4. Bijlage 1 - Bijlage behorende bij regels bestemmingsplan Buitengebied Hardenberg, Meester Westerhofdijk 1 Hardenberg - LIK Gramsbergen en
Tekst van het document
K A A R T
IDENTITEIT
LANDSCHAP
LIK GRAMSBERGEN EN OMGEVING
Ane
Gramsbergen
eh
aan
dri
k
Engeland
Veldinger veld
Hardenberg
Beekdallandschap
Ka n
aal
Alm
elo
-D
Collendoorn
Holthemer broek en -veld
Besloten heideontginningslandschap
-V ech t en evo rd
aal
Essen- en hoevenlandschap
rtseweg Dedemsvaa
skan g n i r e t Afwa t ch e V De
Co
Klein e Vec ht
kan
aal
LANDSCHAPSTYPEN
pagina 2
INLEIDING Achtergrond
Na de opstelling van de LIK's en de ontwikkelingsvisies voor de deelgebieden gaan de drie planprocessen hun eigen weg. De LIK's en de ontwikkelingsvisies voor de deelgebieden vormen de basis voor de drie
De gemeente Hardenberg werkt momenteel aan drie plannen voor het buitengebied:
plannen.
• Bestemmingsplan(nen) buitengebied
De gemeente heeft deze aanpak eerst op de pilotgebieden Reestdal en Bergentheim-Zuid toegepast.
• Structuurvisie • Landschapsontwikkelingsplan (LOP)
Inhoud LIK
De gemeente wil regie voeren op de ontwikkeling van het landelijk gebied. Daarbij wil de gemeente een
De LIK Gramsbergen bestaat uit een boekje op A3 formaat met daarin een beknopte schematische
meer richtinggevende rol gaan innemen, gericht op het versterken van de ruimtelijke kwaliteit. Ruimtelijke
weergave van de sterke punten, zwakke punten, kansen en bedreigingen voor het gebied.
kwaliteit is echter een breed begrip, dat deels subjectief van aard is. In de Visienota Buitengebied is dit
Het schema is het resultaat van een analyse van verschillende kenmerken die bepalend zijn voor de
gedefinieerd als “eigen identiteit”. Dit speelt bij de opstelling van de hierboven genoemde plannen een
identiteit, zoals bebouwing, beplanting en grondgebruik.
belangrijke rol.
Deze analyse is opgenomen in het achtergronddocument LIK. Net als in de schema's zijn in het achtergronddocument ook de resultaten opgenomen van de excursie die met de Plaatselijk Belangen
Om tot de drie producten te komen, worden de stappen gevolgd zoals in het onderstaande schema
organisaties heeft plaatsgevonden.
staan weergegeven. Eerst wordt de identiteit van de deelgebieden bepaald. Met dit doel zijn Landschap-
Deze LIK is het resultaat van een integraal proces tussen de gemeente Hardenberg, werkgroepen
Identiteit-Kaarten (LIK's) voor zeven deelgebieden opgesteld. In de LIK’s worden de specifieke
(Plaatselijk Belangen organisaties), de klankbordgroep en Nieuwland Advies. Gebruikte bronnen
kenmerken en kwaliteiten van de deelgebieden vastgelegd. Aan de hand van de LIK kan worden bepaald
zijn onder meer de landschapsbeleidsplannen Avereest, Hardenberg en Gramsbergen, (historische)
of toekomstige ontwikkelingen passend zijn (bestemmingsplan buitengebied en structuurvisie) en
topografische kaarten en de resultaten van de werkbijeenkomsten.
welke ontwikkelingen en verbeterpunten aanleiding zijn om te werken aan behoud en versterking van het landschap (Landschapsontwikkelingsplan). Voor het bestemmingsplan geldt dat aan passende
Leeswijzer
ontwikkelingen zo min mogelijk juridische beperkingen moeten worden opgelegd. Het bestemmingsplan en het LOP bieden handvaten voor versterking van de ruimtelijke kwaliteit.
De identiteit van het gebied komt voort uit de ontstaansgeschiedenis en de daarmee samenhangende landschapstypen. In de LIK is daarom een onderscheid gemaakt tussen de verschillende landschapstypen
Landschap-identiteit-Kaarten
die in het gebied voorkomen. Deze landschapstypen zijn op een overzichtskaart opgenomen (zie de naastgelegen pagina). Vervolgens is voor het gebied een schema opgesteld, waarin een overzicht is opgenomen van de aanwezige waardevolle en storende kenmerken. Ook zijn de kansen of juist
Ontwikkelingsvisies deelgebieden
bedreigingen voor deze kenmerken omschreven. Getracht is de invulling van de schema’s zo objectief mogelijk te houden. Wel zijn de resultaten van de excursie in de schema’s verwerkt, omdat de beleving van het landschap ook bepalend is voor de identiteit (belevingswaarde).
Bestemmingsplannen
Structuurvisie
Landschapsontwikkelingsplan Visie op hoofdlijnen
In de schema’s staan in de vorm van genummerde grijze blokjes verwijzingen opgenomen naar de toelichtende afbeeldingen en foto’s.
Uitvoeringsplan
LIK Gramsbergen en omgeving
pagina 3
BESLOTEN HEIDEONTGINNINGSLANDSCHAP 1
2
3
4
Besloten landschap
Erf op afstand van de weg met toegangsweg
Historische kaart rond 1900
Topografische kaart 2007
5
6
7
Half open landschap
Landbouw
Beplantingspatronen
8
9
10
11
Erf met erfbeplanting
Kanaal Almelo- De Haandrik
Besloten landschap bij Randwaterleiding
Rechte wegen
Beeldenblad
pagina 4
aa l
Ane
evo rd
en
-V ech t
kan
rtseweg Dedemsvaa
ringska Afwate t h c Ve De
Co
Klein e Vec ht
Besloten heideontginningslandschap
naal
Gramsbergen
aan
dri
k
Engeland
eh
Veldinger veld
Ka n
aal
Alm
elo
-D
Collendoorn
Holthemer broek en -veld
Hardenberg
Besloten heideontginningslandschap Sterk
Bebouwing
Routing
Verkaveling
Beplantingspatronen
Erven
Massa/ ruimte en reliëf
Grond-/ landgebruik
Functie & activiteit
verspreide bebouwing
- verbindingen over kanaal Almelo- de Haandrik - strak, rechtlijnig wegenpatroon
rechthoekige verkaveling
- verspreid liggende bosjes - wegbeplanting - berk is typerende boomsoort
- verspreid liggende erven - rechthoekige erven, in de verkavelingsrichting, met kopgevel naar de weg - meeste erven met erfbeplanting
- openheid van Veldinger veld en Holthemer Broek - besloten deel langs de Randwaterleiding - verspreid liggende bosjes
- agrarisch - bos
- hoofdfunctie: landbouw - diverse functies in VAB’s
2 7 8
1 5 10
4
4 9 11
3 4 7
7 8
Natuur
Geur
- bosgebied De Kooi - ruilverkavelingsbosjes
beperkte geurbelasting
6
6 7
Zwak
Kansen
Licht & donkerte
lage biodiversiteit
grensovergang Nederland - Duitsland oppakken als recreatieve structuur
verbeteren landschappelijke inpassing erven
versterking en accentueren besloten deel en open deel
- ruimte voor nieuwe kleinschalige economische functies in voormalige agrarische bebouwing (VAB’s)
Bedreigingen
LIK Gramsbergen en omgeving
pagina 5
ESSEN- EN HOEVENLANDSCHAP 1
2
3
4
Hothemer esch
Anevelder esch
Hothemer esch
Anevelder esch Loozer esch
Loozer esch Baalder esch
Baalder esch
Topografische kaart 2007
Holthemer esch
Erf
Historische kaart rond 1900
5
6
7
Onverharde weg met wegbeplanting
Erfopbouw: losse strooing gebouwen en grote bomen
8
9
Vogelvluchtimpressie van het essen- en hoevenlandschap
10
11
Oude beheersboerderij van Landgoed de Groote Scheere
Beeldenblad
Solitaire bomen en lanen
Kronkelige, smalle weg
Beplantingspatronen ( Holthemer esch)
pagina 6
aa l
Ane
evo rd
en
-V ech t
kan
rtseweg Dedemsvaa
ringska Afwate t h c Ve De
Co
Klein e Vec ht
Essen- en hoevenlandschap
naal
Gramsbergen Holthemer broek en -veld
eh
aan
dri
k
Engeland
Veldinger veld
Ka n
aal
Alm
elo
-D
Collendoorn
Hardenberg
Essen- en hoevenlandschap Sterk
Bebouwing
Routing
Verkaveling
Beplantingspatronen
Erven
Massa/ ruimte en reliëf
verspreide bebouwing langs de essen
- kronkelige, smalle wegen - zandwegen
kleinschalige verkaveling van de essen
- houtwallen - wegbeplanting - solitaire bomen en boomgroepen
- onregelmatige erfopbouw met met losse strooiing gebouwen op het erf - grote bomen, verstrooid op het erf
- agrarisch - herkenbare openheid en reliëf van - verbrede landbouw de essen - glooiend landschap - steilranden van de Meene
2 7 Zwak
5 10 - structuur van de essen deels niet herkenbaar door verlegging wegen - de N34 doorsnijdt landgoed de Groote Scheere 1
Kansen
verbeteren landschappelijke inpassing bestaande en nieuwe bebouwing
Bedreigingen
leegstand door bereikbaarheid stoppende agrarische Anevelde verslechterd mogelijk door bedrijven opwaarderen N34
5 6 9 11
3 4 11
oorspronkelijke bossingels rondom de Holthemer esch zijn voor groot deel verloren gegaan
26 8
Grond-/ landgebruik
1 7
Functie & activiteit
Licht & donkerte
Natuur
Geur
- landbouw en wonen - recreatie (kleinschalige recreatieterreinen) - verbrede landbouw
- hoge biodiversiteit Groote Scheere - kleinschalig cultuurlandschap
1
8 9
1
beeld van Holthemer esch deels onderbroken door vroegere verlegging van weg met daaraan de erven
lage biodiversiteit
1
terugbrengen bossingels en houtwallen
LIK Gramsbergen en omgeving
ruimte voor nieuwe kleinschalige economische functies in voormalige agrarische bebouwing (VAB’s) verloren gaan agrarisch karakter door verandering agrarische erven in burgererven (Beeldkwaliteit)
- agrarisch natuurbeheer (bermbeheer akkervegetatie) - herstel groen blauw netwerk gebied met hoge geurbelasting ten zuidoosten van Gramsbergen
pagina 7
BEEKDALLANDSCHAP 1
2
3
4
De Vecht en het Afwateringskanaal
De gekanaliseerde Vecht
Historische kaart rond 1900
Topografische kaart 2007
5
6
7
Een oude Vechtmeander
Wegbeplanting
8
9
Vogelvluchtimpressie van het beekdallandschap
10
11
N34
Beeldenblad
Hooilanden
Steilrand
Beplantingspatronen
pagina 8
aal
Ane
evo rd
en
-V ech t
kan
rtseweg Dedemsvaa
ringska Afwate t h c Ve De
Co
Klein e Vec ht
Beekdallandschap
naal
Gramsbergen
eh
aan
dri
k
Engeland
Veldinger veld
Ka n
aal
Alm
elo
-D
Collendoorn
Holthemer broek en -veld
Hardenberg
Beekdallandschap
Bebouwing
Sterk
Routing
Verkaveling
Beplantingspatronen
- wegenstructuur parallel aan de Vecht - kronkelige smalle wegen - Afwateringskanaal is goed oversteekbaar - N34
- verspreid liggende kleine bosjes - bosjes langs oude meanders - wegbeplanting - houtwallen
6 11
7 8 Zwak
verspreide grootschalige bebouwing
N 34 is barrière Vecht is deels niet beleefbaar
blokvormige verkaveling
2 Kansen
Bedreigingen
- kruising Vecht / kanaal Almelo - De Haandrik versterken als recreatief punt - verbeteren verbinding met Duitsland via routes en via water
Erven
Massa/ ruimte en reliëf
Grond-/ landgebruik
Functie & activiteit
- openheid van het stroomgebied van de Vecht - steillranden o.a. bij de Meene
- agrarisch - meanders langs de Vecht - cultuurhistorisch waardevol: Loozensche Linie
diverse functies: landbouw, natuur, water en extensieve recreatie
7 10
59
enkele verspreid liggende grootschalige agrarische erven
- weinig doorgroeimogelijkheden voor boerenbedrijven - afgesloten meanders
verbeteren landschappelijke inpassing / toename ruimtelijke kwaliteit erven
onderzoeken mogelijke recreatieve functie voormalige zandwinlocatie (Gat van Joosten)
3 4 herstel houtwallen
nieuwe bebouwing
LIK Gramsbergen en omgeving
verdere schaalvergroting agrarische bedrijven
Licht & donkerte
Natuur
Geur
- hoge biodiversiteit - oude vechtarmen (eenzijdig aangetakt of geïsoleerd) - landschappelijke waarden en natuurwaarden Vechtdal
5
1 5 9 lage waterkwaliteit oppervlaktewater
Vechtstructuur gebruiken als recreatieve structuur (passieve watersport en dergelijke)
herstel van houtwallen
enkele locaties met hoge geurbelasting
pagina 9
pagina 10
COLOFON
LIK Gramsbergen en omgeving Projectcode: 0452 HOL Datum: december 2011
Opdrachtgever: Gemeente Hardenberg Postbus 500 7770 BA Hardenberg Tel: 0523 - 289 111 Contactpersoon: dhr. J. Wuite
Opdrachtnemer: Nieuwland Advies Postbus 522 6700 AM Wageningen Tel: 0317 - 467246 Contactpersoon: dhr. M. Scherrenburg
LIK Gramsbergen en omgeving
pagina 11
K A A R T
IDENTITEIT
LANDSCHAP
LIK GRAMSBERGEN
pagina 12