5. Bijlage 2. LIK Deelgebied
Tekst van het document
K A A R T
IDENTITEIT
LANDSCHAP
LIK
DEDEMSVAART ZUID - RHEEZERVEEN - HEEMSERVEEN
kanaal Ommer
jk wi e d Elf
g we e s en e v r ze ee h R Rheezerveen
besloten heideontginningslandschap
N48
Stegerveld Hardenberg
N34
besloten veenontginningslandschap
De Ve ch t
ŵĞŶ
eg sw
rt
ui
llee
nsa
Kŵ
dvaa Hoof
De Ree st
N377
Open veenontginningslandschap
th ch
Dedemsvaart
Ja
Balkbrug
e ger
Ste
ƌŝĐŚ ƟŶŐ
LANDSCHAPSTYPEN
pagina 2
INLEIDING Achtergrond
Na de opstelling van de LIK's en de ontwikkelingsvisies voor de deelgebieden gaan de drie planprocessen hun eigen weg. De LIK's en de ontwikkelingsvisies voor de deelgebieden vormen de basis voor de drie
De gemeente Hardenberg werkt momenteel aan drie plannen voor het buitengebied:
plannen.
• Bestemmingsplan(nen) buitengebied
De gemeente heeft deze aanpak eerst op de pilotgebieden Reestdal en Bergentheim-Zuid toegepast.
• Structuurvisie • Landschapsontwikkelingsplan (LOP)
Inhoud LIK
De gemeente wil regie voeren op de ontwikkeling van het landelijk gebied. Daarbij wil de gemeente een
De LIK Dedemsvaart Zuid - Rheezerveen - Heemserveen bestaat uit een boekje op A3 formaat met daarin
meer richtinggevende rol gaan innemen, gericht op het versterken van de ruimtelijke kwaliteit. Ruimtelijke
een beknopte schematische weergave van de sterke punten, zwakke punten, kansen en bedreigingen
kwaliteit is echter een breed begrip, dat deels subjectief van aard is. In de Visienota Buitengebied is dit
voor het gebied.
gedefinieerd als “eigen identiteit”. Dit speelt bij de opstelling van de hierboven genoemde plannen een
Het schema is het resultaat van een analyse van verschillende kenmerken die bepalend zijn voor de
belangrijke rol.
identiteit, zoals bebouwing, beplanting en grondgebruik. Deze analyse is opgenomen in het achtergronddocument LIK. Net als in de schema's zijn in het
Om tot de drie producten te komen, worden de stappen gevolgd zoals in het onderstaande schema
achtergronddocument ook de resultaten opgenomen van de excursie die met de Plaatselijk Belangen
staan weergegeven. Eerst wordt de identiteit van de deelgebieden bepaald. Met dit doel zijn Landschap-
organisaties heeft plaatsgevonden.
Identiteit-Kaarten (LIK's) voor zeven deelgebieden opgesteld. In de LIK’s worden de specifieke
Deze LIK is het resultaat van een integraal proces tussen de gemeente Hardenberg, werkgroepen
kenmerken en kwaliteiten van de deelgebieden vastgelegd. Aan de hand van de LIK kan worden bepaald
(Plaatselijk Belangen organisaties), de klankbordgroep en Nieuwland Advies. Gebruikte bronnen
of toekomstige ontwikkelingen passend zijn (bestemmingsplan buitengebied en structuurvisie) en
zijn onder meer de landschapsbeleidsplannen Avereest, Hardenberg en Gramsbergen, (historische)
welke ontwikkelingen en verbeterpunten aanleiding zijn om te werken aan behoud en versterking van
topografische kaarten en de resultaten van de werkbijeenkomsten.
het landschap (Landschapsontwikkelingsplan). Voor het bestemmingsplan geldt dat aan passende ontwikkelingen zo min mogelijk juridische beperkingen moeten worden opgelegd. Het bestemmingsplan
Leeswijzer
en het LOP bieden handvaten voor versterking van de ruimtelijke kwaliteit. De identiteit van het gebied komt voort uit de ontstaansgeschiedenis en de daarmee samenhangende Landschap-identiteit-Kaarten
landschapstypen. In de LIK is daarom een onderscheid gemaakt tussen de verschillende landschapstypen die in het gebied voorkomen. Deze landschapstypen zijn op een overzichtskaart opgenomen (zie de naastgelegen pagina). Vervolgens is voor het gebied een schema opgesteld, waarin een overzicht
Ontwikkelingsvisies deelgebieden
is opgenomen van de aanwezige waardevolle en storende kenmerken. Ook zijn de kansen of juist bedreigingen voor deze kenmerken omschreven. Getracht is de invulling van de schema’s zo objectief mogelijk te houden. Wel zijn de resultaten van de excursie in de schema’s verwerkt, omdat de beleving
Bestemmingsplannen
Structuurvisie
Landschapsontwikkelingsplan
van het landschap ook bepalend is voor de identiteit (belevingswaarde).
Visie op hoofdlijnen
toelichtende afbeeldingen en foto’s.
In de schema’s staan in de vorm van genummerde grijze blokjes verwijzingen opgenomen naar de
Uitvoeringsplan
LIK Dedemsvaart zuid - Rheezerveen - Heemserveen
pagina 3
OPEN VEENONTGINNINGSLANDSCHAP 1
2
3
4
Heemserveen Vierde Blok
De Veenderij
Rheezerveen
Erf met brede singels (het Vierde Blok)
Open, agrarisch landschap
Historische kaart rond 1900
5
6
7
Wijk Erfopbouw
Doorzichten bebouwingslint
8
9
10
11
Open nieuw erf in het landschap
Wegbeplanting langs strakke, rechte weg
Stegerensallee
Weinig beplantingspatronen
4
Beeldenblad
Topografische kaart 2007
De bron van de Reest bij De Tippe Vogelvluchtimpressie van het open veenontginningslandschap
pagina 4
Open veenontginningslandschap
De Rees t N377
Ja
vaart
ui
de Elf
llee
kanaal Ommer
nsa
e ger
Ste
eg sw
Hoofd
th ch
Dedemsvaart Balkbrug
Stegerveld
jk wi
se en rve ze ee Rh Rheezerveen
g we Hardenberg
ƌŝĐŚ ƟŶŐ
De Ve ch t
Kŵ
ŵĞŶ
N48
N34
Open veenontginningslandschap Sterk
Bebouwing
Routing
Verkaveling
Beplantingspatronen
Erven
Massa/ ruimte en reliëf
Grond-/ landgebruik
Functie & activiteit
Licht & donkerte
- verspreide bebouwing langs wegen, o.a. Stegerensallee (met name wonen) - doorzichten bebouwing - Groninger boerderijen - nieuwe agrarische bedrijven
strak, rechtlijnig wegenpatroon
- goed zichtbare, rationele, lange strokenverkaveling vanaf ontginningsassen (haaks (Rheezerveen) of schuin op de weg (Dedemsvaartseweg)) - wijkenstructuur
- wegbeplanting langs oude ontsluitingswegen - agrarische erven met brede singels (het Vierde Blok)
- rechthoekige erven, met kopgevel naar de weg - erven aan wegen - Vierde Blok: erven met erfbeplanting
- openheid - grootschalig agrarisch gebied - waardevolle doorzichten
agrarisch
- hoofdfunctie landbouw - daarnaast diverse andere functies zoals wonen en kleinschalige bedrijfjes
relatief donker
6 7 10
Zwak
- geen aantrekkelijke wandel- en fietsverbinding Dedemsvaart Zuid - Vechtdal - enkele wegen te smal voor landbouwverkeer
Kansen
Bedreigingen
4 7 9
3 4 7 11 veel wijken zijn verdwenen of niet beleefbaar (jaren ‘60 ruilverkaveling)
wegen te smal bij nieuwvestiging of schaalvergroting bestaande bedrijven
1 5 8
2 7
2
weinig bos / recreatief enkele erven zijn uitloopgebied niet landschappelijk Dedemsvaart Zuid ingepast
Geur
2 4 weinig extensieve recreatieve mogelijkheden
lage biodiversiteit
plaatselijk ruimte voor nieuwe agrarische bedrijven
wijkenstructuur is aanknopingspunt voor versterking groenblauw netwerk en verhoging biodiversiteit
8
- verbetering wandel- verbeteren herkenbaarheid en fietsverbinding wijkenstructuur Dedemsvaart Zuid Vechtdal - bij vegroting van bedrijven aandacht voor capaciteit van de wegen verdwijnen doorzichten (bijv. Stegerensallee)
1 9 11
Natuur
- herbegruik voormalige agrarische bebouwing (VAB) - verbeteren landschappelijke inpassing / toename ruimtelijke kwaliteit bij nieuwe erven
ruimte voor schaalvergroting
afname sloten- en wijkenstructuur
LIK Dedemsvaart zuid - Rheezerveen - Heemserveen
hoge geurbelasting ten zuiden van Dedemsvaart
pagina 5
BESLOTEN VEENONTGINNINGSLANDSCHAP 1
2
3
4
Heemserveen Vierde Blok De Veenderij
Rheezerveen
De Langewijk; structuurdrager van de veenontginning
Strak, rechtlijnig wegenpatroon
Historische kaart rond 1900
5
6
7
Rechthoekig erf met kopgevel naar de weg
Groninger boerderij
8
9
10
11
Wijk in het Colenbrandersbos
Besloten landschap
Beukenlaantje bij De Tippe
Beplantingspatronen
4 6
Beeldenblad
Topografische kaart 2007
Vogelvluchtimpressie van het besloten veenontginningslandschap
pagina 6
Besloten veenontginningslandschap
De Rees t N377
Ja
vaart
ui
de Elf
llee
kanaal Ommer
nsa
e ger
Ste
eg sw
Hoofd
th ch
Dedemsvaart Balkbrug
Stegerveld
jk wi
se en rve ze ee Rh Rheezerveen
g we Hardenberg
ƌŝĐŚ ƟŶŐ
De Ve ch t
Kŵ
ŵĞŶ
N48
N34
Besloten veenontginningslandschap Sterk
Bebouwing
Routing
Verkaveling
Beplantingspatronen
Erven
Massa/ ruimte en reliëf
Grond-/ landgebruik
Functie & activiteit
Licht & donkerte
Natuur
- verspreide bebouwing langs wegen - lintbebouwing Rheezerveen - doorzichten lintbebouwing zoals Rheezerveen - bebouwing achter het lint langs Langewijk - groninger boerderijen
- strak, rechtlijnig wegenpatroon - recreatieve ontsluiting door Colenbrandersbos
- rationele, lange strokenverkaveling vanaf ontginningsassen - wijkenstructuur
- Colenbrandersbos als robuust boselement - wegbeplanting
rechthoekige erven, met kopgevel naar de weg
- halfopen tot besloten landschap - Colenbrandersbos
- agrarisch - bos - recreatie
diverse functies: landbouw, wonen, recreatie (o.a. het Stoetenslagh) en natuur
relatief donker
plaatselijk hoge biodiversiteit (De Tippe, deel Colenbrandersbos)
5
7 9 11
6 7
Zwak
Kansen
Bedreigingen
2 4 7
1 3 4 7
8 10 11
Geur
veel wijken zijn verdwenen of niet beleefbaar (jaren ‘60 ruilverkaveling) woningbouw buurtschap Rheezerveen
accentuering kavelstructuur door aanpak wijken
afname sloten- en wijkenstructuur
- ruimte voor nieuwe kleinschalige economische functies in voormalige agrarische bebouwing (VAB’s) - Rheezerveen: ruimte voor woningbouw ter versterking van het buurtschap
- wijkenstructuur is aanknopingspunt voor versterking groenblauw net-werk en verhoging biodiversiteit - ecologische verbinding Colenbrandersbos
8
verrommeling erven als gevolg van bedrijfsbeeindiging
LIK Dedemsvaart zuid - Rheezerveen - Heemserveen
pagina 7
7
BESLOTEN HEIDEONTGINNINGSLANDSCHAP 1
2
3
4
Half open landschap
Heiderestant
Historische kaart rond 1900
Topografische kaart 2007
5
6
7
Strakke weg met wegbeplanting van berken
Erf met erfbeplanting op afstand van de weg
8
9
10
11
N34
Bomen op een zandkopje (microreliëf)
Agrarisch gerelateerde activiteit
Beplantingspatronen
8
Beeldenblad
Vogelvluchtimpressie van het besloten heideontginningslandschap
pagina 8
Besloten heideontginningslandschap
De Rees t N377
Ja
vaart
ui
de Elf Stegerveld
jk wi
se en rve ze ee Rh Rheezerveen
g we Hardenberg N34
ƌŝĐŚ ƟŶŐ
De Ve ch t
Kŵ
ŵĞŶ
N48
llee
kanaal Ommer
nsa
e ger
Ste
eg sw
Hoofd
th ch
Dedemsvaart Balkbrug
Besloten heideontginningslandschap
Bebouwing
Routing
Verkaveling
Beplantingspatronen
Erven
Massa/ ruimte en reliëf
Grond-/ landgebruik
Functie & activiteit
Sterk
- verspreide bebouwing langs wegen - lintbebouwing Rheezerveen
- strak, rechtlijnig wegenpatroon - N34
- rechthoekige verkaveling (kleinschaliger dan veenkoloniaal landschap) vanaf ontginningsassen
- Klimbergbos - verspreide bos- en heideterreintjes - wegbeplanting - naald- en loofbos - berk is typerende boomsoort
- rechthoekige erven, met kopgevel naar de weg - verspreide ligging erven - erven met erfbeplanting
- halfopen tot besloten landschap - kleinschalig gebied
- agrarisch - agrarisch gerelateerd - bos - natuur (heiderestanten)
diverse functies: - landbouw, - wonen - natuur - recreatie (camping) - niet agrarische bedrijven
6
1 7 9
4 Zwak
Kansen
5 8
3 4 7
5 11
N34 is barrière voor recreatieve verbinding met het Vechtdal landschappelijke in- opheffen barrière passing bestaande N34, o.a. door en nieuwe bebouwing realisatie passages
Licht & donkerte
Natuur
Geur
- hoge biodiversiteit - Klimbergbos met heiderestanten - heideterreinen
2 4 10
2
enkele erven zijn niet landschappelijk ingepast verbinding tussen Klimbergbos en bosgebied Rheeze
Bedreigingen
LIK Dedemsvaart zuid - Rheezerveen - Heemserveen
ruimte voor nieuwe kleinschalige economische functies in voormalige agrarische bebouwing (VAB’s) lichtoverlast bedrijventerrein Heemserpoort
enkele vespreide locaties met hoge geurbelasting
pagina 9
9
10
pagina 10
COLOFON
LIK Dedemsvaart Zuid - Rheezerveen - Heemserveen Projectcode: 0452 HOL Datum: december 2011
Opdrachtgever: Gemeente Hardenberg Postbus 500 7770 BA Hardenberg Tel: 0523 - 289 111 Contactpersoon: dhr. J. Wuite
Opdrachtnemer: Nieuwland Advies Postbus 522 6700 AM Wageningen Tel: 0317 - 467246 Contactpersoon: dhr. M. Scherrenburg
LIK Dedemsvaart zuid - Rheezerveen - Heemserveen
11
pagina 11
K A A R T
IDENTITEIT
LANDSCHAP
LIK
DEDEMSVAART ZUID - RHEEZERVEEN - HEEMSERVEEN