Document · PDF

Bijlage 2 Toelichting programma's raad

gemeenteraad 2 juni 2026, gemeente HardenbergBij agendapunt: Meibrief 20266.968 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Bijlage 2

TOELICHTING

Datum 20 april 2026

2 Programma's

2.1 Programma 1 Ruimtelijk Hardenberg 2.1.1 Toelichting

Autonome ontwikkelingen

Areaaluitbreiding 2026 - onderhoud en beheer openbare ruimte In de begroting gebruiken we een berekeningssystematiek om de budgetten voor onderhoud en beheer van de openbare ruimte te compenseren voor areaaluitbreiding. De omvang van de openbare ruimte is sterker toegenomen dan bij de opstelling van de begroting 2026 werd verondersteld en daarom vindt een correctie plaats van € 131.900. Dekking kan plaatsvinden uit de stelpost Lonen en Prijzen. Klein onderhoud gebouwen De afgelopen jaren zien we structureel hogere kosten voor het klein onderhoud aan de gemeentelijke gebouwen. Oorzaken liggen onder andere in het doorschuiven van renovaties in de jaren om diverse redenen waardoor er meer uitval is wat hersteld moet worden en duurdere onderhoudscontracten omdat installaties zijn aangepast met verduurzamingsmaatregelen. Om de budgetten in lijn te brengen met de verwachte kosten, verrekenen wij dit met de stelpost Lonen en Prijzen. De budgetten staan over meerdere programma's.

Verhoging dotatie voorziening groot onderhoud Om de Voorziening groot onderhoud gebouwen op peil te houden moet de dotatie structureel verhoogd worden met € 167.500 (nadeel). De verhoging ontstaat door prijspeilstijgingen en actualisatie van de onderhoudsplannen van het gemeentelijk vastgoed. Zoals onder andere het verwerken van het Resultaatgericht Schilderen. Voorziening Groot onderhoud – aanpassing dotatie Om de Voorziening Groot onderhoud op peil te houden moet de dotatie dit jaar incidenteel verhoogd worden met € 167.500 (nadeel). De jaarlijkse (structurele) dotatie wordt meegenomen in de Perspectiefnota. De verhoging ontstaat door prijspeilstijgingen en actualisatie van de onderhoudsplannen van het gemeentelijk vastgoed. Zoals onder andere het verwerken van het Resultaatgericht Schilderen. Dekking kan plaatsvinden uit de stelpost Lonen en Prijzen.

Mutaties bestaand beleid

Subsidiebudget Gezonde Schoolpleinen Het subsidiebudget voor Gezonde Schoolpleinen verlagen we dit jaar met een bedrag van €25.000. Dit bedrag verrekenen we met de hogere uitgave voor deze subsidie op de jaarrekening 2025. Het subsidieplafond die voor deze regeling is vastgesteld voor de periode 2023-2026 blijft hierdoor gelijk.

2.1.2 Middelen Onderstaande tabel toont de ontwikkeling van de saldi van dit programma vanaf de primitieve begroting 2026 tot en met de vaststelling van deze Meibrief. Daaronder staan twee tabellen met de ontwikkeling van de lasten en baten per taakveld binnen dit programma. De reservemutaties zijn in elke tabel afzonderlijk weergegeven. Naast de waarden uit de primitieve begroting vindt u in de kolommen per taakveld het totaal van de mutaties op dit programma zoals die na vaststelling van de primitieve begroting tot en met de raadsvergadering van 14 april 2026 zijn verwerkt in begrotingswijzigingen. De voorlaatste kolom toont de financiële gevolgen van de wijzigingen die ter vaststelling zijn aangeboden in deze Meibrief. In de laatste kolom vindt u het totaal na vaststelling van deze nota. Tabel: Saldo Programma Bedragen x €1.000

Ruimtelijk Hardenberg Saldo voor reservemutaties Saldo reservemutaties Saldo inclusief reservemutaties

Primitieve Wijzigingen Wijzigingen begroting voor Meibrief Meibrief

Tot en met Meibrief

-31.829

-1.805

-735

-34.370

-31.829

-1.805

-735

-34.370

-31.829

-1.805

-735

-34.370

Primitieve Wijzigingen Wijzigingen begroting voor Meibrief Meibrief

Tot en met Meibrief

Tabel: Lasten per taakveld Bedragen x €1.000

2.1

Verkeer en vervoer

-18.358

-126

-611

-19.095

2.2

Parkeren

-1.830

-57

-1.887

2.3

Recreatieve havens

-90

-30

-120

2.4

Economische havens en waterwegen

-34

-10

-44

2.5

Openbaar vervoer

-122

-115

5.7

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

-9.534

-432

-237

-10.203

-684

-4

-688

8.1

Ruimte en leefomgeving

-1.856

-402

-2.258

8.2

Grondexploitatie (niet-bedrijventerrein)

-703

8.3

Wonen en bouwen

-4.743

-1.245

-203

-6.191

-37.955

-1.805

-1.543

-41.304

-37.955

-1.805

-1.543

-41.304

7.5

Begraafplaatsen en crematoria

Saldo voor reservemutaties Saldo reservemutaties Saldo inclusief reservemutaties

Tabel: Baten per taakveld Bedragen x €1.000

2.1

Verkeer en vervoer

2.2

Primitieve Wijzigingen Wijzigingen begroting voor Meibrief Meibrief

Tot en met Meibrief

540

577

Parkeren

2.3

Recreatieve havens

2.4

Economische havens en waterwegen

5.7

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

1.063

150

1.213

Begraafplaatsen en crematoria

581

8.1

Ruimte en leefomgeving

219

411

630

8.3

Wonen en bouwen

3.706

200

3.906

6.126

808

6.934

6.126

808

6.934

7.5

Saldo voor reservemutaties Saldo reservemutaties Saldo inclusief reservemutaties

2.2 Programma 2 Economisch en recreatief Hardenberg 2.2.1 Toelichting

Autonome ontwikkelingen Klein onderhoud gebouwen

De afgelopen jaren zien we structureel hogere kosten voor het klein onderhoud aan de gemeentelijke gebouwen. Oorzaken liggen onder andere in het doorschuiven van renovaties in de jaren om diverse redenen waardoor er meer uitval is wat hersteld moet worden en duurdere onderhoudscontracten omdat installaties zijn aangepast met verduurzamingsmaatregelen. Om de budgetten in lijn te brengen met de verwachte kosten, verrekenen wij dit met de stelpost Lonen en Prijzen. De budgetten staan over meerdere programma's.

Mutaties bestaand beleid

Financiële ondersteuning TSH * Turn- & Sportcentrum Hardenberg (TSH) is gehuisvest in een voormalig bedrijfspand nabij de haven in Hardenberg. De gemeente onderzoekt of een voorziening voor TSH gecombineerd kan worden met een nog te bouwen binnensportaccommodatie. Nu TSH de komende jaren op dit pand is aangewezen, zijn enkele investeringen in het gebouw en de vervanging van afgekeurde toestellen in verband met de veiligheid onvermijdelijk. Wij hebben besloten aan TSH in 2026 een eenmalige bijdrage beschikbaar te stellen van € 70.000 voor verbeteren van de huisvesting en de vervanging van afgekeurde toestellen. Deze eenmalige bijdrage te dekken via de algemene middelen. Wij hebben besloten aan TSH in 2026 een bijdrage van € 33.000 beschikbaar te stellen ter ondersteuning van de exploitatie. Deze bijdrage ten laste te brengen van de bestaande middelen. Een voorstel voor ondersteuning voor de jaren 2027-2030 wordt meegenomen in de integrale afweging van de Perspectiefnota 2027. Collegebesluit 16 december 2025 (zaaknr.1119332). Regiodeal Vrije tijd en verhalen van het landschap Vanuit de Regiodeal Vrije tijd en verhalen van het landschap coördineert de gemeente enkele projecten zoals de Kotermeerstal, Ommerschans en Jubileumjaar Slag bij Ane. Hiervoor ontvangt de gemeente subsidie. Aan andere projecten draagt de gemeente via cofinanciering bij.

De lasten en baten voor deze Regiodeal ramen wij nu. Budgetmutaties over programma's heen is een raadsbevoegdheid en wordt daarom hier gemeld.

2.2.2 Middelen Tabel: Saldo Programma Bedragen x €1.000

Economische en recreatief Hardenberg Saldo voor reservemutaties Saldo reservemutaties Saldo inclusief reservemutaties

Primitieve Wijzigingen Wijzigingen begroting voor Meibrief Meibrief

Tot en met Meibrief

-22.311

-1.817

-556

-24.684

-22.311

-1.817

-556

-24.684

-22.311

-1.817

-556

-24.684

Primitieve Wijzigingen Wijzigingen begroting voor Meibrief Meibrief

Tot en met Meibrief

Tabel: Lasten per taakveld Bedragen x €1.000

3.1

Economische ontwikkeling

-2.809

-288

-3.097

3.2

Fysieke bedrijfsinfrastructuur

-660

3.3

Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

-1.130

-864

-12

-2.007

3.4

Economische promotie

-1.108

-34

-1.133

5.1

Sportbeleid en activering

-2.068

-209

-200

-2.478

5.2

Sportaccommodaties

-14.729

-55

-319

-15.102

5.3

Cult.presentatie, -productie en -partic.

-3.653

-18

-1.221

-4.892

5.4

Musea

-33

-15

-3

-51

5.5

Cultureel erfgoed

-552

-7

-548

5.6

Media

-2.062

-39

-2.101

-28.144

-1.901

-2.025

-32.070

-28.144

-1.901

-2.025

-32.070

Saldo voor reservemutaties Saldo reservemutaties Saldo inclusief reservemutaties

Tabel: Baten per taakveld Bedragen x €1.000

3.1

Economische ontwikkeling

3.2

Fysieke bedrijfsinfrastructuur

3.3

Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

3.4

Primitieve Wijzigingen Wijzigingen begroting voor Meibrief Meibrief

Tot en met Meibrief

331

252

282

Economische promotie

2.251

-5

2.246

5.1

Sportbeleid en activering

316

375

5.2

Sportaccommodaties

1.875

-6

1.868

5.3

Cult.presentatie, -productie en -partic.

1.113

1.144

2.257

5.5

Cultureel erfgoed

5.833

1.468

7.386

5.833

1.468

7.386

Saldo voor reservemutaties Saldo reservemutaties Saldo inclusief reservemutaties

2.3 Programma 3 Duurzaam Hardenberg 2.3.1 Toelichting

Autonome ontwikkelingen Decembercirculaire 2025

De decembercirculaire 2025 bevat mutaties in de omvang van de algemene uitkering (AU). De uitkeringsfactor voor 2026 stijgt ten opzichte van de septembercirculaire 2025 van 1,490 naar 1,491, een voordeel van € 243.000. Daarnaast is € 145.000 toegevoegd om uitvoering te kunnen geven aan taken op het gebied van klimaat- en energiebeleid. Het voordelige effect voor Hardenberg is € 98.000 in 2026. Eindafrekening ROVA 2025 De betaalde voorschotten aan het ROVA zijn verrekend met de eindafrekening 2025. Hieruit blijkt dat wij €36.000 terugontvangen. Dit wordt jaarlijks verrekend met de voorziening afval. Dit verloopt budgetneutraal en heeft geen effect op het begrotingssaldo. Meeropbrengst afvalstoffenheffing Door de overgang naar een nieuwe belastingapplicatie kon er bij de jaarrekening geen goed beeld worden gegeven van het aantal ledigingen. De verwachting was dat de begroting 2025 gerealiseerd werd. Gebleken is dat er meer aanbiedingen zijn geweest dan begroot. Dit omvat een bedrag van € 65.000 en wordt verrekend met de voorziening afval. Dit verloopt budgetneutraal en heeft geen effect op het begrotingssaldo. Omgevingsdienst De Ontwerpbegroting 2027 van de Omgevingsdienst toont aan dat de bijdrage van de gemeente Hardenberg € 2.412.422 bedraagt. Geraamd voor 2027 is echter € 2.297.000, een verschil van € 115.422.

Een en ander heeft te maken met de volgende elementen: Regionaal meetprogramma. Gebleken is dat overheden en omgevingsdiensten nog onvoldoende systematisch en onafhankelijk meten, waardoor risico’s voor omwonenden niet altijd goed kunnen worden onderbouwd. Hiervoor is € 100.000,- opgenomen in de begroting. Om in het gehele werkgebied uniform en consistent met (uitvoering en beoordeling van) metingen om te gaan, wordt dit programma structureel verankerd. Ook bemonstering en analysecapaciteit in het kader van de KRW is hierin meegenomen. De Europese Kaderrichtlijn Water; deze verplicht Nederland uiterlijk in 2027 te voldoen aan de doelen voor een goede waterkwaliteit. Indirecte lozingen – lozingen van bedrijfsafvalwater op het riool die via de rioolwaterzuivering in het oppervlaktewater terechtkomen – vormen hierbij een belangrijk risico. Er is hiervoor c.a. € 300.000,- gereserveerd. Weerstandvermogen - borging en bijsturen. Vanuit de nota weerstandsvermogen wordt het noodzakelijk geacht om de buffer te |versterken. Er is € 51.000,- extra opgenomen om voldoende financieel weerbaar te blijven. Het uurtarief gaat met € 1.- omhoog. Overheadkosten. De overheadkosten nemen in 2027 met c.a. € 895.000,- toe. dit wordt veroorzaakt door loon- en prijsindexatie, rode spoor (innovatie- en opleidingsbudget), autonome ontwikkeling en het ophogen van het weerstandsvermogen.

Mutaties bestaand beleid

Diverse budgetneutrale wijzigingen Riolering Omdat wij penvoerder zijn van het Samenwerkingsverband Noordelijke Vechtstromen hebben we vanuit deze rol zowel uitgaven als inkomsten. In totaal gaat het hierbij om € 480.000. Daarnaast realiseren wij jaarlijks een aantal huisaansluitingen die we weer doorfactureren aan de aanvragers. In totaal gaat het hierbij om ca € 40.000. We stellen voor om deze bedragen in de begroting te verwerken. Een en ander is budgettair neutraal. Diverse subsidies In het kader van de regiodeal zijn diverse subsidieaanvragen gehonoreerd. Het gaat om subsidieaanvragen voor de ‘Groene Bijdrageregeling‘ (€ 20.000), de ‘Pilot drinkwaterbesparing’ (€ 155.000), Samen voor Biodiversiteit (€ 91.000) en Bereikbaarheid in Kernen en Buitengebied Vechtdal (€ 84.000). Daarnaast hebben we ook nog vanuit andere regelingen inkomsten weten te genereren, nl Provincie Overijssel (€ 20.000 voor de Pilot Drinkwaterbesparing en € 103.670 voor vergroten biodiversiteit). Daarnaast is er voor biodiversiteit nog € 117.000 beschikbaar vanuit de vorige regiodeal. We stellen voor deze bedragen in de begroting te verwerken. De wijziging is budgettair neutraal. Kolken reinigen In 2025 is het reinigen van kolken opnieuw aanbesteed. Als gevolg van stijgende prijzen viel deze aanbesteding wat hoger uit dan het huidige contract.

We stellen daarom voor om vanuit de voorziening een bedrag van € 24.000 structureel extra beschikbaar te stellen voor het reinigen van kolken. De wijziging is daarmee kostenneutraal. Onderzoek foutieve aansluitingen Rheeze-Diffelen In de jaarrekening 2025 hebben we gemeld dat we voor 2025 onderzoek hadden ingepland naar foutief op de riolering aangesloten oppervlak in het gebied Rheeze – Diffelen – Grote Beltenweg. Vanwege moeizame communicatie met een aantal stakeholders konden we dit in 2025 echter niet helemaal uitvoeren. Om deze reden is een bedrag van € 67.000 teruggestort in de voorziening. Het onderzoek hebben we uitgevoerd in het eerste kwartaal van 2026. We stellen voor het bedrag van € 67.000 vanuit de voorziening weer beschikbaar te stellen. De wijziging is daarmee budgetneutraal.

2.3.2 Middelen Tabel: Saldo Programma Bedragen x €1.000

Duurzaam Hardenberg Saldo voor reservemutaties Saldo reservemutaties Saldo inclusief reservemutaties

Primitieve Wijzigingen Wijzigingen begroting voor Meibrief Meibrief

Tot en met Meibrief

686

-1.885

-35

-1.234

686

-1.885

-35

-1.234

686

-1.885

-35

-1.234

Primitieve Wijzigingen Wijzigingen begroting voor Meibrief Meibrief

Tot en met Meibrief

Tabel: Lasten per taakveld Bedragen x €1.000

7.2

Riolering

-7.342

-430

-7.772

7.3

Afval

-6.200

-65

-6.265

7.4

Milieubeheer

-5.805

-1.885

-145

-7.835

Saldo voor reservemutaties

-19.348

-1.885

-640

-21.873

-19.348

-1.885

-640

-21.873

Primitieve Wijzigingen Wijzigingen begroting voor Meibrief Meibrief

Tot en met Meibrief

Saldo reservemutaties Saldo inclusief reservemutaties Tabel: Baten per taakveld Bedragen x €1.000

7.2

Riolering

10.037

540

10.577

7.3

Afval

7.917

7.982

7.4

Milieubeheer

2.080

Saldo voor reservemutaties

20.034

605

20.639

20.034

605

20.639

Saldo reservemutaties Saldo inclusief reservemutaties

2.4 Programma 4 Sociaal Hardenberg 2.4.1 Toelichting

Autonome ontwikkelingen Klein onderhoud gebouwen

Semi open house Huishoudelijke ondersteuning De huidige overeenkomsten met Carinova, Beter Thuis Wonen en T-Zorg lopen op 31 december 2026 af. Nieuwe overeenkomsten zijn dus nodig zodat continuïteit van de huishoudelijke ondersteuning geborgd blijft. De uitkomsten van het gedane kostprijsonderzoek zijn voorgelegd aan de aanbieders die deelnamen aan het onderzoek. Dit heeft niet tot reacties of aanpassingen geleid. De nieuwe (hogere) kostprijs betekent een toename in de kosten. Uitvoering Jaarplan 2026 Samen Doen Hardenberg BV Samen Doen (CAO) Het college heeft het jaarplan en de opdracht voor Samen Doen Hardenberg vastgesteld. De gemeente is volledig aandeelhouder van deze uitvoeringsorganisatie voor de gebiedsteams. Als gevolg van de nieuwe CAO-afspraken 2025–2026 nemen de personeelskosten van Samen Doen toe. Hierdoor stijgen de kosten voor de inzet van de gebiedsteams met € 51.000 structureel per jaar. Dekking kan plaatsvinden uit de stelpost Lonen en Prijzen. De kostenstijging betreft een autonome ontwikkeling die voortvloeit uit landelijke arbeidsvoorwaarden. Verhoging Uitvoeringkosten Samen Doen Hardenberg B.V. Op basis van een door het college goedgekeurd voorstel, waarin de benodigde en passende formatie is vastgesteld, wordt de gemeentelijke organisatie verzocht het bijbehorende budget aan Samen Doen Hardenberg BV beschikbaar te stellen.

Het budget is opgebouwd uit drie componenten, te weten het formatiebudget, de inhuur van derden en de bedrijfskosten. Voor de uitvoering van de aan Samen Doen Hardenberg BV opgedragen taken is een formatieomvang van 42,8 fte toegekend. Zaaknummer: 1127729 besluit d.d. 25-11-2025

Mutaties bestaand beleid Budget armoederegisseur

Budget voor de taken armoederegisseur was voorlopig structureel op Minimabeleid begroot. Nu de functie armoederegisseur definitief is ingevuld en de formatie met 1 fte word uitgebreid, stellen wij voor het desbetreffende budget ad €105.000 over te hevelen. Dit is budgetneutraal. Budgetmutaties over programma's heen is een raadsbevoegdheid en wordt daarom hier gemeld.

Dekking uitbreiding formatie Doorstroompunt We krijgen vanaf 1 januari 2026 extra financiële middelen voor de uitvoering van doorstroompunt taken. Deze extra middelen worden ingezet voor de uitbreiding van de formatie doorstroomcoach met 1 fte. Doorstroomcoaches geven uitvoering aan de wettelijke taken die zijn belegd bij het doorstroompunt zoals de uitvoering van de nieuwe wet van school naar duurzaam werk. We krijgen jaarlijks € 91.000 euro extra. Dit is voldoende dekking. Hiermee is het een budget neutrale wijziging. De baten, ter dekking van de loonsom, worden tot nu toe op Leerplicht begroot. Deze worden door middel van een budgetneutrale boeking structureel naar het team WMO en Jeugd overgeheveld. Budgetmutaties over programma's heen is een raadsbevoegdheid en wordt daarom hier gemeld. Implementatie verordening Leerlingenvervoer 2026 Op 13 januari 2026 is de verordening leerlingenvervoer 2026 opnieuw vastgesteld. Voor de implementatie van deze verordening is voor 2026 € 140.000 nodig, met name voor het voeren van vervoersontwikkelingsgesprekken en het opstellen van vervoersontwikkelingsplannen. Daarnaast ontvangen wij door het afschaffen van de eigen bijdrage voor kinderen met een toelaatbaarheidsverklaring (artikel 24 en 25 van de verordening) € 15.000 minder inkomsten in het leerlingenvervoer. Raadsbeluit 13 januari 2026 (zaaknummer 1125396).

Jaarplan 2026 Samen Doen Hardenberg * Het college heeft op 1 oktober 2024 de implementatie van de Aanpak Voorkomen Escalatie (AVE) vastgesteld. Deze aanpak is gericht op het vroegtijdig signaleren en integraal aanpakken van complexe situaties om escalatie in zorg- en veiligheidsproblematiek te voorkomen. Op 25 november 2025 heeft het college de uitvoering van deze aanpak belegd bij Samen Doen. De uitvoering leidt tot extra lasten van € 157.000 per jaar. Voor deze lasten is nog geen structurele dekking opgenomen. De middelen worden daarom betrokken bij de integrale afweging in de Perspectiefnota 2027. Minimabeleid Robuuste Rechtsbescherming Voor de periode van 2021 tot en met 2027 heeft het Rijk middelen toegekend voor de inzet op rechtsbescherming van onze inwoner. Dit budget van het Rijk is ontvangen en op een stelpost geboekt De middelen zijn voor de periode tot en met 2025 begroot en ingezet op de dienstverlening van Raad en Recht. Om deze dienstverlening ook in 2026 en 2027 voort te kunnen zetten is het nodig de middelen à € 75.000 per jaar beschikbaar te stellen. Dit is budgetneutraal. Budgetmutaties over programma's heen is een raadsbevoegdheid en wordt daarom hier gemeld. Subsidie duurzaamheidsmaatregelen omwonendenbudget AZC De omwonenden van het azc aan de Jachthuisweg hebben de beschikking over een omwonendenbudget.

In de afgelopen jaren is dit budget niet opgemaakt omdat een aantal projecten niet van de grond kwamen. De omwonenden hebben nu het plan om dit budget in te zetten voor uurzaamheidsmaatregelen. Wij vragen u hiervoor een bedrag van € 84.241 beschikbaar te stellen. Collegebesluit 16 december 2025 (zaaknr. 1141365). Tijdelijke huisvesting Pro Hardenberg Het oude schoolgebouw van de GBS Albertus Risaeus aan de Zonnehof wordt gedurende de periode mei 2026 tot medio 2027 ingezet voor het huisvesten van Pro H’berg. Pro H’berg gaat in deze periode nieuwbouw plegen op haar eigen locatie aan de Verlengde Korte Steeg 18 in Hardenberg. Om het schoolgebouw tijdelijk geschikt te maken voor de intrek van Pro H’berg is een eenmalige uitgave noodzakelijk ten behoeve van de cv-installatie, herstel lekkage dak e.d. De totale kosten worden geraamd op € 25.000 inclusief btw. Dit incidentele bedrag kan beschikbaar worden gesteld uit de reeds beschikbaar gestelde kredieten voor de uitvoering van het IHP basisonderwijs ad € 43.268.000. Wij stellen u voor dit bedrag over te boeken vanuit het budget IHP basisonderwijs naar het exploitatiebudget voor de huisvesting van het basisonderwijs. Collegebesluit 9 maart 2026 (zaaknr.1169596).

Versterken ondersteuningsstructuur primair onderwijs * De gemeente Hardenberg heeft de huidige ondersteuningsstructuur in het primair onderwijs laten evalueren. De structurele aanwezigheid van de JGZ en de toegang tot jeugdhulp en Wmo via Samen Doen vormen al een belangrijke basis. Daarnaast loopt incidentele inzet via JGZ-spreekuren op enkele scholen en kansencoaches op zeven scholen. Uit de evaluatie blijkt dat op veel scholen de inzet van schoolmaatschappelijk werk wordt gemist. Door schoolmaatschappelijk werk op alle scholen in het primair onderwijs toe te voegen aan de ondersteuningsteams ontstaat een herkenbare, laagdrempelige en toegankelijke basisvoorziening voor alle kinderen, ouders en scholen. Voor het pilotjaar 2026 zijn de kosten geraamd op € 200.000. Deze kosten worden gedekt door een herschikking van bestaande middelen en de middelen beschikbaar uit de Hervormingsagenda Jeugd. Bij de perspectiefnota 2027 wordt het verzoek voorgelegd structurele middelen beschikbaar te stellen. Collegebesluit 25 november 2025 (zaaknr.1128886).

2.4.2 Middelen Tabel: Saldo Programma Bedragen x €1.000

Sociaal Hardenberg Saldo voor reservemutaties Saldo reservemutaties Saldo inclusief reservemutaties

Primitieve Wijzigingen Wijzigingen begroting voor Meibrief Meibrief

Tot en met Meibrief

-84.359

-317

-421

-85.096

-84.359

-317

-421

-85.096

-84.359

-317

-421

-85.096

Primitieve Wijzigingen Wijzigingen begroting voor Meibrief Meibrief

Tot en met Meibrief

Tabel: Lasten per taakveld Bedragen x €1.000

4.1

Openbaar basisonderwijs

-443

-47

-490

4.2

Onderwijshuisvesting

-4.902

-5

-37

-4.944

4.3

Onderwijsbeleid en leerlingzaken

-3.422

329

-5

-3.098

6.1

Samenkracht en burgerparticipatie

-6.239

-263

-197

-6.699

6.23

Toegang en 1e lijnvoorz. Integraal

-5.326

-208

-5.534

6.3

Inkomensregelingen

-22.743

-1.919

-24.632

6.4

WSW en beschut werk

-11.328

-22

-11.350

6.5

Arbeidsparticipatie

-3.427

-71

-3.498

6.60

Hulpmiddelen en diensten (WMO)

-3.248

6.711

Huishoudelijke hulp (WMO)

-6.707

6.712

Begeleiding (WMO)

-4.755

6.713

Dagbesteding (WMO)

-1.545

6.751

Jeugdhulp ambulant lokaal

-17.540

-82

3.158

-14.464

6.762

Jeugdhulp met verblijf regionaal

-5.717

6.763

Jeugdhulp met verblijf landelijk

-888

6.791

PGB WMO

-772

6.792

PGB Jeugd

-512

6.811

Beschermd wonen (WMO)

-1.118

6.821

Jeugdbescherming

-1.302

6.822

Jeugdreclassering

-212

6.92

Coordinatie en beleid jeugd

-3.048

7.1

Volksgezondheid

-3.519

-5

-3.519

-105.665

-2.084

-302

-108.051

-105.665

-2.084

-302

-108.051

Saldo voor reservemutaties Saldo reservemutaties Saldo inclusief reservemutaties

Tabel: Baten per taakveld Bedragen x €1.000

4.2

Onderwijshuisvesting

4.3

Primitieve Wijzigingen Wijzigingen begroting voor Meibrief Meibrief

Tot en met Meibrief

281

Onderwijsbeleid en leerlingzaken

264

-2

-119

143

6.1

Samenkracht en burgerparticipatie

6.3

Inkomensregelingen

16.371

1.770

18.142

6.4

WSW en beschut werk

175

6.5

Arbeidsparticipatie

1.342

6.711

Huishoudelijke hulp (WMO)

704

6.811

Beschermd wonen (WMO)

2.124

21.306

1.768

-119

22.955

21.306

1.768

-119

22.955

Saldo voor reservemutaties Saldo reservemutaties Saldo inclusief reservemutaties

2.5 Programma 5 Dienstverlenend Hardenberg 2.5.1 Toelichting

Autonome ontwikkelingen Klein onderhoud gebouwen

Mutaties bestaand beleid

Huisvesting anderstalige basisschool De OpStap in voormalig schoolgebouw De Expeditie De anderstalige basisschool De OpStap is gesitueerd op de AZC-locatie in Heemserveen in Hardenberg. Vanaf maart 2026 wordt het AZC opgeheven en is de huidige schoollocatie niet meer geschikt voor kinderen. Tijdens ontmanteling van het AZC zal er veel zwaar bouwverkeer plaatsvinden waardoor de locatie te gevaarlijk zal zijn. Bovendien wordt de toekomstige bestemming van deze locatie onderzocht. We hebben met de schoolbesturen Arcade en Chrono gesprekken gevoerd over mogelijke scenario’s voor de huisvesting van De Opstap. Het voormalige schoolgebouw aan de Rembrandtstraat (De Expeditie) wordt als geschikt ervaren. De kosten voor het opknappen van het gebouw, het schoolplein en een aantal maatregelen in het reeds in gebruik zijnde deel, zijn geraamd op € 200.000 incl.btw. Wij stellen u voor deze kosten te dekken uit de rijksbijdrage, die de gemeente in 2024 heeft ontvangen voor het huisvesten van het basisonderwijs aan asielzoekerskinderen. Collegebesluit 2 december 2025 (zaaknr.1136655).

2.5.2 Middelen Tabel: Saldo Programma Bedragen x €1.000

Dienstverlenend Hardenberg Saldo voor reservemutaties Saldo reservemutaties Saldo inclusief reservemutaties

Primitieve Wijzigingen Wijzigingen begroting voor Meibrief Meibrief

Tot en met Meibrief

-15.550

-19

-15.549

-15.550

-19

-15.549

-15.550

-19

-15.549

Primitieve Wijzigingen Wijzigingen begroting voor Meibrief Meibrief

Tot en met Meibrief

Tabel: Lasten per taakveld Bedragen x €1.000

0.1

Bestuur

-4.613

0.2

Burgerzaken

-3.566

0.3

Beheer overige gebouwen en gronden

-2.651

-146

-2.786

1.1

Crisisbeheersing en brandweer

-5.393

-8

-5.400

1.2

Openbare orde en veiligheid

-1.687

-17.910

-154

-18.053

-17.910

-154

-18.053

Primitieve Wijzigingen Wijzigingen begroting voor Meibrief Meibrief

Tot en met Meibrief

Saldo voor reservemutaties Saldo reservemutaties Saldo inclusief reservemutaties Tabel: Baten per taakveld Bedragen x €1.000

0.2

Burgerzaken

1.509

0.3

Beheer overige gebouwen en gronden

474

135

617

1.1

Crisisbeheersing en brandweer

330

1.2

Openbare orde en veiligheid

2.360

135

2.503

2.360

135

2.503

Saldo voor reservemutaties Saldo reservemutaties Saldo inclusief reservemutaties

2.6 Programma 6 Financiën 2.6.1 Toelichting

Autonome ontwikkelingen

Areaaluitbreiding 2026 - onderhoud en beheer openbare ruimte Toelichting onder programma 1. De dekking kan plaatsvinden uit de stelpost Lonen en Prijzen (programma 6). Decembercirculaire 2025 De decembercirculaire 2025 bevat mutaties in de omvang van de algemene uitkering (AU). De uitkeringsfactor voor 2026 stijgt ten opzichte van de septembercirculaire 2025 van 1,490 naar 1,491, een voordeel van € 243.000. Daarnaast is € 145.000 toegevoegd om uitvoering te kunnen geven aan taken op het gebied van klimaat- en energiebeleid. Het voordelige effect voor Hardenberg is € 98.000 in 2026. Klein onderhoud gebouwen De toelichting staat over meerdere programma’s omdat de budgetten onder meerdere programma’s zijn verdeeld. Om de budgetten in lijn te brengen met de verwachte kosten, verrekenen wij dit met de stelpost Lonen en Prijzen (programma 6). Uitvoering Jaarplan 2026 Samen Doen Hardenberg BV De CAO verhoging € 51.000 structureel per jaar. Dekking kan plaatsvinden uit de stelpost Lonen en Prijzen (programma 6). De kostenstijging betreft een autonome ontwikkeling die voortvloeit uit landelijke arbeidsvoorwaarden.

Uitvoering Wet Inburgering de uitvoering van de Wet Inburgering staat nog steeds onder druk door capaciteitsgebrek en structureel onvoldoende financiering. Extra capaciteit is nodig om de kwaliteit te borgen, participatie te versnellen en in te zetten op uitstroom richting werk. Daarom is er besloten om incidenteel budget voor 2 fte inburgeringsconsulenten te verlengen. Zie collegenota 1169528 Voorziening Groot onderhoud – aanpassing dotatie De toelichting staat onder meerdere programma’s. De dekking kan plaatsvinden uit de stelpost Lonen en Prijzen (programma 6).

Mutaties bestaand beleid

Aanpassing loonsombudgetten In het kader van een betere beheersing van de loonsombudgetten van domein Openbaar Gebied dient een aantal budgettair neutrale begrotingswijzigingen te worden doorgevoerd. Budgetmutaties over programma's heen is een raadsbevoegdheid en wordt daarom hier gemeld. Applicatie SSD Project Verbeterpunten Het Maatschappelijk Domein heeft in 2026 en 2027 drie verbeterpunten ten aanzien van de digitalisering, de huidige primaire bedrijfsprocessen en tijdens het gesprek de vastlegging van informatie te vereenvoudigen. Het betreft 3 processen binnen het team Werk en Inkomen. Binnen dit project is een uitbreiding van functionaliteiten binnen de Suite Sociaal Domein van Centric en CompetenSYS noodzakelijk. De uitbreiding richt zich op e-diensten, het Inwonerportaal en het Gesprekskompas. Voor de verdere digitalisering van de processen binnen Werk & Inkomen is een uitbreiding van functionaliteiten binnen de Suite Sociaal Domein noodzakelijk. De structurele (jaarlijkse) kosten hiervan bedragen € 30.000. Dit nadeel wordt met de perspectiefnota 2027 meegenomen. Het Maatschappelijk Domein zal met deze verbeterpunten zo spoedig mogelijk in het jaar 2026 beginnen maar zal zeker nog in het jaar 2027 doorlopen. Daarnaast is er sprake van incidentele implementatiekosten.

Voor de implementatie van de Participatiewet in balans is via de septembercirculaire 2025 een bedrag van circa € 130.000 beschikbaar gesteld. Daarmee kan een substantieel deel van de incidentele project- en implementatiekosten worden gedekt binnen het kader van deze wetsimplementatie. Artificial Intelligence * Een belangrijke ontwikkeling waarin het noodzakelijk is verdere stappen te zetten betreft artificial intelligence (AI). Deze ontwikkeling is vanuit organisatieperspectief nadrukkelijk wenselijk, zowel met het oog op het verhogen van de arbeidsproductiviteit als op het doorvoeren van kwaliteitsverbeteringen. Hiermee wordt beoogd slimmer, efficiënter en toekomstbestendig te kunnen werken. Voor 2026 is hiervoor een bedrag van € 150.000 benodigd. De kosten in 2026 hebben betrekking op de voortzetting van de lopende pilot met ChatGPT, en ook op verdere voorbereiding en scholing gericht op bewustwording en het verantwoord gebruik van AI-toepassingen. Deze inzet is noodzakelijk om de digitale transitie bij te kunnen blijven en op verantwoorde wijze te benutten. De structurele financiële effecten worden betrokken in de perspectiefnota 2027. Budget armoederegisseur De toelichting staat onder programma 4. Dit is budgetneutraal. Budgetmutaties over programma's heen is een raadsbevoegdheid en wordt daarom hier gemeld.

Dekking uitbreiding formatie Doorstroompunt De toelichting staat onder programma 4. Budgetmutaties over programma's heen is een raadsbevoegdheid en wordt daarom hier gemeld.

Digitaal samenwerken * Sinds 2024 wordt gewerkt aan de inrichting en adoptie van digitaal samenwerken. Hiervoor is eerder € 480.000 beschikbaar gesteld. Bij de uitvoering zijn aanvullende, niet voorziene werkzaamheden noodzakelijk gebleken, waaronder het verbeteren van metadata op advies van het Interbestuurlijk Toezicht (IBT). Deze werkzaamheden waren nodig om tot een duurzaam en compliant resultaat te komen en hebben geleid tot een vertraging van circa negen maanden. Deze voortzetting van de bestaande lijn maakt een verlengde inhuur van adoptiespecialisten noodzakelijk (€ 45.000). Daarnaast zijn extra kosten gemaakt voor onder andere de implementatie van Teams Calling (€ 130.000), wat essentieel is voor de samenwerking, de bereikbaarheid en dienstverlening van de organisatie. Via de meibrief wordt voorgesteld om deze aanvullende middelen beschikbaar te stellen, zodat het project in lijn met de doelen kan worden afgerond. Implementatie verordening Leerlingenvervoer 2026 Op 13 januari 2026 is de verordening leerlingenvervoer 2026 opnieuw vastgesteld. Voor de implementatie van deze verordening is voor 2026 € 140.000 nodig, met name voor het voeren van vervoersontwikkelingsgesprekken en het opstellen van vervoersontwikkelingsplannen.

Daarnaast ontvangen wij door het afschaffen van de eigen bijdrage voor kinderen met een toelaatbaarheidsverklaring (artikel 24 en 25 van de verordening) € 15.000 minder inkomsten in het leerlingenvervoer. Raadsbeluit 13 januari 2026 (zaaknummer 1125396). Informatiegestuurd werken * Informatiemanagement is een essentiële schakel binnen de gemeente Hardenberg en vormt de basis voor betrouwbare dienstverlening, zorgvuldige besluitvorming en verantwoord gebruik van data. Het verbindt strategie en uitvoering: van advies en beleidsvorming tot de ontwikkeling van dashboards en het leveren van actuele sturingsinformatie aan management en bestuur. In de afgelopen periode is dit fundament versterkt door het in kaart brengen van informatiebehoeften, het ontwikkelen van een datafundament en het vergroten van het informatiebewustzijn in de organisatie.Om de ingezette ontwikkeling in 2026 te kunnen voortzetten, is een aanvullend budget van € 100.000 benodigd voor software en externe expertise. Deze investering draagt bij aan het wendbaar blijven van de organisatie en versterkt de borging en kwaliteit van de dienstverlening aan inwoners en ondernemers. Minimabeleid Robuuste Rechtsbescherming De toelichting staat onder programma 4. Dit budget van het Rijk is ontvangen en op een stelpost geboekt Dit is budgetneutraal.

Budgetmutaties over programma's heen is een raadsbevoegdheid en wordt daarom hier gemeld.

Op orde brengen parkeerbudgetten Betreft verschuivingen binnen parkeerbudgetten. Budgetmutaties over programma's heen is een raadsbevoegdheid en wordt daarom hier gemeld. Tijdelijke huisvesting Pro Hardenberg De toelichting staat onder programma 4. Wij stellen u voor dit bedrag over te boeken vanuit het budget IHP basisonderwijs (programma 6) naar het exploitatiebudget voor de huisvesting van het basisonderwijs. Collegebesluit 9 maart 2026 (zaaknr.1169596).

Wet Open Overheid (Woo) De Woo verplicht gemeenten om overheidsinformatie openbaar te maken. De wet onderscheidt verschillende informatiecategorieën die gefaseerd verplicht openbaar worden. De gemeente Hardenberg volgt de landelijke fasering en richt per domein de bijbehorende werkprocessen, verantwoordelijkheden en ondersteunende systemen in. Voor de uitvoering van de activiteiten in 2026 is € 110.000 nodig. Tot en met 2026 zijn vanuit het Gemeentefonds middelen beschikbaar gesteld.

2.6.2 Middelen Tabel: Saldo Programma Bedragen x €1.000

Financiën Saldo voor reservemutaties Saldo reservemutaties Saldo inclusief reservemutaties

Primitieve Wijzigingen Wijzigingen begroting voor Meibrief Meibrief

Tot en met Meibrief

126.933

1.332

417

128.682

126.933

1.332

417

128.682

20.059

4.326

413

24.797

146.992

5.658

829

153.479

Primitieve Wijzigingen Wijzigingen begroting voor Meibrief Meibrief

Tot en met Meibrief

Tabel: Lasten per taakveld Bedragen x €1.000

0.4

Overhead

-67.251

-283

-2.272

-69.807

0.5

Treasury

-757

-580

-1.337

0.62

OZB niet-woningen

-946

-931

0.63

Parkeerbelasting

-112

-12

0.8

Overige baten en lasten

-3.565

289

879

-2.397

-72.631

-478

-1.375

-74.484

-8.083

-475

-8.558

-80.714

-953

-1.375

-83.042

Primitieve Wijzigingen Wijzigingen begroting voor Meibrief Meibrief

Tot en met Meibrief

Saldo voor reservemutaties Saldo reservemutaties Saldo inclusief reservemutaties Tabel: Baten per taakveld Bedragen x €1.000

0.4

Overhead

34.616

-435

1.549

35.730

0.5

Treasury

1.727

290

2.017

0.61

OZB woningen

7.808

0.62

OZB niet-woningen

9.386

0.63

Parkeerbelasting

1.675

-82

1.593

0.64

Belastingen overig

0.7

Alg.uitkeringen en ov. uitkeringen GF

144.263

2.037

243

146.543

0.8

Overige baten en lasten

199.563

1.810

1.792

203.166

28.143

4.801

413

33.356

227.706

6.611

2.205

236.521

Saldo voor reservemutaties Saldo reservemutaties Saldo inclusief reservemutaties

3 Kansen en risico's 3.1 Kansen en risico's

Dwangsom De gemeente heeft een last onder dwangsom opgelegd aan het COA voor het overtreden van artikel 5.1, eerste lid onder a van de Omgevingswet vanwege het zonder omgevingsvergunning gebruiken van de opvanglocatie voor de opvang van asielzoekers aan de Jachthuisweg 6d-6e in Heemserveen en voor Opvang Roskampweg 2. In de novemberbrief nemen wij dit financiële effect mee. Borgstelling LOC De gemeente verstrekt een borgstelling van maximaal € 1 miljoen aan de BNG Bank voor de financiering van de verduurzaming van het LOC-gebouw in Hardenberg. Met deze borgstelling wordt het voor C.V. Beheermaatschappij LOC+ mogelijk om een lening aan te trekken voor energiebesparende maatregelen en duurzame energievoorzieningen. De looptijd van de borgstelling bedraagt 4 jaar en sluit aan bij de looptijd van de lening van die de BNG-bank verstrekt. Met deze borgstelling wordt een publiek belang gediend, namelijk het in stand houden en toekomstbestendig maken van een belangrijke maatschappelijke voorziening op het gebied van onderwijs, arbeidsmarkt en talentontwikkeling. De borgstelling leidt niet tot een directe uitgave, maar vormt wel een financieel acceptabel risico voor de gemeente. Dit risico wordt betrokken bij de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing.

Bedrijfsvoering BV - ICT - Suite voor Sociaal Domein Omdat de implementatie van een cloudoplossing risico’s met zich meebrengt voor de aanbesteding van de ICT Suite voor het Sociaal Domein, heeft het CMT besloten de aanbesteding op een later moment uit te voeren. De huidige applicatie blijft daardoor tot en met 2029 on-premise in gebruik. Om de continuïteit van de dienstverlening bij Bedrijfsvoering Maatschappelijk Domein te waarborgen worden aanvullende kosten gemaakt voor software en personele inzet. De definitieve financiële verwerking vindt plaats in de Novemberbrief, op basis van de daadwerkelijk benodigde inzet. Voor de Perspectiefnota 2027–2029 wordt rekening gehouden met extra incidentele lasten van € 75.000 per jaar, bestaande uit: • € 33.000 software • € 42.000 personele inzet Samen Doen Hardenberg B.V. Jaarrekening 2025 De jaarrekening van Samen Doen BV laat over het jaar 2025 zeer waarschijnlijk een positief resultaat zien. Op dit moment is de accountant bezig het definitieve bedrag vast te stellen. In de Novemberbrief zullen we hierop terugkomen. Het geld wat over is zal in de loop van 2026 teruggestort worden naar de gemeente Hardenberg.

BUIG Aan de hand van de voorlopige beschikking 2026, de begroting en het resultaat 2025 en de inhoudelijke trend is een mogelijk tekort op BUIG 2026 te voorzien. Het aantal statushouders dat een uitkering ontvangt groeit. Landelijk gezien groeit ook het aantal jongeren dat een beroep op een bijstandsuitkering. Voor beide doelgroepen geldt dat zij lastiger bemiddelbaar zijn naar werk en dus minder snel uitstromen. In- en uitstroom zijn indicatoren die wij monitoren. Wanneer een eventueel nadeel concreet wordt melden wij dit in de Novemberbrief. WSW (LIV) Bij de jaarrekening 2025 is aan de batenkant al een nadeel van € 57.000 als gevolg van de afbouw van rijksinkomsten in het kader van het Lage-Inkomensvoordeel (LIV) verklaart. Deze regeling wordt landelijk gefaseerd beëindigd, waardoor de gemeente Hardenberg in 2026 minder of geen compensatie van het Rijk ontvangen. Bij de Novemberbrief 2026 gaan we melden hoe hoog het nadeel gaat worden en of het budgetneutraal afgehandeld kan worden. Brandstofprijzen De stijgende brandstofprijzen in Nederland vormen in het voorjaar van 2026 een financieel risico, waarbij het prijsniveau de piek van 2022 inmiddels heeft overschreden.

Dit kan leiden tot hogere lasten binnen de exploitatie (bijvoorbeeld voor vervoer en materieel) en tot overschrijdingen op investeringskredieten, doordat aannemers gestegen kosten (binnen de contractuele afspraken) kunnen doorberekenen aan de gemeente. Voor de leveringskosten van gas en elektriciteit wordt op dit moment geen stijging verwacht, aangezien deze tarieven vooralsnog contractueel zijn vastgelegd. De volatiliteit op de energiemarkt blijft echter een aandachtspunt. Gevel gemeentehuis Als gevolg van de onderhoudstoestand van de gevel van het gemeentehuis zijn erbij de entrees veiligheidsmaatregelen getroffen. Omdat de verwachting is dat deze maatregelen van langere duur zullen zijn wordt de toegankelijkheid en ook de uitstraling nog verbeterd. De gesprekken met de aannemer over het herstel zijn nog niet afgerond. Voor deze gesprekken heeft de gemeente juridische ondersteuning. De kosten die hiermee gemoeid zijn vermelden wij in de komende Novemberbrief. Parkeerinkomsten Het college onderzoekt de mogelijkheden van tariefsaanpassingen, met als doel om op termijn weer budgettair in evenwicht te komen. De financiële consequenties van het verwachte tekort in 2026 worden betrokken bij de Novemberbrief. Uitvoering bestuursdwang sanering grond voormalig drugspand In een langlopende handhavingszaak moet een grondsanering plaatsvinden.

De kosten hiervoor zijn begroot op ongeveer €200.000 (uitvoering, directievoering en toezicht). Getracht wordt de kosten op de overtreders te verhalen. De kans dat de kosten op de overtreders kan worden verhaald, is niet groot. Wel wordt geprobeerd met een ‘decentralisatie-uitkering drugsafval’ een deel van de kosten vergoed te krijgen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16897808/1