Bijlage 2b Beeldkwaliteitsplan Slagharen Noord
Tekst van het document
Beeldkwaliteitsplan Slagharen Noord Oktober 2024
Colofon Opdrachtgever Gemeente Oldebroek Contactpersoon Elsbeth Luning Uitgevoerd door BügelHajema Adviseurs Datum 9 december 2024 E info@bugelhajema.nl I www.bugelhajema.nl
Inhoudsopgave 1. Inleiding ................................................................................4 2. Stedenbouwkundig plan ........................................................6 3. Sferen en beeldkwaliteitsregels ...........................................10 3.1 Algemene regels ................................................................14 3.2 Doorsnede sferen ..............................................................16 3.3 Wonen in het hof ...............................................................18 3.4 Wonen aan het lint ............................................................20 3.5 Wonen op het Herenerf .....................................................22 4. Openbare ruimte .................................................................24 Literatuur ................................................................................26
3
1. Inleiding Het dorp Slagharen gaat aan de noordwestzijde uitbreiden met een nieuwe
Kortom, een onderscheidende (sociaal) duurzame en klimaatadaptieve
woonwijk. Vanaf de Herenstraat is het dorp, omstreeks halverwege de
nieuwe woonwijk Slagharen-Noord. Een wijk die hoog scoort op de Groene
20e eeuw, planmatig aan beide zijden verkaveld. De uitbreidingen van het
en gezonde maatlat van de gemeente Hardenberg.
dorp zijn geleidelijk gegroeid. De wijk Slagharen Noord wordt binnen deze traditie in het noordwesten aan het dorp toegevoegd.
Het plangebied Het plangebied van Slagharen Noord is gelegen ten noorden van de
Slagharen Noord dankt zijn naam aan ‘de slagen’. Dat zijn strakke
Witmanweg en ten zuidoosten van de Rondweg (zie afbeelding hiernaast).
rechthoekige stukken land en ‘haare’ betekent hoger gelegen gebied.
Het plangebied vormt de nieuwe rand van de bebouwde kom.
Beide elementen zijn in het plangebied terug te vinden en vormen de uitgangspunten voor het stedenbouwkundig ontwerp.
Koppeling omgevingsplan en beeldkwaliteitsplan Het stedenbouwkundige plan voor Slagharen Noord vindt zijn uitwerking
Het stedenbouwkundige plan is opgesteld in lijn met de Omgevingsvisie
in het seperate beelkwaliteitsplan (BKP) en het omgevingsplan. Daar waar
en de ‘Groene en gezonde maatlat’ van de gemeente Hardenberg, waarin
het omgevingsplan de mogelijkheden qua grootte, gebruik van de gronden
de ambities op het vlak van duurzaamheid zijn verwoord. Circulair bouwen
en gebouwen juridisch regelt, bepaalt het BKP de verschijningsvorm en
en verminderen van de energievraag vormen belangrijke uitgangspunten
beeldkwaliteit. Het spreekt voor zich dat beide documenten van belang
bij de realisatie van deze duurzame wijk.
zijn bij de ontwikkeling naar een aangename woonwijk met een goed leefklimaat.
Daarnaast is in het ontwerp rekening gehouden met de gevolgen van klimaatverandering (wateroverlast, droogte en hittestress) en kansen voor
Ambitie
versterking van biodiversiteit. Betaalbare woningen, sociale duurzaamheid
Slagharen Noord moet een wijk worden:
en de nadruk op fietsen en wandelen (auto te gast) staan hoog op de
•
agenda: Slagharen Noord wordt een plek waar iedereen gezond oud kan worden in een groene omgeving en waar mensen naar je omzien.
met een onderscheidende ruimtelijke - en woonkwaliteit worden die aansluit bij het landschap, karakter en de uitstraling van Slagharen
•
met aandacht voor specifieke doelgroepen (starters, doorstromers en senioren)
•
en die voorziet in de woningbouwbehoefte in Slagharen en aantrekkelijk is voor mensen ‘van buitenaf’
4
Plangebied Slagharen Noord (bron: Google Earth)
1:5.000
¯
5
2. Stedenbouwkundig plan Voor het stedenbouwkundig plan van Slagharen Noord zijn de volgende uitgangspunten per thema opgesteld:
Uitgangspunten groen en water •
Water-bodem sturend. Afkoppelen regenwater en drietrapsstrategie van vasthouden-bergen-afvoeren. Toepassing van wadi’s
Uitgangspunten verkaveling
•
Klimaatbestendige woonwijk
Voor de afvoer van turf en water zijn er vaarten gegraven met daarop de
•
Grote biodiversiteit
verticale hoofdwijken. Tussen de hoofdwijken in werden wijken gegraven,
•
Behoud van het bestaande groen en bomen
verticaal op de vaart.
•
Toevoegen van (inheemse) klimaatbestendige beplantingssoorten
•
Rationele smalle stroken verkaveling vanaf ontginningsas
•
Kruidenrijk graszones (met extensiever beheer)
•
Halfopen
•
Groene en gezonde wijk (3-30-300 regel is het streven)
landschap
met
opgaande
beplanting
zoals
kleine
bosgebieden verspreid door het gebied •
Wegenpatroon strak en rechtlijnig
•
Laanbeplanting aan één kant van de weg (vaak eik)
Uitgangspunten inrichting gezonde leefomgeving en openbare ruimte
•
Verspreide bebouwing
•
Sociale binding, horen en gezien worden
•
Afremmen autogebruik (stimuleren fietsen en wandelen, korte
Uitgangspunten wonen •
Circa 130 woningen
•
Beleven (natuurspeeltuin, veilig en comfortabel)
•
Focus op gezinnen, starters en ouderen
•
Ontmoeten (ontmoetingsplekken, inrichting openbare ruimte)
•
Vrijstaande kavels, twee onder 1 kappers en rijwoningen. Ook
•
Bewegen (beweegtuinen, spelen, aantrekkelijke wandel- en fietsroutes)
mantelzorgwoningen, kangoeroewoningen of een knarrenhof mogelijk •
Een inclusieve woonkwaliteit passend bij de behoefte van de doelgroepen
•
6
langzaamverkeersroutes naar de voorzieningen)
Optimale mix van doelgroepen per buurt
Uitgangspunten leefbaarheid en mobiliteit •
Stimuleren openbare laadplekken auto en fiets
•
Afremmen autogebruik en mogelijk lagere parkeernormen
•
Zo weinig mogelijke oppervlakte verharding
•
Met elkaar voor elkaar (buurtschuur/tuin, boomgaard, pluktuin)
Uitgangspunten duurzaamheid •
Circulair bouwen en duurzame energievoorziening
•
Geen gasnet maar ‘all electric’ warmte voorziening
•
Passieve zongerichte oriëntatie van woningen (mogelijkheden binnen karakteristieke structuur van het gebied)
•
Energieneutraal of energieleverende woningen, laagst mogelijke CO2 voetafdruk - zonnepanelen, opvangen/hergebruiken grijs water (hemelwater) en opslaan energie in woning (zoutaccu’s, aardwarmte)
•
Houtbouw
i.c.m.
gebruik
circulaire
‘Cradle-to-Cradel
(C2C)
bouwmaterialen.
Uitgangspunten natuurinclusief bouwen •
Nestkasten in (of aan) woningen (vogels, vleermuizen)
•
Insectenhotels
•
Groene gevels mogelijk
•
Gras- of sedumdaken mogelijk
Kwaliteitenkaart Slagharen Noord (bron: BügelHajema Adviseurs)
7
Ontwerp ruimtelijke hoofdopzet
Ruimtelijke kwaliteit
Het plan voor Slagharen Noord speelt in op de kernkwaliteiten in het
•
De
kernkwaliteiten
van
het
landschap;
rechthoekige
lineaire
gebied. Daarnaast bouwt het plan verder op de kwaliteiten en de
verkaveling, bosjes en doorzichten zijn het uitgangspunt en de drager
bevindingen uit de analysefase (zie hoofdstuk 6 Analyse). De ondergrond,
van het stedenbouwkundig plan.
bodem, watersysteem, natuur, groen, verkeersstructuur, milieu-aspecten
•
Waardevolle doorzichten van en naar het plangebied worden geborgd
en de wensen van omwonenden zijn nader onderzocht. Zoals eerder
•
Het
al benoemd is de naam Slagharen opgebouwd uit de rechthoekige
historische
bebouwingslint
langs
de
Witmanweg
wordt
gerespecteerd.
kavelstructuur en de ‘haare’ wat hoger gelegen gebied betekent. Slagharen Noord is gelegen op een net iets hoger gelegen deel (uitloper
Groene en Gezonde maatlat
van de dekzandrug).
De gemeenteraad van Hardenberg heeft de ‘Groene en Gezonde maatlat’ Beide onderdelen vormen de uitgangspunten voor het stedenbouwkundig
geïnitieerd. Deze maatlat is een methode om biodiversiteit, klimaat en
plan.
landelijke
gezondheid een prominente plek te geven bij nieuwe en bestaande
gebied en vormen een belangrijke kwaliteit. Deze vormen de basis van
ontwikkelingen. Deze maatlat geldt ook voor Slagharen Noord en wordt
het plan. De wegen, wadi’s en bomenrijen ondersteunen deze
verder ontwikkeld aan de hand van de praktijk.
De
lange
lijnen
en
de
doorzichten
naar
het
structuur. De lineaire structuur wordt afgewisseld door de aanwezige bosjes en het gebruik van zowel lintbebouwing als hofjes. Blikvanger is de ‘Herenboerderij’ met bijbehorend erf en schuurwoningen.
8
Op basis van de uitgangspunten en de kwaliteiten van het gebied is het stedenbouwkundig plan opgesteld. Het plan is weergegeven op pagina 11
In het ontwerp zijn woonbuurten met een mix van verschillende woningtypen opgenomen. Het plangebied wordt in fasen gerealiseerd, waardoor in iedere fase een aanbod van verschillende woningen “op de markt” komt. Binnen het plangebied is het mogelijk om flexibel
Duurzame mobiliteit en infrastructuur
met woningtypes om te gaan. Dit betekent dat waar op de verkaveling
De wegenstructuur sluit aan op de kenmerkende lineaire strokenstructuur.
rijenwoningen zijn aangegeven er ook twee-onder-een-kapwoningen
Door de weg te laten verspringen tussen stroken worden lange
kunnen komen en ook andersom, inspelend op de actuele woningvraag.
rechtstanden voorkomen. Dit voorkomt dat er hard wordt gereden in de wijk. Daarnaast worden wandel- en fietsverbindingen aangelegd die
Sociaal - duurzame woonwijk
korte(re) verbindingen met het centrum en voorzieningen vormen. Op
Gezondheid en sociale waarde zijn twee onderwerpen die een belangrijke
deze manier is het aantrekkelijker om de fiets te pakken in plaats van de
bijdrage leveren aan het welzijn van mensen. Door deze twee onderwerpen
auto. Ook is er de mogelijkheid om verschillende ‘ommetjes’ door de wijk
nadrukkelijk mee te nemen zorgt de gemeente Hardenberg voor de
te wandelen.
randvoorwaarden die het de bewoners makkelijk maakt om gezond en in verbinding met hun omgeving te leven.
Duurzame mobiliteit is een belangrijk thema dat invloed heeft in de wijze
Een goede aansluiting op het netwerk van voorzieningen in heel Slagharen,
waarop wijken worden ingericht. De toename van elektrische auto’s
nieuwe ontmoetingsplekken en gezamenlijke functies zijn in het plan
en het autodelen vragen om andere oplossingen dan gewoonlijk. De
opgenomen. Dit daagt uit tot ontmoeten en bewegen.
elektrische auto zal op termijn een belangrijke schakel gaan vormen in het energiesysteem op wijkniveau. Uitgangspunt is dat het gebruik van fietsen en wandelen wordt gestimuleerd, en het gebruik van (een tweede) auto wordt ontmoedigd. Parkeren vindt plaats in parkeerkoffers.
Flexibiliteit in woningtypen
9
Klimaatbestendigheid In
het
ontwerp
is
rekening
gehouden
met
de
gevolgen
van
klimaatverandering (wateroverlast, droogte en hittestress) en kansen voor versterking van biodiversiteit. Tussentijdse verkavelingsplannen zijn door W/E adviseurs (middels de Gemeentelijke Praktijk Richtlijn stedenbouw (GPR) doorgerekend. Het geeft goed weer hoe hoog het plan scoort op de duurzaamheidsthema’s (energie, milieu, gezondheid, gebruikskwaliteit en toekomstwaarde), in vergelijking met andere wijken binnen de gemeente.
Groen-blauwe structuur De bestaande beplanting in het middengebied wordt (voor het overgrote deel) behouden en waar mogelijk versterkt. Dit geeft de wijk gelijk een volwassen en groene uitstraling. Dit zorgt voor voldoende schaduwplekken en voorkomt hittestress. Het beplantingsassortiment wordt verrijkt met een diversiteit aan (bloeiende) soorten. Dit zorgt voor een aantrekkelijk woonmilieu en voor meer diversiteit voor mens en dier. Door de hele wijk vind je wadi’s die er voor zorgen dat het regenwater wordt vastgehouden en opgevangen in droge periodes en bij pieken afgevoerd (naar de waterberging langs de rondweg en verder). van de dekzandrug).
10
Slagharen Noord schaal 1:2000
Slagharen Noord schaal 1:2000
Legenda
Woningen Kavel Erf Parkeerplaatsen Hagen Openbaar groen
Legenda
Bestaande groenstructuur Woningen
Begroeid talud Kavel
Wadi
Erf
Moestuin
Parkeerplaatsen
Sportveld Hagen
Speelbos Openbaar groen Nieuwe bomengroenstructuur Bestaande talud Fiets-Begroeid en wandelpad
Weg Wadi Moestuin Verkeersremmende maatregel Sportveld Speelbos
N
Nieuwe bomen 0
10
Fiets- en wandelpad 20
40
60
80
Weg Verkeersremmende maatregel
N 0
10
20
40
60
80
Stedenbouwkundig plan Slagharen Noord (bron: BügelHajema Adviseurs) 11
3. Sferen en beeldkwaliteitsregels Regie op beeldkwaliteit
Visie op de beeldkwaliteit
Voor het beeldkwaliteitsplan is gekozen voor een opzet met flexibiliteit en
Het beeld van Slagharen sluit aan op haar omgeving maar biedt ook een
een beperkt aantal regels. Een goede omgevingskwaliteit ontstaat namelijk
eigen karakter. Elementen uit de omgeving, of de ligging van de plek is als
niet eenvoudigweg door het stellen van regels of juist het afschaffen
aanleiding genomen om de verschillende zones van een eigen identiteit
daarvan. Goede omgevingskwaliteit ontwikkelt zich in de tijd en in dialoog
te voorzien. De vormgeving van de bebouwing, de kleurstelling en het
tussen de betrokkenen. Kwaliteit is mensenwerk: elkaar opzoeken en
gebruik van materialen zullen per sfeergebied verschillen.
uitdagen, prikkelen, kennis, passie en creativiteit bundelen. Zorg voor een
De sfeergebieden krijgen een ‘eigen gezicht’ die zich toont als je over de
goede omgevingskwaliteit betekent aandacht voor de bestaande kwaliteit
rondweg en door de wijk rijdt. Hierdoor ontstaat een divers en dorps beeld.
en vraagt om ontwerpkwaliteit; mensen die de opgave en de omgeving
Daarnaast zijn de karakteristieke zichtlijnen, zichtrelaties van en naar het
met ‘ontwerpkracht’ benaderen.
buitengebied en de lineaire structuur geborgd in het stedenbouwkundige
De Stadsbouwmeester adviseert de gemeente over bouwplannen die
plan en openbare ruimte.
door inwoners of ondernemers worden ingediend. De Stadsbouwmeester toetst de plannen aan dit beeldkwaliteitsplan. De Stadsbouwmeester werkt veel samen met de bouwplantoetsers van de gemeente.
12
Geveloriëntatie / hoekaccenten Slagharen Noord (bron: BügelHajema Adviseurs) 13
Sfeergebieden
B. Wonen aan het lint
In totaal bestaat het plangebied uit drie identiteiten (sfeergebieden) welke
De slagen vormen de hoofdstructuur van Slagharen Noord. Net als bij
bepalend zijn voor de beeldkwaliteit. De beoogde identiteit en ruimtelijke
bestaande bebouwingslinten verschilt de architectuur en materialisatie
kwaliteit worden weergegeven aan de hand van doorsnedes, foto’s van
van elkaar. Hierdoor lijkt het organisch gegroeid. Om verbinding te
kleurstellingen en materialen en referentiebeelden. Deze moeten niet te
maken met de andere twee sfeergebieden komen elementen (d.m.v.
letterlijk worden genomen, het schetst een beeld van de beoogde sferen
materiaalgebruik) vanuit de sfeergebieden ‘Wonen in het hof’ en het
voor Slagharen Noord. Ook worden er specifieke beeldkwaliteitsregels
‘Wonen op het Herenerf’ terug.
benoemd. C. Wonen op het Herenerf A. Wonen in het hof
Het herenerf vormt het agrarische gezicht van Slagharen Noord gezien
In ‘Wonen in het hof’ wordt gewoond aan een groen hof (met voorzijde) of
vanaf de noordzijde. Een woongebouw in de vorm van een Herenboerderij
aan een parkeerhof (met achterzijde) in een dorpse setting. Architectuur
en schuurwoningen op het erf. Het erf biedt ruimte voor ontmoeting,
en materialisatie sluiten op elkaar aan, waardoor het hof een geheel
bewegen en gezamenlijk werken in de moestuin en boomgaard.
wordt.
14
Sfeergebieden Slagharen Noord (bron: BügelHajema Adviseurs) 15
3.1 Algemene regels Onderdeel
Beeldregel
Verkaveling en bebouwing
+ + + + + + + + + + + +
16
De maximale bouwhoogte is twee lagen met een kap. Wonen aan het lint: geveloriëntatie naar de weg (hoofdroute). Wonen in het hof: in principe voorzijde naar groen hof en achterzijde naar parkeerhof daar waar dit grenst aan doorgaande wegen (zie afbeelding geveloriëntatie / hoekaccenten). Wonen op het Herenerf (gelegen aan de rondweg): hoofdoriëntatie op de rondweg / buitenzijde erf (zie afbeelding geveloriëntatie / hoekaccenten). Op hoeken van straten hebben de woningen een tweezijdige oriëntatie (zie afbeelding geveloriëntatie / hoekaccenten). Kopgevels die vol zichtbaar zijn hebben een representatieve gevelindeling met veel gevelopeningen. Aan- en bijgebouwen zijn altijd met het hoofdgebouw mee ontworpen of qua kleur en materialisatie afgestemd op het hoofdgebouw. Bij de kap wordt rekening gehouden met een passende hellingshoek en juiste oriëntatie op de zon, gericht op het opwekken van zonne-energie. Daar waar zij- of achtertuinen grenzen aan de openbare ruimte dient de erfafscheiding duurzaam en met beplanting te worden vormgegeven (hagen, struweelhaag of klimop). (Technische) installaties zijn in de architectuur mee ontworpen of achter de voorgevellijn gesitueerd. Zonnepanelen (PV’s) zijn in een aaneengesloten symetrische vlakverdeling op- of bij voorkeur in het dak geïntegreerd. Geen verspreid liggende panelen.
Binnen Slagharen Noord hebben de drie deelgebieden andere kleur en materiaalstellingen, waarbij het lint de verbindende kleurstellingen heeft.
Groen- en water-/ wadistructuur
+ + +
Lineaire lijnen vormen de hoofdstructuur, de wadi’s versterken deze. Langs de lineaire lijnen worden ook bomen aangeplant om dit te versterken. Alle bestaande beplanting binnen het plangebied blijft behouden, om de biodiversiteit te behouden en versterken. Ook vanwege het tegengaan van hittestress. In uitzonderingsgevallen kan bestaande beplanting gekapt worden, zoals door een gebrek aan vitaliteit of vanuit de gewenste stedenbouwkundige of verkeersstructuur.
Straatprofiel en parkeren
+ + + + + +
Opwarmingen van stedelijk gebied verminderen: 40% van alle oppervlakte wordt warmtewerend of verkoelend ingericht. Het straatprofiel heeft (langs de lineaire lijnen) een landelijk karakter met een zo smal mogelijk profiel. Parkeren vindt zoveel mogelijk plaats op eigen terrein plaats. Waar dit niet mogelijk is wordt er geparkeerd in een parkeerkoffer. Voor doorgaande wegen wordt een ander materiaal bestrating gebruikt dan in de parkeerkoffers. De gehele wijk kent een 30 km/u inrichting en vormt een woonstraat. Het profiel is ‘landelijk’, dat wil zeggen smal (5m of smaller), met voorzieningen zodat niet in de berm wordt geparkeerd. Fietsers bewegen zich via de rijbaan. In het geval van voetpaden zijn ze bij voorkeur vrijliggend.
Woningtypen
+ +
Divers woningaanbod met verschillende (landelijke) typologieën. Bouw voor verschillende doelgroepen.
Duurzaamheid Openbare ruimte en sociaal
+ + + + + + + + +
Mobiliteit en parkeren
+ +
De openbare ruimte daagt uit om te spelen en te bewegen voor alle leeftijdsgroepen. Voorkomen van een hitte-eiland effect door effectief en kwalitatief groen (om actieve koeling te voorkomen). Het horizontale en verticale oppervlak wordt in samenhang met de groenblauwe structuren in de bredere omgeving ingericht en creëert een hoogwaardige habitat voor ten minste gebouw bewonende soorten. Realiseren van nieuw opgaand groen (bomenrijen, bosstroken en bosjes), waarbij rekening wordt gehouden met bezonning van dakvlakken. De elementen in de openbare ruimte als kruisingen van wadi’s en watergangen, straatmeubilair en speeltoestellen worden op elkaar afgestemd en ogen als één familie. Toepassing van natuurlijke materialen in aardse tinten. Het gebied voldoet aan de ‘groennorm’: voor elke woning is 75 m2groen te bereiken binnen 500 meter loopafstand en/of 5 km fietsafstand. De overgang van de tuin naar de omgeving en openbare ruimte wordt vormgegeven met natuurlijk groen. Schuttingen zijn niet toegestaan, takkenrillen zijn toegestaan als erfafscheiding. Ruimte reserveren in de openbare ruimte voor gescheiden afvalinzameling.
+
Autoluwe buurt. Geclusterde parkeervoorzieningen (parkeerkoffers) aan de randen van de wijk / buurt, gecombineerd met opwek van zonne-energie en emissieloze deelmobiliteit. Waar mogelijk wordt halfverharding toegepast. Laadpunten voor elektrische auto’s en deelauto’s op de parkeerplaatsen. Bij vrijstaande woningen en 2-onder-1-kap woningen is ruimte voor één parkeerplek per woning. Parkeerplekken voor rijwoningen en appartementen, eventuele tweede auto’s (van bewoners van vrijstaande woningen en 2-onder-1 kap woningen) en bezoekers zijn geclusterd aan de randen van het gebied en “verstopt” in groen. Korte fiets- en voetgangersverbinding met het centrum / voorzieningen (sneller dan met de auto).
Natuur en waterberging en klimaatadaptatie
+ + + +
In het plangebied wordt 50% (circa 450 mm in ‘normale’ jaren) van de jaarlijkse neerslag geïnfiltreerd. Waterberging in wadi’s en groenstructuren. Tenminste 50% schaduw in het plangebied op de hoogste zonnestand voor verblijfsplekken en gebieden waar langzaam verkeer zich verplaatst. Natuur als bloemrijke graslanden, ruigte, (behoud bestaande) houtsingel en ruimte voor bomen. Nieuwe bomenrijen langs de stroken.
Nutsvoorzieningen en Energie
+ + +
Transformatorhuisjes zijn meeontworpen in de architectuur van het sfeergebied. Gebouwen moeten passen qua beeldkwaliteit in het betreffende sfeerdeelgebied. Duurzame openbare verlichting.
Woningen
+ + + + + +
Zadeldak (of samengestelde kap) om goede ruimte te bieden voor PV-cellen. Andere kapvorm en/of dakhelling mogelijk indien dit gecombineerd wordt met een gras- of sedumdak. PV-cellen (zonnepanelen) bij voorkeur geïntegreerd in de kap of gecombineerd met een gras- of sedumdak. Rekening houden met ruimte voor bodemlussen voor warmtesysteem. Goede zonoriëntatie en mogelijkheden bieden voor passieve zonne-energie. Bij plat dak PV-cellen en/of een sedumdak (dit zorgt voor isolatie van de woning, voorkomt opwarming van de panelen en zorgt voor biodiversiteit). Laadpaal op de oprit mogelijk maken, paal integreren in tuin-ontwerp of architectuur woning. Natuurinclusief bouwen: benut kansen voor nestgelegenheden voor vogels en vleermuizen.
+ + +
+ + Circulariteit
+ + +
De woningen worden zoveel mogelijk opgebouwd uit natuurlijke en/of recyclebare materialen. Toepassing van Biobased bouwmateriaal wordt gestimuleerd. Al het vrijkomend materiaal (sloop maar ook hout en organisch materiaal) wordt zoveel mogelijk hergebruikt (binnen het gebied). Hergebruikt bouwmateriaal mag in overleg met het kwaliteitsteam afwijken van gewenste kleurstelling van het sfeergebied.
17
3.2 Doorsnede sferen In Slagharen Noord is er gekozen om het gebied onder te verdelen in 3 sferen. De sferen bieden een eigen kwaliteit aan het straatbeeld dat in zijn geheel een samenhangende beleving vormt dat past bij de identiteit van de plek, en van Slagharen. De verschillende sfeergebieden, onderverdeeld in een rechthoekige verkaveling, zijn waarneembaar vanaf de Weverijweg.
‘C
Wonen in het hof ‘A
B
C
Eenduidige architectuur met een kleinschalige dorpse uitstraling. A
‘B
A
Locatie doorsnedes Slagharen Noord (bron: BügelHajema Adviseurs) 18
A’
Doorsnede ‘Wonen in het hof’ (bron: BügelHajema Adviseurs)
Elke sfeer creëert een eigen plek maar zijn onderling naadloos verbonden.
Deze worden onderling verbonden door de woningen (wonen aan het
Door de sferen ontstaat er een gevarieerd en kwalitatief straatbeeld dat
lint) dat is geïnspireerd op de historisch gegroeide lintbebouwing van
past bij de identiteit van Slagharen, maar wel zijn eigen karakter heeft.
Slagharen, dit verbindt de gebieden aan elkaar. Een adaptieve groene
Het wonen aan het hof en het wonen op het erf kan worden gezien als
openbare ruimte voegt alle sferen naadloos samen tot één buurt.
plekken met een specifiek dorps karakter.
Wonen aan het lint
Wonen op het Herenerf
Nieuw erf: ‘Boerderij met opstallen’.
Divers en dorps karakter met verschillende architecturen en materialen.
B
B’
Doorsnede ‘Wonen aan de strook’ (bron: BügelHajema Adviseurs)
C
C’
Doorsnede ‘Wonen op het Herenerf’ (bron: BügelHajema Adviseurs) 19
3.3 Wonen in het hof Sfeer
Erfafscheidingen
Ieder hof krijgt een eigen herkenbare sfeer. De sfeer binnen de hofjes
Erfafscheidingen passen bij de groene uitstraling van het gebied. Deze
draagt bij aan het dorpse karakter van Slagharen. Dit gebied wordt
zijn uitgevoerd door middel van hagen (inheemse beplanting). De hagen
gekenmerkt door de eenheid in kleur en materiaal. De woningen geven
dragen bij aan de eenheid van de plek en versterkt de samenhang van
een kleinschalig karakter aan de plek waarin de architectuur zichtbaar op
de architectuur en de openbare ruimte. Het toepassen van schuttingen,
elkaar is afgestemd. De eenheid en kleinschalige opzet geeft een intieme
hekwerken of muren grenzend aan de openbare ruimte wordt vermeden.
sfeer aan de hofjes.
Achtererven grenzend aan het landelijke gebied zijn omzoomd door gemengde losse struweelhagen, welke zorgen voor versterking van de
Bebouwing
biodiversiteit en schuilplekken voor egels en andere fauna.
Het hoofdmateriaal van de bebouwing heeft een samenhangende rode kleur of hout dat met een eenvoudige detaillering wordt verbijzonderd.
Specifieke regels
De daken hebben een dakoverstek dat diepte en detaillering geeft aan
+
De bebouwing is (overwegend) in een strakke rooilijn aan de weg gesitueerd.
het straatbeeld.
+
Het hoofdmateriaal heeft rode of aardse tinten of combinaties met hout.
+
Het hof grenzend aan de rondweg aardse tinten toepassen als overgang naar het landelijke
Om het kleinschalige karakter te versterken, begint de goothoogte bij twee-onder-een-kap-woningen en de vrijstaande bebouwing op de eerste verdieping. Ondergeschikte delen van de goot kunnen qua
gebied. +
In zuidelijk gelegen hof kunnen accenten worden uitgevoerd in wit of antractiet / zwart.
+
Hergebruikt bouwmateriaal mag in overleg met welstand afwijken van gewenste kleurstelling
hoogte afwijken. De nokrichting van de daken is evenwijdig of loodrecht +
Vrijstaande woningen zijn voorzien van een zadel- of mansardedak.
+
Enkele ondergeschikte accenten in de kap zijn mogelijk.
+
Een dakkapel of dakopzet is meeontworpen met het hoofdgebouw.
+
Dakbekleding door middel van dakpannen in antraciet of gras- / sedumdak.
Rijwoningen hebben een zadeldak met de nok evenwijdig aan de weg.
+
Zadeldaken worden voorzien van zonnepanelen (PV-cellen), bij voorkeur indaksysteem.
Enkele ondergeschikte accenten in de kap zijn mogelijk.
+ +
Daken hebben een dakhelling van 45° - 60°, of lager in geval van sedum- of grasdak. In principe voorzijde naar groen hof en achterzijde naar parkeerhof daar waar dit grenst aan
georiënteerd op de openbare weg. De voorgevel is representatief aan de zijde van de openbare weg en op beeldbepalende plekken en is voorzien van grote gevelopeningen.
De voorgevel van elk type bebouwing is representatief georiënteerd op de
20
van het sfeergebied.
doorgaande wegen (zie afbeelding geveloriëntatie / hoekaccenten).
weg, op de hoeken worden blinde gevels vermeden door gevelopeningen.
+
Gevelopeningen op de hoeken van de bebouwing (zie ,,).
De eenheid kan ook worden teruggevonden in de positionering van de
+
Aan- en bijgebouwen zijn afgestemd op het hoofdgebouw.
bebouwing. Deze zijn in een strakke rooilijn aan de weg gepositioneerd.
+
Groene erfafscheiding: voortuin lage hagen, achtertuin haag of klimop (alles inheems).
21
3.4 Wonen aan het lint Sfeer
Erfafscheidingen
Het gebied ‘wonen in de strook’ krijgt een divers en dorps karakter.
Erfafscheidingen passen bij de groene uitstraling van het gebied. Deze zijn
Het gebied wordt gekenmerkt door verschillende architecturen en
uitgevoerd door middel van hagen en erfbeplanting. Het toepassen van
dakconstructies. Het materiaalgebruik sluit aan bij zowel het rode van
schuttingen, hekwerken of muren wordt vermeden.
Het Hof als het meer landelijke van het Herenerf (grijze en witte kleuren eventueel toevoeging van hout of riet). Aan de hoeken is specifiek extra
Achtererven grenzend aan het landelijke gebied zijn omzoomd door
aandacht geschonken in de architectuur en detaillering.
gemengde losse struweelhagen, welke zorgen voor versterking van de biodiversiteit en schuilplekken voor egels en andere fauna.
Bebouwing In het lint wordt er voor de vrijstaande woningen en de twee-ondereen-kap-woningen gebruik gemaakt van verschillende architecturen, materialen en kapconstructies. Dit betekent dat woningen met een zelfde hoofdmateriaal in dezelfde kleurstelling niet naast elkaar staan en er niet meer dan twee woningen naast elkaar staan met een identieke of vergelijkbare dakconstructie.
Specifieke regels +
Een kleine verspringing in de rooilijn van de bebouwing is toegestaan.
+
Woningen hebben een dakhelling van minimaal 45°, of lager in geval van sedumdak (met zonnepanelen).
De woningen zijn niet in een rechte lijn aan de weg geschakeld, maar zijn in een verspringende rooilijn gepositioneerd op de kavel. Verspringing in positionering draagt bij aan een dorps beeld.
22
+
Vrijstaande woningen zijn voorzien van een zadeldak.
+
Zadeldaken worden voorzien van PV-cellen, bij voorkeur indaksysteem.
+
Bebouwing met eenzelfde hoofdmateriaal staan niet naast elkaar.
+
Bebouwing met eenzelfde dakconstructie staan niet naast elkaar.
+
Gevelopeningen naar de openbare weg.
+
Aan- en bijgebouwen zijn afgestemd op het hoofdgebouw.
+
Groene erfafscheiding: voortuin lage inheemse hagen, achtertuin haag of klimop.
+
Takkenrillen zijn toegestaan als erfafscheiding.
23
3.5 Wonen op het Herenerf Sfeer
Erfafscheidingen
Het Herenerf zorgt voor een overgang tussen het meer landelijk gebied
Hagen worden toegepast als erfafscheidingen waar het perceel de
en het dorp. De Herenboerderij vormt een herkenbare markering van de
openbare ruimte raakt, passend bij een ‘boerenerf’. Op het erf staat een
rand van de nieuwe wijk en het hoofdgebouw heeft een statige uitstraling.
grote boom (of groep) van de 1e of 2e orde in een inheemse soort.
De overige bebouwing heeft een schuuruitstraling en is in kleur en vorm ondergeschikt aan de Herenboerderij. Het gehele erf is zichtbaar een
Het erf als geheel wordt ontworpen door middel van een inrichtingsplan.
eenheid dat in kleur en materiaal op elkaar is afgestemd.
Dit zorgt voor een ruimtelijke samenhang van de bebouwing en het erf dat dat de bouwvolumes verbindt. Hierin wordt het gebruik van het mandelig
Bebouwing
terrein, duurzame erfinrichting en parkeren in opgenomen.
De Herenboerderij heeft een statige hoofdwoning met daarachter ‘schuren’ in de vorm van rijwoningen en 2/1-kapwoningen. De herenboerderij wordt opgedeeld in appartementen. Het hoofdgebouw is uitgevoerd in een ander materiaal dan de ‘schuren’. Zo wordt er onderscheid tussen gemaakt tussen beide volumes dat als geheel wel een eenheid vormen.
Specifieke regels +
in baksteen (rode of aardetint) of gestuct (niet wit). +
De rij schuurwoning heeft een eenvoudige vorm van een enkele bouwlaag met een zadeldak of wagenloodskap. De voorgevel is op het mandelig
De overige bebouwing heeft een schuuruitstraling en is in kleur en vorm ondergeschikt aan het voorhuis van de Herenboerderij. Materiaal in baksteen (aardse donkere tint) of hout (houtkleur, antraciet of zwart).
+
Het volume van het voorhuis is in een ander materiaal vorm gegeven.
+
Woningen hebben een dakhelling van minimaal 30°- 45°.
+
Baksteen wordt aangevuld met natuurlijke materialen zoals zwart en naturel hout of riet.
De twee-onder-een-kap-woning heeft ook een eenvoudig schuurachtige
+
Gevelopeningen naar het mandelig terrein.
vorm met een zadeldak. Parkeren gebeurt onder dezelfde kap als de
+
Bij twee-onder-een-kappers vindt parkeren onder hetzelfde dak plaats als de woning (tussenin
terrein georiënteerd. De nok van de kap loopt evenwijdig aan dit terrein.
woning (tussenin of op de koppen).
24
De Herenboerderij vormt een herkenbare markering van de rand van de nieuwe wijk. Materiaal
of op de koppen). +
Groene erfafscheiding (inheems plantmateriaal): voortuin lage hagen, achtertuin haag of klimop.
+
Takkenrillen zijn toegestaan als erfafscheiding.
25
4. Openbare ruimte Groenstructuur De landschappelijke ondergrond wordt vertaald in een rechtlijnige groen-, water- en wadi structuur. Het openbaar groen is ingericht als natuurlijke
Bomenrijen
Groen parkeren
kruidenrijke gras- en struweelzones en wadi’s met flauwe hellingen. Gevarieerde bomenlanen langs de hoofdontsluiting zorgen voor een structurerend element in de wijk dat de verschillende sfeer gebieden samen brengt. De combinatie van verschillende (dracht)boormsoorten
Natuurlijk spelen
zorgen voor versterking van de biodiversiteit en instandhouding van
Wadi’s
insecten. Wateropvang in wadi’s Een stelsel van wadi’s met flauwe hellingen verzorgt de opvang van regenwater. De grotere warterpartijen in het midden en ten zuiden van de wijk bufferen de piekafvoer. Er wordt een goede balans gezocht tussen de benodigde oppervlakte aan watergangen en groen. Bewegen en spelen De toegankelijkheid van de openbare ruimte voor kinderen en ouderen verdient extra aandacht. Kinderen moeten veilig kunnen spelen en
+
Wadi-structuur begeleidt de stroken.
+
Bomenrijen (bestaande uit diverse soorten) langs de stroken.
+
Natuur als bloemrijke graslanden, ruigte, (behoud bestaande) houtsingel en ruimte voor bomen.
+
De openbare ruimte daag uit om te spelen en te bewegen voor alle leeftijdsgroepen en is in het groen.
+
Opritten en parkeerplaatsen in waterdoorlatende verharding, zoals gras(beton)tegel.
+
Parkeren zoveel mogelijk ‘geclusterd en uit het zicht’, in groen omrande parkeerkoffers.
speelruimte in het groen dichtbij huis. Ouderen blijven steeds langer
+
Laadpunten voor elektrische auto’s en deelauto’s op de parkeerplaatsen.
zelfstandig wonen. Daarom dient, naast de woningvoorraad, ook de
+
Hemelwater infiltreert in groen.
+
Inheemse bomen en struiken.
+
Dammen / oversteken van wadi’s hebben dezelfde kleur en vormgeving.
+
Straatmeubilair en speeltoestellen worden op elkaar afgestemd.
+
Toepassing van natuurlijke materialen in aardse tinten.
de beschikking hebben over een diverse, natuurlijke en avontuurlijke
openbare ruimte levensloopbestendig te worden ingericht en ruimte bieden voor ontmoeting.
26
Specifieke regels
27
Literatuur Bronnen afbeeldingen •
Zonnefabriek
•
Orga Architecten
•
Wijnen tegels
•
Leen Bakker
•
Beek Bouwmeesters
•
Lamberink
•
Steenhandel Geurds
•
1til1landskab
•
Staton
•
•
Columbus Magazine
•
Simply at home
•
Katja Keuchenius
•
Brabant.nl
•
Florum
•
Stoete
•
Verheij
•
Milieu centraal
•
Het Groene Loket
•
ArchiExpo
•
•
Midden Nederland Makelaars
•
Tuintechniek.be
•
Laplab
•
Hotel Witte Veen
•
De Kleine Belties
•
Nanda Sluijsmans
•
Bierman Henket
•
Loovelden
•
Funda
•
Wonen in Den Haag
•
Cultuurlogies
•
Sedum Dakbedekking
•
Oosterhout Architecten
•
Marlux ecoline
•
Paas BV
•
Tuinaannemer.be
•
Compagnie du Paysage
•
Markiezaten
•
BügelHajema Adviseurs
•
Laatunietverrassen.nl
•
Nieuwbouw Doetinchem
•
Nieuwe oogst
•
Felsch Architecten
•
Enkel
•
Plegt Vos