Document · PDF

Bijlage 5.0 rapportage buitensport algemeen (geanonimiseerd)

gemeenteraad 23 september 2025, gemeente HardenbergBij agendapunt: Integraal Huisvestingsplan Buitensport7.291 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Huisvestingsplan buitensportaccommodaties algemeen. Gemeente Hardenberg Conceptrapportage april 2025

Gemeente Hardenberg Arnhem , 1 mei 2025

013-jsc-che/hde

organisatieadvies {tien Na

Opdrachtgever:

Gemeente De heer

Aan:

Hardenberg (geanonimiseerd) NS

(geanonimiseerd)

hardenberg.nl

C.c.:

Auteurs:

Joop Scherpenzeel Chiel

van

—

der Heide

—

Tien Tien

organisatieadvies organisatieadvies

Project:

Huisvestingsplan buitensportaccommodaties

Betreft:

Behoeften-

capaciteitsonderzoek

Uw kenmerk:

Ons kenmerk:

013-jsc-che/hde

Contact

Tien

organisatieadvies Utrechtseweg 70

6812 AH

Arnhem

Niets uit deze

vitgave

toestemming

van

vermenigvuldigd en/of openbaar worden gemaakt zonder uitdrukkelijke

mag worden

de rechthebbende.

organisatieadvies

INHOUD 1

Inleiding 1. 1 1. 2 1. 3 1. 4

1 1

2 3

sportdeelname

Inleiding Kaderstelling Aanbod Sportdeelname

Toekomstverwachting

2. 2 2. 3 2. 4

4 4 5

Inleiding Bevolkingsprognose Overzicht kansen en verbeterpunten

9 9 12

overzicht aanbevolen maatregelen

Inleiding Uitgangspunten Toelichting en overzicht maatregelen

13 13

3. 1 3. 2 3. 3

Aanleiding Context Plan van aanpak Leeswijzer

CAPACITEITSAANBOD 2. 1

4. 1 4. 2 4. 3

Bijlagen 1.

2. 3. 4. 5.

Velden , banen en verlichting Berekeningen capaciteitsbehoefte voetbal , tennis en korfbal. Bevolkingsontwikkeling gemeente Hardenberg per stadsdeel en wijk Context gemeentelijk buitensportaccommodatiebeleid Overzicht maatregelen april 2025

013-jsc-che/hde

16 18 21 22 25

INLEIDING

1. 1

Aanleiding

Met een oppervlakte van bijna 32. 000 hectare behoort de gemeente Hardenberg tot de grootste gemeenten van de provincie Overijssel. De gemeente telt ruim 63. 000 inwoners , verspreid over bijna dertig kernen , waarvan de stad Hardenberg (18. 000 inwoners) en Dedemsvaart (12. 000 inwoners) de grootste zijn. De gemeente groeit nog steeds qua inwonertal; voor de hele gemeente wordt tot 2044 een groei van 85% , voorzien , met de meeste groei tot 2034 (zie bijlage 3). Gemeente Hardenberg heeft de behoefte om een integrale visie te ontwikkelen op de breedtesport binnen de gemeente. In Hardenberg is sprake van een divers aanbod aan gemeentelijke en nietgemeentelijke sportaccommodaties , waarmee sportverenigingen , onderwijsinstellingen en andere gebruikers de gelegenheid wordt geboden tot sportbeoefening. Om het aanbod optimaal af te stemmen op de toekomstige behoeften van de inwoners , heeft de gemeente Tien organisatieadvies gevraagd een advies voor een huisvestingsplan voor buitensportaccommodaties op te stellen.1

Context

1. 2

Breedtesport is van groot belang voor veel belangenverenigingen en voor lokale en regionale overheden. Sport bevordert een gezonde lichamelijke en geestelijke ontwikkeling en stimuleert het sociale samenzijn , wat bijdraagt aan de leefbaarheid van (kleinere) kernen in gemeenten en regio’s. Dit belang is uiteraard gebaat bij goede faciliteiten en voorzieningen. Deze vallen voor een belangrijk deel 2 onder de verantwoordelijkheid van de gemeentelijke organisatie en zijn daarvan ook afhankelijk. Daarom is het volgende voor gemeenten van groot sociaal-maatschappelijk belang: het ontwikkelen van een goede en evenwichtige toekomstvisie op de breedtesport; het optimaal kunnen gebruiken en exploiteren van bestaande en toekomstige faciliteiten; het betrekken van sportverenigingen bij dit beleid , omdat zij direct belanghebbenden zijn én omdat gemeenten vanaf 2026 nog kritischer naar hun financiële positie en de inzet van middelen moeten kijken , met mogelijke gevolgen voor deze verenigingen; het beheer in goede samenwerking organiseren , evenals het zoeken naar middelen en financieringsbronnen om faciliteiten te behouden en te onderhouden.

In het huisvestingsplan buitensport voor gemeente Hardenberg komen al deze aspecten aan de orde in de vorm van: een beeld van de huidige situatie en staat van de onderzochte buitensportfaciliteiten in de hele gemeente Hardenberg; een toetsing van de bestaande capaciteit aan de behoeften van en ontwikkelingen bij de gebruikers , nu en in de toekomst; een configuratievisie met maatregelen en vereisten voor toekomst van de buitensportvoorzieningen. De configuratievisie presenteert een beeld van de te verwachten ontwikkeling van de capaciteitsbehoefte op het desbetreffende sportpark en wat nodig is voor de daarop gevestigde voorzieningen en opstallen om te kunnen blijven voorzien in die capaciteitsbehoefte.

1 In

2024 werd reeds een huisvestingsplan voor de binnensport opgesteld. zijn er commercieel geëxploiteerde voorzieningen waarvoor de gemeente geen verantwoordelijkheid draagt.

2 Hiernaast

013-jsc-che/hde

1 / 25

1. 3

Plan van aanpak

Deze rapportage is opgesteld door Joop Scherpenzeel en Chiel van der Heide van Tien organisatieadvies. Het onderliggende plan van aanpak is schematisch weergegeven in onderstaande figuur.

Figuur 1. Plan van aanpak , stappen en tijdspad

Het plan van aanpak is , conform de opdracht , opgesteld voor de volgende takken van buitensport , met uitzondering van commercieel geëxploiteerde voorzieningen: Voetbal Korfbal Tennis/padel Honk-/softbal Hockey Jeu de boules Atletiek Schaatsen/skeeleren Beachsport Paardensport (voor zover deze accommodaties op sportparken zijn gelegen) Het onderzoek is uitgevoerd op basis van: informatie en bronnen die door de gemeente Hardenberg beschikbaar zijn gesteld; bureauonderzoek van externe bronnen;3 enquêtes en telefonische gesprekken met de betrokken verenigingen; informatieavonden in het najaar van 2024 en het voorjaar van 2025 , georganiseerd door de gemeente Hardenberg voor gebruikers van de bestaande buitensportfaciliteiten (voor zover zij van deze gelegenheden gebruik hebben gemaakt); schouwbezoeken op locatie.

3 Dit

zijn in principe openbare bronnen zoals websites van sportverenigingen , sportbonden , overheden et cetera.

013-jsc-che/hde

2 / 25

1. 4

Leeswijzer

Deze voorliggende rapportage bevat de volgende onderdelen: de onderzoeksplanning , gebruikte bronnen en gehanteerde aanpak; algemene informatie over ontwikkelingen binnen de in de gemeente Hardenberg beoefende buitensporten (zoals cijfers over deelname , krimp of groei); verwachte demografische ontwikkelingen per stadsdeel en wijk van de gemeente; een overzicht van de onderzochte sportparken; een overzicht van de te nemen maatregelen. De rapportage vormt daarmee een kader voor de afzonderlijke rapportages per sportpark in de gemeente Hardenberg. In deze deelrapportages wordt specifiek ingegaan op: 1. de huidige aanwezige capaciteit en de mate van (over- of onder)benutting; 2. te verwachten wijzigingen in de benodigde capaciteit , bepaald op basis van demografische ontwikkelingen , woningbouwplannen en landelijke trends in sportbeleving binnen verenigingsverband; 3. de door de huidige gebruikers ervaren kwaliteit van de accommodatie; 4. verwachtingen ten aanzien van toekomstige ledenontwikkeling , kansen voor de verenigingen en functionele wensen; 5. gesignaleerde kansen en knelpunten , waaronder ook mogelijkheden voor bredere (maatschappelijke) inzet van de sportaccommodaties. Deze rapportage en de afzonderlijke sportparkrapportages vormen samen de input voor het Integraal Huisvestingsplan IHP dat door de gemeente zelf wordt opgesteld.

013-jsc-che/hde

3 / 25

CAPACITEITSAANBOD EN SPORTDEELNAME

2. 1

Inleiding

Uitgangspunt voor dit onderzoek is het bestaande capaciteitsaanbod voor de buitensporten in de gemeente Hardenberg. Dit biedt een overzicht van de huidige capaciteit , waarop de verwachte capaciteitsbehoefte tot 2044 kan worden getoetst. Deze toetsing leidt tot conclusies over mogelijke knelpunten , bijbehorende maatregelen en benodigde investeringen. De rapportages per sportpark zijn volgens een uniforme structuur opgesteld en bevatten steeds een paragraaf over maatregelen- en investeringen. Hierbij wordt aangetekend dat het onderzoek is gebaseerd op prognoses omtrent ontwikkelingen in bevolkingsaantallen en -samenstelling , sportdeelname binnen verenigingsverband , en de conditie en levensduur van sportvoorzieningen. 2. 2

Kaderstelling

Voor het analyseren van de geïnventariseerde gegevens en het trekken van conclusies zijn diverse kaders , normen , richtlijnen en ervaringsgegevens gehanteerd. De belangrijkste uitgangspunten zijn: 1.

4. 5.

Voor het beoordelen van de huidige over- of ondercapaciteit is uitgegaan van de normen en richtlijnen die door de verschillende sportbonden voor situaties worden gehanteerd. Dit betekent onder andere dat bij de bepaling van de capaciteitsbehoefte géén rekening is gehouden met: leden die geen bondslid en/of niet-spelend zijn; teams die niet deelnemen aan de reguliere bondscompetities. de geadviseerde maatregelen per sportpark zijn deze wel meegenomen omdat niet-spelende In leden ook medegebruikers zijn van opstallen , parkeerplaatsen etc. De vastgestelde rekentools van de sportbonden zijn als uitgangspunt gehanteerd. Voor iedere tak van buitensport zijn de sportspecifieke planningsnormen toegepast , waaronder onder andere de maximale veld- of baancapaciteit , wedstrijdduur en trainingsfrequentie worden verstaan. De gemeente voorziet niet in de behoefte aan club- en kleedruimten; hierin dienen de verenigingen zelf te voorzien. Opstallen op de locaties , zoals clubgebouwen , kleed- en opslagruimten , zijn binnen dit onderzoek wel geschouwd met het oog op het verkrijgen van een

volledig beeld en het vaststellen van eventueel noodzakelijke aanvullingen op instandhouding en regulier onderhoud. De gemeente is echter niet (mede)verantwoordelijkheid voor de bekostiging of uitvoering van voorgestelde maatregelen met betrekking tot deze opstallen. De verdeling van de onderhoudstaken van de buitensportvelden is vastgelegd in het document Taakverdeling onderhoudswerkzaamheden Buitensport vs. 2015 van de gemeente Hardenberg. Specifiek voor sportpark De Boshoek is inmiddels separaat een rapportage aan de opdrachtgever aangeboden. Sportpark De Boekweit in Dedemsvaart valt buiten het onderzoekskader. Met betrekking tot de toekomst van dit sportpark is door de gemeente Hardenberg een apart traject in gang gezet.

013-jsc-che/hde

4 / 25

Aanbod

2. 3

Spreiding de onderstaande kaart zijn de huidige locaties van buitensportaccommodaties weergegeven , Op gebaseerd op het overzicht in bijlage 1. 2. 3. 1

Figuur 2. Huidige buitensportaccommodaties Hardenberg

Nabijheid Uit figuur 2 blijkt dat de meeste buitensportaccommodaties zich in de nabijheid van een woonkern bevinden. Inwoners die voor een bezoek aan een buitensportaccommodatie de grootste afstand moeten afleggen , komen uit: 2. 3. 2

Hardenberg Buitengebied Oost: circa 5 tot 6 kilometer naar ‘t Hoge Holt (Gramsbergen) , sportpark Baalderveld (Hardenberg) of de Noppenweide (Bruchterveld); Buitengebied Dedemsvaart & Rheezerveen: circa 4 tot 11 km naar sportpark De Boekweit (Dedemsvaart) , De Boshoek (Hardenberg) of sportpark Moscou (Bergentheim). Daarbij moet worden opgemerkt dat niet iedere vorm van buitensport overal binnen ‘handbereik’ is. Het grootste aanbod aan gemeentelijke sportfaciliteiten betreft voetbal , tennis en korfbal. Het kleinste aanbod betreft honkbal , atletiek en hockey.

013-jsc-che/hde

5 / 25

Capaciteit Het bovengenoemde aanbod binnen de gestelde kaders levert een totale capaciteit op van 91 velden en banen. Bij een bevolkingsaantal voor Hardenberg van 62. 837 per 1 januari 2024 4 is dit als volgt vergeleken met de landelijke situatie (2022). 5 2. 3. 3

Accommodatie

Hardenberg eenheid

Voetbalvelden Tennisbanen / Padelbanen Korfbalvelden Hockeyvelden Atletiekbaan Honk-/Softbalvelden Jeu de boules-banen Paardensport

Nederland

absoluut

per 25. 000 inwoners

absoluut

per 25. 000 inwoners

207,

8. 605

123,

30 / 6 11

135, 44,

2. 694 910

04,

1. 063

15,

1 1

04 04,

226 219

03, 03,

26 37

500 1. 050

07, 15,

12,

13,

Tabel 1. Vergelijking aanbod buitensportaccommodaties. Bron: Databestand Sportaanbod (DSA) Mulier Instituut , 2020

Op basis van dit overzicht kan geconcludeerd worden dat het aanbod in gemeente Hardenberg gemiddeld tot bovengemiddeld is , dit met uitzondering van de hockeysport waarvoor het aanbod duidelijk onder het landelijke gemiddelde ligt. Voor voetbal en korfbal wordt hierbij aangetekend dat zowel wedstrijd- als trainingsvelden/-stroken zijn meegeteld. Bij tennis en padel zijn indoorbanen niet meegenomen in deze telling. Zie verder bijlage 1 voor een volledig en gedetailleerd overzicht. 2. 4

Sportdeelname

Inleiding In deze paragraaf wordt de sportdeelname in de gemeente Hardenberg geanalyseerd. Hierdoor kan het huidige en verwachte gebruik van de buitensportvoorzieningen door verenigingen worden getoetst aan de trendmatige ontwikkeling van sportdeelname in de toekomst. 2. 4. 1

2. 4. 2 Deelname aan verenigingsport In 2021 hadden 43, miljoen Nederlanders in totaal 52, miljoen lidmaatschappen bij een of meer van de 22. 600 verenigingen die zijn aangesloten bij 77 sportbonden onder NOC*NSF. Gemiddeld was 24% van de Nederlandse bevolking lid van één of meerdere sportbonden.

Voor de gemeente Hardenberg gold in 2022 een hoger percentage van 298%. , Op basis van gegevens van NOC*NSF 8 zijn de volgende ledentalgegevens over 2021 bekend (aantal inwoners in 2021: 61. 335).

Bron: CBS Bron: RIVM www. sportenbewegenincijfers. nl 6 Dit is een deel van het werkelijke aanbod. Er is nog een andere vereniging actief en er is op meerdere plaatsen (Sibculo , Gramsbergen) de mogelijkheid recreatief Jeu de boules te spelen. Deze locaties vallen buiten het onderzoek. 7 Dit zijn de 3 conform de opdracht onderzochte en in deze rapportage opgenomen maneges. 8 Bron: “KISS rapportage gemeente Hardenberg in 2021” , vertrouwelijk , NOC*NSF , 9 september 2022 4 5

013-jsc-che/hde

6 / 25

Hierbij wordt opgemerkt dat: is uitgegaan van het aantal sportbondleden dat woonachtig is in de gemeente Hardenberg;9 zowel in Nederland als in Hardenberg niet alle verenigingsleden ook bondslid zijn. In de onderstaande tabel is aangegeven wat het aantal leden van de sportbonden voor voetbal , tennis en paardensport (de KNVB , de KNLTB en de KNHS) bedroeg in Nederland en in Hardenberg.

Figuur 3. Ledentallen sportbonden. Bron: NOC*NSF / RIVM

Uit figuur 3 blijkt onder andere dat , met uitzondering van tennis en hockey , het percentage leden van buitensportverenigingen in Hardenberg voor vrijwel alle sporten hoger ligt dan het landelijke gemiddelde. Voor het totaal van de bovengenoemde buitensporten geldt dat het aandeel sportbondleden in Hardenberg ruim boven het landelijke niveau ligt. Daarnaast blijkt uit de figuur dat , uitgedrukt als percentage van de bevolking: Voetbal verreweg de populairste sport is in Hardenberg , met een ledenaantal dat ruimschoots boven het landelijk gemiddelde ligt. Korfbal en paardensport relatief kleine sporten zijn , maar in Hardenberg qua ledenaantallen van de respectievelijke bonden ruim boven het landelijk gemiddelde scoren. Tennis en hockey juist ruim onder het landelijke gemiddelde liggen wat betreft het aantal bondsleden. Atletiek en Jeu de Boules in Hardenberg licht boven het landelijk gemiddelde uitkomen qua aantal bondsleden. 9

Hardenbergers die lid zijn van een vereniging in Ommen of Twenterand zijn bij de telling inbegrepen; Ommenaren of Twenteranders die lid zijn van een Hardenbergse vereniging niet.

013-jsc-che/hde

7 / 25

Aanvullend hierop geldt landelijk het volgende: De voetbalbond rapporteert voor het seizoen 2023-2024 een groei naar het hoogste aantal leden ooit. De tennisbond ziet een toename van het aantal leden , vooral dankzij de opkomst van padel; het 10 aantal tennissers blijft stabiel. Het aantal leden bij de korfbalbond daalde jarenlang , maar is inmiddels gestabiliseerd en vertoont weer een lichte groei. De hockey- , atletiek- en jeu de boules-bonden rapporteren een dalende trend in ledenaantallen. De paardensportbond zag tijdens de coronaperiode een afname van het aantal leden , maar deze aantallen stabiliseren inmiddels weer.11

Bron: https://www. knltb. nl/nieuws/2025/02/groei-in-het-tennis-en-padelspeelveld-van-de-knltb-in-2024-eensuccesvolle-strategie/ 11 Bronnen: websites en nieuwspagina’s van diverse sportbonden. 10

013-jsc-che/hde

8 / 25

TOEKOMSTVERWACHTING

3. 1

Inleiding

In dit hoofdstuk is , op basis van trends en ontwikkelingen , een prognose opgesteld van de capaciteitsbehoeften in 2044 , uitgaande van de huidige configuratie. Voor deze prognose zijn de volgende gegevens van belang: De geprognosticeerde bevolkingsontwikkeling voor de gemeente als geheel , evenals per stadsdeel en wijk. Het aandeel van de zogenaamde basisgeneraties in deze ontwikkeling. Dit zijn: a. leerlingen in het basisonderwijs: basisgeneratie van 4 tot 12 jaar. b. leerlingen in het voortgezet onderwijs: basisgeneratie van 12 tot 18 jaar. Beide basisgeneraties vormen belangrijke doelgroepen voor sportverenigingen , omdat zij zich bij uitstek lenen om vroegtijdig en langdurig aan sportverenigingen te worden gebonden. De ontwikkelingen binnen de sporten die in dit onderzoek zijn meegenomen (zie hoofdstuk 2. 2 Kaderstelling).

Bevolkingsprognose

3. 2

Demografische ontwikkelingen en participatiecijfers over de verenigingssport vormen belangrijke uitgangspunten voor het prognosticeren van de toekomstige behoefte aan buitensportvoorzieningen. In deze paragraaf worden deze ontwikkelingen geanalyseerd en toegelicht. Bevolkingsprognose algemeen Voor wat betreft de bevolkingsomvang , stadsdeelverdeling en leeftijdsopbouw wordt de hieronder in tabel getoonde ontwikkeling verwacht: 3. 2. 1

80. 000

70. 000

60. 000 50. 000

40. 000 51. 874

55. 112

57. 316

57. 636

57. 882

30. 000

overige

20. 000

12-18 jarigen 10. 000

5. 190

5. 163

5. 135

5. 011

4. 812

5. 773

5. 878

5. 734

5. 612

5. 474

2024

2029

2034

2039

2044

4-12

jarigen

Tabel 2. Bevolkingsprognose gemeente Hardenberg. Bron: xxllnc Sociaal - juni 2024

013-jsc-che/hde

9 / 25

Gemeente Hardenberg telde in 2024 circa 62. 837 inwoners. De bevolkingsprognose voorziet een groei naar ongeveer 68. 168 inwoners in 2044 , een toename van 85%. , De sterkste groei wordt verwacht tot circa 2033 , waarna het inwonertal zich naar verwachting stabiliseert rond de 68. 000.15 Verfijnd naar de 20 wijken 12 van de gemeente doet de grootste bevolkingsgroei (variërend van 7 tot 45%) zich voor in: Stad Hardenberg , Marslanden , Bergentheim & Mariënberg , en Slagharen & Schuinesloot; Dedemsvaart Zuidwest en Zuidoost , Balkbrug en Gramsbergen. In de volgende gebieden wordt een bevolkingsdaling voorzien: Baalder , Baalderveld & Roeterskamp , Dedemsvaart Noord en de buitengebieden. Deze ontwikkelingen zijn weergegeven in figuur 4.

Figuur 4. Prognose inwonertal per stadsdeel. Bron: gemeente Hardenberg

Elf in Hardenberg

013-jsc-che/hde

zes in Avereest en drie in Gramsbergen. 10 / 25

Voor de buitensportaccommodaties betekenen deze prognoses dat de capaciteitsbehoefte in de toekomst zal veranderen. Vooral in wijken met de hoogste groeipercentages zal dit effect merkbaar zijn. In die gebieden moet nadrukkelijk rekening worden gehouden met mogelijke knelpunten tussen beschikbare capaciteit en toekomstige behoefte (zie bijlage 3 voor een volledig overzicht van groei- en krimpgetallen en -percentages). Aanvullend op deze prognoses is het van belang om ook de ontwikkeling van beide basisgeneraties in ogenschouw te nemen. Deze wordt in de volgende paragraaf toegelicht. Prognose basisgeneraties: leerlingen basisonderwijs en voortgezet onderwijs Zoals eerder benoemd , vormen de basisgeneraties een belangrijke doelgroep voor de werving van sportdeelnemers in een vroeg stadium. In de figuren 4 , 5 en 6 is per stadsdeel weergegeven hoe beide basisgeneraties zich naar verwachting ontwikkelen tot 2044. In de onderste rij van deze figuren is ter vergelijking ook de algemene bevolkingsontwikkeling in het betreffende stadsdeel 3. 2. 2

opgenomen.13

Prognoses voor de basisgeneratie 4 tot 12-jaar: Over de gehele periode 2024-2044 wordt een daling van 51% , verwacht. De daling zet vooral in vanaf 2035. Gemiddeld wordt er een totale afname verwacht van 1% in Avereest , 63% , in Hardenberg en 86% , in Gramsbergen. Prognoses voor de basisgeneraties 12 tot 18-jaar: Over de gehele periode 2024-2044 wordt een daling van 73% , verwacht. De daling start in de periode 2030-2035. De startmomenten zijn enigszins verdeeld in deze periode over de Hardenberg , Avereest en Gramsbergen. Gemiddeld wordt een totale afname verwacht van 66% , in Hardenberg , 72% , in Avereest en 73% Gramsbergen. , in Belangrijkste conclusies op basis van de demografische ontwikkelingen (2024–2044) zijn: Hoewel de totale bevolking in Hardenberg in de komende jaren aanzienlijk toeneemt , neemt het aandeel van beide basisgeneraties juist af. Dit betekent dat het aantal jeugdige sporters c. q. verenigingsleden gemiddeld zal dalen. In wijken met de sterkste bevolkingsgroei (tussen 215% , en 45%) , zoals Marslanden , Stad Hardenberg en Dedemsvaart Zuidwest en Zuidoost kunnen knelpunten ontstaan tussen de capaciteitsbehoefte en het capaciteitsaanbod. Wijknaam Stad Hardenberg Dedemsvaart Zuidwest Dedemsvaart Zuidoost Balkbrug Bergentheim & Mariënberg

Aantal leerlingen basisonderwijs 2024

Aantal leerlingen basisonderwijs 2044

Percentage

148 277

158 361

365 318

410 327

472

489

69% , 305% , 125% , 28% , 38% ,

Jaartal ‘piek’

stijging 2028 2042 2034 2033 2033

Tabel 3. Prognose ontwikkeling leerlingen basisgeneratie 4 tot 12-jarigen tussen 2024 en 2044. Bron: gemeente Hardenberg

Bronnen: Leerlingenprognoses en ruimtebehoefte basisonderwijs en voortgezet onderwijs. Gem. Hardenberg , juni 2024

013-jsc-che/hde

11 / 25

Stadsdeel

Aantallen basisgeneratie 12-18 in 2024

Aantallen basisgeneratie 12-18 in 2044

Percentage

Hardenberg

3216

3003

Avereest

1429 545

1326 483

-66% , -72% , -114% ,

Gramsbergen

Jaartal ‘piek’

daling 2031 2035

2028

Tabel 4. Prognose ontwikkeling leerlingen basisgeneratie 12 tot 18-jarigen tussen 2024 en 2044. Bron: gemeente

3. 3

Overzicht kansen en verbeterpunten

Uit de beeldvorming over de huidige situatie van de buitensportaccommodaties mag worden geconcludeerd dat gemeente Hardenberg over de hele linie beschikt over goede en goed gespreide buitensportaccommodaties. De meeste accommodaties verkeren in een redelijke tot goede staat van onderhoud. Op locaties waar nog geen of onvoldoende plannen zijn ontwikkeld liggen duidelijke kansen voor verbetering en verduurzaming. Voor een sportieve en groeiende gemeente vormt dit een sterke basis om een gezonde en actieve levensstijl onder inwoners verder te stimuleren. Daarnaast is sprake van een aantal verbeterpunten. Deze worden hieronder op hoofdlijnen benoemd en in bijlage 5 samengebracht in een overzicht van te nemen maatregelen , investeringen en realisatietermijnen. In de separate rapportages per sportpark worden deze verder toegelicht. Sportpark De Boshoek: Tennis- en padelclub Hardenberg TPC op ervaart capaciteitstekort voor met name padel. Manege De Gulden Spoor ervaart capaciteitstekort vanwege het niet aanwezig zijn van een buitenbak. Sportpark De Kei in Slagharen: Manege De Grunte op kan niet uitbreiden met een buitenbak omdat de voetbalverenigingen SC Lutten & EMMS geen veld op het terrein kunnen afstoten.

Sportparken De Dubbeltreffer in Sibculo en De Polderhoek in Kloosterhaar Beide sportparken hebben gezamenlijk ruime overcapaciteit ten opzichte van de capaciteitsbehoefte van de daar voetballende verenigingen SVV’56 en Kloosterhaar. Sportpark Baalderveld in Hardenberg Op dit sportpark kampt voetbalvereniging Hardenberg ’85 met groot achterstallig onderhoud voor alle opstallen en beperkingen voor het natuurgras-voetbalveld. Sportpark Kruserbrink in Hardenberg Honk-/softbalclub Cubs heeft een in zeer slechte conditie verkerend clubgebouw dat moet worden beschouwd als volledig afgeschreven en geheel moeten worden vervangen. Meerdere sportparken Op De Boshoek , Baalderveld , Kruserbrink , De Oversteek , De Kei en ’t Hoge Holt speelt problematiek rondom de terreininrichting. Dit betreft slechte toegankelijkheid , te geringe parkeercapaciteit en/of behoefte aan grotere verkeersveiligheid. Schaatsbaan (en Evenemententerrein) De Krim heeft een in zeer slechte conditie verkerend clubgebouw dat moet worden beschouwd als afgeschreven en geheel moeten worden vervangen.

Veel verenigingen hebben de wens verduurzamingsmaatregelen te realiseren. Deze maatregelen zijn veelal aanvullend op reguliere onderhouds- en instandhoudingsmaatregelen of worden gerealiseerd in combinatie met renovaties. Voor de meeste van deze verenigingen geldt dat zij voor medefinanciering in aanmerking willen komen voor gemeentelijke subsidieregelingen. 013-jsc-che/hde

12 / 25

OVERZICHT AANBEVOLEN MAATREGELEN

4. 1

Inleiding

Door de resultaten van het behoefte- en capaciteitsonderzoek af te zetten tegen de aanwezige accommodaties en voorzieningen kunnen per sportpark maatregelen worden voorgesteld. Deze worden in de separate rapportages per sportpark nader omschreven en toegelicht. 4. 2

Uitgangspunten

Algemene uitgangspunten zijn: De ramingen kennen een nauwkeurigheid die past bij de verkenning die in dit onderzoek is gedaan. Afhankelijk van de diverse factoren die tijdens de verdere planvoorbereiding , ontwerp- , bestek- en uitvoeringsfase nader dienen te worden uitgezocht , dienen de genoemde stichtingskosten te worden beschouwd met een onzekerheidsmarge. Alle bedragen zijn vooralsnog exclusief indexering van datum raming tot aan start bouw en exclusief renteverlies over de bouwkosten. Het gehanteerde prijspeil is van voorjaar 2025. De kosten van btw zijn inbegrepen. Hiervoor kan de gemeente compensatie aanvragen via de SPUK-regeling 14 De gemeente Hardenberg bekostigt de investeringen in haar eigen buitensportvoorzieningen en de openbare ruimte zelf. Voor de opstallen die zich op het sportpark bevinden en die geen gemeentelijk eigendom zijn , geldt deze verplichting niet. .

Niet inbegrepen , tenzij anders vermeld , zijn kosten voor: de inzet vanuit de gemeentelijke organisatie voor het ontwikkelingsproces; de sanering van asbest- en overige verontreiniging; te realiseren en/of aan te passen extern infrastructurele voorzieningen behoudens de aansluitingen; nutsvoorzieningen buiten de perceelsgrens (bijv. leidingtracés en/of verzwaringen van aansluitingen in het openbare elektriciteits-/rioolnet); bijzondere bouwplaatsvoorzieningen (zoals aanleggen van een bouwweg buiten de perceelsgrens , tijdelijke bruggen , et cetera). Mede gezien de reikwijdte van de omgevingswet wordt voor renovatie- en nieuwbouwplannen aanbevolen om direct na vaststelling van de voorkeursscenario’s te starten met de uitvoering van de benodigde onderzoeken (quickscans gevolgd door nader onderzoek) voor flora , fauna , asbest en eventuele verontreinigingen. Dit vanwege de ernstige belemmeringen die hiervan uitgaan voor de voortgang van de voorbereidings- , ontwerp- en uitvoeringsfase.

Indien er in een kalenderjaar meer wordt aangevraagd dan beschikbaar is ontvangen de aanvragende gemeenten elk eenzelfde percentage van hun aanvraag. Het staat daarmee niet vast dat de btw op de toekomstige stichtings- en exploitatiekosten voor 100% gecompenseerd of verrekend kan worden.

013-jsc-che/hde

13 / 25

4. 3

Toelichting en overzicht maatregelen

In bijlage 5 staat een totaaloverzicht van de geadviseerde maatregelen. Er wordt per sportpark respectievelijk gebruiker (vereniging , stichting) aangegeven welke maatregelen en investeringen aan de orde zijn en welke realisatietermijn wordt voorzien. De maatregelen kunnen betreffen: 1. renovatie en/of verduurzaming (en eventueel beperkte uitbreiding); 2. sloop of afstoten; 3. vervangende nieuwbouw; 4. geen maatregelen. Voor verdere toelichting en details van de geadviseerde maatregelen wordt verwezen naar de separate rapportages per sportpark. Deze staan hieronder in een overzicht genoemd. Rapportagenr. 001 002 003 004 005

006 007

008 009 010 011 012 013

013-jsc-che/hde

Onderwerp Sportpark De Balk Sportpark De Oversteek en ijsbaan Sportpark Baalderveld Sportpark Sportboulevard Sportpark Kruserbrink Tennispark D. T. C. Sportpark De Dubbeltreffer Sportpark De Polderhoek en tennispark De Bargn’s Sportpark ’t Hoge Holt en Combibaan Gramsbergen Sportpark De Kei en tennispark Slagharen Sportpark De Noppenweide Sportpark Moscou Huisvestingsplan buitensportaccommodaties algemeen

Plaats Balkbrug De Krim Hardenberg Hardenberg Hardenberg Dedemsvaart Sibculo Kloosterhaar Gramsbergen Slagharen Bruchterveld Bergentheim Gemeente Hardenberg

14 / 25

BIJLAGEN

013-jsc-che/hde

15 / 25

Velden banen en verlichting

Sportpark Hardenberg Sportboulevard De Boshoek

Sport

Vereniging

Veld/baan

atletiek beachsport voetbal

AV Spurt '88

Stichting Beach & Teach HHC Hardenberg

atletiekbaan beachsport voetbalveld voetbalveld voetbalveld trainingsstrook jeu de boulesbanen hockeyveld

De Boshoek De Boshoek

jeu de boules

De Boshoek De Boshoek

tennis

Baalderveld Kruserbrink Kruserbrink Balkbrug De Balk

hockey

JdB ver. Hardenberg GZG Hardenberg

korfbal honk-/ softbal

KV Juventa

tennisbaan padelbaan voetbalveld voetbalveld korfbalveld

Cubs Hardenberg

honk-/ softbalveld

voetbal

VV Avereest / SC Balkbrug

padel voetbal

TC Hardenberg TC Hardenberg VV Hardenberg '85

Aantal 1

6 4 2 2 2 20-24 1 10 2 2 1 3

Type

kunststof zand kunstgras

kunstgras

gravel/gras

nee

1 1 2 3

kunstgras

ja ja

natuurgras

TC De Reest

De Balk

padel

Tc De Reest

tennisbaan padelbaan

1 2

Dedemsvaart De Boekweit

korfbal

KV Avereest

korfbalveld korfbalveld voetbalveld voetbalveld voetbalveld trainingsstrook tennisbaan

1 1 1 2 3 1

natuurgras natuurgras natuurgras

smashcourt

voetbalveld voetbalveld voetbalveld trainingsstrook trainingsstrook tennisbaan

1 1 2 1 1 3

kunstgras

voetbalveld voetbalveld korfbalveld trainingshoek

1 1 1 1

Dedemsvaart Slagharen-Lutten

tennis

DTC

De Kei

voetbal

VV SC Lutten / VV EMMS

Slagharen De Krim De Oversteek De Oversteek

tennis

TV Slagharen e. o.

voetbal

DKB

korfbal

KC Centrum

De Oversteek

tennis

TV De Krim

tennisbaan

Gramsbergen 't Hoge Holt

voetbal

SV Gramsbergen

voetbalveld voetbalveld trainingsveld trainingsstrook

2 2 1 1

013-jsc-che/hde

ja ja ja ja ja ja ja ja

tennis

DVC Dedemsvaart

nee

halfverharding kunstgras zand advantage redcourt kunstgras kunstgras

De Balk

voetbal

ja ja ja ja

natuurgras natuurgras natuurgras

voetbalveld voetbalveld voetbalveld tennisbaan

De Boekweit

Licht

natuurgras natuurgras

nee

gravel kunstgras (buiten gebruik) kunstgras

ja ja ja

kunstgras

natuurgras

nee

kunstgras

ja ja nee

ja ja ja ja

natuurgras natuurgras natuurgras natuurgras

nee nee nee

kunstgras

natuurgras

ja ja ja ja

advantage redcourt

natuurgras

kunstgras

natuurgras natuurgras natuurgras

nee

ja ja

16 / 25

Sportpark 't Hoge Holt 't Hoge Holt

Sport tennis tennis

Vereniging TV Gramsbergen TV Gramsbergen

Veld/baan tennisbaan padelbaan

Aantal

Type

Licht

3 2

smashcourt kunstgras

ja ja

ijsbaan beachvelden jeu de boulesbanen

1 3 3

asfalt zand halfverharding

ja ja ja

voetbalveld voetbalveld voetbalveld

1 1 1

kunstgras

ja ja

voetbalveld voetbalveld voetbalveld trainingsstrook tennisbaan

1 1 1 1 2

kunstgras

natuurgras natuurgras natuurgras

nee

kunstgras

voetbalveld voetbalveld trainings-/pupillenveld korfbalveld trainingsstrook

1 1 1 2 1

voetbalveld pupillenveld voetbalveld voetbalveld

1 1 1 1

IJsver. Ons Genoegen / IJsver. Hou Streek 't Hoge Holt 't Hoge Holt 't Hoge Holt

schaatsen beachsport jeu de boules

(Hardenberg) diverse

Bruchterveld De Noppenweide

voetbal

VV Bruchterveld

Kloosterhaar De Polderhoek

voetbal

IJV Ons Genoegen

VV Kloosterhaar

De Bargn’s

tennis

TV Kloosterhaar

Sibculo De Dubbeltreffer

voetbal

SVV'56

De Dubbeltreffer

korfbal

KIOS'45

voetbal

VV Bergentheim

natuurgras natuurgras

nee

ja nee

kunstgras

natuurgras natuurgras

nee

kunstgras kunstgras

ja ja ja

kunstgras kunstgras

ja ja

natuurgras natuurgras

nee nee

Bergentheim Moscou

Tabel 4. Overzicht velden banen en verlichting ,

013-jsc-che/hde

17 / 25

Berekeningen capaciteitsbehoefte voetbal tennis en korfbal. ,

In deze bijlage worden de berekeningsmethoden weergegeven zoals die zijn toegepast in het onderzoek met behulp van de door de sportbonden ter beschikking gestelde rekentools , te weten voor voetbal , tennis en korfbal. Dit zijn de buitensporten in gemeente Hardenberg met het grootste aanbod aan verenigingen en locaties. Voetbal Op basis van de teamsamenstelling zoals deze bij de KNVB geregistreerd staat , kan worden berekend hoeveel wedstrijdvelden een vereniging nodig heeft , op basis van het aantal in competitie spelende teams. Naast het aantal wedstrijdvelden wordt ook een indicatie zichtbaar van het aantal benodigde trainingsvelden en het aantal benodigde kleedkamers met bijbehorende teamlockers. Voor de berekening is gebruik gemaakt van de rekentool van de KNVB. 2. 1

De KNVB rekentool is tot stand gekomen door een nauwe samenwerking tussen de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) Vereniging Sport en Gemeenten (VSG) Koninklijke Nederlandse Voetbalbond (KNVB) en door consultatie van verenigingen en gemeenten. De KNVB hanteert de rekentool als richtlijn en niet als norm. Bron: KNVB. ,

De rekentool is in samenwerkingsverband tot stand gebracht om onder andere willekeur en partijdigheid te vermijden bij het bepalen van de benodigde veldenconfiguratie. Op basis van de gegeven teamsamenstelling de gemiddelde duur en frequentie van wedstrijden en trainingen berekent de tool het gewenste aantal uren en velden. Daarmee vormt de tool een geobjectiveerd instrument waaraan alle voetbalverenigingen volgens dezelfde criteria en gemiddelden kunnen worden getoetst. Veel gemeenten hanteren de rekentool daarom wel als norm en hebben in hun beleidskaders vastgelegd dat deze deel uitmaakt van het toetsingskader voor maatregelen tegen ervaren capaciteitstekorten en -overschotten. Tot zo’n toetsingskader behoort ook de samenstelling en ontwikkeling van het aantal inwoners en leden de aard van de sportbeoefening (recreatief competitief talentontwikkeling topsport) en de termijn waarin het tekort of overschot zich voordoet. ,

Verenigingen die hun teams structureel vaker laten trainen en spelen dan de gemiddelden waarvan de rekentool uitgaat zullen eerder een capaciteitstekort ervaren dan dat de rekentool aangeeft. Om deze tekorten het hoofd te bieden is er onder andere het volgende mogelijk. Beperken van het aantal extra trainingen en wedstrijden. Meer wedstrijden en trainingen per dag inroosteren door eerder te starten en later te eindigen. Uitbreiden van het aantal wedstrijd- en trainingsdagen. Uitwijken naar velden met overcapaciteit bij een andere voetbalvereniging. Vervangen van natuurgras door kunstgras. Uitbreiden van het aantal velden op het sportpark. Realisatie van een nieuw sportpark met meer velden. ,

Indien al deze mogelijkheden zijn uitgeput en er alsnog een capaciteitstekort resteert dan is er de laatste mogelijkheid om dit tekort te aanvaarden waarmee de betreffende vereniging niet (verder) kan groeien.

Tennis/ padel Voor een zorgvuldige toetsing van de capaciteitsbehoefte van een vereniging inzake tennis en/of padel , is het belangrijk de ontwikkeling van deze sporten in het algemeen , ervaringen elders met de groei van padel , de invloed van specifiek padel op de groei van tennisverenigingen en de vigerende capaciteitsrichtlijnen van de KNLTB hierin te betrekken. 2. 2

013-jsc-che/hde

18 / 25

Uit figuur 5. blijkt dat het nationale aantal KNLTB leden sinds 2019 na een jarenlange daling weer toeneemt. In 2009 had de KNLTB 440 leden per 10. 000 Nederlanders; in 2019 305 en in 2023 364. De toename die sinds 2020 zichtbaar is , is vooral te danken aan het groeiend aantal padelleden dat sinds 2020 onder de KNLTB valt en de snelst groeiende sport van Nederland is. Figuur 5. Aantal KNLTB leden per 10. 000 Nederlanders. Bron: NOC*NSF/CBS Zo bedroeg de toename van het aantal KNLTB-leden in 2021 in totaal ruim 50. 000 waarvan ruim 45. 000 voor padel. Per september 2023 meldt de KNLTB 15 een aantal van 510 padellocaties met in totaal 1. 900 banen in Nederland. Voor het kalenderjaar 2023 werd een toename van 140 locaties en 625 verwacht. Van de ongebonden padelspelers , gaf 31% aan een lidmaatschap te willen afsluiten met als belangrijkste reden dat dit goedkoper is. Van de gebonden padellers gaf 43% aan dat de vereniging een ledenstop heeft. Als ervaringsgegeven moet worden toegevoegd dat een zeer klein aantal padelspelers óók tennist of van plan is te gaan tennissen. KNLTB-planningsnorm Voor tennis wordt als capaciteitsrichtlijn van oudsher de KNLTB-planningsnorm gehanteerd van 50-70 spelers op onverlichte banen tot 90 spelers op verlichte banen. Hoewel de cultuurtechnische bespelingsintensiteit in de loop der jaren fors is toegenomen 16 , is deze norm hierop niet aangepast.

Voor jaarrond bespeelbare tennisbanen geldt daarom zowel overdekt als openlucht een hogere capaciteit maar desondanks kunnen er op piekmomenten capaciteitstekorten worden ervaren. De KNLTB-norm wordt in het IHP-onderzoek strikt gehanteerd; in de praktijk komen in Nederland echter ook hogere aantallen voor maar veel vaker nog (veel) lagere aantallen. In KNLTB-prognoses wordt tevens melding gemaakt van: capaciteitsonderzoeken van het Mulier Instituut waarin ook gewerkt wordt met een bandbreedte van 70 tot 90 leden per baan (senior- en juniorleden); onderzoek in Amsterdam (KNLTB najaar 2019) waaruit blijkt dat van verenigingen met meer dan 90 leden per baan , ongeveer 80% een wachtlijstwachtlijst en/of een deelnamestop heeft op competitie en lessen (teruglopend naar 50% bij 70 tot 90 leden per baan). Hieruit blijkt dat de KNLTB-norm nog steeds een goede richtlijn vormt.

Bron: KNLTB inspiratiebijeenkomst padel en uitdagingen rondom geluid , november 2023 In de loop der jaren zijn er veel nieuwe baansoorten ontwikkeld die als alternatief voor gravel dienen en wel nagenoeg jaarrond bespeelbaar zijn.

013-jsc-che/hde

19 / 25

Nederlandse gemeenten bepalen zelf of en zo ja , welke takken van sport zij willen (mede-) faciliteren. Ook de mate waarin en wijze waarop gemeenten hierin voorzien , bepalen zij zelf. Anders dan voetbalaccommodaties zijn squash- en padelaccommodaties in Nederland vrijwel altijd geprivatiseerd; tennisaccommodaties meestal.17 De mate waarin Nederlandse gemeenten bijdragen aan de realisatie van padelbanen is daarom gering , temeer omdat het mogelijk is om padelbanen commercieel (winstgevend) te exploiteren.

2. 3

Korfbal

Zoals voor voetbal met de KNVB-rekentool de capaciteitsbehoefte kan worden berekend , heeft ook het Koninklijk Nederlands Korfbalverbond KNKV een rekentool voor bepaling van het aantal velden dat voor een korfbalvereniging met hun teamsamenstelling en in hun specifieke situatie benodigd is. Deze tool is geen absolute norm , maar vormt wel een goed vertrekpunt dat in de praktijk ook als zodanig wordt herkend. De uitkomsten moeten altijd worden geplaatst in de lokale situatie. De tools resulteert in een , in principe tijdelijke , behoeftebepaling van het aantal velden , afgezet tegen het aantal normteams dat een vereniging heeft. Voor uitspraken over de langere termijn dienen altijd demografische ontwikkelingen en ledenontwikkelingen meegenomen te worden. In de separate rapportages per sportpark zijn de uitkomsten opgenomen voor de daar spelende korfbalteams.

Tennisaccommodaties zijn overwegend geprivatiseerd. Tegenwoordig investeren gemeenten weliswaar ook in tennisbanen en hockeyvelden maar nog wel altijd duidelijk in mindere mate dan bij andere buitensporten het geval is. Verder blijkt dat wanneer gemeenten investeren in deze hockey- en tennisaccommodaties een groter deel van de werkelijke kosten bij de verhuur wordt doorbelast aan de gebruiker. Bron: “Exploitatie en beheer van buitensportaccommodaties” Mulier instituut mei 2013. ,

013-jsc-che/hde

20 / 25

Bevolkingsontwikkeling gemeente Hardenberg per stadsdeel en wijk

Onderstaande tabel geeft de geprognosticeerde bevolkingsontwikkeling weer voor de periode 2024-2044. Deze prognoses worden in de rapportages per sportpark verfijnd en als kader gebruikt voor de geadviseerde maatregelen.

Wijknaam Hardenberg Stad Hardenberg Heemse Baalder Baalderveld & Roeterskamp Buitengebied Noord & West Buitengebied Oost Bergentheim & Mariënberg Sibculo Kloosterhaar Bruchterveld Lutten Slagharen & Schuinesloot Marslanden Totaal Hardenberg ,

Avereest Dedemsvaart Noord Dedemsvaart Zuidwest Dedemsvaart Zuidoost Rheezerzand & Rollepaal Buitengebied Dedemsvaart Balkbrug Totaal Avereest Gramsbergen Gramsbergen Ane De Krim Totaal Gramsbergen Totaal gemeente Hardenberg

Aantal inwoners

Totale groei/ krimp 2024-

2024

2029

2034

2039

2044

4. 134

5. 202

5. 047

4. 995

4. 992

4. 791

4. 746

4. 715

4. 733

4. 723

3. 276

3. 067

3. 033

3. 051

3. 081

3. 926

3. 685

3. 661

3. 707

3. 717

2. 361

2. 218

2. 201

2. 231

2. 246

1. 120

1. 049

1. 029

1. 031

1. 027

4. 455

4. 689

4. 853

4. 867

4. 863

208% -14% -6% -53% -49% -83% 92%

3. 984

4. 129

4. 125

4. 142

4. 171

47%

2. 041

2. 092

2. 072

2. 089

2. 095

4. 456

4. 693

4. 790

4. 783

4. 765

26% 69% 45% 82% ,

4. 640

6. 247

7. 069

6. 850

6. 714

39. 184

41. 817

42. 595

42. 479

42. 394

4. 652

4. 584

4. 465

4. 378

4. 342

3. 224

3. 554

4. 168

4. 447

4. 432

2. 979

3. 166

3. 638

3. 628

3. 620

757

690

683

695

1. 508

1. 412

686 1. 389

1. 400

1. 409

, ,

-67% 375% 215% -82% -66% 123% 109% , ,

, , , ,

3. 885

4. 140

4. 393

4. 357

17. 005

17. 546

18. 739

18. 893

4. 362 18. 860

3. 835

3. 963

4. 046

4. 069

4. 080

865 1. 948 6. 648

822

801

806

821

2. 005

2. 004

2. 012

2. 013

6. 790

6. 851

6. 887

6. 914

64% -51% 33% 40% ,

62. 837

66. 153

68. 185

68. 259

68. 168

85% ,

Tabel 5. Prognose bevolkingsontwikkelingen 2024 – 2044 voor gemeente Hardenberg per wijk. Bron: gemeente Hardenberg juni ,

013-jsc-che/hde

21 / 25

Context gemeentelijk buitensportaccommodatiebeleid

Eigendom veel In gemeenten wordt , bewust of onbewust , onderscheid gemaakt in takken van sport die wel en niet gemeentelijk worden gefaciliteerd. In veel gevallen is dat het gevolg van historische ontwikkelingen en is inmiddels niet meer bekend welke redenen er ooit aan ten grondslag hebben gelegen om de ene sport wel en de andere sport niet te faciliteren. Het onderscheid tussen wel- en niet-gemeentelijk gefaciliteerd is daarbij lang niet eenduidig. Er zijn hierin vele varianten mogelijk waaronder , op hoofdlijnen , de volgende: 4. 1

De velden/banen zijn gemeentelijk eigendom en worden in gebruik gegeven tegen: a. maatschappelijke (niet-kostendekkende) tarieven , veelal aan verenigingen en onderwijsinstellingen; b. kostendekkende en/of commerciële tarieven , aan overige gebruikers. De velden/banen zijn geen gemeentelijk eigendom maar de gemeente heeft: a. ooit locaties middels een erfpacht- , opstal- , huur- of gebruiksovereenkomst beschikbaar gesteld tegen maatschappelijk (niet-kostendekkend) tarieven; b. ooit eenmalige stichtingskostenbijdragen geleverd; c. ooit leningen verstrekt tegen zachte voorwaarden; d. ooit garant gestaan voor leningen die verenigingen bij anderen zijn aangegaan , zoals de Stichting Waarborgfonds Sport; e. een combinatie gehanteerd van a , b , c en/of d.

Vanwege historische ontwikkelingen is het lang niet altijd duidelijk of , en zo ja , welke varianten er binnen een gemeente bestaan en in welke mate dat tot voordeel/nadeel strekt per tak van sport of vereniging. Een inventarisatie van deze verschillen is doorgaans pas aan de orde bij een gemeentelijke herindeling en/of een actualisatie van het sportaccommodatiebeleid. Basis- en plusvoorzieningen Hieronder wordt een indicatief beeld geschetst van hoe in Nederland kan worden omgegaan met het harmoniseren van verschillen. Hieraan gaat vaak het definiëren van basis- en plusvoorzieningen vooraf. In dit verband wordt daaronder verstaan: basissporten - takken van sport waarvan de velden/banen gemeentelijk eigendom zijn en tegen een maatschappelijk tarief aan verenigingen in gebruik worden gegeven; plussporten - takken van sport waarvan de velden/banen geen gemeentelijk eigendom zijn. 4. 2

Uit gegevens van het CBS en het Mulier Instituut blijkt dat in Nederland ruim 90% van de voetbal- en andere veldsportverenigingen hun accommodatie huren terwijl dit voor atletiekverenigingen circa 75% , paardensport circa 60% en tennis circa 50% is. De indeling per tak van buitensport verschilt per gemeente waardoor voor Nederland alleen een grofmazige indicatie kan worden gegeven. Tak van buitensport Voetbal korfbal schaatsen (natuurijs) jeu de boules atletiek honk-/softbal rugby kaatsen cricket Hockey beachvolleybal handboogsport Tennis paardensport skeeleren BMX hondensport Golf hengelsport wielrennen kano roeien motorsport zeilen surfen waterskiën pleziervaart (zweef-)vliegen survivalrun ,

Basissport in Nederland meestal vaak soms

zelden

Tabel 6. Indicatie van sporten door de gemeente kunnen worden gezien als basissport

013-jsc-che/hde

22 / 25

Voor de definitie van basissporten op buitensportaccommodaties worden verschillende criteria gehanteerd , zoals de volgende. a. De sport is landelijk algemeen aanvaard. b. De sport wordt in nagenoeg elke gemeente van Nederland beoefend. c. De sport is gericht op een door mensen ondernomen lichamelijke activiteit in de openlucht. d. De sport levert een bijdrage aan de doelstellingen van het gemeentelijk sportbeleid. e. De sport wordt in de openbare ruimte of op de commerciële markt niet aangeboden. f. De sport wordt aangeboden en beoefend zonder winstoogmerk. g. De sport is bij NOC*NSF is aangesloten. h. De sport kan zonder gemeentelijke steun niet of niet laagdrempelig worden aangeboden. i. De sport kent een dusdanig aantal deelnemers dat de kosten voor het faciliteren daarvan in verhouding staan ten opzichte van de andere basissporten. Het predicaat basissport houdt niet in dat de gemeente alle bijbehorende sportvoorzieningen realiseert.

Doorgaans beperken de basisvoorzieningen zich tot de velden/banen die volgens de gangbare planningsnormen 18 benodigd zijn voor breedtesportbeoefening inclusief vaste (sporttechnische) inrichting op en direct aan het veld of de baan , zoals ballenvangers , leunhekken , doelpalen , dugouts , verspringbak , natuurgrasberegeningsvoorzieningen , tegelpaden en veldverlichting.19 Bij deze veldinrichting behoort ook nog de sportparkinrichting die zich niet direct aan het veld of de baan maar wel binnen de omgeving van de vereniging bevindt , zoals paden , hekwerken en groenvoorzieningen. Plusvoorzieningen als een clubhuis , tribune , materiaalruimte , losse (sporttechnische) inventaris en sportmaterialen zijn doorgaans eigendom van de vereniging of een daaraan gelieerde stichting. Ook aanvullend uitgeruste velden/banen worden hieronder verstaan voor zover dit niet-noodzakelijke aanvullingen betreft , zoals een waterveld voor hockey. Voorzieningen als parkeerplaatsen , wandel- en fietspaden , drainage en ook hekwerken en groenvoorzieningen (waaronder delen in ecologisch beheer en geregistreerde bomen) buiten de omgeving van de vereniging worden tot de terreininrichting gerekend , zijn doorgaans gemeentelijk eigendom en worden om niet beschikbaar gesteld aan zowel basis- als plussporten.

Wet Markt en Overheid Om oneerlijke concurrentie tussen overheden en private ondernemingen te voorkomen , is sinds 20 Aanleiding 1 juli 2012 de Wet Markt en Overheid (opgenomen in de Mededingingswet) van kracht. voor deze wet is dat overheden , waaronder gemeenten , direct of indirect (via zogenaamde overheidsbedrijven) economische activiteiten verrichten die concurrerend zijn met de private sector. Door hiervoor belastinggeld te gebruiken , kunnen overheden oneerlijk concurreren en daarmee de markt verstoren. 4. 3

Het doel van de wet is dan ook om een gelijk speelveld te creëren tussen de overheid en private ondernemers. Dat wil niet zeggen dat overheden per definitie geen economische activiteiten mogen verrichten; zij mogen deze wel aanbieden , mits zij daarbij voldoen aan gedragsregels. In de wet is een uitzondering gemaakt voor activiteiten die plaatsvinden in het algemeen belang.

Voor zover in richtlijnen en planningsnormen per tak van sport voorgeschreven voor beoefening van breedtesport door amateurverenigingen met onderscheid naar onder andere kwaliteit (hoofd- en bijveld) , omvang (volwassenen- en pupillenveld) en capaciteitsbehoefte (op gemeenteniveau). Hieronder worden ook kunstgrasvelden verstaan voor zover natuurgras door sporttechnische eisen , afstand , ruimte- of capaciteitsgebrek niet volstaat. 19 Veldverlichting is exclusief elektriciteitsverbruik dat voor rekening van de verenigingen is. 20 Bron: Autoriteit Consument en Markt.

013-jsc-che/hde

23 / 25

Voorwaarde hierbij is dat dit door de gemeenteraad in een formeel besluit is vastgesteld op basis van een zorgvuldige belangenafweging. Gemeenten hebben dit destijds massaal gedaan. Aanbevolen is dat ook voor deze activiteiten de integrale exploitatielasten inzichtelijk zijn en in de tarieven tot uitdrukking komen. Dit laat onverlet dat de bepaalde tarieven direct of indirect gesubsidieerd kunnen worden. Vooral voor gemeentelijke tennis- en padelbanen is het van belang dat een dergelijk besluit genomen is. Aangezien tennis en vooral padel veel en steeds meer privaat worden aangeboden , kan het algemeen belang van het gemeentelijk aanbod van deze voorzieningen tegen een maatschappelijk (niet-kostendekkend) tarief namelijk ter discussie worden gesteld.

013-jsc-che/hde

24 / 25

Overzicht maatregelen april 2025

In deze bijlage worden alle maatregelen uit de separate rapportages per sportpark bijeengebracht. De 5 e kolom bevat alle bedragen in euro’s. Onderaan het overzicht staan de bedragen gesplitst naar investeringen voor de verenigingen (€ 11. 249. 000) en die voor de gemeente (€ 795. 000). Zie verder hoofdstuk 4 voor aanvullende informatie en kaders met betrekking deze maatregelen.

Tabel 7. Overzicht maatregelen april 2025

013-jsc-che/hde

25 / 25

Toelichting grondslagen In dit document kunt u secties vinden die onleesbaar zijn gemaakt. Deze informatie is achterwege gelaten op basis van de Wet open overheid (Woo). De letter die hierbij is vermeld correspondeert met de bijbehorende grondslag in onderstaand overzicht.

J Art. 5.1 lid 2 sub e Het belang van de openbaarmaking van deze informatie weegt niet op tegen het belang van de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer van betrokkenen

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15894932/2