het dak van de manage is nog niet voorzien van zonnepanelen; dit zou jaarlijks meer elektriciteit kunnen opleveren dan dat de manege zelf verbruikt. Een en ander staat echter on hold omdat prioriteit wordt gegeven aan de buitenruimte. Deze is voorzien van natuurgras maar wenselijk is dat dit wordt vervangen door zand. Verwacht wordt dat het gebruik van de openlucht ruimte bij de manege hierdoor weer zal toenemen nadat dit in de afgelopen jaren is afgenomen. 2. 6

Natuurijsbaan

De natuurijsbaan is niet meer als zodanig in gebruik en de conditie is dan ook onvoldoende. De vereniging die in het verleden van de baan gebruik maakte , IJsvereniging Hou Streek , is uitgeweken naar de combibaan in Gramsbergen. Voor (her)gebruik van deze locatie gelden vanuit gelden beperkingen bestemmingsplan vanuit het bestemmingsplan en ruimtelijke ordening. Het voormalige clubhuis van de ijsvereniging is door de gemeente verhuurd aan een private partij die er praktijk houdt. 2. 7

Jeu de boules

De Boshoek beschikt over twee grote stroken van zand/ grind met daarop twintig tot vierentwintig jeu de boules-banen. De banen zijn voorzien verlichting en worden gebruikt door de Jeu de Boulesvereniging Hardenberg. Deze vereniging heeft + 40 leden en is groeiende , ondanks dat Nederlandse Jeu de Boules Bond in vergrijzend Nederland een afnemend ledental heeft.7 Naast recreatieve wedstrijden op verschillende dagen per week worden jaarlijks enkele regionale toernooien georganiseerd. De vereniging wil graag op De Boshoek blijven want men is tevreden met de huidige faciliteiten en ervaart de capaciteit ook als voldoende voor de toekomst. Omdat de baanverlichting nog is voorzien van traditionele armaturen wenst de vereniging deze te vervangen door LED. Daarnaast is het clubhuis nog niet verduurzaamd en dit is , zeker op termijn , wel wenselijk. Het masterplan voor de herinrichting en revitalisering van sportpark De Boshoek geldt voor de vereniging enerzijds als een bedreiging omdat daarin geen plaats voor de jeu de boulesaccommodatie lijkt te zijn. Anderzijds geldt het als een kans indien de gemeente voorziet in vervangende nieuwbouw op een andere locatie. 2. 8

Overige

2. 8. 1

Motorsport Christian Motorcyclists Association CMA heeft haar clubhuis op De Boshoek. Er zijn in Nederland De 54 leden die regelmatig samenkomen in dit clubhuis. Deze bijeenkomsten hebben een sociaal en verbindend karakter , motorsport wordt niet op De Boshoek zelf bedreven. Voor CMA is dan ook alleen aan de orde dat het clubhuis verduurzaming behoeft omdat men op zich wel graag in Hardenberg samen wil blijven komen (maar ook openstaat voor alternatieven). De 7

De bond had in 2008 nog zo’n 18. 500 leden (011% , van de bevolking); in 2023 waren dat er zo’n 14. 000 (008% , van de

bevolking).

2025-04-14_HDB_boshoek_jsc_che

6 / 29

locatie heeft als voordeel dat deze aan een doorgaande weg gesitueerd is. Evenals voor de Jeu de Boulesvereniging geldt voor CMA dat het masterplan geldt als bedreiging en kans. 2. 8. 2

Duivensport Duivensportvereniging De Snelle Wieken telt 16 leden die vrijdagavond en zaterdagmiddag-/avond samenkomen in het clubhuis dat goed is onderhouden en verduurzaamd.8 De vereniging heeft aan de gemeente kenbaar gemaakt open te staan voor herplaatsing naar een locatie buiten De Boshoek , bij voorkeur in een stille omgeving , dit in verband met de rust waarbij de duivensport gedijt. Enige voorwaarde waaraan een nieuwe locatie moet voldoen is dat er een oplegger dicht bij het clubhuis gebracht moet kunnen worden. 2. 9

Conclusies

Op sportpark De Boshoek is er met name wat betreft padel een capaciteitstekort. De vereniging TPC heeft plannen voor aanleg van meerdere nieuwe padelbanen en wil het aantal tennisbanen handhaven en bij voorkeur nog uitbreiden. Gezien de initiatieven die met name vanuit de tennis- en voetbalvereniging zijn genomen , willen de drie kleinere verenigingen op De Boshoek graag duidelijkheid wat betreft hun toekomst op dit sportpark. Van deze drie is De Snelle Wieken de enige die een voorkeur heeft om naar elders te gaan voor huisvesting. De volgende sportverenigingen hebben de grenzen van de capaciteit op hun huidige locaties bereikt of naderen deze. ▪ Tennis- en padelclub Hardenberg TPC op De Boshoek; vooral padelbanen en horeca ▪ Manege Gulden Spoor op De Boshoek; vooral buitenbak.

8

Dit is door de vereniging zelf aangegeven aan de onderzoekers in een telefoongesprek. De vereniging verwees naar gesprekken die al zijn geweest met de gemeente en met het bureau Draaijer + partners. De opstallen zijn daarom ook niet van binnen bezichtigd; vandaar dat er ook geen factsheet van is gemaakt.

2025-04-14_HDB_boshoek_jsc_che

7 / 29

3

TOEKOMSTVERWACHTING

3. 1

Inleiding

In dit hoofdstuk is de toekomstverwachting geschetst die ten aanzien van accommodatiebehoeften bestaat bij de verenigingen en bij Tien organisatieadvies. Om deze in perspectief te plaatsen , is ook informatie over de sportdeelname en de bevolkingsprognose opgenomen. 3. 2

Sportdeelname

In de onderstaande tabel is aangegeven wat het aantal leden van de sportbonden voor voetbal , tennis en paardensport (de KNVB , de KNLTB en de KNHS) bedroeg in Nederland en in Hardenberg. Sportbond

Nederland 2008

Hardenberg 2018

2013

Voetbal

1. 152. 674

703% ,

Tennis

693. 024

422% ,

2023

2022

1. 213. 720

723% ,

1. 196. 900

697% ,

1. 218. 000

684% ,

6. 798

110% ,

625. 666

373% ,

536. 800

312% ,

649. 000

364% , 074% , 008% ,

1. 483

24% , 12% ,

Paardensport 208. 378 124% 203. 007 124% 149. 600 087% 132. 000 Jeu de boules 18. 648 011% 624 011% 16. 009% 17. 000 14. 000 Tabel 3. Ledentallen sportbonden voetbal tennis en paardensport. Bron: NOC*NSF / RIVM ,

,

,

,

,

,

742

,

Uit de tabel blijkt onder andere het volgende. ▪ Het aantal leden van de paardensportbond en de Jeu de Boules Bond neemt nationaal af. ▪ Het aantal leden van de voetbalbond neemt nationaal iets minder toe dan het aantal inwoners. ▪ Het aantal leden van tennisbond is nationaal na 2018 toegenomen , zie ook paragraaf 2. 4. ▪ In Hardenberg is het aantal leden van de voetbalbond en paardensportbond in procenten van de bevolking veel hoger dan in Nederland. ▪ In Hardenberg is het aantal leden van de tennisbond in procenten van de bevolking veel lager dan in Nederland. Het aantal leden van de jeu de boulesbond in Hardenberg is bij NOC*NSF / RIVM niet gepubliceerd maar bedraagt circa 100-150. Indien zij , uitgaande van een gemiddelde van 125 , allen bij de bond zijn aangesloten en er in Hardenberg niet meer jeu de boules-leden zijn , is de deelname in Hardenberg beperkt tot 02% , van de bevolking. Dit is veel lager dan in Nederland. 3. 3

Bevolkingsprognose

De gemeente Hardenberg telde in 2024 in totaal circa 62. 837 inwoners. De bevolkingsprognose voorziet een groei naar circa 68. 168 inwoners in 2044 , een stijging van 85%. , De grootste stijging doet zich hierbij voor in de jaren tot 2033. Daarna stabiliseert het inwonertal zich in deze verwachting tot ruim 68. 000.15 Tot het primair verzorgingsgebied van de verenigingen HHC , TPC en de Sallandruiters worden de wijken Stad Hardenberg , Heemse , Baalder , Baalderveld & Roeterskamp en Marslanden gerekend. Voor deze wijken zijn de volgende bevolkingsaantallen geprognosticeerd. wijk 2024 2029 2034 2039 2044 Aantal leerlingen basisonderwijs 1. 974 2. 109 2. 024 1. 911 1. 818 in % ten opzichte van 2024 100% 107% 103% 97% 92% inwoners 767 336 Totaal aantal 20. 22. 947 23. 525 23. 23. 227 in % ten opzichte van 2024 100% 110% 113% 112% 112% Tabel 2. Bevolkingsprognose Stad Hardenberg Heemse Baalder Baalderveld & Roeterskamp en Marslanden Bron: xxllnc Sociaal - juni 2024 ,

2025-04-14_HDB_boshoek_jsc_che

,

,

8 / 29

In de betreffende wijken wordt volgens de prognose het hoogste inwonertal bereikt in 2033; het hoogste aantal leerlingen uit het basisonderwijs wordt bereikt in 2030. Dit betekent dat in de komende vijf tot acht jaar een toenemend gebruik van de faciliteiten op de diverse sportaccommodaties kan worden verwacht om daarna te stabiliseren of af te nemen. 3. 4

Visie verenigingen

HHC HHC is op dit moment bezig met een ingrijpend renovatie- en vernieuwingsprogramma van de kleedkamers. Dit omvat niet alleen bouwkundige aanpassingen maar ook verduurzaming , op weg naar minimalisering van het gasverbruik. Voetbalvereniging HHC wil doorgroeien en zet in op hoge klassering in de tweede divisie. Deelname hieraan onderscheidt HHC van de overige voetbalclubs in gemeente Hardenberg en stelt aanvullende eisen aan de accommodatie. In combinatie met de nationale ontwikkeling van de voetbalsport wenst HHC een toekomstbestendig plan voor De Boshoek dat is afgestemd op een groei van HHC. 3. 4. 1

Evenwel is HHC bereid om het gebruik van veld 8 (pupillenveld met KNVB-dispensatie) te beëindigen zodat dit veld kan worden vervangen door padelbanen ten behoeve van TPC Hardenberg. Hoewel HHC eraan hecht dat nu nog afwisselend kan worden gespeeld op natuur- en kunstgras wordt verwacht dat er in de toekomst nog meer natuurgras moet worden omgezet naar kunstgras om te voorzien in de verwachte toename van de behoefte aan vooral trainingscapaciteit. GZG Hier wordt niet verder ingegaan op hockeyclub GZG Hardenberg omdat zij geen toekomstige gebruiker meer zijn van De Boshoek vanwege hun verhuizing naar De Marslanden in de loop van 3. 4. 2

2025.

TPC Als de op dit moment nog enige aanbieder van padel in de directe omgeving van stad Hardenberg , ervaart TPC de druk van deze ledengroei versus de beperkingen van twee padelbanen. TPC wil de groeimogelijkheden graag verzilveren met een ruimer aanbod van padelbanen. Hierbij moet worden aangetekend dat er zich ook marktpartijen hebben gemeld bij de gemeente om padellocaties te mogen exploiteren in stadsdeel Hardenberg. Voor de tennishal zijn maatregelen ter verduurzaming geboden , de achterwand van de hal is aan renovatie toe en kleedkamers en sanitair hebben vochtproblemen en wateroverlast. Om gelijke tred te houden met een groei van het aantal leden accommodatie te zoeken. De eigen ideeën van TPC gaan uit naar onder andere de volgende (combinatie van) varianten. ▪ Acht padelbanen op voetbalveld 8. ▪ Vier padel- en twee tennisbanen op voetbalveld 8. ▪ Twee padelbanen aanbouwen bij de te verduurzamen tennishal. 3. 4. 3

De huidige buitenbanen zijn in goede staat maar de indoorbanen , de hal-achterwand en de kleedkamers/ sanitair zijn toe aan verduurzaming en/of gedeeltelijke renovatie. Er is al in een eerder stadium een uitbreidingsplan gemaakt om twee padelbanen aan de hal aan te bouwen. Dit is met de gemeente besproken en begroot op 12, mln.

2025-04-14_HDB_boshoek_jsc_che

9 / 29

Sallandruiters Manege De Gulden Spoor en hun enige gebruiker LR & PC-vereniging Sallandruiters zitten qua aantal gebruikers (= verenigingsleden) op dit moment aan hun grens. De manege wordt geëxploiteerd door een stichting en , afgezien van een aantal concoursen , verder niet structureel bedrijfsmatig of commercieel ingezet. Het gebruik is beperkt tot de momenten waarop er begeleiding beschikbaar is; met name voor lessen. Effectief is dit vooral ’s avonds en in de weekends. De bestuurs- en verenigingsleden doen zelf veel aan het onderhoud , grotere aanpassingen moeten aanvullend worden gefinancierd. Voor de korte termijn betreft dit primair: a. Aanleg van een nieuwe buitenbak wat de mogelijkheden zou vergroten om (lucratieve) concoursen te huisvesten; b. Vervangen van het zand in de binnenbak; c. Investeren in zonnepanelen. 3. 4. 4

Deze aanpassingen en een schetsuitwerking van de gewenste indeling van het terrein zijn ook besproken met Draaijer + Partners. Overige De overige gebruikers van De Boshoek zijn: Jeu de Boulesvereniging Hardenberg , Christian Motorcyclists Association CMA en duivensportvereniging De Snelle wieken. De opstallen van alle drie verenigingen zijn gedateerd en beperkt of niet verduurzaamd. Voor de betrokken verenigingen zijn verdere investeringen in de opstallen niet rendabel te maken zolang hun toekomst op De Boshoek ongewis is. 3. 4. 5

3. 5

Visie Tien

HHC Afgezien van de voormalige natuurijsbaan op De Boshoek waarvoor vanuit het bestemmingsplan beperkingen gelden met betrekking tot de hoeveelheid en omvang van activiteiten , heeft het sportpark geen of nauwelijks uitbreidingscapaciteit van enige omvang. Een eventueel toekomstig gewenste uitbreiding van het aantal voetbalvelden lijkt dan alleen mogelijk door uitplaatsing van TPC of De Gulden Spoor. In aanmerking nemende dat de voetbalsport vooral jeugdleden heeft , geeft de bevolkingsprognose voor Hardenberg aanleiding tot een toename van het aantal leden van HHC met zo’n tien procent in vooral de komende vijf jaar. Niet verwacht wordt dat daarvoor een uitbreiding van velden noodzakelijk is omdat er in de huidige situatie een theoretische overcapaciteit is. En deze kan ten aanzien van trainingsvelden nog worden verruimd door één of meer natuurgrasvelden te vervangen door kunstgrasvelden. 3. 5. 1

Evenwel wordt niet aanbevolen om de capaciteit van veld 8 bij HHC op te heffen ten behoeve van een gewenste uitbreiding van vooral padelbanen. De ambities van HHC in het kader van talentontwikkeling en topsport reiken immers verder dan het verzorgingsgebied van de omliggende wijken. Daarnaast wenst de vereniging deze ambities te verwezenlijken met het behoud van trainingsfaciliteiten op natuurgras. Indien de gemeente deze ambities onderschrijft , kunnen toekomstige capaciteitsuitbreidingen niet uitsluitend met kunstgras worden vervuld. TPC Voor TPC wordt aanbevolen om in eerste instantie uitvoering te geven aan het plan om de tennishal te revitaliseren in combinatie met aanbouw van padelbanen aan de tennishal. 3. 5. 2

2025-04-14_HDB_boshoek_jsc_che

10 / 29

Afhankelijk van de toekomstige verhouding tussen tennis- en padelspelers kan in tweede instantie gekozen worden tussen het vervangen van bestaande tennisbanen door padelbanen of een uitbreiding van het tenniscomplex op het terrein van Manege De Gulden Spoor. Manege Omdat de manege zich op een relatief groot terrein bevindt , is gekeken welke mogelijkheden dit verder kan bieden. De ambitie van manege De Gulden Spoor is een buitenbak op het natuurgrasbuitenterrein naast de rijhal te realiseren. Deze ambitie is te combineren met (maar moet niet afhankelijk worden van) het uitbreiden van het aantal padelbanen op het gedeelte van dit terrein dat grenst aan de tennisvelden van TPC. Hierbij moeten wel de nodige geluidswerende en veiligheidsmaatregelen worden getroffen. 3. 5. 3

Overige Voor de Jeu de Boulesvereniging Hardenberg , Christian Motorcyclists Association CMA en duivensportvereniging De Snelle Wieken wordt aanbevolen om deze clubs te handhaven op hun huidige locatie. Een eventuele verplaatsing van deze clubs is kostbaar en voor het hierdoor vrijkomende terrein is geen duidelijke herbestemming te benoemen , anders dan de mogelijkheid de capaciteit van het parkeerterrein te verhogen; daarop wordt hieronder nader ingegaan. 3. 5. 4

Parkeerterrein capaciteit van het parkeerterrein wordt als voldoende beoordeeld. Bij grote of drukkere De evenementen dan gewoonlijk vereist dit afstemming tussen de aanwezige verenigingen teneinde problemen te voorkomen. Dit is gebruikelijk op sportparken in Nederland. Door evenementen in periodiek verenigingsoverleg te agenderen c. q. op elkaar af te stemmen , wordt voorkomen dat er incidenteel parkeerruimtetekorten en/of onveilige situaties ontstaan. Dit gebeurt ook op De Boshoek. Bij dit soort grotere evenementen worden door de ontvangende verenigingen verkeersregelaars ingezet zodat bezoekersstromen beter gereguleerd worden. Niettemin wordt hiermee nog niet geheel voorkomen dat spelersbussen voor voetbal en trailers voor paardensport elkaar soms blokkeren. Ook volgen automobilisten niet altijd de verkeersregels en -aanwijzingen op. Ter verbetering van deze problemen wordt aanbevolen de inrichting van het parkeerterrein te verbeteren door bijvoorbeeld aanpassingen en verduidelijkingen in de belijning en verkeersinstructies en verbetering van de verlichting. 3. 5. 5

2025-04-14_HDB_boshoek_jsc_che

11 / 29

4 4. 1

CONFIGURATIEVISIE Inleiding

Op basis van de bevindingen uit de voorgaande hoofdstukken is in dit hoofdstuk ingegaan op de toekomstige voorzieningenconfiguratie van De Boshoek. Hierbij zijn de volgende uitgangspunten gesteld. ▪ De voormalige natuurijsbaan komt niet voor herbestemming in aanmerking. ▪ De geadviseerde aanpassingen moeten plaats kunnen vinden binnen de grenzen van het huidige sportpark. Gebieden grenzend aan De Boshoek en die niet in het bezit zijn van de gemeente zijn buiten beschouwing gelaten. ▪ De aanwezige ruimte op het sportpark wordt nu volledig benut. Er is daarom kritisch gekeken naar welke sporten nu onevenredig veel of onbenutte ruimte lijken in te nemen en dit is getoetst aan reële inzetbaarheid van dergelijke overcapaciteit voor andere sporten. ▪ De belangen van betrokkenen zijn in de scenario’s meegewogen. De visie is primair vanuit gemeentelijk perspectief geschetst waarbij in ogenschouw is genomen dat naast De Boshoek ook de overige gemeentelijke sportparken voor maatregelen in aanmerking komen. 4. 2

Voetbal

Voor de voetbalsport op De Boshoek zijn drie factoren bepalend voor de configuratievisie: de ontwikkeling (en ambities) van HHC , de ontwikkeling van het voetbal in Nederland en de mogelijkheden tot aanpassingen die de huidige capaciteit voor het voetbal op De Boshoek biedt. Met het - in de loop van 2025- getransformeerde hockeyveld beschikt HHC over totaal negen wedstrijdvelden , inclusief het veld 8 met een KNVB-dispensatie , tegenover een behoefte van 73, velden voor seizoen 2024-2025 , dit volgens de rekentool van de KNVB (bijlage 2). Dit impliceert een groeiruimte in capaciteit van bijna 20%. Er is tijdens het onderzoek door zowel HHC als TPC ingebracht dat in deze situatie veld 8 zou kunnen worden overgenomen door TPC voor de aanleg van extra padelbanen. Geadviseerd wordt om dit niet te doen om de volgende redenen. ▪ Deelname in clubverband aan de voetbalsport is landelijk groeiende. ▪ Er wordt voor de komende tien jaar een groei voorzien van ongeveer 10% in de bevolking van Stad Hardenberg , Heemse , Baalder , Baalderveld & Roeterskamp en Marslanden. Het moet worden verwacht dat het ledental c. q. het aantal teams van HHC hierdoor zullen stijgen. ▪ Door de deelname aan de Tweede divisie moet rekening worden gehouden met een aanzuigende werking op nieuwe leden. ▪ HHC heeft aangegeven niet alleen op kunstgras maar afwisselend ook op natuurgras te willen blijven spelen.

De mogelijkheid tot capaciteitsuitbreiding door vervanging van natuurgras door kunstgras (met een hogere belastbaarheid) is derhalve beperkt. ▪ Aan deelname in de Tweede divisie worden door de KNVB aanvullende eisen gesteld aan accommodatie en velden. Hierdoor is de KNVB-rekentool volgens HHC niet 1-op-1 toepasbaar wat zich vertaalt in een hogere bezettingsgraad en dus een kleine groeiruimte. In het scenario dat het veld 8 wordt afgestaan blijft de capaciteitsruimte staan op de huidige 10% (een wedstrijdveld en drie trainingsvelden).

2025-04-14_HDB_boshoek_jsc_che

12 / 29

In het scenario dat deze ruimte feitelijk wordt benut en zich bij verdere groei vervolgens een capaciteitstekort aftekent , kan dat alleen worden opgevangen door natuurgras te vervangen door kunstgras of te proberen extra velden buiten het huidige parkterrein aan te werven. Als gezegd is dat eerste beperkt en het tweede onzeker of waarschijnlijk zeer kostbaar. Het scenario dat veld 8 gehandhaafd blijft (inclusief dispensatie) anticipeert beter op de bestaande groeiprognoses en ambities en vraagt geen grote aanvullende investeringen in de capaciteit. Wat betreft de opstallen op de terreinen van HHC worden al grote stappen gezet ten aanzien van verduurzaming in het algemeen en verbeteringen van met name de kleedkamers in het bijzonder. Voor bijzonderheden hieromtrent wordt verwezen naar de factsheet in bijlage 3. Conclusie HHC behoudt negen velden en is daarmee voor de lange termijn in staat groei aan te kunnen. Bij eventuele capaciteitstekorten moet worden gekeken naar het vervangen van natuurgras door kunstgras met dien verstande dat voor de gevraagde afwisseling er minimaal twee natuurgrasvelden behouden blijven. Op lange termijn dient verder rekening te worden gehouden met renovatie/verduurzaming van het clubgebouw. 4. 3

Tennis en padel

Voor TPC zijn voor de toekomstige configuratie uiteraard dezelfde factoren relevant als hierboven genoemd voor HHC: de eigen ambities , de groei van het aantal inwoners in gemeente Hardenberg en de (leden)ontwikkeling binnen tennis en padel in het algemeen. Er zijn daarnaast nog een paar bijzonderheden die in de afwegingen meegenomen moeten worden. TPC is op dit moment nog de enige aanbieder van tennis en padel in stad Harenberg en directe omgeving.9 Door de bevolkingsgroei in het relevante gedeelte van Stadsdeel Hardenberg (+ 9%) kan worden verwacht dat er groei is in de interesse voor tennis of padel. Die nieuwe leden zullen dan waarschijnlijk terechtkomen bij TPC. Daarbij moet wel worden aangetekend dat er zich ook marktpartijen hebben gemeld bij de gemeente om padellocaties te mogen exploiteren. Indien dit realiteit wordt , moet rekening worden gehouden met invloed hiervan op de groei van padel bij TPC (zie hiervoor ook de analyse in paragraaf 2. 4). en daarmee op de scenario’s. De KNLTB rapporteert de laatste jaren weer een aanzienlijke groei van het aantal leden en dit is in hoge mate te danken aan padel.10 Ook in de gemeente Hardenberg noemen de tennisverenigingen vrij stabiele ledentallen totdat zij padel konden aanbieden.

De ledengroei van deze tennisverenigingen moet dan ook voor een belangrijk deel worden toegeschreven aan padel en niet aan de groei van het aantal tennissende leden. En het is een ervaringsgegeven dat van de nieuwe padelspelers slechts een kleine minderheid tevens gaat tennissen. Met andere woorden , een sterke groei zoals een vereniging als TPC die nu meemaakt is herkenbaar maar kan niet ongenuanceerd worden vertaald in investeringen in uitbreiding van het aantal padelbanen en daarbij de bestaande tennisfaciliteiten volledig ongemoeid te laten. 9 10

De overige verenigingen bevinden zich in Balkbrug , Dedemsvaart , De Krim , Gramsbergen , Kloosterhaar en Slagharen. Het aantal leden van KNLTB-verenigingen is in 2024 gestegen naar 656. 000 terwijl het aantal leden van de KNLTB steeg naar 844. 000 geregistreerde spelers (geregistreerde spelers zijn niet altijd verenigingslid). De KNLTB stelt dat de populariteit van padel steeds verder groeit en tennis een stabiele positie behoudt. Bron: KNLTB. De verhouding tussen tennissers en padellers wordt niet bekend gemaakt , onder andere omdat veel verenigingen combi-

lidmaatschappen aanbieden.

2025-04-14_HDB_boshoek_jsc_che

13 / 29

Zeker op De Boshoek is dit relevant gezien de aanbeveling hierboven dat voetbalveld 8 van HHC niet moet worden overgedaan aan TPC voor de aanleg van nieuwe padelbanen. Dit impliceert dat realisatie van de door TPC gewenste uitbreiding van padelbanen (zie paragraaf 3. 2. 3) binnen het huidige terrein van TPC moet worden gezocht. TPC had zelf al een initiatief genomen richting de gemeente om twee padelbanen aan te bouwen aan de tennishal , samen met de verbetering en verduurzaming van de hal. Met deze investering verdubbelt het aantal padelbanen. Dit scenario voorziet volgens de KNLTB-normen van 70-90 spelende leden per tennisbaan , in een groei voor maximaal 180 leden; een aantal dat TPC er in de afgelopen jaren iedere twee jaar bij kreeg. Voor de lange termijn lijkt dit dus geen afdoende oplossing.11 Een tweede scenario is exact te onderzoeken hoe de bezetting van de tennisvelden (tien buitenbanen en drie indoorbanen) te optimaliseren , dit in samenhang met de aanbouw van de twee padelbanen aan de tennishal. Er is al eerder gezegd dat de groei van tennisverenigingen met name te danken is aan padel en dat kan een vertekend beeld geven voor de bezetting van de tennisbanen. Dit optimalisatie-onderzoek zou moeten aantonen dan wel uitsluiten dat er tennisbanen kunnen worden getransformeerd naar padelbanen. dit scenario nader te onderzoeken.

Ook is een uitbreiding denkbaar naar de noordkant richting manege De Gulden Spoor. De rijhal staat naast een grasveld. Dit is een open terrein van een kleine 14. 000 m 2 waar volgens het bestuur van de manege eigenlijk een buitenbak zou moeten worden aangelegd. Vergelijkingen met elders wijzen uit dat dit grasveld niet geheel hoeft te worden benut voor een buitenbak. Er zou in de huidige constellatie van het manegeterrein mogelijk 3. 500 m 2 kunnen worden vrijgemaakt voor padelbanen terwijl hierdoor nog voldoende ruimte resteert voor een buitenbak; deze optie wordt in paragraaf 4. 4 nader toegelicht. In dit derde scenario kan op het terrein tussen de manege en de tennisvelden van TPC een ruim aantal padelbanen van 10*20 meter worden aangelegd. Kijkend naar de westkant van de parkeerplaats is denkbaar het huidige terrein van de Jeu de Boulesvereniging Hardenberg te herbestemmen voor de aanleg van padelbanen. Dit gebied heeft de vorm van een driehoek van circa + 4. 000 m.2 Deze denkrichting kent twee nadelen: de Jeu de Boulesvereniging moet worden verplaatst naar buiten De Boshoek wat een grote ingreep is. En deze nieuwe padelbanen liggen een stuk verder af van het huidige tennisterrein. Dit bevordert het onderling contact en het sociale aspect (samenhang) binnen de tennisvereniging , in ieder geval tijdens het spelen niet.

Conclusie De groei van TPC past in een landelijke trend van groei van tennisverenigingen , voornamelijk dankzij padel. Dit leidt tot toenemende druk op bestaande padelbanen en de logische wens nieuwe banen aan te leggen. Het is niet aan te bevelen op De Boshoek deze nieuwe banen te realiseren ten koste van een voetbalveld , dus moet die uitbreiding op eigen terrein dan wel elders op het bestaande terrein van De Boshoek plaatsvinden. Dat kan door aanbouw aan de tennishal , uitruil met 11 Hierbij

is nog niet in aanmerking genomen dat zoals eerder genoemd er commerciële partijen padelbanen willen aanleggen in Hardenberg. Als dit concreet wordt dan moet worden verwacht dat dit de groei van padel bij TPC gaat beïnvloeden c. q. beperken. ,

,

,

2025-04-14_HDB_boshoek_jsc_che

14 / 29

tennisbanen op het bestaande tennisterrein (na een nadere vaststelling van de effecten hiervan op de bezetting van de tennisbanen) en uitbreiding richting manegeterrein. In deze volgorde van scenario’s worden te nemen maatregelen geadviseerd en in paragraaf 5. 3 begroot. Naast een gewenste uitbreiding van de horeca moet op termijn rekening worden gehouden met de renovatie en verduurzaming van het clubgebouw. 4. 4

Manege

Voor manege De Gulden Spoor gelden de volgende twee uitdagingen. 1. uitbreiding van de faciliteiten zodat groei van de vereniging en haar activiteiten mogelijk wordt; 2. verduurzaming en verbetering van de bestaande opstallen , in het bijzonder achterstallig onderhoud en zonnepanelen. Hierover is reeds gesproken in het kader van het masterplan. Er zijn ontwerpschetsen gemaakt , die uitgaan van het grotendeels benutten van het huidige buitenterrein naast het manegegebouw voor een ruime buitenbak van + 3. 500 m 2 met de mogelijkheid daar dichtbij te kunnen komen met trailers en vrachtwagens. Globale meting (op een satellietfoto) wijst uit dat dit terrein + 12. 750 m 2 omvat. Het gehele terrein van de manege omvat + 19. 000 m.2 Ter vergelijking: manege De Grunte in Lutten beschikt op een terrein van in totaal + 8. 500 m 2 over zowel een manege als een buitenbak en een klein manoeuvreer- en parkeerterrein. Manege De Grunte is dus ruim de helft kleiner en de buitenbak is vergelijkbaar qua grootte met de gewenste buitenbak bij De Gulden Spoor. Deze vergelijking leidt tot de conclusie dat , los van de ambities en gewenste uitbreidingen voor de toekomst , de manage over een naar verhouding groot buitenterrein beschikt. Door dit gedeeltelijk te herbestemmen voor padel , kan het probleem van TPC worden opgelost zonder de ambities van De Gulden Spoor te frustreren. 4. 5

Natuurijsbaan

De natuurijsbaan is hier buiten beschouwing gelaten om reeds eerdergenoemde redenen van beperking vanuit het bestemmingsplan en ruimtelijke ordening. In dit onderzoek zijn eventuele gebruiksmogelijkheden dan ook niet verder geanalyseerd. 4. 6

Jeu de Boules

Op de noordwestelijke rand van De Boshoek , direct aan het parkeerterrein gelegen bevindt zich het terrein waarop de Jeu de Boulesvereniging haar sport beoefent. Zoals gezegd is hier sprake van ruime overcapaciteit omdat met het huidige aantal leden , de grootste van beide banen voldoende 2 ruimte biedt voor tien teams om te kunnen spelen. Verder is er een groot plein van + 700 mdat niet wordt gebruikt voor de sport zelf. De opstallen van de vereniging , clubhuis en dug-out met opslagruimte , zijn gedateerd en moeten worden verduurzaamd of gerenoveerd. Het verenigingsbestuur aarzelt dit in gang te zetten voor er een besluit is genomen over de toekomstscenario’s. Er zijn de volgende scenario’s , in oplopende volgorde van hiermee gemoeide kosten en investeringen:

2025-04-14_HDB_boshoek_jsc_che

15 / 29

▪

▪

Handhaving op de huidige locatie: zonder verdere aanpassingen vanuit de gemeente. De vereniging kan dan verduurzamingsplannen inzetten. De huidige overcapaciteit blijft en wordt niet ergens anders voor aangewend , althans daarop is vooralsnog geen zicht. met forse inkrimping van het huidige terrein tot één baan. Nieuwbouw van het huidige clubhuis achter op het terrein , zo ver mogelijk noordwestelijk. Sloop van de huidige gebouwen aan de kant van de parkeerplaats zodat deze ruimte vrijkomt ten behoeve van padelbanen dan wel reconstructie van het parkeerterrein. Het aldus vrijkomende gedeelte van het huidige terrein omvat + 3. 000 m.2 Verplaatsing van de vereniging naar: een locatie dicht bij De Boshoek. Hierbij kan worden gedacht aan het terrein tussen de N34 , de Hessenweg en het fietspad naar de Afterkampweg-Ommerweg. een nader te bepalen locatie buiten De Boshoek. Dit is niet nog verder onderzocht. De vrijkomende ruimte is mogelijk inzetbaar voor nieuwe padelbanen of reconstructie van het parkeerterrein.

Conclusie Gelet op de hiervoor geadviseerde scenario’s met betrekking de uitbreiding met padelbanen op een deel van het terrein van de manege , wordt geadviseerd de Jeu de Boulesvereniging niet te verplaatsen en rekening te houden met renovatie en verduurzaming van het clubgebouw. Wel zou een deel van dit terrein mogelijk anders kunnen worden aangewend omdat er sprake is van forse overcapaciteit. 4. 7

Overige

Het clubhuis van de Christian Motorcyclists Association CMA is gedateerd en niet verduurzaamd. Renovatie/verduurzaming of verplaatsing naar buiten De Boshoek zijn de beide relevante scenario’s. De belangrijkste reden voor een verplaatsing zou moeten zijn dat voor het vrijkomende terrein een goede nieuwe bestemming is gevonden die deze ingreep rechtvaardigt. Een dergelijke herbestemming ontbreekt nog. Bovendien bevindt het clubhuis zich op een klein perceel en een zodanige plaats dat er naar verhouding weinig ruimte mee wordt gewonnen. Verplaatsing van alleen CMA lijkt dan ook niet zinvol. Het clubhuis van De Snelle Wieken is in goed conditie volgens de vereniging zelf. Zoals gezegd heeft deze vereniging wel een voorkeur voor reallocatie buiten De Boshoek. Conclusies Geadviseerd wordt het clubhuis van CMA te handhaven en toekomstbestendig te maken. Dezelfde conclusie en argumentatie geldt voor het gebouw van de duivensportvereniging De Snelle Wieken. Verplaatsing van beide clubhuizen is alleen zinvol wanneer voor het vrijkomende kleine terrein een nieuwe , nu nog ontbrekende bestemming wordt gevonden. Dan is het logischer in deze beweging ook het Jeu de boules-terrein te betrekken. Het vrijkomende gebied omvat dan + 5. 000 m 2 .

4. 8

Parkeerterrein

Om de verenigingen te ondersteunen bij het reguleren van hun onderling afgestemde bezoekersstromen wordt geadviseerd om de inrichting van het parkeerterrein te verbeteren door enkele aanpassingen in bijvoorbeeld de belijning , verkeersinstructies en verlichting.

2025-04-14_HDB_boshoek_jsc_che

16 / 29

INVESTERINGEN EN PLANNING

5 5. 1

Inleiding

Voor de configuratievisie uit het voorgaande hoofdstuk is een investeringsraming en planning opgesteld. Hierbij wordt opgemerkt dat sommige maatregelen voor buitensportvoorzieningen en/of opstallen moeten worden voorafgegaan door het opstellen van een programma van eisen , investeringsraming , risicoanalyse , exploitatieprognose en beheerplan. Nadat hierover principebesluiten zijn genomen , kan de feitelijke maatregel in gang worden gezet door de noodzakelijke procedures te starten voor schets- , voorlopig en definitief ontwerp , bestek , eventueel grondverwerving , aanbesteding , realisatie , fasering , vergunningen , et cetera. De te volgen procedures vergen in alle gevallen tijd en inzet van deskundigen uit vele disciplines. Om desalniettemin een beeld te kunnen schetsen van de financiële consequenties van de configuratievisie zijn aan de hand van een groot aantal uitgangspunten de investeringskosten geraamd op stichtingskostenniveau; dat wil zeggen dat hierbij sloopkosten , bouwrijp maken , aansluitingen , bouwkundige voorzieningen , installaties W en E , terreininrichting en bijkomende kosten zijn inbegrepen. Niet inbegrepen zijn de kosten van grondverwerving en afschrijving van eventueel resterende boekwaarden. 5. 2

Uitgangspunten

Enkele algemene uitgangspunten zijn: ▪ De ramingen kennen een nauwkeurigheid die past bij de verkenning die in dit onderzoek is gedaan. Afhankelijk van de diverse factoren die tijdens de verdere planvoorbereiding , ontwerp- , bestek- en uitvoeringsfase nader dienen te worden uitgezocht , dienen de genoemde stichtingskosten te worden beschouwd met een onzekerheidsmarge. ▪ Alle bedragen zijn vooralsnog exclusief indexering van datum raming tot aan start bouw en exclusief renteverlies over de bouwkosten. ▪ Het gehanteerde prijspeil is van voorjaar 2025. ▪ De kosten van btw zijn inbegrepen. Hiervoor kan de gemeente compensatie aanvragen via de SPUK-regeling.12 ▪ De gemeente Hardenberg bekostigt de investeringen in haar eigen buitensportvoorzieningen en de openbare ruimte zelf. Voor de opstallen die zich op het sportpark bevinden en die geen gemeentelijk eigendom zijn , geldt deze verplichting niet. Niet inbegrepen , tenzij anders vermeld , zijn kosten voor: ▪ de inzet vanuit de gemeentelijke organisatie voor het ontwikkelingsproces; ▪ de sanering van asbest- en overige verontreiniging; ▪ te realiseren en/of aan te passen extern infrastructurele voorzieningen behoudens de aansluitingen; ▪ nutsvoorzieningen buiten de perceelsgrens (bijv.

leidingtracés en/of verzwaringen van aansluitingen in het openbare elektriciteits-/rioolnet); ▪ bijzondere bouwplaatsvoorzieningen (zoals aanleggen bouwweg buiten perceelsgrens , tijdelijke bruggen , et cetera).

12

Indien er in een kalenderjaar meer wordt aangevraagd dan beschikbaar is ontvangen de aanvragende gemeenten elk eenzelfde percentage van hun aanvraag. Het staat daarmee niet vast dat de btw op de toekomstige stichtings- en exploitatiekosten voor 100% gecompenseerd of verrekend kan worden.

2025-04-14_HDB_boshoek_jsc_che

,

17 / 29

Mede gezien de reikwijdte van de omgevingswet wordt voor renovatie- en nieuwbouwplannen van opstallen aanbevolen om direct na vaststelling van de voorkeursscenario’s te starten met de uitvoering van de benodigde onderzoeken (quickscans gevolgd door nader onderzoek) voor flora , fauna , asbest en eventuele verontreinigingen. Dit vanwege de ernstige belemmeringen die hiervan uitgaan voor de voortgang van de voorbereidings- , ontwerp- en uitvoeringsfase. 5. 3

Ramingen en termijnen

In de onderstaande tabel zijn de kostenramingen en realisatietermijnen gepresenteerd voor de maatregelen die , anders dan instandhouding van bestaande voorzieningen , volgen uit de configuratievisie. De investeringskosten zijn opgenomen als duizendtallen in euro’s. Maatregelen voor niet-gemeentelijke voorzieningen zijn cursief weergegeven.

Objectnaam De Boshoek HHC TPC

Gulden Spoor Jeu de boules CMA Snelle Wieken Terreininrichting totaal

Maatregel , oppervlak , investering en termijn (cursief = vereniging , niet-cursief = gemeentelijk) m 2

renovatie/verduurzaming clubgebouw renovatie/verduurzaming club-/kleedgebouw en tennishal; uitbreiding horeca aanbouw en inpassing twee padelbanen bij tennishal transformatie buitenterrein manege tbv vier padelbanen realisatie buitenbak renovatie/verduurzaming clubgebouw inclusief binnenbak renovatie/verduurzaming clubgebouw renovatie/verduurzaming clubgebouw renovatie/verduurzaming clubgebouw aanpassingen parkeerterrein (bewegwijzering , verkeerstekens , indeling)

€

(x1. 000)

jaar

1. 000

900

2033-2035

2. 250

2. 025

2025-2027

600

300

2025-2027

1. 200

600

2028-2030

3. 500

140

2027-2029

2. 600

1. 260

2026-2028

215

190

2030-2032

150

140

2031-2033

100

90

2032-2037

140

2029-2031

6. 000

5. 785

Kostenraming maatregelen en realisatietermijnen tennispark D. T. C. in Dedemsvaart.

2025-04-14_HDB_boshoek_jsc_che

18 / 29

Bijlagen

2025-04-14_HDB_boshoek_jsc_che

19 / 29

1.

Context gemeentelijk buitensportaccommodatiebeleid

1. 1

Eigendom

In veel gemeenten wordt , bewust of onbewust , onderscheid gemaakt in takken van sport die wel en niet gemeentelijk worden gefaciliteerd. In veel gevallen is dat het gevolg van historische ontwikkelingen en weet niemand meer welke redenen er destijds aan ten grondslag lagen om de ene sport wel en de andere sport niet te faciliteren. Het onderscheid tussen wel en niet gemeentelijk gefaciliteerd is daarbij lang niet eenduidig; er zijn hierin vele varianten mogelijk waaronder , op hoofdlijnen , de volgende. 1. De velden/banen zijn gemeentelijk eigendom en worden in gebruik gegeven tegen: a. maatschappelijk (niet-kostendekkend) tarieven , veelal aan verenigingen en onderwijsinstellingen; b. kostendekkend en/of commercieel tarieven , aan overige gebruikers. 2. De velden/banen zijn geen gemeentelijk eigendom maar de gemeente: a. heeft ooit locaties middels een erfpacht- , opstal- , huur- of gebruiksovereenkomst beschikbaar gesteld tegen maatschappelijk (niet-kostendekkend) tarieven; b. heeft ooit eenmalige stichtingskostenbijdragen geleverd; c. heeft ooit leningen verstrekt tegen zachte voorwaarden; d. is ooit garant gaan staan voor leningen die verenigingen bij anderen zijn aangegaan , zoals de Stichting Waarborgfonds Sport; e. heeft een combinatie gehanteerd van a tot en met d.

Vanwege historische ontwikkelingen is het lang niet altijd duidelijk of en zo ja , welke varianten er binnen een gemeente bestaan en in welke mate dat tot voordeel/nadeel strekt per tak van sport of vereniging. Een inventarisatie van deze verschillen is doorgaans pas aan de orde bij een gemeentelijke herindeling en/of een actualisatie van het sportaccommodatiebeleid. Basis- en plusvoorzieningen Aan het harmoniseren van verschillen gaat vaak het definiëren van basis- en plusvoorzieningen vooraf. Hieronder wordt in dit verband verstaan: ▪ Basissporten - takken van sport waarvan de velden/banen gemeentelijk eigendom zijn en tegen een maatschappelijk tarief aan verenigingen in gebruik worden gegeven; ▪ plussporten - takken van sport waarvan de velden/banen geen gemeentelijk eigendom zijn. 1. 2

Voor de definitie van basissporten op buitensportaccommodaties worden verschillende criteria gehanteerd , zoals de volgende. a. De sport is landelijk algemeen aanvaard b. De sport wordt in nagenoeg elke gemeente van Nederland beoefend c. De sport is gericht op een door mensen ondernomen lichamelijke activiteit in de openlucht d. De sport levert een bijdrage aan de doelstellingen van het gemeentelijk sportbeleid e. De sport wordt in de openbare ruimte of op de commerciële markt niet aangeboden f. De sport wordt aangeboden en beoefend zonder winstoogmerk g. De sport is bij NOC*NSF is aangesloten h. De sport kan zonder gemeentelijke steun niet of niet laagdrempelig worden aangeboden i. De sport kent een dusdanig aantal deelnemers dat de kosten voor het faciliteren daarvan in verhouding staan ten opzichte van de andere basissporten.

2025-04-14_HDB_boshoek_jsc_che

20 / 29

Uit gegevens van het CBS en het Mulier Instituut blijkt dat in Nederland ruim 90% van de voetbal- en andere veldsportverenigingen hun accommodatie huren terwijl dit voor atletiekverenigingen circa 75% , paardensport circa 60% en tennis circa 50% is. De indeling per tak van buitensport verschilt per gemeente waardoor voor Nederland alleen dit grofmazige inzicht mogelijk is. Het predicaat basissport houdt niet in dat de gemeente alle bijbehorende sportvoorzieningen realiseert. Doorgaans beperken de basisvoorzieningen zich tot de velden / banen die volgens de gangbare planningsnormen 13 benodigd zijn voor breedtesportbeoefening inclusief vaste (sporttechnische) inrichting op en direct aan het veld of de baan , zoals ballenvangers , leunhekken , doelpalen , dugouts , verspringbak , natuurgrasberegeningsvoorzieningen , tegelpaden en veldverlichting.14 Bij deze veldinrichting behoort ook nog de sportparkinrichting die zich niet direct aan het veld of de baan maar wel binnen de omgeving van de vereniging bevindt , zoals paden , hekwerken en groenvoorzieningen. Plusvoorzieningen als een clubhuis , tribune , materiaalruimte , losse (sporttechnische) inventaris en sportmaterialen zijn doorgaans eigendom van de vereniging of een daaraan gelieerde stichting.

Ook aanvullend uitgeruste velden/banen worden hieronder verstaan voor zover dit niet-noodzakelijke aanvullingen betreft , zoals een waterveld voor hockey. Voorzieningen als parkeerplaatsen , wandel- en fietspaden , drainage en ook hekwerken en groenvoorzieningen (waaronder delen in ecologisch beheer en geregistreerde bomen) buiten de omgeving van de vereniging worden tot de terreininrichting gerekend , zijn doorgaans gemeentelijk eigendom en worden om niet beschikbaar gesteld aan zowel basis- als plussporten. Wet Markt en Overheid Om oneerlijke concurrentie tussen overheden en private ondernemingen te voorkomen , is sinds 1 juli 2012 de Wet Markt en Overheid (opgenomen in de Mededingingswet) van kracht.15 Aanleiding voor deze wet is dat overheden , waaronder gemeenten , direct of indirect (via zogenaamde overheidsbedrijven) economische activiteiten verrichten die concurrerend zijn met de private sector. Door hiervoor belastinggeld te gebruiken , kunnen overheden oneerlijk concurreren en daarmee de markt “verstoren”. Het doel van de wet is dan ook om een gelijk speelveld te creëren tussen de overheid en private ondernemers. Dat wil niet zeggen dat overheden per definitie geen economische activiteiten mogen verrichten; zij mogen deze wel aanbieden , mits zij daarbij voldoen aan gedragsregels.