Beleidskader inclusie
Tekst van het document
Beleidskader inclusie 2020 - 2023
4
Hardenberg
Met z’n allen, heel gewoon
We zijn al op de goede weg. Niet voor niets zijn we twee jaar geleden de Meest toegankelijke gemeente van Nederland geworden. Een titel die we nog steeds met trots mogen dragen. We hebben met elkaar dus al veel goede en mooie dingen gedaan. Maar we gaan door, want er is ook nog veel te winnen.
Hardenberg is van ons allemaal. Of je nu jong of oud bent, arm of rijk, man of vrouw, in een rolstoel zit of een andere kleur hebt. In onze gemeente moet iedereen vrij kunnen zijn, om te zijn wie je wilt zijn. Om eruit te zien hoe jij dat wilt. Of om te houden van wie je wilt houden.
We willen een stap vooruit maken. Door van een toegankelijke gemeente een inclusieve gemeente te worden. Daarom ben ik blij u dit beleidskader inclusie te kunnen presenteren. In dit beleidskader leggen we vast waar we ons de komende periode op gaan richten om die inclusieve gemeente te kunnen worden. We willen laten zien dat het heel gewoon is om anders te zijn, en dat we dat met elkaar moeten koesteren. We zijn allemaal verschillend, maar we horen er allemaal bij. Onbekend maakt soms onbemind, en daar ligt een mooie taak voor ons en onze samenwerkingspartners. Ik ben ervan overtuigd dat we er samen iets van kunnen maken. Gewoon zoals mensen dat met elkaar doen. Door met elkaar te praten, je te verdiepen in elkaar, begrip te hebben en door samen te werken. We zijn per slot van rekening met z’n allen anders - en dat is heel gewoon.
Wethouder Gitta Luiten
5
6
Hardenberg
Met z’n allen, heel gewoon
Inhoud beleidsplan P.07 Samenvatting P.16 Inleiding P.20 Uitgangspunten P.32 Hoe gaan we onze doelen bereiken P.64 - Bijlage 1 Samenvatting interne verkenningsronde
P.28
Van een toegankelijke naar een inclusieve samenleving
P.70 - Bijlage 2 Uitkomsten enquête discriminatie P.74 - Bijlage 3 Wettelijk kader & relatie gemeentelijk beleid P.80 - Bijlage 4 Planning
Untur molorehent eum et maxime plautecus ius abore iunturi te pla doluptia qui nullab ipsam in ne peritasperia non cores sunt, con conseque dipsunt mo volum, officidipid explam et volor rectem reprovi tintion et ad quia sit, conseni totam, utae dolore vellabo. Facestr uptatet explabore nis et et fuga.
Samenvatting
In de gemeente Hardenberg streven we, samen met andere organisaties, al jarenlang naar een toegankelijke samenleving. In 2018 zijn we zelfs uitgeroepen tot meeste toegankelijke gemeente van Nederland. Inmiddels is het tijd voor een nieuwe stap. We hebben meer ervaring, de tijden veranderen en onze ambities zijn toegenomen. In dit Beleidskader gaan we een stap verder: we gaan door met de successen van de laatste jaren, stellen nieuwe doelen en breiden het instrumentarium uit.
7
8
Hardenberg
Met z’n allen, heel gewoon
In dit beleidskader wordt de ideale lijn geschetst. Door gebruik te maken van kansen die zich voordoen wordt de gemeente steeds inclusiever gemaakt. Een ambtelijke ambassadeur brengt het thema onder de aandachtbij collega’s en externe organisaties.
De afgelopen jaren hebben we ons in eerste instantie gericht op met name fysieke toegankelijkheid. Daar voegen we nu toegankelijke informatie en communicatie, toegankelijke dienstverlening en een inclusieve samenleving aan toe. We willen van een toegankelijke gemeente naar een inclusieve gemeente. Waarbij we rekening houden met de huidige tijd en ontwikkelingen in de samenleving
In een inclusieve samenleving heeft iedereen gelijke rechten en plichten. Iedereen kan zijn wie hij of zij wil zijn. Krijgt kansen om talenten te ontwikkelen en kan het leven leiden dat hij of zij kiest, zonder te worden gediscrimineerd of uitgesloten. Zo moeten mensen in een rolstoel bij de bibliotheek naar binnen kunnen en geleidehonden overal toe worden gelaten. Moet iedereen de
communicatie van de overheid zelf kunnen lezen en begrijpen. Krijgen inwoners met een andere afkomst dezelfde kans op een baan, kunnen homoseksuelen en transgenders overal zichzelf zijn en moet iedereen zich veilig voelen op school of op straat ongeacht leeftijd, geslacht, opleiding, beperkingen, (seksuele) voorkeuren, afkomst of sociale positie. Dat is het ideaal. De werkelijkheid is helaas soms nog anders. Niet alle inwoners kunnen meedoen in de samenleving. Dat heeft met name te maken met bewustwording en het vastleggen van inclusieve afspraken. Omdat niet iedereen bewust is hoe belangrijk toegankelijkheid en inclusie is, blijven drempels bestaan. In deze beleidsnota brengen we de drempels in kaart en stellen we een aanpak voor om deze drempels te verlagen of weg te nemen. Wij hebben deze aanpak vertaald naar drie uitgangspunten. De uitgangspunten staan in het beleidsplan uitgewerkt naar doelen en concrete acties.
9
10
Hardenberg
1. Van fysieke naar volledige toegankelijkheid Toegankelijkheid heeft verschillende onderdelen, namelijk fysieke toegankelijkheid, toegankelijkheid van informatie en communicatie en toegankelijkheid van dienstverlening. We richten ons op alle drie vormen van toegankelijkheid. Door deze brede kijk op toegankelijkheid kunnen we het voor met name mensen met een beperking het een stuk makkelijker maken in de gemeente Hardenberg.
Met z’n allen, heel gewoon
We stellen de volgende doelen:
•D e fysieke omgeving is zo ingericht dat iedereen hier gebruik van kan maken • Informatie en communicatie is toegankelijk voor iedereen • D e gemeente biedt goede en passende dienstverlening voor alle inwoners
11
12
Hardenberg
2. De Hardenbergse samenleving De afgelopen jaren is er veel aan gedaan om de ambtelijke organisatie op orde te krijgen. Het is tijd om onze blik ook naar buiten te richten. Platform Inclusief gemeente Hardenberg en de werkgroep inclusieve samenleving hebben hierin een belangrijke rol. Zij kunnen met ervaringsdeskundigen helpen om problemen te signaleren om ze daarna samen op te lossen We blijven ons inzetten om meer mensen bewust te maken van toegankelijkheid en inclusie in de Hardenbergse samenleving. Dit versterken we door van inclusie een duidelijk, zichtbaar en herkenbaar begrip te maken.
Met z’n allen, heel gewoon
We stellen de volgende doelen:
•W e maken van inclusie een herkenbaar begrip •H et stimuleren van inclusieve vrijetijdsbesteding
13
14
Hardenberg
3. Van een toegankelijke naar een inclusieve samenleving We kijken verder dan toegankelijkheid. We leven in een samenleving met een grote diversiteit aan mensen. In een inclusieve samenleving krijgt iedereen een gelijke kans ongeacht leeftijd, geslacht, opleiding, beperkingen, afkomst, (seksuele) voorkeuren of sociale positie. In een inclusieve samenleving kan je zijn zoals je wil zijn en komt discriminatie niet voor. Vooroordelen (gevoelens) en stereotypen (wat je denkt) zijn twee zaken die kunnen leiden tot discriminatie. Of mensen discrimineren wordt niet alleen bepaald door wat mensen zelf denken, maar ook door wat ze denken over ‘hoe het hoort’ of over ‘wat normaal is’: de sociale norm. We willen acceptatie en waardering van diversiteit in onze samenleving stimuleren. We geven inclusie een plek in de ambtelijke organisatie en bij externe samenwerkingspartners zodat we bijdragen aan een gelijkwaardige samenleving.
Met z’n allen, heel gewoon
We stellen de volgende doelen:
•W e willen discriminatie tegengaan •W e stimuleren de acceptatie en waardering van diversiteit in onze samenleving •W e zetten in op volledige gelijkwaardigheid
15
16
Hardenberg
Met z’n allen, heel gewoon
Inleiding
Voor u ligt het beleidskader 2020-2023 van de gemeente Hardenberg: ‘Met z’n allen, heel gewoon”. Dit beleidskader geeft de visie en doelen over inclusie: iedereen in de gemeente kan volledig deelnemen aan de samenleving en zijn wie hij of zij wil. In Nederland kan je zijn wie je wil. Iedereen heeft het recht en de vrijheid om zijn eigen identiteit, levensstijl of overtuiging te kiezen. Dat is een groot goed: nog lang niet in alle landen van de wereld bestaat die vrijheid. Wanneer je die keus voor jezelf maakt, hoort daar ook bij dat je de keus van een ander respecteert. Want we zijn allemaal anders - in achtergrond, opvoeding, identiteit, uiterlijk, beperkingen, voorkeuren, gender, herkomst of overtuiging. Juist die diversiteit maakt de samenleving rijk, creatief en inspirerend. Want die samenleving, dat zijn we zelf en die maken we met z’n allen. In het dagelijkse leven voelt nog niet iedereen die vrijheid om helemaal zichzelf te kunnen zijn. Als je afwijkt van de norm, kan het best lastig zijn om daar voor uit te komen. Je loopt soms tegen vooroordelen, afwijzing of onbegrip aan. Daar willen we in onze gemeente iets aan doen: verschillen zijn juist iets om te vieren. Met dit beleidskader laten we zien wat we de komende jaren gaan doen. Door kaders te stellen kunnen we concreet met acties aan de slag die onze samenleving inclusiever maken.
De witte vlekken zijn in kaart gebracht (zie bijlage 1). In dit beleidskader stellen we maatregelen voor.
In dit beleidskader wordt de ideale lijn geschetst. Door gebruik te maken van kansen die zich voordoen, zoals een herinrichting van de openbare ruimte, wordt de gemeente steeds inclusiever gemaakt. Niet alles is op korte termijn haalbaar en mogelijk zelfs in bepaalde situaties onhaalbaar. De inzet is om bij alle initiatieven en beleidsontwikkelingen inclusie ruim aandacht te geven. In deze fase van beleidsontwikkeling wordt een afweging gemaakt op basis van wenselijkheid, noodzakelijkheid, mogelijkheid en het financiële kader. Door bij nieuwe initiatieven en beleidsontwikkeling aandacht te vragen voor het thema inclusie kunnen de verantwoordelijke ambtenaren met minimale tijdsinvestering bijdragen aan het inclusiever maken van de gemeente Hardenberg. In 2016 is het VN Verdrag Handicap geratificeerd door Nederland. Doel van dit Verdrag is het volledige genot door alle personen met een handicap van alle mensenrechten en fundamentele vrijheden op voet van gelijkheid te bevorderen, beschermen en waarborgen, en ook de eerbiediging van hun inherente waardigheid te bevorderen. Personen met een handicap omvat, aldus het Verdrag,: “personen met langdurige fysieke, mentale, intellectuele of zintuiglijke beperkingen die hen
17
18
Hardenberg
De gemeente Hardenberg gaat verder dan alleen de personen met een handicap. in wisselwerking met diverse drempels kunnen beletten volledig, effectief en op voet van gelijkheid met anderen te participeren in de samenleving”. Met de invoering van het VN Verdrag Handicap heeft de gemeente de verplichting om een lokale inclusie agenda op te stellen.
Met z’n allen, heel gewoon
gemeente worden onderschreven. Het gaat om de doelen kwaliteitsonderwijs (doel 4), gendergelijkheid (doel 5), waardig werk en economische groei (doel 6), industrie, innovatie en infrastructuur (doel 9), ongelijkheid verminderen (doel 10) en duurzame steden en gemeenschappen (doel 11). In bijlage 3 wordt meer ingegaan op deze Sustainable Development Goals.
Dit beleidskader is tot stand gekomen door een analyse van gesprekken die zijn gevoerd met ervaringsdeskundigen, Platform Inclusief gemeente Hardenberg, de werkgroep inclusieve samenleving, maatschappelijke organisaties en medewerkers binnen het maatschappelijk domein, het ruimtelijk domein, het openbaar gebied en Samen Doen. De ervaringen en signalen die zij dagelijks tegenkomen hebben ze met ons gedeeld. Deze inzichten zijn samen in de bestuurlijke visie van de gemeente Hardenberg verwerkt tot dit beleidskader.
1
De gemeente Hardenberg gaat verder dan alleen de personen met een handicap. In het coalitieakkoord “Verbindingen van Betekenis” staat dat de gemeente Hardenberg een inclusieve samenleving wil zijn waarin iedereen naar vermogen mee kan doen. Iedereen moet een eerlijke kans krijgen om zijn of haar leven zelf vorm te geven en eigen idealen of ambities na te streven. De gemeente heeft de ambitie om de meest toegankelijke gemeente te blijven. Dit sluit ook aan bij zes Sustainable Development Goals (SDG), die door de
Sustainable Development Goals (SDG) staat
voor duurzame ontwikkelingsdoelen. De SDG’s
onder de aandacht brengt van collega’s en externe organisaties. Dit beleidskader motiveert om op alle terreinen, zoals cultuur, sport en de openbare ruimte inclusie op te nemen in de diverse programma’s, nota’s en beleidsplannen. Aan dit beleidskader zijn acties gekoppeld. Die gaan we actief volgen: Samen met de werkgroep inclusieve samenleving wordt jaarlijks een bijeenkomst voor inwoners en ervaringsdeskundigen georganiseerd om de actiepunten te evalueren. Zo blijft het een dynamisch document en houden we een vinger aan de pols bij de voortgang.
zijn zeventien doelen om van de wereld een betere plek te maken in 2030. De 17 doelen zijn te vinden op www.sdgnederland.nl
Leeswijzer: Dit beleidsplan start met de opdracht die we onszelf stellen en de doelen die we willen
Er is een ambtelijke ambassadeur die inclusie een gezicht geeft en
bereiken. Vervolgens kunt u lezen hoe we dit gaan doen. In de bijlagen wordt achtergrondinformatie gegeven.
19
20
Hardenberg
Uitgangspunten
Van fysieke naar volledige toegankelijkheid
Met z’n allen, heel gewoon
Toegankelijkheid heeft verschillende aspecten, namelijk fysieke toegankelijkheid, toegankelijkheid van informatie en communicatie en toegankelijkheid van dienstverlening. We richten ons op alle drie de vormen van toegankelijkheid. Door bewust te zijn van deze drie vormen van toegankelijkheid kunnen wij onze inwoners beter helpen om volwaardig en in gelijkheid deel te laten nemen in de samenleving.
Fysieke toegankelijkheid Fysieke toegankelijkheid is een belangrijke randvoorwaarde om volledig deel te kunnen nemen aan de maatschappij. Als meest toegankelijke gemeente van Nederland hebben we bewezen dat we met fysieke toegankelijkheid op de goede weg zijn. We richten ons op borging van fysieke toegankelijk op alle domeinen waar we actief zijn. Dit kan gaan over de fysieke toegankelijkheid van schoolgebouwen, het toegankelijker maken van de openbare ruimte of onze websites toegankelijk maken voor iedereen. Met name voor mensen met een fysieke beperking (zoals niet kunnen lopen, slechtziendheid of een chronische ziekte) is het belangrijk om te zorgen voor een duurzaam toegankelijke fysieke omgeving.
21
22
Hardenberg
Met z’n allen, heel gewoon
We stellen de volgende doelen: Toegankelijkheid van informatie en communicatie Toegankelijkheid van informatie en communicatie is belangrijk voor iedereen. Of je nu leeft in armoede, net bent komen wonen in Nederland of omdat je laaggeletterd bent. Om volledig mee te kunnen doen in onze gemeente moet om te beginnen onze eigen informatie toegankelijk worden gemaakt. Hoe communiceren wij met onze inwoners? Zijn alle vragenlijsten en brieven van de gemeente wel te begrijpen voor iedereen? Waar kan ik vinden of het theater of een winkel toegankelijk is voor mijn rolstoel? Op deze vragen gaan we in om de toegankelijkheid van informatie en communicatie blijvend te verbeteren.
Toegankelijkheid van dienstverlening We richten ons op de toegankelijkheid van dienstverlening om onze inwoners zo goed mogelijk van dienst te zijn. Deze trainingen worden georganiseerd voor ambtenaren die in rechtstreeks contact staan met de inwoners. Hoe herken ik iemand met een licht verstandelijke beperking of iemand die laaggeletterd is? Of hoe help ik iemand de weg te vinden die beginnend dementerend is? Op welke manier kan ik het beste een statushouder helpen met het vinden van een passende baan? Met trainingen gaan we ervoor zorgen dat we onze inwoners beter kunnen helpen om volledig deel te nemen aan onze samenleving.
•D e fysieke omgeving is zo ingericht dat iedereen hier gebruik van kan maken • Informatie is voor iedereen toegankelijk. •D e gemeente biedt goede en passende dienstverlening voor alle inwoners
23
24
Hardenberg
Als gemeente hebben we een belangrijke rol voor het realiseren van een inclusieve samenleving. Sinds het VN-Verdrag Handicap is deze rol alleen maar groter geworden. De ondersteuning vanuit de gemeente moet laagdrempelig, logisch en begrijpelijk zijn. Deze belangrijke punten zijn omschreven in het vorige uitgangspunt. Daar waar we de afgelopen jaren veel ingezet hebben om onze ambtelijke organisatie op orde te krijgen is het tijd om onze blik ook naar buiten te richten. Een belangrijk thema in dit uitgangspunt is de vrijetijdbesteding. Dit is een brede sector van bijvoorbeeld evenementen tot sportverenigingen en van winkels en horeca tot en met toegankelijke natuur.
De Hardenbergse samenleving Om iedereen de eerlijke kans te bieden gaan we op zoek naar (nieuwe) samenwerkingen. Platform Inclusief gemeente Hardenberg en de werkgroep inclusieve samenleving kunnen ons hierbij helpen door samen met ervaringsdeskundigen problemen te blijven signaleren, om ze vervolgens samen op te lossen. Naast het platform en de werkgroep zijn er tal van andere instanties die een steentje bij kunnen dragen aan de inclusieve samenleving. De gemeente Hardenberg wil externe partijen enthousiasmeren, stimuleren en ondersteunen.
Met z’n allen, heel gewoon
25
26
Hardenberg
Bewustwording in de ambtelijke organisatie is belangrijk, maar bewustwording bij externe partijen is minstens zo belangrijk. Nog niet voor iedereen is inclusie een duidelijk begrip en daar gaat verandering in komen. Pas wanneer bedrijven, sportverenigingen, scholen en bijvoorbeeld winkels bewust zijn van een inclusieve samenleving kunnen we samen stappen zetten om deze te realiseren.
Met z’n allen, heel gewoon
We stellen de volgende doelen:
•W e maken van inclusie een herkenbaar begrip •H et stimuleren van inclusieve vrijetijdsbesteding
27
28
Hardenberg
Van een toegankelijke naar een inclusieve samenleving In een inclusieve samenleving krijgt iedereen een gelijke kans ongeacht leeftijd, opleiding, beperkingen, afkomst, (seksuele) voorkeuren of sociale positie. In een inclusieve samenleving kan je zijn zoals je wil zijn en komt discriminatie niet voor.
Met z’n allen, heel gewoon
De afgelopen jaren is toegankelijkheid een belangrijk thema geweest in de gemeente. Dat blijft zo. Maar we kijken ook verder. Bij een toegankelijke samenleving ligt de aandacht op mensen met een beperking of chronische ziekte. In een inclusieve samenleving gaat het om gelijke rechten, vrijheid en ontwikkelingsmogelijkheden voor iedereen, ongeacht identiteit, afkomst, leefstijlen of (seksuele) geaardheid. Dat zijn geen fysieke beperkingen, maar wel redenen die het deelnemen aan de maatschappij moeilijk maken. Of het nu gaat om solliciteren met een niet-Nederlandse naam, je talenten ontwikkelen vanuit een achterstandssituatie, je seksuele identiteit of openlijk met je geliefde over straat te kunnen lopen. In al deze gevallen komen mensen vooroordelen tegen. Zij worden vaker ongelijk behandeld en zelfs gediscrimineerd. We zetten ons ervoor in om vooroordelen (gevoelens) en stereotypen (wat je denkt) weg te nemen en de sociale norm te verbeteren.
In artikel 1 van de grondwet staat dat allen die zich in Nederland bevinden, in gelijke gevallen gelijk worden behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan. Wanneer inwoners uit de gemeente Hardenberg te maken krijgen met discriminatie kunnen zij daar melding van maken bij antidiscriminatievoorziening Vizier of de politie. In 2019 zijn slechts 11 meldingen van inwoners binnen gekomen bij Vizier en 12 meldingen bij de politie. Meer aandacht voor discriminatie is belangrijk.
29
30
Hardenberg
Met z’n allen, heel gewoon
Dat komt naar voren in de uitgezette enquête onder professionals (bijlage 2) en komt terug in het landelijke onderzoek ‘Ervaren discriminatie in Nederland II’ van het Sociaal en Cultureel planbureau zien. In 2018 heeft 27% van de Nederlandse bevolking discriminatie ervaren. Dit kan gevolgen hebben voor bijvoorbeeld het zelfvertrouwen, het veiligheidsgevoel en de gezondheid van mensen. Daarom realiseren we, samen met professionals die in nauw contact staan met de samenleving, een Actieplan Antidiscriminatie dat breed wordt gedragen. Een inclusieve samenleving gaat verder dan een samenleving waarin niet wordt gediscrimineerd. Het waarderen en accepteren van de diversiteit in onze samenleving is hiervan een voorbeeld. Door met jongeren aan de slag te gaan stimuleren we van jongs af aan een samenleving waarin iedereen zichzelf kan en mag zijn. De inclusieve samenleving zit nog niet in het DNA van de ambtelijke organisatie. Door te werken aan bewustwording dragen we bij aan de volledige gelijkwaardigheid die we voor ogen hebben in de gemeente Hardenberg.
We stellen de volgende doelen:
•W e willen discriminatie tegengaan •W e stimuleren de acceptatie en waardering van diversiteit in onze samenleving •W e zetten in op volledige gelijkwaardigheid
31
32
Hardenberg
Hoe gaan we onze doelen bereiken?
Met z’n allen, heel gewoon
Uitgangspunt 1:
Van fysieke naar volledige toegankelijkheid
33
34
Hardenberg
Met z’n allen, heel gewoon
Doel 1
De fysieke omgeving is zo ingericht dat iedereen hier gebruik van kan maken
mensen in een rolstoel. Het VN Verdrag schrijft ook over redelijke aanpassingen die worden gedaan als algemene en specifieke maatregelen niet voldoende zijn om toegankelijkheid te realiseren voor een individu. Degene die een individuele aanpassing nodig heeft, zal daar zelf een aanvraag voor moeten doen. Een voorbeeld van een redelijke aanpassing is een aangepaste bureaustoel voor iemand met rugklachten. De fysieke toegankelijkheid is in onze gemeente al redelijk op orde. We werken intensief samen met ervaringsdeskundigen en werken aan het geleidelijk toegankelijk maken van de openbare ruimte. Er moet echter wel verder gekeken worden dan alleen mensen met een visuele, auditieve of lichamelijke beperking. We streven ook naar aandacht voor een dementievriendelijke omgeving of een prikkelarme omgeving voor mensen met autisme.
Een toegankelijke fysieke omgeving is altijd nodig om volledig deel te kunnen nemen aan de samenleving. Het aanpakken van de fysieke omgeving vraagt om een gezamenlijke benadering. Zowel met interne teams als met externe partners.
Wat gaan we doen 1.
De inzet van ervaringsdeskundigen is onmisbaar. Zij weten als geen ander hoe (on)toegankelijk een fysieke omgeving is voor iedereen. Zij signaleren en helpen met het inrichten en verbeteren. We betrekken ze al in een vroeg stadium bij het ontwerp om later extra kosten te voorkomen. Volgens het VN-Verdrag Handicap moet de algemene toegankelijkheid geleidelijk worden verbeterd. Het gaat dan om de toegankelijkheid van openbare gebouwen, websites en het openbaar vervoer. In andere gevallen moeten specifieke maatregelen worden genomen. Daarbij gaat het om extra voorzieningen en ondersteuning die mensen met een beperking altijd nodig zullen hebben. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan studiemateriaal dat toegankelijk is voor iedereen met een visuele beperking of een lage balie voor
We zorgen voor toegankelijkheid in onze gemeentelijke programma’s Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor de inrichting van de openbare ruimte. Door toegankelijkheid al mee te nemen in de ontwerpfase wordt hier rekening mee gehouden bij een grote renovatie of een nieuw openbaar gebouw. In het bouwbesluit waaraan nieuwe gebouwen moeten voldoen heeft toegankelijkheid wel een plek. We bekijken de mogelijkheden voor strengere toegankelijkheidseisen. Per situatie wordt een afweging gemaakt op basis van wenselijkheid, noodzakelijkheid, mogelijkheid en het financiële kader. In de mobiliteitsvisie neemt toegankelijkheid een belangrijke plaats in. Onze website is toegankelijk, ook voor mensen met een visuele beperking. We streven ernaar dat aan de gemeente gelieerde websites, zoals Visithardenberg ook voldoen aan de richtlijnen toegankelijkheid.
35
36
Hardenberg
Met z’n allen, heel gewoon
Doel 2 2.
Toegankelijkheid opnemen in het integraal huisvestingsplan In het nieuwe huisvestingsplan voor primair en voortgezet onderwijs is aandacht voor toegankelijkheid. Dit is een belangrijke randvoorwaarde om inclusief onderwijs te stimuleren. Naast de kinderen moet een school toegankelijk zijn voor ouders en andere familieleden. Door bij nieuwe schoolgebouwen toegankelijkheid in de plannen mee te nemen kunnen op een later moment dure aanpassingen worden voorkomen. De samenwerking met ervaringsdeskundigen is ook hierbij erg belangrijk.
3.
We werken aan bewustwording bij medewerkers van de gemeente Veel collega’s zijn aan de slag op veel verschillende terreinen. Je kan denken aan verkeer, vergunningen en de publieksdienst. We stimuleren bewustwordingscampagnes, organiseren trainingen en laten collega’s zelf ervaren hoe het is om te leven in een rolstoel, als slechtziende, dove of beginnend dementerende.
Informatie is voor iedereen toegankelijk Toegankelijk informeren vraagt om bewustwording en training. De gemeente Hardenberg doet mee aan de landelijke Direct Duidelijk Campagne. Collega’s krijgen de gelegenheid om zichzelf te ontwikkelen. Eenvoudig schrijven is één van de onderdelen in deze campagne. Wanneer wij communiceren met onze inwoners moeten we ervoor zorgen dat dit gebeurt op een begrijpelijke manier. De teksten op onze websites moeten begrijpelijk zijn, ook als je net Nederlands kan. Zomaar wat aandachtspunten als het gaat om toegankelijke informatie en communicatie. 1 op de 10 Nederlanders is laaggeletterd. Dit betekent dat in de gemeente Hardenberg ruim 6.000 inwoners moeite hebben met lezen en schrijven. Het is voor inwoners of bezoekers met een beperking belangrijk om te weten of zij terecht kunnen in een winkel, restaurant of bij een sportvereniging. Dit zal inzichtelijk gemaakt moeten worden op een website of een app. Uiteraard moet deze website of app voldoen aan de richtlijnen voor toegankelijkheid.
37
38
Hardenberg
Met z’n allen, heel gewoon
Wat gaan we doen 1.
door begrijpelijk te communiceren. Om een goede dienstverlener te zijn moeten we weten met welke inwoners we te maken hebben. Pas daarna kan je op een goede manier de inwoner verder helpen. Wanneer een laaggeletterde inwoner niet wordt herkend en naar huis wordt gestuurd met een voor hem onbegrijpelijke tekst, is dat geen goede dienstverlening. Door te weten wat er omgaat in een jongere met een licht verstandelijke beperking kan je de goede hulp bieden. Als we ons inleven in de geschiedenis van een vluchteling, kunnen we passende hulp bieden om hem verder te helpen in onze samenleving.
Begrijpelijk schrijven We blijven aangesloten bij de landelijke Direct Duidelijk Campagne. Hierin realiseren we trainingen om toegankelijk en begrijpelijk te schrijven.
2.
Realisatie van een vindplaats voor toegankelijke voorzieningen We onderzoeken mogelijkheden om op visithardenberg.nl een vindplaats te realiseren voor toegankelijke voorzieningen. Wanneer dit niet tot de mogelijkheden behoort realiseren we een andere vindplaats voor toegankelijke voorzieningen in onze gemeente.
Wij zijn er voor al onze inwoners en alle inwoners hebben recht op goede en passende dienstverlening. Goed signaleren is nodig om goed te handelen. Door ons bewust te zijn van de verschillen in onze samenleving kunnen wij inwoners verder helpen. Collega’s die direct te maken hebben met onze inwoners moeten geschoold worden om de dienstverlener te zijn die we voor ogen hebben.
Doel 3
Goede en passende dienstverlening voor alle inwoners De gemeente Hardenberg wil een goede dienstverlener zijn voor inwoners. Dit gebeurt onder andere door het verbeteren van de fysieke omgeving en
Wat gaan we doen 1.
We bieden trainingen om problemen van inwoners beter te signaleren We sluiten aan op trainingen die al aan worden geboden voor medewerkers die in direct contact staan met de inwoners. Vanuit het netwerk kunnen we met ervaringsdeskundigen in gesprek om op deze manier nog beter aan te sluiten op de behoefte van de inwoners.
39
40
Hardenberg
Hoe gaan we onze doelen bereiken?
Met z’n allen, heel gewoon
Uitgangspunt 2:
De Hardenbergse samenleving
41
42
Hardenberg
Met z’n allen, heel gewoon
Doel 1
We maken van inclusie een herkenbaar begrip Bewustwording blijft een belangrijk thema. Zodat veel problemen zonder veel meerkosten aan de voorkant opgelost kunnen worden. Het is vaak geen onwil, maar de kennis ontbreekt. Dit geldt voor zowel de ambtelijke organisatie als de diverse samenwerkingspartners in de gemeente. In dit doel worden acties uitgewerkt die leiden tot een grotere bewustwording om problemen te voorkomen of gemakkelijk(er) op te lossen. Door in te zetten op bewustwording vergroten wij de toegankelijkheid van de plekken waar onze inwoners komen, zoals winkels, sportverenigingen en de natuur.
Wat gaan we doen 1.
We maken inwoners bekend met het nieuwe beeldmerk We vinden dat inclusie een bekend begrip moet worden, daarom hebben we een nieuw logo en een nieuwe slogan ontworpen. Dit beeldmerk is nog niet voldoende bekend bij onze inwoners. Door het beeldmerk vaak terug te laten komen in onze communicatie krijgen inwoners een gevoel bij het nieuwe logo en de nieuwe slogan. Zo krijgt het nieuwe beeldmerk inhoud en dit leidt tot meer bewustwording voor het thema inclusie.
2.
We continueren de Gewoon-Doener-campagne Inwoners met bijzondere prestaties worden geportretteerd als inspiratie voor anderen. Ook inwoners met een beperking kunnen als inspiratie dienen. Zo zijn een laaggeletterde man die op latere leeftijd heeft leren lezen en schrijven en een vrouw met een assistentiehond al een inclusieve Gewoon Doener geweest. Binnen de Gewoon-Doener-Campagne breiden we uit naar inwoners die de inclusieve samenleving een gezicht geven. We sluiten aan bij de planning van de Gewoon Doen campagne.
3.
Week van de toegankelijkheid Elk jaar is in oktober de week van de toegankelijkheid. Tijdens deze week is bewustwording voor een inclusieve samenleving een belangrijk aandachtspunt. We sluiten aan bij de landelijke thema’s die elk jaar worden gekozen. We organiseren, stimuleren en faciliteren activiteiten tijdens de week van de toegankelijkheid. Dit doen wij in nauwe samenwerking met de werkgroep inclusieve samenleving en Platform Inclusief gemeente Hardenberg.
43
44
Hardenberg
Met z’n allen, heel gewoon
Doel 2
Het stimuleren van inclusieve vrije tijdbesteding In de vrije tijdbesteding is een goed samenspel tussen de gemeente en maatschappelijke organisaties erg belangrijk. Hierbij kan je denken aan winkels en horeca, museumbezoek, sportverenigingen, vakantie, bibliotheken, (culturele) evenementen en natuurbeleving. De werkgroep inclusieve samenleving is een belangrijke schakel tussen de inwoners en de ambtelijke organisatie. Zij halen signalen op uit de samenleving en koppelen die terug aan de gemeente. Vrije tijdbesteding komt vaak terug als onderwerp van gesprek. Door hierop in te zetten voorkomen we uitsluiting en gevoelens van eenzaamheid.
Wat gaan we doen 1.
Meer inwoners met een beperking gaan sporten In het ontwikkelde sport- en beweegakkoord is veel aandacht voor inclusief sporten. Door acties uit dit akkoord te stimuleren en waar nodig faciliteren wordt het aanbod voor aangepast sporten vergroot en worden inwoners met een beperking begeleidt naar zoveel mogelijk de reguliere sportaanbieders.
1a.
Alle sportaccommodaties worden getoetst op toegankelijkheid Alle sporthallen die in het beheer zijn van de gemeente Hardenberg zijn al getoetst op toegankelijkheid. Platform Inclusief gemeente Hardenberg gaat in de komende twee jaar alle sportverenigingen toetsen op toegankelijkheid. Dit sluit ook aan bij speerpunten vanuit het sport- en beweegakkoord.
2.
Ontwikkelen van een SamenSpeelVisie Samen spelen is ontzettend belangrijk voor ieder kind. Dus ook voor kinderen met een andere afkomst, kinderen die zijn geboren in een verkeerd lichaam en kinderen met een beperking. Door een integrale visie, ontwikkeld in samenwerking met een vertegenwoordiging van de maatschappij zorgen wij ervoor dat kinderen de best mogelijke kans krijgen om samen te spelen.
45
46
3.
Hardenberg
Verbeteren toegankelijkheid winkels en horeca
Met z’n allen, heel gewoon
5.
We stimuleren winkels en horeca om toegankelijker te worden. Hierin werken we nauw samen met Platform Inclusief gemeente Hardenberg. Veel ondernemers zijn niet bekend genoeg met het thema toegankelijkheid. Hier kunnen wij samen aan werken door ze in contact te brengen met ervaringsdeskundigen. Vaak zijn het slechts kleine aanpassingen waardoor een restaurant een stuk toegankelijker is. Ook nieuwe ontwikkelingen zoals een dementievriendelijke omgeving en openbare toiletten brengen we onder de aandacht van de ondernemers.
De bibliotheken hebben een belangrijke functie in onze samenleving en biedt diensten aan veel verschillende groepen. Door als bibliotheek bewust te zijn van een inclusieve samenleving en hoe ze hieraan bij kunnen dragen kunnen ze inwoners van allerlei identiteiten beter van dienst zijn.
6.
4.
Toegankelijkheid van festivals en evenementen verbeteren De gemeente verstrekt vergunningen voor de organisatie van evenementen en festivals. Door tijdens de aanvraag aandacht te vragen voor toegankelijkheid stimuleren we organisatoren van evenementen om over dit thema na te denken. We laten ze de maatschappelijke waarde zien en zorgen voor de veiligheid, ook voor mensen met een beperking.
We gaan in gesprek om bibliotheken inclusiever te maken
Het project “Zorgeloos Vechtdal” wordt gecontinueerd Vechtdal Overijssel biedt alle ingrediënten om zorgeloos te genieten van rust, ruimte en natuur. Het Vechtdal is een regio waar gastvrijheid hoog in het vaandel staat en waar iedereen moet kunnen genieten van een onvergetelijke vakantie of dagje uit. Om dit te optimaliseren wordt het project Zorgeloos Vechtdal gecontinueerd waardoor we nog beter in kunnen spelen op de wensen en behoefte van een grote doelgroep met toegankelijkheidswensen en zorgbehoeftes.
47
48
Hardenberg
Hoe gaan we onze doelen bereiken?
Met z’n allen, heel gewoon
Uitgangspunt 3:
Van een toegankelijke naar een inclusieve samenleving
49
50
Hardenberg
Met z’n allen, heel gewoon
Doel 1
We pakken discriminatie aan Discriminatie is vaak een onzichtbaar probleem. Op den duur wordt dit probleem zichtbaar en ontstaan demonstraties als Black Lives Matters. Door één actie ontploft de wereld op dit thema. Die reactie ontstaat niet zomaar. Het is een onderhuids probleem, dat lang aan kwetsbare groepen of inwoners knaagt. Slechts een hele kleine groep laat weten dat ze zijn gediscrimineerd door een melding te maken bij de politie of de antidiscrimatievoorziening (ADV). Om structurele aandacht te hebben voor discriminatie moeten we weten wat speelt in onze samenleving en hier zo vroeg mogelijk op inspelen om zo te voldoen aan artikel 1 van de grondwet.
Daarom hebben we afgelopen jaar een eerste onderzoek gedaan onder professionals in onze samenleving over het thema discriminatie. Ruim 40% van de respondenten heeft in zijn werk wel eens te maken gehad met discriminatie of is hiervan getuige geweest. Vaak is discriminatie ervaren door een ongelijke behandeling of negatieve bejegening. Op de vraag waar het beste preventieve acties ondernomen kunnen worden hebben de meeste “in het onderwijs” beantwoord. Meerdere uitkomsten van dit onderzoek staan in bijlage 2.
Wat gaan we doen 1.
Opstellen en uitvoeren van een actieplan antidiscriminatie We richten een werkgroep Discriminatie op, bestaande uit professionals van verschillende maatschappelijke organisaties (zoals scholen, Samen Doen, De Stuw en anderen). Samen met de werkgroep onderzoeken we waar discriminatie het meest voorkomt en welke kwetsbare groepen het meeste in aanraking komen met discriminatie. Zo verfijnen we ons inzicht in de stand van zaken in de gemeente en krijgen we beter grip op de problemen. We stellen een actieplan op dat breed wordt gedragen. Als leidraad gebruiken we de handreiking “antidiscriminatiebeleid voor gemeenten” die is ontwikkeld in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties.
2.
Aansluiten bij de regionale aanpak LHBTIQA+ Samen met de gemeente Steenwijkerland, Staphorst, Kampen, Dalfsen, Ommen en Zwolle hebben we een regionale aanpak LHBTI+ ondertekend. Momenteel wordt gekeken op welke terreinen we acties gaan ondernemen om de acceptatie, veiligheid en gelijkheid van LHBTIQA+ personen te vergroten. Het samenlevingsonderzoek Oost-Nederland “acceptatie van LHBTI+’ers in Overijssel en Gelderland” laat zien dat meer dan andere groepen, mensen uit de LHBTI+ groep te maken krijgen met eenzaamheid, uitsluiting, vooroordelen en onbegrip. In samenwerking binnen deze regionale aanpak LHBTI+ ontwikkelen we activiteiten om LHBTIQA+ personen een gelijke kans te geven.
LHBTIQA+ is de afkorting van lesbisch, homoseksueel, biseksueel, transgender, intersekse, queer/questioning en aseksueel/aromantisch. De plus geeft aan dat de term inclusief is voor mensen die zichzelf anders noemen dan waar deze letters voor staan.
51
52
Hardenberg
Met z’n allen, heel gewoon
Doel 2
We stimuleren de acceptatie en waardering van diversiteit in onze samenleving. Afwachten tot iedereen vanzelf gelijk wordt behandeld en verdraagzaam is geworden is een onmogelijke werkelijkheid. Vooroordelen en stereotypen bestaan, bewust en onbewust. Soms door angst, onbekendheid, opvoeding, door incidenten of door heersende beelden. Om dat te veranderen is bewustwording van uitsluitingsmechanismen een belangrijk startpunt. Verdraagzaamheid, respect voor anderen en acceptatie van verschillen zijn de inzet. Met de acties op de volgende pagina’s zetten we ons ervoor in om zo snel mogelijk te beginnen. Preventieve activiteiten moeten erop gericht zijn om vooroordelen en stereotypen zichtbaar te maken en weg te nemen en om de sociale norm te beïnvloeden en te verbeteren.
LHBTIQA+ is de afkorting van lesbisch, homoseksueel, biseksueel, transgender, intersekse, queer/questioning en aseksueel/aromantisch. De plus geeft aan dat de term inclusief is voor mensen die zichzelf anders noemen dan waar deze letters voor staan.
53
54
Hardenberg
Met z’n allen, heel gewoon
Wat gaan we doen 1.
Organisatie van Challenge Days voor alle derde klassen in de gemeente Hardenberg Zoals ook te zien in de uitkomsten van de uitgezette enquête (bijlage 2) rondom discriminatie is het een goed idee om meer aandacht te vragen voor dit thema in het onderwijs. We willen met een interventie niet alleen discriminatie tegengaan, maar we willen dat iedereen zichzelf kan en mag zijn. Daarom bieden we de kans en stimuleren we scholen om Challenge Days te organiseren voor alle derde klassen in de gemeente Hardenberg. Challenge Day is een ervaringsworkshop van 1 dag welke gehouden wordt met gemiddeld 100 leerlingen en 25 volwassen begeleiders. Deze dag wordt begeleidt door twee opgeleide Challenge Day leaders. Het ochtendprogramma is laagdrempelig met voornamelijk spelletjes en humor om iedereen uit zijn of haar ‘comfort zone’ te halen. Omdat iedereen deelneemt, resulteert dit snel in onderlinge verbinding. Er wordt een sfeer van vertrouwen gecreëerd, waar in de middag op voort wordt gebouwd. Het middagprogramma is serieuzer van toon, hierin vinden onder andere ook de groepsactiviteiten/-gesprekken in kleine groepjes plaats, evenals het ‘Over de Streep’- gedeelte. Tijdens deze activiteiten leren de leerlingen elkaar steeds beter kennen en ontstaat vanuit het inzicht in elkaar meer begrip en acceptatie.
Ter afsluiting van de dag is er onder andere een ‘speak out’ waarbij leerlingen, docenten en begeleiders de kans hebben om voor de groep nog uit te spreken wat zij graag doen. Uiteraard wordt de school voorbereidt op deze dag en is een nazorgtraject beschikbaar.
Challenge Days worden al meer dan 30 jaar georganiseerd in Amerika. Maar ook in Nederland hebben al veel scholen meegedaan aan Challenge Days. Met een effectenonderzoek is onderzocht welke resultaten zijn behaald. Uit dit onderzoek blijkt onder andere dat het makkelijker is om geaccepteerd te worden op school, leerlingen met meer respect behandeld worden, een positiever zelfbeeld hebben en meer kunnen rekenen op vrienden als er iets mis gaat. Ook internationaal zijn meerdere onderzoeken gedaan. Zo blijkt uit onderzoek dat Challenge Day ook op langere termijn effect heeft, leerlingen zich meer met elkaar verbonden voelen, zichzelf meer accepteren, positiever kijken naar de toekomst en sneller om hulp vragen. Samen met de jongerenwerkers van de Stuw gaan we de scholen stimuleren, enthousiasmeren en faciliteren om jaarlijks gebruik te maken van dit aanbod. Hiermee dragen we bij aan een inclusieve samenleving van jong tot oud.
55
56
Hardenberg
Met z’n allen, heel gewoon
Doel 3
We zetten in op volledige gelijkwaardigheid We gaan in de gemeente Hardenberg verder dan een volledig toegankelijke samenleving. We stimuleren een inclusieve samenleving die oog heeft voor iedere inwoner. Door bewustwording en borging te organiseren wordt de gelijkheid vergroot. Deze borging is belangrijk om continue aandacht te geven aan het onderwerp en als controle of de gemaakte afspraken worden nagekomen. Het stimuleert collega’s en andere externe organisaties om na te denken over het thema. Inwoners en bedrijven maken we meer bekend met het thema door aan te sluiten bij landelijke campagnes.
Wat gaan we doen 1.
Inclusie opnemen in gemeentelijke programma’s Inclusie gaat verder dan toegankelijkheid. Vanuit de gemeente worden veel programma’s, nota’s en visies ontwikkeld. Inclusie zit nog niet voldoende in het DNA van de organisatie. Door collega’s bewust te maken van de mogelijkheden krijgt het thema een plek in deze programma’s. Als voorbeeld kan je in de opdracht aan de Stuw nadenken hoe zij met hun jongerenwerkers, sociaal werkers en andere werknemers bij kunnen dragen aan gelijkheid in de samenleving.
Aansluiten bij landelijke campagnes 2.
Landelijk worden campagnes georganiseerd die bijdragen aan volledige gelijkwaardigheid in de samenleving. We onderzoeken de mogelijkheid om aan te sluiten bij landelijke campagnes om op deze manier meer aandacht te krijgen voor de inclusieve samenleving. Te denken valt aan een campagne van Amnesty International over mensenrechten of de internationale campagne “Orange the World”.
57
58
Hardenberg
Met z’n allen, heel gewoon
uitgangspunten, doelen en acties Overzicht
Uitgangspunten
Doelen
Acties
Financiën
Van fysieke naar volledige toegankelijkheid
De fysieke omgeving is zo ingericht dat iedereen hier gebruik van kan maken
We zorgen voor toegankelijkheid in onze gemeentelijke programma’s
Geen
Toegankelijkheid opnemen in het integraal huisvestingsplan
Geen
We werken aan bewustwording bij ambtenaren
Regulier
Begrijpelijk schrijven
Geen
Realisatie van een vindplaats voor toegankelijke voorzieningen
Regulier
Goede en passende dienstverlening voor alle inwoners
We bieden trainingen om problemen van inwoners beter te signaleren
Regulier
We geven inclusie een gezicht
We maken inwoners bekend met het nieuwe beeldmerk
Nieuw, dekking budget 2020.
We continueren de Gewoon-Doener-campagne
Regulier
Week van de toegankelijkheid
Regulier
Informatie is voor iedereen toegankelijk
De Hardenbergse samenleving
59
60
Hardenberg
Uitgangspunten
Van een toegankelijke naar een inclusieve samenleving
Met z’n allen, heel gewoon
Doelen
Acties
Financiën
Het stimuleren van inclusieve vrije tijdbesteding
Meer inwoners met een beperking gaan sporten
Geen
Alle sportaccommodaties worden getoetst op toegankelijkheid
Geen
Ontwikkelen van een SamenSpeelVisie
Regulier
Verbeteren toegankelijkheid winkels en horeca
Regulier
Toegankelijkheid van festivals en evenementen verbeteren
Geen
We gaan in gesprek om bibliotheken inclusiever te maken
Geen
Het project “Zorgeloos Vechtdal” wordt gecontinueerd
Geen
Opstellen en uitvoeren van een actieplan antidiscriminatie
Regulier
Aansluiten bij de regionale aanpak LHBTI+
Regulier
We stimuleren de acceptatie en waardering van diversiteit in onze samenleving
Organisatie van Challenge Days voor alle derde klassen in de gemeente Hardenberg
Nieuw (€25.000), dekking vanuit “ruimte voor ambitie”
We zetten in op volledige gelijkwaardigheid
Inclusie opnemen in gemeentelijke programma’s
Geen
Aansluiten bij landelijke campagnes
Regulier
We pakken discriminatie aan
61
62
Hardenberg
Bijlage 1 Samenvatting interne verkenningsronde Bijlage 2 Uitkomsten enquête discriminatie Bijlage 3 Wettelijk kader en relatie gemeentelijk beleid Bijlage 4 Planning
Met z’n allen, heel gewoon
63
64
Hardenberg
Bijlage 1
Samenvatting interne verkenningsronde Om een beter beeld te krijgen van inclusie in ons ambtelijk orgaan is een verdiepingsonderzoek gedaan aan de hand van de handreiking Lokale Inclusie Agenda die is opgesteld door de VNG. Door dit onderzoek is er een duidelijker beeld van de huidige situatie toegankelijkheid. De huidige situatie is besproken in een individueel gesprek met ambtenaren. De uitkomsten van de gesprekken zijn besproken met de werkgroep inclusieve samenleving. Hieronder worden de uitkomsten van het verdiepingsonderzoek weergegeven.
Thema thuis In Hardenberg wordt duidelijk al langere tijd hard gewerkt aan inclusief wonen en een inclusieve buurt. Noaberschap is een sterk punt in de gemeente Hardenberg. Er is veel aandacht voor de sociale samenhang in een buurt. De betrokkenheid van inwoners bij beleid en praktijk zijn ook een sterk punt. In het nieuwe woonprogramma is veel aandacht voor mensen met een handicap. Onze woningvoorraad is goed op orde of wordt op orde gemaakt. Zo zijn inmiddels de eerste tiny houses gerealiseerd waar snel gebruik van kan worden gemaakt als de situatie daarom vraagt.
Met z’n allen, heel gewoon
Thema werk en inkomen Op dit thema gaat het goed in de gemeente Hardenberg. Meer dan 50% van de doelgroepers zijn begeleid naar werk. Dit is onder andere bereikt door pilot projecten die door team werk zijn geïnitieerd. Hier worden hulpmiddelen zoals een no-risk polis, loonkostensubsidie en jobcoaching voor ingezet. Aangepast werk wordt voor veel inwoners gezocht en gevonden. Hiervoor is ook een regionale samenwerking met andere gemeentes en het UWV. De gemeente Hardenberg heeft zelf werkconsulenten en inkomensconsulenten in dienst. Zij worden getraind om een zo goed mogelijke begeleiding te bieden voor elk individu. Zij hebben passie voor het begeleiden van mensen naar werk en voelen zich extra gemotiveerd om aan het werk te gaan met inwoners uit het doelgroepenregister en beschut werk. Zij proberen met nieuwe projecten en samenwerkingen ook zoveel mogelijk van de andere 50% te begeleiden naar werk. De doelgroep die de consulenten te zien krijgen wordt steeds complexer. Daarom is deze tweede helft moeilijker te begeleiden naar werk. Ze krijgen trainingen aangeboden om ook deze complexere doelgroep te begeleiden. De begeleiding naar werk van mensen met een uitkering via het UWV verloopt moeizamer. In de gemeente Hardenberg zijn er voldoende mogelijkheden als inwoners zelf geen financiële middelen hebben.
65
66
Hardenberg
Met z’n allen, heel gewoon
Thema vrije tijd
Thema vervoer
Dit is een breed thema. Binnen sport is niet veel aandacht voor inclusie. Er zijn slechts een aantal verenigingen met een aanbod voor mensen met een beperking. Er is wel subsidie beschikbaar voor verenigingen op basis van het aantal leden met een beperking. Cultuurverenigingen staan open voor mensen met een beperking, maar het is niet inzichtelijk hoeveel problemen er zijn in deze sector.
Het openbaar gebied is verantwoordelijk voor de inrichting van de buitenruimte. Binnen deze afdeling is toegankelijkheid nog niet geborgd. De gemeente Hardenberg is aan de slag met de omgevingsvisie. Een onderdeel van deze visie is een mobiliteitsvisie. Deze visie geeft richting aan de inrichting van de openbare ruimte. In deze visie wordt fysieke toegankelijkheid opgenomen. In de mobiliteitsvisie is ook aandacht voor het openbaar vervoer. Sommige kernen in de gemeente zijn slecht te bereiken met het openbaar vervoer. Vaker zijn mensen met een beperking hiervan afhankelijk. De meeste bussen en treinen zijn fysiek goed toegankelijk, maar de toegankelijkheid van de bushaltes laat nog wel eens te wensen over. Wanneer mensen met een beperking niet gebruik kunnen of willen maken van het openbaar vervoer krijgen zij te maken met vervoer op maat. Hiervoor is aandacht binnen de WMO, maar dit brengt veel kosten met zich mee. Welzijnsorganisatie de Stuw is gestart met het project ANWB Automaatje. Met ANWB AutoMaatje brengen vrijwilligers hun minder mobiele plaatsgenoten van A naar B. Hiervoor krijgen zij een vergoeding van 30 cent per kilometer per rit. Daar waar mogelijk kunnen ook mensen met een beperking hier gebruik van maken.
Bij het verkrijgen van een evenementenvergunning is aandacht voor de inclusieve samenleving wanneer de vergunning is verkregen. In het aanvraagtraject is hier nog onvoldoende aandacht voor. In de gemeente Hardenberg is weinig aandacht voor het verstrekken van toegankelijke informatie. Het is wenselijk om inzicht te krijgen in de toegankelijkheid van bijvoorbeeld horecagelegenheden en openbare toiletten. Er is aandacht voor mensen met een beperking die willen genieten van de natuur. Zo is er een goede voorziening voor rolstoellers in het vechtpark en is een boekje ontwikkeld met toegankelijke wandelroutes in het Vechtdal. Vanuit de vrijetijd economie is de gemeente Hardenberg aangesloten bij het project “Zorgeloos Vechtdal” waarin aandacht is voor toegankelijke vakantieparken. De winkels en horeca zijn nog niet actief bezig met inclusie. Dit is een gemis voor de mensen met een beperking. De openbare gebouwen in het beheer van de gemeente zijn toegankelijk of worden toegankelijk gemaakt. Momenteel is er een inventarisatie van toegankelijkheid in sporthallen. In 2018 hebben we gestemd. Alle stembureaus zijn op één na fysiek toegankelijk (gemaakt). De communicatie van politieke partijen is vaak nog niet begrijpelijk.
Thema zorg, welzijn en ondersteuning In de gemeente Hardenberg kan iedereen de zorg ontvangen die nodig is. Dit is onder andere geregeld in de wet maatschappelijke ondersteuning. Jeugd die ondersteuning nodig heeft wordt geholpen via de jeugdwet. Voor zowel jeugdhulp als hulp vanuit de WMO zijn de Samen Doen teams de toegangspoort. Zij zijn deskundig en kunnen de goede ondersteuning bieden. Inwoners weten de weg naar de Samen Doen teams steeds beter te vinden. Helaas zijn de kosten binnen de WMO en de jeugdhulp erg hoog. Door meer preventief in te zetten kunnen inwoners eenvoudiger worden geholpen en worden de kosten teruggedrongen. Het is belangrijk om bij deze preventieve maatregelen rekening te houden met iedereen in de gemeente.
67
68
Hardenberg
Met z’n allen, heel gewoon
Thema onderwijs en ontwikkeling
Discriminatie
Toegankelijkheid van schoolgebouwen is in de gemeente Hardenberg niet geborgd. Hier komt verandering in bij het nieuwe integrale huisvestingsplan. Toegankelijke schoolgebouwen zijn een randvoorwaarde om inclusief onderwijs te kunnen bieden. Inclusief onderwijs is net als in de rest van Nederland nog niet de norm. Er zijn in de gemeente Hardenberg enkele voorbeelden die laten zien dat het wel mogelijk is.
In de gemeente Hardenberg krijgt niet iedereen gelijke kansen en voelt niet iedereen zich veilig. Er wordt onterecht verschil gemaakt tussen mensen op basis van kenmerken die in een bepaalde situatie niet van belang zijn. Inwoners die ongelijk zijn behandeld kunnen daarvoor een melding maken bij een antidiscriminatievoorziening. De gemeente heeft hiervoor een samenwerking met Vizier. Zij adviseren en ondersteunen individuele personen en organisaties kosteloos bij gevallen en gevoelens van discriminatie. De Algemene Wet Gelijke Behandeling is hierbij het uitgangspunt. Jaarlijks rapporteert Vizier hoeveel en wat voor soort meldingen binnen zijn gekomen.
Zo heeft het Vechtdal College in Dedemsvaart een integratieklas. Twee dagen in de week maken leerlingen met een beperking gebruik van deze klas. Zij doen, waar dat kan, mee met de reguliere lessen. De gemeente is ook verantwoordelijk voor leerlingenvervoer. Dit is een wettelijke taak die wordt uitgevoegd. Er is een pilot met de reizenapp waarin leerlingen die dit kunnen met het openbaar vervoer naar school gaan. Zij krijgen hiervoor begeleiding via de reizenapp. De overgang van school naar werk is goed georganiseerd bij de scholen in de gemeente Hardenberg. De gemeente heeft een nauwe samenwerking met de speciaal onderwijs- en praktijk onderwijs scholen. Zo krijgen leerlingen de kans om zich te blijven ontwikkelen. Het gaat op heel veel punten goed en er gebeurd al ontzettend veel. Maar er kunnen nog stappen worden gezet voor inwoners met een beperking die zich willen blijven ontwikkelen bij de eigen werkgever. Zij krijgen nog niet altijd voldoende mogelijkheden om bijvoorbeeld door te groeien in een bedrijf. Er wordt onderzocht welke rol de gemeente hierin kan vervullen.
69
70
Hardenberg
Met z’n allen, heel gewoon
Bijlage 2
Figuur 1
Uitkomstenenquête discriminatie
Sector (in procenten) 28% Onderwijs 39%
Welzijn
Om beter inzicht te krijgen hoe discriminatie leeft in de gemeente Hardenberg is een enquête uitgezet. Deze enquête is verstuurd naar scholen voor basis- en voortgezet onderwijs, het welzijnswerk zoals de Stuw, de Kern, Samen doen teams en andere organisaties zoals InBeeld, Humanitas, Vluchtelingenwerk en de bibliotheek. Hieronder vindt u de uitkomsten van deze enquête.
In totaal hebben 82 mensen deze enquête ingevuld. Er zijn veel reacties gekomen vanuit onderwijs, het welzijnswerk en vanuit andere sectoren, zoals vrijwilligers en coaches. De verdeling van de sectoren is te vinden in figuur 1.
Cultuur Maatschappelijk werk Vluchtelingenwerk Anders 16%
1% 10%
6%
Van de respondenten heeft 43% aangegeven in het (vrijwilligers)werk te maken (gehad) te hebben met discriminatie. Op de vraag om welke vorm van discriminatie het ging heeft 73% aangegeven dat het ging om interpersoonlijke discriminatie. De overige 27% heeft aangegeven dat het ging om institutionele discriminatie. Interpersoonlijke discriminatie is gedrag tussen mensen. Bij institutionele discriminatie gaat het om beleid en omgevingen die ongelijkheid creëren, uitvoeren, bevestigen en behouden. De redenen waarom er is gediscrimineerd lopen uiteen. Discriminatie vanwege nationaliteit springt eruit en wordt gevolgd door discriminatie vanwege godsdienst. In figuur twee zie je een overzicht.
71
72
Hardenberg
Met z’n allen, heel gewoon
Het tweede deel van de enquête ging over preventieve acties om discriminatie te voorkomen. 65% van de reacties geeft aan dit te doen. Op de vraag op welke plekken het beste preventieve acties ondernomen kunnen worden werd wisselend geantwoord. De meeste reacties geven aan dat het onderwijs hier het meest geschikt voor is, op de voet gevolgd door de sportclub. Een volledig overzicht vind je in figuur 3.
Figuur 2
Redenen van discriminatie Anders
2
Seksuele geaardheid Leeftijd Chronische ziekte
4
Figuur 3
1
Inzet preventieve acties
2 5
Handicap Nationaliteit
20
Godsdienst Geslacht
8 2
Anders Sportclub Zorg Overheid Bedrijven
De manier van discrimineren is te verdelen onder 3 categorieën, namelijk negatieve bejegening, ongelijke behandeling en vernieling, geweld of bedreiging. Van de reacties geeft 38% aan dat zij te maken hebben gehad met negatieve bejegening, 50% heeft is ongelijk behandeld en 12% heeft te maken gehad met vernieling, geweld of bedreiging.
Opvallend is dat ruim 80% van de respondenten actie heeft ondernomen. Veelal is aangegeven dat het gesprek is aangegaan met degene die hebben gediscrimineerd. De verwachting is dat dit in het onderwijs veel gebeurd. Van deze 80% heeft niemand aangegeven dat er melding van is gedaan bij een antidiscriminatievoorziening.
16
Onderwijs
37 15 18 24 44
Op de vraag of ondersteuning wordt geboden aan individuen of groepen die worden gediscrimineerd heeft 57% aangegeven dit te doen. 68% van alle reacties geeft aan dat dit binnen de taken hoort, 21% geeft aan dat dit misschien tot de taken behoort en 11% geeft aan dit niet binnen de taken hoort. Van alle reacties hebben 19 personen aangegeven mee te willen denken over acties tegen discriminatie. Twee personen willen helpen met acties ter ondersteuning aan mensen die worden gediscrimineerd. Zes personen willen helpen met preventieve acties voor inwoners en elf personen willen helpen met beide acties.
Deze 19 personen worden benaderd om samen na te gaan denken over een actieplan antidiscriminatie. Als leidraad gebruiken we de handreiking “antidiscriminatiebeleid voor gemeenten” die is ontwikkeld in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties.
73
74
Hardenberg
Met z’n allen, heel gewoon
Bijlage 3
Wettelijk kader en relatie gemeentelijk beleid Wetgeving Gemeenten hebben van oudsher al de taak om ervoor te zorgen dat iedereen mee kan doen in de samenleving en dat iedereen een gelijke kans krijgt. Dit begint al in artikel 1 van de grondwet. De participatiewet, jeugdwet, Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO) en onder andere de wet gelijke behandeling op grond van handicap op chronische ziekte (Wgbh/cz) dragen bij aan het volledig en eerlijk deelnemen aan de samenleving. Sinds de invoering van het VN Verdrag Handicap heeft de gemeente hier nog een wettelijke taak bij gekregen. In artikel 1 van de grondwet staat dat allen die zich in Nederland bevinden, in gelijke gevallen gelijk worden behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan.
Het VN Verdrag Handicap geeft de verplichting om in stappen te werken aan een inclusieve samenleving. Hierbij moeten zij de samenwerking opzoeken met mensen met een beperking. Het VN-verdrag gaat ervan uit dat het beleid van de overheid aan inclusie bijdraagt en bepaalt dat er geleidelijke voortgang moet worden gemaakt in de inclusiviteit van de samenleving.
De Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte (Wgbh/cz) regelt dat personen met een handicap of chronische ziekte net als ieder ander behandeld moeten worden en hiertoe ook aanpassingen kunnen eisen. De aanpassing moet geschikt en doeltreffend zijn maar mag geen onevenredige belasting vormen.
Iedereen die kan werken maar het op de arbeidsmarkt zonder ondersteuning niet redt, valt onder de Participatiewet. De wet moet ervoor zorgen dat meer mensen werk vinden, ook mensen met een arbeidsbeperking.
Gemeenten moeten ervoor zorgen dat mensen zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen. De gemeente geeft ondersteuning thuis via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo).
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de jeugdhulp. Zij kunnen de zorg dichter bij de inwoners organiseren, in samenhang met ondersteuning van gezinnen bij werk, inkomen en schulden. Dat staat in de Jeugdwet.
Sustainable Development Goals De gemeente Hardenberg wil een Sustainable Development Goals (SDG) gemeente worden. Dit wordt onderschreven in het coalitieakkoord. De SDG’s zijn om van de wereld een betere plek te maken in 2030. Ze zijn een kompas voor uitdagingen als armoede, onderwijs en de klimaatcrisis. SDG Nederland is het netwerk van iedereen die in ons land aan de doelen wil bijdragen. Elk doel heeft zijn eigen nummer. Hieronder vind je de SDG-doelen met de originele nummering waar dit beleidsstuk aan bijdraagt.
75
76
Hardenberg
Doel 4
kwaliteitsonderwijs Verzeker gelijke toegang tot kwaliteitsvol onderwijs en bevorder een leven lang leren voor iedereen. Door in te zetten op inclusief onderwijs wordt niemand buiten gesloten en heeft iedereen de mogelijkheid om kwaliteitsvol onderwijs te genieten.
Doel 5
Met z’n allen, heel gewoon
Doel 9
Industrie, innovatie en infrastructuur Bouw veerkrachtige infrastructuur, bevorder inclusieve en duurzame industrialisering en stimuleer innovatie. Zonder infrastructuur is het moeilijker om een baan te krijgen, zaken te doen, informatie te ontvangen en brood te halen. Door een betere infrastructuur is het makkelijker om andere doelen te bereiken en gaat de kwaliteit van leven omhoog. Dit moet ook een vanzelfsprekendheid zijn voor mensen met een beperking. Of het nu gaat om fysieke wegen of om toegankelijke informatievoorziening.
Gendergelijkheid Bereik gendergelijkheid en empowerment voor alle vrouwen en meisjes. De tijd dat dat vrouwen en meisjes onder worden gewaardeerd in bijvoorbeeld salaris moet voorbij zijn. Door aandacht te vragen voor een inclusieve samenleving verdwijnt de ongelijkheid tussen man en vrouw.
Doel 8
Waardig werk en economische groei Bevorder aanhoudende, inclusieve en duurzame economische groei, volledige en productieve tewerkstelling en waardig werk voor iedereen. Elke inwoner heeft zijn of haar eigen kwaliteiten die ingezet kunnen worden bij werk. Voor mensen met een beperking of voor statushouders is dit niet zo eenvoudig. De gemeente Hardenberg doet haar uiterste best om zoveel mogelijk inwoners te begeleiden naar waardig werk. Om dit te continueren zal geïnvesteerd moeten worden, want de doelgroep wordt groter door de regels binnen de Wajong.