Bijlage 3a - aanvullend natuurwaardenonderzoek - ecologisch werkprotocol (geanonimiseerd)
Tekst van het document
Ecologisch werkprotocol Sloop en nieuwbouw Cort van der Lindestraat Bergentheim
,
Opdrachtgever: Woningcorporatie Vechtdal Wonen T.a.v. J. A. Boersma
Eskampweg
1
7731 TA Ommen
Opdrachtnemer: Eelerwoude Onze vestigingen 088-1471100
info@eelerwoude.nl www.eelerwoude.nl
Projectnummer:
205317
Datum:
19-8-2024
Opgesteld
door:
Telefoonnummer:
(geanonimiseerd)
© 2023 Eelerwoude
Dit rapport is enkelzijdig opgemaakt.
Inhoudsopgave 1
Inleiding
. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
4
1. 1
Werkgebied
1. 2
Werkzaamheden.
.. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . ..
4
2
Beschermde soorten
.. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .
6
3
Voorwaarden bij uitvoering
3. 1
Algemene voorwaarden
4
.. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . ..
Werkwijze & maatregelen
.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
7
.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
7
. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
4. 1
Basisprincipes
4. 2
Voorkómen van negatieve effecten
4. 3
Mitigeren (verzachten) van negatieve effecten
4. 4
Compenseren van negatieve effecten
5
4
. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . ..
.. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . ..
Algemene maatregelen per soort(groep)
5. 1
Samenvatting maatregelen
5. 2
8 8 8
. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . ..
9
.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . ..
9
.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
10
. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
10
Vleermuizen
.. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
10
5. 3
Gierzwaluw
. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
12
5. 4
Huismus
.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
13
6
Werkzaamheden ecoloog
. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
Bijlage 1 Tabel uitvoeringsperioden
.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
Bijlage 2 Beschrijving beschermde soorten
Exclusion flap
18
.. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
20
. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
22
.. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
Vleermuiskasten
.. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
Gierzwaluwkasten
.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
Borstel rol en borstel haak Vogelschroot
17
.. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
Bijlage 3 Ontwikkelingsplan nieuwbouw Bijlage 4 Fauna voorzieningen
15
22 22 23
. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
24
. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
24
Huismuskasten
.. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .
24
Inleiding
1
In
rond
en
bebouwing
gehouden bij
verblijfplaatsen
van
nodig. naar
beschermde
is voorafgaand
heeft deze
machtigen
om
binnen de voorwaarden
van
de
zo
snel
(geanonimiseerd) me 1.1
Werkgebied
Eelerwoude.
Dit werkprotocol
werkdagen
heeft
gebiedsontheffing, voorheen
in
werkgebied
(geanonimiza se rd)
met
eigendom
ontheffing
ontheffing Wet natuurbescherming
op basis
van
een
te kunnen
werken.
contact te worden
op de bebouwde
uitzondering van van
m.b.t. dit protocol
opdracht
woningcorporatie
afbeelding
van
ecologisch
specifieke werkgebieden
zich onverwachte
situaties
begeleidend ecologisch
adviseur
er
de
Vechtdal Wonen
genoemd
op pagina
alle tien woonkernen
Hardenberg.
Dit
dat deze strikt worden
met
zoals
kommen
de Marslanden in
is te zien in
belangrijk
deze
van
opgenomen
bereikbaar via telefoonnummer
waren
voor
de woningen
aan
uitgevoerd te worden.
om
Indien dit leidt tot vragen of als
de werkzaamheden in
betrekking
Het is
uitgebreid onderzoek (SMP). Vechtdal Wonen
De werkzaamheden
het SMP
en
maatregelen noodzakelijk zijn
en
ontheffing
mogelijk
-
rechtstreeks op
een
ontheffing gebruik te maken.
overtredingen te voorkomen.
dient
rekening mee moet worden Bij (mogelijke) verstoring of vernieling
waar
de werkzaamheden
aan
uit de verleende
werkprotocol beschrijft
voordoen,
deze
van
de voorwaarden
om
voor
ontheffing (vergunning) verkregen
welke acties
opgevolgd
diersoorten
nieuwbouwwerkzaamheden.
en
soorten, uitgewerkt in het ‘Soortmanagementplan Vechtdal Wonen’
kan de uitvoerder
volgens
sloop-
van
of dieren
Vechtdal Wonen
dienen
komen diverse beschermde
de uitvoering
Dit
geldt
begeleiden
en
is
(geanonimiseerd) MN
2.
binnen
dus ook
De Veste, binnen deze woonkernen.
de
woningen welke
voor
begrenzing
De
van
1.
1.2 Werkzaamheden Vechtdal Wonen
Bergentheim. In
plaats van
is voornemens
De te
om
16 woningen
slopen woningen betreffen
deze woningen
woningcomplexen zijn terug
zullen
twee
te vinden
in
te
slopen
nummer
de Cort
aan
1 tot
en
met
woningcomplexen gebouwd bijlage
3.
21
van
der
Lindestraat
(oneven)
worden.
en
gelegen
in
met
22
14 tot
De ontwerpen
en
van
deze
(even).
het
Afbeelding 1: Ligging plangebied Cort van der Lindestraat (Esri , 2024).
2 Beschermde soorten Binnen het werkgebied komen een aantal beschermde (dier)soorten voor. Het gaat in deze situatie(s) om vleermuizen en broedvogels. Behalve de specifiek onderzochte soorten (huismus gierzwaluw en huiszwaluw) gaat het ook om niet onderzochte soorten als spreeuw witte kwikstaart en zwarte roodstaart die graag in woningen nestelen. Bij deze vogelsoorten zijn de verblijfplaatsen alleen in het broedseizoen beschermd als ze in gebruik zijn. Veel dieren wisselen van jaar op jaar en gedurende de seizoenen van hun verblijfplaatsen. Dat geldt in het bijzonder voor vleermuizen die gebruik maken van een netwerk van verblijfplaatsen in spouwmuren achter gevelbetimmering of in het dakbeschot. Bij de uitvoering moet daarom ook rekening gehouden worden met soorten die in principe aanwezig kunnen zijn. Dat lijkt een onmogelijke opgave maar valt in de praktijk gelukkig mee. ,
,
,
,
,
,
Afbeelding 2: Dwarsdoorsnede van een woning met plekken waar verblijfplaatsen van beschermde soorten zijn te verwachten van huismus (linksboven) , gewone dwergvleermuis (rechtsboven) , steenmarter (linksonder) en gierzwaluw (rechtsonder). Bron: Soortmanagementplan gebouwbewonende soorten Apeldoorn , Arcadis 2019.
3 Voorwaarden bij uitvoering 3. 1 Algemene voorwaarden 1.
2.
Dit werkprotocol is gebaseerd op de beschreven werkzaamheden en uitvoeringsplanning. De praktijk leert dat door onvoorziene omstandigheden allerlei wijzigingen kunnen optreden. Het is belangrijk om dit op tijd te signaleren en tijdig te overleggen met de begeleidend ecoloog. Speciale aandacht wordt gevraagd bij een eventuele uitloop van de planning in verband met het voortplantingsseizoen van vogels en vleermuizen. We vinden het belangrijk om te benadrukken dat als blijkt dat bepaalde zaken niet werkbaar zijn of (te) grote consequenties hebben op bijvoorbeeld de uitvoeringsplanning of de kosten samen met de begeleidend ecoloog wordt gezocht naar praktische oplossingen uiteraard binnen de kaders van de verleende ontheffing. In die zin is er in veel situaties maatwerk mogelijk mits op tijd wordt gehandeld en overleg plaatsvindt. Bij de uitvoering van de werkzaamheden geldt een algemene zorgplicht wat betekent dat verstoring van soorten zoveel mogelijk wordt voorkomen en beperkt. Het uitvoerend personeel is alert op de mogelijke aanwezigheid van soorten (zie ook afbeelding 4 voor locaties) en bij onvoorziene situaties vindt zo snel mogelijk overleg plaats met de toezichthouder van de aannemer en wordt contact opgenomen met de begeleidend ecoloog. Verdere voorwaarden van de algemene zorgplicht worden in hoofdstuk ’4. 2 Algemeen (zorgplicht)’ behandeld.
Dit ecologisch werkprotocol dient op de locatie aanwezig te zijn en onder alle betrokken werknemers bekend te zijn. Werkzaamheden dienen conform dit protocol te worden uitgevoerd. De hoofdaannemer is verantwoordelijk voor de in te zetten onderaannemers. Deze onderaannemers hebben zich net als de hoofdaannemer te houden aan de in dit protocol vermelde voorwaardes. Afwijken mag alleen in overleg met en na akkoord door de begeleidend ecoloog. De voortgang van de seizoenen en weersomstandigheden zijn van grote invloed op soorten en kunnen leiden tot nieuwe inzichten of wijzigingen met betrekking tot dit werkprotocol. De begeleidend ecoloog monitort dit en neemt zo snel mogelijk contact op met de toezichthouder van de aannemer als dit leidt tot wijzigingen. ,
,
,
,
3.
4. 5.
6.
,
4 Werkwijze & maatregelen 4. 1 Basisprincipes 1.
De werkwijze om negatieve effecten op beschermde soorten te beperken is gebaseerd op het principe van voorkomen→ mitigeren (verzachten)→ compenseren. In de praktijk betekent dit dat we effecten in eerste instantie proberen te voorkómen door bijvoorbeeld te werken buiten de meest kwetsbare voortplantingsperiode of de overwinteringsperiode bij vleermuizen. In tweede instantie nemen we maatregelen om effecten te verzachten bijvoorbeeld door dakpannen te verwijderen waardoor dieren kunnen wegvluchten. Dat doen we alleen als de dieren ook alternatieve verblijfplaatsen kunnen vinden in de omgeving of door het aanbieden van tijdelijke nest- of vleermuiskasten. Het SMP en de ontheffing zijn gebaseerd op een werkwijze dat ná uitvoering van de werkzaamheden de beschermde soorten weer kunnen terugkeren naar hun verblijfplaatsen bij huismussen bijvoorbeeld onder de eerste rij dakpannen. Als dit niet mogelijk is omdat er bijvoorbeeld vogelschroot moet worden toegepast dan zoeken we naar passende oplossingen. Daarnaast nemen we voor een aantal soorten extra maatregelen om aanwezige populaties te versterken door het aanbieden van nieuwe verblijfplaatsen bijvoorbeeld in de vorm van een inbouwkast voor vleermuizen of door het toegankelijk maken van daken waar nu nog vogelschroot is toegepast.
Anders dan bij de voorzieningen genoemd bij punt 1 gaat het hier om permanente voorzieningen die vele jaren gebruikt kunnen worden. ,
2.
,
,
,
,
4. 2 Voorkómen van negatieve effecten Planning en fasering De uitvoering van de werkzaamheden varieert per en kan in elke periode van het jaar plaatsvinden. In deze verschillende periodes hebben verschillende delen van de gebouwen voor verschillende soorten wisselende functies als verblijfplaats. Bij broedvogels gaat het om het broedseizoen dat loopt van de uitersten van 15 februari tot 15 augustus. Bij vleermuizen gaat het om de periode van overwintering (15 oktober tot en met 31 maart). 1. De begeleidend ecoloog kijkt samen met de uitvoerder naar de uitvoeringsplanning en werkvolgorde waarbij gezocht wordt naar een werkwijze met een zo beperkt mogelijke impact op (mogelijk) aanwezige soorten. Deze afspraken worden toegevoegd aan dit werkprotocol (actie begeleidend ecoloog). 2. Vestiging van nestelende vogels specifiek van huismus (vanaf 15 februari) gier- en huiszwaluw (vanaf 15 april) wordt voorkomen door het treffen van specifieke maatregelen het zgn. ‘natuurvrij maken’ (zie toelichting per soort). Uitvoerder en begeleidend ecoloog zijn alert op de vestiging van eventueel andere broedvogels in het bijzonder van spreeuw (vanaf 15 februari). Het broedseizoen eindigt voor de meeste vogelsoorten rond half juli voor gierzwaluw rond begin augustus en voor huismus en huiszwaluw uiterlijk half augustus (bijlage 1). 3.
Aanwezigheid van overwinterende vleermuizen kan worden verwacht in de luchtspouw in het dakbeschot achter betimmeringen en in boeiboorden. Afhankelijk van de voortgang van het seizoen en weersomstandigheden worden vleermuizen weer wakker in de eerste helft van maart. Tot die tijd zijn ze ‘lethargisch’ (in winterslaap) en niet in staat om snel weg te vluchten. Globaal tussen half oktober en half november keren de dieren naar hun overwinteringslocaties in de woningen terug. Het SMP en de ontheffing stellen als voorwaarde dat het ongeschikt maken van vleermuisverblijfplaatsen ,
,
,
,
,
,
,
,
4.
alleen plaatsvindt in de actieve periode van vleermuizen (periodes maart-april en septemberoktober). Aanwezigheid van vleermuizen in zomer- en of kraamverblijfplaatsen (dus na de winterperiode) kan worden verwacht in de luchtspouw in het dakbeschot achter betimmeringen en in boeiboorden. Afhankelijk van de voortgang van het seizoen en weersomstandigheden gebruiken vleermuizen deze verblijfplaatsen vanaf de eerste helft van maart tot en met half oktober. Voorafgaand aan de sloop worden bij aanwezigheid van open stootvoegen deze openingen dichtgezet met ‘exclusion flaps’ zodat eventuele vleermuizen de spouw wel kunnen verlaten maar niet meer terug kunnen keren. Bij aanwezigheid van een kraamverblijfplaats worden geen ‘exclusion flaps’ toegepast en worden specifieke aanvullende maatregelen getroffen. De onderzoeksresultaten uit het SMP vormen de basis om te bepalen of er wel of niet een kraamverblijfplaats aanwezig is. Bij sloop werkzaamheden worden specifieke maatregelen getroffen gericht op het verstoren van het microklimaat waardoor vleermuizen kunnen wegvluchten. Deze maatregelen vinden plaats in een periode waarin vleermuizen actief (kunnen) zijn globaal vanaf de eerste helft van maart. Voorafgaand aan de werkzaamheden overlegt de uitvoerder met de begeleidend ecoloog of deze periode inderdaad geschikt is in verband met weersomstandigheden en de voortgang van het seizoen.
Tot slot blijft de uitvoerder alert op de eventuele aanwezigheid van beschermde soorten specifiek vleermuizen en nestelende vogels tijdens de werkzaamheden. Indien er tijdens de uitvoering onverwacht dieren worden aangetroffen , wordt er door de uitvoerder direct contact opgenomen met de begeleidend ecoloog en worden de werkzaamheden op deze locatie (tijdelijk) gestaakt. ,
,
,
,
,
5.
,
,
,
6.
,
4. 3 Mitigeren (verzachten) van negatieve effecten Negatieve effecten op soorten worden beperkt of verzacht door een set van specifieke maatregelen per soort of soortgroep die zich vooral richten op het voorkómen van vestiging van vogels of vleermuizen. Alleen bij al aanwezige overwinterende vleermuizen kan vestiging natuurlijk niet meer worden voorkomen. Bij potentiële overwinteringslocaties van vleermuizen op locaties zoals eerder genoemd worden maatregelen getroffen om de dieren te motiveren om weg te vluchten. Uiteraard onder gunstige weersomstandigheden (niet tijdens winterse omstandigheden) het tijdstip te bepalen door de begeleidend ecoloog. Aangenomen mag worden dat in normale omstandigheden vanaf 1 april geen overwinterende vleermuizen meer aanwezig zijn en de dieren weer actief zijn en kunnen wegvluchten bij dreigend gevaar. Op verschillende plaatsen zijn in potentie verblijfplaatsen van vleermuizen aanwezig die vragen om het nemen van een aantal tijdelijke maatregelen. Het gaat om het plaatsen van de eerdergenoemde ‘exclusion flaps’ en het laten doortochten van dakbeschot en boeiboorden. ,
,
,
4. 4 Compenseren van negatieve effecten Compenserende maatregelen richten zich in eerste instantie op het aanbieden van permanente toegang tot potentiële verblijfplaatsen zoals onder dakpannen (vogels) boeiboorden overstekken dakbeschot en (bovenzijden van) spouwruimtes (vleermuizen). ,
,
,
Daarnaast worden er extra maatregelen getroffen door het aanbieden van specifieke verblijfplaatsen of nestvoorzieningen. In de toelichting in het SMP (in par. 6. 3) wordt aangegeven dat nieuwe verblijfplaatsen bij voorkeur worden aangeboden binnen of in de nabijheid van clusters van reeds aanwezige soorten en verblijfplaatsen. Dit geldt specifiek voor kolonievogels als gierzwaluw en huiszwaluw maar ook voor huismus en vleermuizen. ,
5 Algemene maatregelen
per
soort(groep)
5. 1 Samenvatting maatregelen Er dienen verschillende voorzieningen worden gerealiseerd. In onderstaande tabel is een overzicht weergegeven van de kasten die kunnen worden besteld en geïmplementeerd in de nieuwe panden. Tabel 1. Te treffen maatregelen en voorziengingen per soortgroep.
Locatie
Soortgroep
Woningcomplex 4 woningen
Gewone dwergvleermuis & Laatvlieger Gierzwaluw
Woningcomplex 6 woningen
Te treffen maatregel Permanent
Type voorziening
Aantal
VML1 vleermuiskast
2
Permanent
GZP3 gierzwaluwkast aan de noord of oost zijde van het pand Geschikt maken van het dak VML1 vleermuiskast
6
GZP3 gierzwaluwkast aan de noord of oost zijde van het pand Geschikt maken van het dak
6
Huismus
Permanent
Gewone dwergvleermuis & Laatvlieger Gierzwaluw
Permanent
Huismus
Permanent
Permanent
2 2
2
5. 2 Vleermuizen Gewone dwergvleermuis en laatvlieger Gebouw bewonende vleermuizen verblijven in verschillende ruimtes zowel onder daken achter houtbeschot in boeiboorden als in spouwmuren. Mogelijk zijn deze ook het gehele jaar aanwezig in de woningen. In het plangebied zijn tijdens het SMP onderzoek geen verblijfplaatsen van gewone dwergvleermuis en laatvlieger aangetroffen. Wel zijn de woningen geschikt voor vleermuisverblijfplaatsen waardoor deze niet uitgesloten kunnen worden. Ook zijn er in de nabije omgeving van de Cort van der Lindestraat van beide vleermuissoorten meerdere verblijfplaatsen aangetroffen. De soorten verblijfplaatsen de adressen van deze verblijfplaatsen en de afstand daartoe vanaf het werkgebied zijn de volgende: ,
,
,
Tabel 2. Locaties van bekende vleermuisverblijfplaatsen.
Soortgroep Gewone dwergvleermuis
Soort verblijfplaats Kraamverblijfplaats
Adres De Savornin Lohmanstraat 2 Gijsbert Karel van Hogendorpstraat 13 Kerkweg 33 Van der Brugghenstraat 73 Thorbeckestraat 19 Kanaalweg-Oost 59
Zomerverblijfplaats Zomerverblijfplaats Zomerverblijfplaats Laatvlieger
Kraamverblijfplaats Zomerverblijfplaats
Afstand tot werkgebied 260 meter 45 meter 120 meter 305 meter 75 meter 340 meter
Het werkgebied valt binnen een straal van 100 meter van een kraamverblijfplaats. Volgens de verleende ontheffing dienen de werkzaamheden hierdoor uitgevoerd te worden buiten de kwetsbare periodes voor vleermuizen. Omdat de woningen gesloopt worden dienen deze eerst ongeschikt gemaakt te worden voor vleermuizen. De duur van de kwetsbare periode voor vleermuizen en de manier waarop de woningen ongeschikt gemaakt dienen te worden vallen te lezen onder het kopje ‘Preventieve maatregelen’. Door de aanwezigheid van meerdere zomer- en kraamverblijfplaatsen nabij het werkgebied is het nemen van maatregelen voor vleermuizen kansrijk. De maatregelen welke genomen dienen te worden met oog op de verleende ontheffing zijn te vinden on der het kopje ‘Permanente maatregelen’. De eisen welke behoren tot deze permanente maatregelen staan bij het kopje ‘Eisen verblijfplaats’. Preventieve maatregelen • De kwetsbare periodes voor vleermuizen zijn de winterperiode globaal tussen 1 november en 1 april en de kraamperiode tussen 15 mei en 15 augustus. De sloop mag alleen plaatsvinden wanneer de woningen voor vleermuizen buiten deze kwetsbare periodes ongeschikt zijn gemaakt. • De verblijfplaatsen worden minimaal 2 weken voor de aanvang van de werkzaamheden ongeschikt gemaakt buiten de kwetsbare periode(n) van de gewone dwergvleermuis (1 november tot 1 april en 15 mei tot 15 augustus).
Het ongeschikt maken vindt dus plaats tussen 1 april en 15 mei en 15 augustus en 1 november. • Het ongeschikt maken wordt gedaan door het dichten van openingen zoals open stootvoegen ruimtes onder dakbeschot onder kozijnen achter zinken daklijsten etc. waarbij om de meter een exclusion flap wordt geplaatst zodat de vleermuizen de ruimte nog kunnen verlaten (afbeelding 5). Tussen de flaps kan gebruik gemaakt worden met schuimrubber of ander vulmiddel (geen purschuim of ander zelf-expanderende vulmiddelen). • Het ongeschikt maken vindt plaats in een periode waarbij de nachttemperatuur 10 graden Celsius is of hoger onder begeleiding van een ecologische deskundige op het gebied van vleermuizen. • Na minimaal 3 dagen met geschikte vliegomstandigheden voor vleermuizen (minimaal 10 graden Celsius droog of motregen maximaal 4 Bft wind) vindt een ecologische controle plaats door de ecologische deskundige. Na goedkeuring van de ecologische deskundige kunnen daarna de werkzaamheden beginnen. Indien het niet goedgekeurd wordt dient het opnieuw te gebeuren. • Mochten er nog vleermuizen worden aangetroffen tijdens de werkzaamheden en niet uit zichzelf vertrekken dient er contact te worden met de provincie over aanvullende maatregelen. ,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
Permanente maatregelen • Een efficiënte maatregel voor het realiseren van permanente verblijfplaatsen voor vleermuis is het laten overhangen van de gevelpannen. Door de gevelpannen op alle (blinde) kopgevels maximaal 33 cm te laten overhangen op het onderliggende boeiboord wordt het dak weer beschikbaar als dit zo was en anders in de nieuwe situatie wel beschikbaar. ,
,
Bij aanwezigheid van boeiboorden dienen er twee type VML1 laatvliegerkasten gerealiseerd worden in beide nieuw te bouwen panden (bijlage 4). • Bij afwezigheid van boeiboorden/de voorgenoemde kasten zijn niet te realiseren dienen er twee type VMPMK1 kraamkasten gerealiseerd worden in de kopgevels aan beide weerzijdes van de nieuw te bouwen panden (bijlage 4). Eisen verblijfplaats • Hoogte van invliegopeningen op minimaal 4 meter hoog om predatie te voorkomen. • De in- en uitvliegopeningen zijn vrij van obstakels als takken of bomen. Daarbij is de locatie vrij van kunstlicht of andere lichtbronnen , vrij van verstoring en buiten bereik van predatoren. • Verschillende microklimaten bieden (clustering met verschillende richtingen). • De toegang tot de invliegopening dient uit ruw (niet scherp) materiaal te bestaan zodat vleermuizen grip kunnen krijgen met landen (bijv. hout stenen metselwerk houtwolcement etc. ). Ook de binnenkant van het verblijf dient ruw zijn. Daarnaast moet de binnenkant niet geverfd zijn. • Voorzieningen dienen geïntegreerd in de constructie plaats te vinden. Dus onlosmakelijk en duurzaam onderdeel van het object uit te maken. • Eventueel gebruikte houtbehandelingsmiddels dienen zoogdiervriendelijk zijn. •
,
,
,
5. 3 Gierzwaluw Gierzwaluwen zijn koloniebroedende vogels en kunnen binnen een relatief klein gebied in grote aantallen voorkomen. Gierzwaluwen zijn zeer plaats trouw en keren jaarlijks terug naar dezelfde gebieden/wijken om in te broeden. In de nabije omgeving van de Cort van der Lindestraat zijn tijdens eerder onderzoek meerdere verblijfplaatsen van gierzwaluwen aangetroffen. Omdat de te slopen woningen geschikt zijn om te dienen als verblijfplaats en er meerdere verblijfplaatsen in de nabije omgeving van het werkgebied zijn aangetroffen kunnen deze verblijfplaatsen niet worden uitgesloten in de te slopen woningen. De adressen van deze verblijfplaatsen en de afstand daartoe vanaf het werkgebied zijn de volgende; ,
Tabel 3. Locaties van bekende gierzwaluwverblijfplaatsen.
Adres Dr. H. J. Postlaan 35 Dr. H. J. Postlaan 37 Kanaalweg-Oost 55 Kanaalweg-Oost 57
Aantal verblijfplaatsen 2 2 3 2
Afstand tot werkgebied 150 meter 150 meter 265 meter 285 meter
Door de aanwezigheid van deze verblijfplaatsen is het nemen van maatregelen voor gierzwaluw kansrijk. Vrijwel alle gierzwaluwen broeden onder daken op de panlatten. Met name woningen met blinde gevels zijn favoriet vanwege hun vaak vrije aanvliegroute. Hierbij hebben zij toegang via de overhangende gevelpannen. Goede alternatieven hiervoor zijn nestkasten van gierzwaluw welke ingebouwd kunnen worden in de kopgevels van de te realiseren woningcomplexen. Onder het kopje ‘Permanente maatregelen’ valt te lezen welke maatregelen getroffen dienen te worden voor het versterken van de aanwezige gierzwaluw populatie. ,
Preventieve maatregelen • Bij de planning van de werkzaamheden dient rekening gehouden te worden met de kwetsbare broedperiode van de gierzwaluw. De broedperiode van de gierzwaluw loopt van half april tot en met half augustus. Afhankelijk van het seizoen en de weersomstandigheden kan de broedperiode langer dan wel korter zijn. Werken binnen deze kwetsbare periode is niet mogelijk tenzij de woningen van tevoren ongeschikt zijn gemaakt. • Indien toch gesloopt gaat worden binnen het broedseizoen dienen de ruimtes tussen de gevelpannen en de kopgevels te worden dichtgezet door middel van schuimrubber rubber strips etc. Op deze manier wordt voorkomen dat er gierzwaluwen gaan broeden onder de daken die gedurende ,
,
werkzaamheden zouden worden verstoord of vernietigd. Om de meter dient hiervoor een exclusion flap geplaatst te worden om eventueel aanwezige vleermuizen niet in te sluiten. Permanente maatregelen • Een efficiënte maatregel voor het realiseren van permanente broedlocaties voor gierzwaluw is het laten overhangen van de gevelpannen. Door de gevelpannen op alle (blinde) kopgevels maximaal 33 cm te laten overhangen op het onderliggende boeiboord wordt het dak weer beschikbaar als dit zo was en anders in de nieuwe situatie wel beschikbaar. • Permanente voorzieningen voor gierzwaluw kunnen ook worden gerealiseerd via inbouwvoorzieningen. Deze inbouwvoorzieningen dienen in de kopgevels aan beide weerzijdes van de woningcomplexen gerealiseerd worden. Bij aanwezigheid van boeiboorden dienen er zes gierzwaluwkasten van type GZP3 van Unitura gerealiseerd worden in beide nieuw te bouwen panden (bijlage 4). • Bij afwezigheid van boeiboorden/de voorgenoemde kasten zijn niet te realiseren dienen er zes gierzwaluwkasten van type GZP2 van Unitura gerealiseerd worden (bijlage 4). ,
,
Eisen verblijfplaats • lnvliegopening van het nest op minimaal drie meter (liefst hoger dan 4 meter) hoogte en dient een vrije uitvliegbreedte te hebben van minimaal twee meter. Daarbij mogen er geen belemmerende elementen in de in- en uitvliegzone aanwezig zijn (2 meter breed en 35 meter hoog onder invliegopening) zoals bomen platte daken balustraden borstweringen vlaggenmasten en tijdelijke steigers met beschermingsdoeken tijdens het broedseizoen. • De kasten worden bij voorkeur op de noord- en/of oostgevels geplaatst worden op een hoek of langs de kopse kant van een gebouw. ,
,
,
,
,
5. 4 Huismus Huismussen zijn zeer plaats trouw en keren jaarlijks terug naar dezelfde gebieden/wijken om in te broeden. Uit vorig onderzoek is gebleken dat er in Cort van der Lindestraat 16 een huismus broedpaar aanwezig is. Verder zitten er in de omgeving van de woningen meerdere huismus broedparen voornamelijk ten noordwesten en zuidwesten in de woonkern. Omdat de woningen geschikt zijn voor huismus verblijfplaatsen en er in de omgeving vele broedparen zijn waargenomen zijn meer broedparen in de te slopen woningen niet uit te sluiten. Volgens de verleende ontheffing dienen de werkzaamheden hierdoor uitgevoerd te worden buiten de kwetsbare broedperiode voor huismussen. Omdat de woningen gesloopt worden dienen deze eerst ongeschikt gemaakt te worden voor huismussen indien gewerkt wordt binnen het broedseizoen van 1 maart tot 1 september. De duur van de kwetsbare broedperiode voor huismussen en de manier waarop de woningen ongeschikt gemaakt dienen te worden vallen te lezen onder het kopje ‘Preventieve maatregelen’. Door de vele aanwezige broedparen in de directe omgeving van het werkgebied is het nemen van maatregelen ten behoeve van de huismus kansrijk. Huismussen broeden vaak onder pannen zadeldaken op de panlatten. Hierbij hebben zij toegang door via de dakgoot.
Goede alternatieven hiervoor zijn nestkasten van huismus welke ingebouwd kunnen worden in de kopgevels van de te realiseren woningcomplexen. Onder het kopje ‘Permanente maatregelen’ valt te lezen welke maatregelen getroffen moeten worden voor het compenseren van de verloren verblijfplaats en het versterken van de aanwezige huismus populatie. Onder het kopje ‘Eisen verblijfplaats’ zijn de eisen te lezen welke gelden bij plaatsing van inbouwvoorzieningen. Preventieve maatregelen • Bij de planning van de werkzaamheden wordt rekening gehouden met de kwetsbare broedperiode van de huismus. De broedperiode van de huismus loopt van 1 maart tot en met 1 september. Afhankelijk van het seizoen en de weersomstandigheden kan de broedperiode langer dan wel korter zijn. ,
,
,
Gemakshalve wordt hierbij de periode vanaf half februari beschouwd als broedseizoen van huismus. Het is essentieel dat de woningen vóór 15 februari ongeschikt zijn gemaakt voor huismus en dat tijdig compenserende maatregelen worden genomen mits gewerkt wordt binnen het broedseizoen. Afwijken is alleen mogelijk indien de weersomstandigheden dit toelaten en in overleg met de begeleidend ecoloog (zie aanhef). Het ongeschikt maken van de nesten en rustplaatsen van de huismus moet plaatsvinden door het afdichten van de toegangswegen. Vanaf de goot wordt de toegang onder het dak dichtgemaakt zodat geen toegangswegen meer zijn. Hiervoor kunnen borstelrollen worden gebruikt welke worden vastgezet door middel van een borstelhaak (zie bijlage 4). Echter kan hier ook schuimrubber pur of gaas voor worden toegepast zolang de openingen maar zijn dichtgezet. Dit dient te gebeuren vóór 15 februari maar is het effectiefst wanneer dit zo vroeg mogelijk (bijvoorbeeld al in oktober) wordt uitgevoerd. Omdat nooit kan worden uitgesloten dat er andere toegangspunten aanwezig zijn is altijd maatwerk noodzakelijk in overleg met de begeleidend ecoloog. Eventuele extra aandachtspunten staan vetgedrukt vermeld. ,
•
,
,
,
•
Tijdelijke maatregelen • Er hangen voldoende huismuskasten (47 stuks) welke als tijdelijke verblijfplaats kunnen dienen nabij het werkgebied. Er zijn geen tijdelijke maatregelen benodigd. Permanente maatregelen • Het geschikt maken van de daken kan worden gedaan door vogelschroot te plaatsen op de derde panlat van de daken waardoor de onderste pannen beschikbaar blijven voor de huismus (zie bijlage 4). Op deze manier worden er extra verblijfplaatsen gerealiseerd in de nieuw te realiseren complexen. • Permanente voorzieningen voor de huismus kunnen ook worden gerealiseerd via inbouwvoorzieningen. Deze inbouwvoorzieningen moeten in de kopgevels aan beide weerzijdes van de woningcomplexen gerealiseerd worden. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om 32 kasten van het type 24 van Waveka (zie bijlage 4). ,
Eisen verblijfplaats • De nestkastopeningen liggen minimaal 50 centimeter uit elkaar. • De nestplekken dienen op minimaal 3 meter en maximaal 12 meter hoogte worden geplaatst. • De invliegopening van een nestkast voor een huismus dient een diameter van 35 centimeter te hebben. • De kasten moeten op de noord- en/of oostgevels geplaatst worden ,
6 Werkzaamheden
De e
ecoloog
zal:
_ Ecologische begeleiding verzorgen tijdens het ongeschikt maken: o
Een kick-off sessie waarin de uitvoerder wordt werkterrein Een
de te
en
na
maatregelen
afronding
van
alle
maatregelen waarbij
logboek bijhouden bezoek
alle contactmomenten
van
over
de aanwezige
natuurwaarden
Indien akkoord
wordt
een
ecologische
bevestigd. en
afspraken.
Aanwezig zijn bij
e
Op de dagen dat werkzaamheden plaatsvinden binnen kantoortijden telefonisch bereikbaar zijn.
e
Zo
e
Een check
spoedig mogelijk aanwezig zijn indien naar
vleermuizen
geen vleermuizen
Uw contactpersoon
algemene
is
meer
in het
(geanonimiseerd)
telefoonnummer
,
van
(geanonimiseerd) 7 EE ME algemeen
uitvoeren
om
een
handhaver
(indien
de situatie daar,
naar
inzicht
te controleren
of het
van
toepassing).
van
ongeschikt
de
ecoloog,
maken
vraagt.
om
goed
is
uitgevoerd
pand aanwezig zijn.
mocht
op het
ecoloog controleert of de mitigerende
e
van
het project door
de
plaatsgevonden.
wordt dit schriftelijk
en
ingelicht
mitigerende maatregelen. van de getroffen maatregelen.
op de juiste wijze hebben
vrijgave gegeven Een
nemen
tussentijdse beoordeling
Een bezoek
©
ecoloog
hij niet bereikbaar zijn dan
Eelerwoude.
kan
contact worden
gezocht
met
het
en
er
Sloop en nieuwbouw Cort van der Lindestraat , Bergentheim | Eelerwoude | 16
Bijlage 1 Tabel uitvoeringsperioden actie / werkzaamheden
januari
februari
1 2 3
4 5 6 7 8 9
2022 augustus april mei juni juli september oktober november december 1111111111222222222233333333334444444444555 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 0 1 2 maart
Gierzwaluw & huiszwaluw Kwetsbare periode Huismus Kwetsbare periode Vleermuizen Kwetsbare periode Broedvogels algemeen (bomen en struiken) Verwijderen klimplanten/struiken (indien van toepassing) geschikte periode voor uitvoering geschikte periode voor uitvoering , onder voorwaardes opgeschikte periode voor uitvoering
Sloop en nieuwbouw Cort van der Lindestraat , Bergentheim | Eelerwoude | 17
Bijlage 2 Beschrijving beschermde soorten
Naam: Soort: Formaat: Te verwachten in: Bijzonderheden:
Gewone dwergvleermuis Vleermuis Spanwijdte 18-24 cm Spleten en gaten groter dan 1 cm in bebouwing. Streng beschermd. Kenmerken: De vacht bestaat uit verschillende soorten bruin borst geel tot roestbruin. Snuit oren en vleugels zijn zwartbruin. Niet aanraken. Neem contact op met begeleidend ecoloog! Zelfstandig laten ,
,
Actie:
ontsnappen.
Naam: Soort: Formaat: Te verwachten in:
Laatvlieger Vleermuis Spanwijdte 32-38 cm Onder dakpannen daklijsten dakpannen en ,
,
spouwmuren
Bijzonderheden:
Streng beschermd. Kenmerken: De vacht is aan de bovenzijde donker rookbruin; de punten kunnen goudkleurig zijn en licht glanzen. De onderzijde is geelbruin; er loopt echter geen duidelijke grens tussen beide zijden. De oren en snuit zijn zwart en de brede vleugels zijn donkerbruin tot zwart.
Actie:
Niet aanraken. Neem contact op met begeleidend ecoloog! Zelfstandig laten ontsnappen.
Sloop en nieuwbouw Cort van der Lindestraat , Bergentheim | Eelerwoude | 18
Naam: Soort: Formaat: Te verwachten in: Bijzonderheden:
Huismus Vogel Spanwijdte 20-22 cm Onder de dakgoot onder de eerste rij dakpannen. Streng beschermd. Kenmerken: De vacht bestaat uit verschillende soorten kleuren roodbruin grijs en brede witte vleugelstrepen. Zelfstandig laten
Mannetje
,
,
Actie:
Vrouwtje
ontsnappen.
Naam: Soort: Formaat: Te verwachten in:
Gierzwaluw Vogel Spanwijdte 40-42 cm Onder de dakgoot onder de eerste rij dakpannen achter regenpijp dakkapel of gat in de muur. Streng beschermd. Kenmerken: Donkere kleur met moeilijk waarneembare lichte keelvlek. Zelfstandig laten ,
,
,
Bijzonderheden:
Actie:
ontsnappen.
Naam: Soort: Formaat: Te verwachten in:
Huiszwaluw Vogel Spanwijdte 29 cm Zelfgemaakte nestkommen onder dakgoten veelal ter hoogte van regenpijpen. Streng beschermd. Kenmerken: Donkere rug met helder witte buik en stuit. Zelfstandig laten ,
Bijzonderheden:
Actie:
ontsnappen.
Sloop en nieuwbouw Cort van der Lindestraat , Bergentheim | Eelerwoude | 19
Bijlage 3 Ontwikkelingsplan nieuwbouw
Ontwikkelingsplan voor het nieuw te realiseren gebouw met 6 woningen.
Ontwikkelingsplan voor het nieuw te realiseren gebouw met 4 woningen.
Buitenaanzicht van de nieuw te realiseren gebouwen.
Bijlage 4 Fauna voorzieningen Exclusion flap
Exclusion flap zoals aangeboden door Unitura.
Vleermuiskasten
Vleermuiskast type VMPMK1 kraamkast zoals aangeboden door Unitura.
Vleermuiskast type VML1 kraamkast zoals aangeboden door Unitura.
Gierzwaluwkasten
Gierzwaluwkast type GZP2 zoals aangeboden door Unitura.
Gierzwaluwkast type GZP3 zoals aangeboden door Unitura.
Borstel rol en borstel haak
Borstelrol en borstelhaak zoals aangeboden door Unitura.
Vogelschroot
Vogelschroot zoals aangeboden door Unitura.
Huismuskasten
Nestkast type 24 zoals aangeboden door Waveka.