1. (GEAMENDEERD) Beleidsplan financiële bestaanszekerheid

21

Wat is nieuw?

Laagdrempelige toegang Het maatschappelijk domein en, meer specifiek, de keten van financiële dienstverlening kent meerdere ‘voordeuren’. De inwoner klopt aan bij de organisatie die hij kent of waar hij de laagste drempel ervaart. Dit is lang niet altijd de gemeente of een andere professionele organisatie. Dit kan ook het spreekuur van een vrijwilligersorganisatie zijn. We vinden het meest belangrijk dat de inwoner de juiste dienstverlening krijgt en op de juiste route terechtkomt. Het mag geen verschil maken bij welke ‘voordeur’ hij aanklopt. Daarom zetten we, zoals eerder omschreven, de komende periode in op versteviging van de keten van financiële dienstverlening. Hiermee bedoelen we de keten van samenwerkingspartners onder de naam ‘Budgetloket’. Binnen die keten voeren we als gemeente de regie . Als iemand zich meldt bij bijvoorbeeld een vrijwilligersspreekuur moeten we kunnen zien of hij daar geholpen is. Of warm is overgedragen naar de juiste dienstverlening.

Wanneer gaan we dit doen? Zoals hierboven gezegd starten we met verder onderzoek nadat het onderzoek ‘veerkrachtig hulplandschap’ is afgerond. Dit betekent dat we in 2025 starten met onderzoek naar eventuele doorontwikkeling van de infohuizen.

En wat gaat dit kosten? Dit plan moet verder worden onderzocht en uitgewerkt om een schatting van eventuele ondersteunings- en uitvoeringskosten te maken. Op dit moment ontvangen de initiatiefnemers extra budget voor de infohuizen binnen hun reguliere subsidieverstrekking.

Armoederegisseur De inzet van de armoederegisseur is niet nieuw. Deze functie is sinds juni 2023 aanwezig in onze gemeente en had vanaf het begin een tijdelijk karakter tot 1juni 2025. Zoals in bovenstaande acties steeds te zien is, heeft de functie van armoederegisseur enorme meerwaarde. Deze regisseur is de verbinder in de gehele keten. En speelt een belangrijke rol in het versterken en behouden van samenwerkingen en in het ‘zien en gezien worden’. We verlengen de inzet van de armoederegisseur met een jaar. En evalueren de inzet in 2025.

We zijn ons er echter ook van bewust dat er inwoners zijn die de ‘voordeuren’ niet kennen. Of die nergens aankloppen, uit angst dat ze niet weten of ze op de goede plek zijn. Daarnaast hebben we sinds een paar jaar ‘infohuizen’ in onze gemeente. De infohuizen zijn een initiatief van onze ketenpartners. De infohuizen worden bezet door vrijwilligers, met een professional op de achtergrond. Bij de infohuizen kunnen inwoners terecht met vragen op alle leefgebieden. Als het kan helpt de vrijwilliger meteen, bij simpele enkelvoudige vragen. Waar nodig zorgt de vrijwilliger voor een warme overdracht naar de juiste dienstverlening: de juiste ‘voordeur’. De infohuizen lijken een laagdrempelige toegang te vormen die steeds beter bekend wordt. We hebben gezien dat vragen over geld- en regelzaken het meest worden gesteld. Ook zijn er vragen over digitale hulp. We onderzoeken daarom met de initiatiefnemers en overige partners of de infohuizen een prominentere toegang kunnen worden binnen de keten van financiële dienstverlening. We werken aan deze doorontwikkeling voor de groep inwoners die andere voordeuren niet kent of niet opzoekt. Dit onderzoek starten we nadat het onderzoek naar een veerkrachtig hulplandschap maatschappelijk domein breed is afgerond. Dit algemene onderzoek is onder andere gericht op een concreet beeld van de verschillende taken en rollen die partijen hebben.

De mogelijkheden die er liggen rondom de infohuizen zullen we faciliteren . En als dat nodig is kunnen onze professionals een rol vervullen binnen de infohuizen. De regie blijft bij de originele initiatiefnemers.

22

Wanneer gaan we dit doen? De functie van armoederegisseur wordt met een jaar verlengd. In de eerste helft van 2025 evalueren we de inzet van de armoederegisseur.

En wat gaat dat kosten? De tijdelijke verlenging van de armoederegisseur kost € 100.000. Dit wordt gedekt uit incidentele middelen.

Hoe gaan we dit meten? Bovenstaande acties horen bij het doel:

* 4 De inwoner die (tijdelijk) ondersteuning nodig heeft vindt deze ondersteuning.

• • •

Hoeveel inwoners we bereiken met de actie. De ervaring van de inwoner. De ervaringen van collega’s en ketenpartners.

Bijlage 1 Evaluatie minimabeleid De ‘evaluatie minimabeleid Gemeente Hardenberg’ is als aparte bijlage bij dit beleidsplan gevoegd.

23

Bijlage 2 Doelen en acties Doel

Wat doen we al

We ontdekken financiële problemen op tijd

Budgetcurssussen

We maken inwoners financieel vaardig.

(Wettelijke) Vroegsignalering van schulden

We krijgen signalen over betaalachterstanden. We bieden inwoners met een betaalachterstand hulp aan.

Informatieverstrekking

Armoederegisseur

Wat is nieuw

Meer algemene en collectieve voorzieningen Alle signalen kunnen vroegsignalen zijn Voorzieningenwijzer

Doel

Wat doen we al

Sociaal cultureel fonds Materiele ondersteuning Participatiewet in balans Werk en re-integratie Simpel Switchen Kinderarmoede

Doel

 e armoederegisseur geeft zoveel partijen voorlichting over het signaleren van D armoede.

We willen meer algemene cursussen en voorlichting die voor iedereen toegankelijk is. We faciliteren en stimuleren onze collega’s van andere afdelingen om armoede te kunnen signaleren. En ook kerken en zorgpartners.

we zorgen voor een Voorzieningenwijzer. Dit is een combinatie van een persoonlijk gesprek en een app. Inwoners krijgen hulp en informatie over alle regelingen.

We blijven inwoners financieel ondersteunen

Participatiewet

Sam& voor alle kinderen

Wat is nieuw

We vertellen welke regelingen er zijn.

We helpen bij het vinden van passend werk. En zorgen voor inkomensondersteuning als dat (tijdelijk) niet (volledig) lukt. We bieden regelingen aan die zorgen dat kinderen ‘gewoon’ mee kunnen doen. Bijvoorbeeld op school, in sport en cultuur.

We ondersteunen inwoners met een maximum inkomen tot 140% van de geldende bijstandsnorm. Ze krijgen een bijdrage voor bijvoorbeeld (sport-) abonnementen, internet, televisie en mobiele telefonie. We geven subsidie aan partners die inwoners met een krappe beurs helpen. Zoals bijvoorbeeld de Voedselbank en de Kledingbank.

Per 1 januari 2025 verandert de Participatiewet. De mens staat (meer) centraal. En er is meer ruimte voor maatwerk. We bieden meer maatwerk bij de ondersteuning binnen werk en re-integratie. We maken de stap van uitkering naar werk gemakkelijker. En we verstrekken bepaalde toeslagen automatisch aan de inwoners die daar recht op hebben.

We verhogen de bijdrage voor het Jeugdfonds Sport en Cultuur. En trekken ook de inkomensgrens gelijk met de andere kindregelingen. We onderzoeken de aansluiting bij Stichting Babyspullen. Om ieder kind een kansrijke start te geven.

We zorgen dat schulden bestaanszekerheid niet in de weg staan

Wat doen we al

Schulddienstverlening

We voeren de intakegesprekken voor schulddienstverlening.

Wat is nieuw

Kwaliteitsslag

We meten de kwaliteit van onze dienstverlening. De inwoner is vanaf de eerste kennismaking tot aan het afronden van het nazorgtraject in beeld bij de gemeente.

Financiële dienstverlening

Basisdienstverlening

Doel

Wat doen we al

Armoederegisseur

Nederlandse Schuldhulproute (NSR)

24

Het ministerie van SZW werkt aan een plan voor ‘basisdienstverlening’. Daarin is de schulddienstverlening in elke gemeente in de basis hetzelfde.

De inwoner die (tijdelijk) ondersteuning nodig heeft, vindt deze ondersteuning

Communicatie

Wat is nieuw

We werken samen met een grote keten van financiële dienstverlening. Zij geven vrijwillige of professionele ondersteuning bij bestaansonzekerheid of financiële disbalans.

Laagdrempelige toegang

De armoederegisseur weet bij welke partijen inwoners met (financiële) problemen terecht kunnen. We communiceren over onze regelingen en dienstverlening. Dat doen we via weekblad De Toren, social media en folders.

We zijn aangesloten bij de NSR. Via de NSR hebben inwoners toegang tot ‘Geldfit’. Dit is een website en gratis telefoonnummer. Hier kunnen inwoners anoniem vragen stellen over geldzaken. Inwoners worden doorverwezen naar lokale vrijwilligers of naar de afdeling schulddienstverlening van de gemeente. We verstevigen de keten van financiële dienstverlening. Zodat inwoners altijd op de juiste plek geholpen worden. Het maakt daarbij niet uit via welke weg ze binnenkomen.

Het beleidsplan in één oogopslag... Mogelijkheden voor inwoners om laagdrempelig en anoniem vragen te stellen over financiële zaken.

Zwaardere ondersteuning bij financiële problemen. (bijvoorbeeld bewindvoering of kredietbank)

Lichte ondersteuning op financieel vlak voor situaties waarin geen grote financiële problemen zijn. (bijvoorbeeld hulp bij financiële administratie).

Individuele inkomstentoeslag, bijzondere bijstand en kwijtschelding gemeentelijke belastingen.

We blijven inwoners diverse vormen van ondersteuning bieden op financieel gebied.

Materiële ondersteuning. (bijvoorbeeld voedselbank)

Bijlage 3 Financieel overzicht Pijler

Doel

Nieuwe actie

Voorkomen is beter dan genezen

We ontdekken financiële problemen op tijd.

Algemene en collectieve voorzieningen.

Alle signalen zijn vroegsignalen.

Voorzieningenwijzer Uitkomen met inkomen

We blijven inwoners financieel ondersteunen

Zien en gezien worden

J

PM € 90.000

Werk- en re-integratie.

€ 100.000

Uitbreiding Sam& voor alle kinderen.

€ 100.000

Kwaliteitsslag

Basisdienstverlening

De inwoner die (tijdelijk) onder- Laagdrempelige toegang steuning nodig heeft vindt Armoederegisseur deze ondersteuning.

Uitvraag Algemene Reserve: € 190.000 € 300.000

Dekking

Participatiewet in balans.

Simpel Switchen 2.0

We zorgen dat schulden bestaanszekerheid niet in de weg staan.

Kosten

PM

€ 200.000

PM PM

€ 100.000

Structureel / Incidenteel S

J

S

J

I

N

S

N

S

N

S

N J

I

I

J

S

J

I

J

S

N

I

N

I

Incidenteel Structureel 25

Bijlage 4 Participatiewet in balans Voorstellen wetsvoorstel, bron: Schulinck. Uitzondering gezamenlijke huishouding Nu geldt dat als bloedverwanten in de tweede graad een gezamenlijke huishouding voeren en er sprake is van zorgbehoefte, zij voor de bijstand niet gehuwd met elkaar zijn. Dit wordt aangepast. Er komt een andere uitzondering. Deze geldt als:

Normbedrag bijzondere bijstand levensonderhoud jongeren In de wet komt een normbedrag voor de hoogte van de bijstand bij toepassing van artikel 12 Participatiewet. Er is ook voorzien in een mogelijkheid om daarvan af te wijken. Dit staat in artikel 12 conceptwetsvoorstel.

•

Intensieve mantelzorg wordt verleend door of aan een bijstandsgerechtigde ongeacht of er sprake is van bloedverwantschap gedurende de periode dat die zorg wordt verleend. Dit staat in artikel 3 lid 2 conceptwetsvoorstel.

Identificatieplicht Een aanvrager kan zich ook identificeren met een rijbewijs. Daarnaast wordt het mogelijk om via DigiD een aanvraag toe te kennen. Dit staat in artikel 17 lid 3 conceptwetsvoorstel.

Maatschappelijke participatie Het begrip sociale activering uit de wet geschrapt. Dit wordt vervangen door een nieuw begrip: maatschappelijke participatie. Een belanghebbende moet naar vermogen maatschappelijke participatie verrichten als arbeidsinschakeling nog niet mogelijk is. Dit eventueel met gebruikmaking van door het college aangeboden ondersteuning.

Afstemmen De afstemming van de geüniformeerde arbeidsverplichtingen worden geschrapt. Het maatregelenbeleid wordt herzien met de overkoepelende Wet Handhaving sociale zekerheid. Er wordt gedacht aan 3 lagen van regelgeving:

Maatschappelijke participatie wordt gedefinieerd als het verrichten van onbeloonde activiteiten, gericht op deelname aan het maatschappelijk leven, die niet leiden tot verdringing op de arbeidsmarkt. Het beslaat een breed palet aan activiteiten. De activiteiten kunnen bestaan uit het verrichten van mantelzorg of een vorm van vrijwilligerswerk, maar het kan ook bestaan uit het deelnemen aan activiteiten in een wijk of buurt, bijvoorbeeld om uit een sociaal isolement te komen. Ook een cursus of training kan deel uitmaken van de activiteiten in het kader van maatschappelijke participatie, bijvoorbeeld taalonderwijs. Dit staat in artikel 6, 9 en 10 conceptwetsvoorstel. Tegenprestatie geschrapt De tegenprestatie wordt geschrapt. Dit staat in artikel 7 conceptwetsvoorstel. Integraal participatiebeleid De gemeenteraad moet een integraal participatiebeleid vastleggen in de verordening. Het gaat daarbij om: de ondersteuning bij arbeidsinschakeling (en maatschappelijke participatie, gericht op arbeidsinschakeling) en om maatschappelijke participatie, niet gericht op arbeidsinschakeling. De gemeenteraad moet bij het vastleggen van beleid in een verordening belanghebbenden of hun vertegenwoordigers betrekken. Dit staat in artikel 8a en 47 conceptwetsvoorstel. Ontheffing De mogelijkheid om ontheffing te verlenen bij dringende redenen is uitgebreid tot alle verplichtingen.

Dit staat in artikel 9 conceptwetsvoorstel. 26

•

 e wet met algemene kaders voor alle sociale zekerheidsd wetten, • bij lagere regelgeving te stellen specifieke regels die gaan gelden voor een specifieke sociale zekerheidswet • de mogelijkheid voor gemeenten om binnen de bij wetgeving gestelde kaders van de specifieke regels af te wijken als de situatie daarom vraagt. Zie artikel 18 conceptwetsvoorstel. Taaleis geschrapt De taaleis wordt geschrapt. Artikel 18b verdwijnt uit de wet met het conceptwetsvoorstel. Norm gehuwde met een niet-rechthebbende partner De norm voor een gehuwde met een niet-rechthebbende partner wordt aangepast. Er komt ook een aparte norm voor een alleenstaande ouder met een niet-rechthebbende partner. Zie artikel 24 en 24a conceptwetsvoorstel. Verrekenen inkomsten via Polisadministratie Het wordt mogelijk om inkomsten te verrekenen op basis van gegevens uit de Polisadministratie. Zie artikel 31 conceptwetsvoorstel. Inkomstenvrijlating De inkomstenvrijlatingen worden geharmoniseerd. De vrijlatingen worden niet langer geregeld via de middelenvrijlatingen van artikel 31 lid 2, maar in een nieuw artikel 34a. Dat artikel bevat een regeling voor het verrekenen van inkomsten uit arbeid met de algemene bijstand. In het nieuwe artikel 34a worden niet langer leeftijdsvereisten gesteld. Zie artikel 31 en 34a conceptwetsvoorstel.

Giften Er wordt een bedrag geïntroduceerd - tot in ieder geval € 1.200 per kalenderjaar - op basis waarvan giften worden vrijgelaten. Zie artikel 31 conceptwetsvoorstel. Bufferbudget Er komt een bufferbudget. Hiermee kan het college onder voorwaarden aan een bijstandsgerechtigde maximaal € 1.000 toekennen. Zie artikel 34b conceptwetsvoorstel. Transactiesysteem De nieuwe hoofdregel wordt dat inkomen in aanmerking genomen wordt naar de periode waarin het inkomen te gelde kan worden gemaakt. Zie artikel 32 conceptwetsvoorstel. Inkomen in natura Inkomen in natura wordt gewaardeerd op het daarvoor door betrokkene opgeofferde bedrag. Voorgesteld wordt daar een waarderingsgrondslag aan toe te voegen: op de daaruit voortvloeiende lagere bestaanskosten. Een gift die een besparing oplevert, is dan ook inkomen voor de bijstand. Zie artikel 33 lid 1 conceptwetsvoorstel. Mantelzorg is geen arbeid Als een bijstandsgerechtigde mantelzorg verleent, wordt dat niet aangemerkt als op loon te waarderen arbeid. Het verlenen van mantelzorg heeft daardoor geen (negatief) effect op de hoogte van de bijstandsuitkering. Zie artikel 33 lid 1 conceptwetsvoorstel. Vermogen Het actuele vermogen vormt het uitgangspunt bij de toets of belanghebbende boven de vermogensgrens uitkomt. Heeft de belanghebbende door een tussentijdse toename een vermogen boven de vermogensgrens? Dan wordt de bijstand beëindigd.

Zie artikel 34 conceptwetsvoorstel. Categoriale bijzondere bijstand Er wordt een grondslag geïntroduceerd om het mogelijk te maken categoriaal bijzondere bijstand te verlenen op grond van een Amvb of ministeriële regeling. Zie artikel 35 lid 8 conceptwetsvoorstel.

Meteen aanvraag indienen Degene die zich meldt voor een uitkering en ouder is dan 27 jaar, wordt na die melding meteen in de gelegenheid gesteld om een aanvraag in te dienen. Ook is een kan-bepaling opgenomen op basis waarvan het college kan besluiten de zoektermijn van vier weken die voor jongeren geldt, niet toe te passen in een individueel geval. Zie artikel 41 conceptwetsvoorstel. Melden na afwijzing Bbz, IOAW of IOAZ De meldingsdatum voor een Bbz-, IOAW- of IOAZ-uitkering die wordt afgewezen, wordt aangemerkt als meldingsdatum voor een bijstandsuitkering als die aanvraag daarop onverwijld volgt. Zie artikel 43 lid 6 conceptwetsvoorstel. Gebruik gegevens bij hernieuwde aanvraag Wordt na het eindigen van de algemene bijstand binnen 12 maanden een nieuwe aanvraag gedaan? Dan kan het college de gegevens van de eerdere bijstandsverlening gebruiken. Dit als dit leidt tot een voor de belanghebbende minder belastende aanvraag. Zie artikel 43a conceptwetsvoorstel. Bijstand met terugwerkende kracht Het wordt mogelijk om een bijstandsuitkering toe te kennen met terugwerkende kracht. De terugwerkende kracht geldt voor maximaal 3 maanden. Er kan met terugwerkende kracht worden toegekend als volgens het college de individuele omstandigheden van het geval hiertoe noodzaken.

Gedacht kan worden aan situaties waardoor mensen ernstig financieel in de knel komen doordat zij te laat een bijstandsuitkering aanvragen. Zie artikel 44 lid 5 conceptwetsvoorstel. Wijzigingen AIO uitgevoerd door de SVB Zie artikel 47a, 47b en 47c conceptwetsvoorstel. Overgangsrecht Artikel 78## conceptwetsvoorstel bevat overgangsrecht. Experimenten Er komt een extra doelstelling waar experimenten op gericht kunnen zijn. Dit doel is maatschappelijke participatie. De duur van een experiment wordt verlengd van 3 naar 5 jaar. Zie artikel 83 conceptwetsvoorstel.

27

Bijlage 5 Eindevaluatie ‘Pak je kans-fonds’ Inleiding

Cijfers

In 2019 heeft de gemeenteraad positief besloten op het voorstel om te starten met een tweejarige pilot ‘Pak je kans-fonds’. In de kern is het idee voor het Pak je kans-fonds ontstaan door vrijgekomen budget na de opheffing van Stichting Werk en Scholing. Er is een voorstel richting de gemeenteraad gegaan om dit budget in te zetten voor een tweejarig onderzoek, genaamd ‘Pak je kans-fonds’.

We starten met wat algemene cijfers. Deze gaan over het totaal aantal aanvragen, toekenningen en afwijzingen.

Vanuit het Pak je kans-fonds konden inwoners een bijdrage ontvangen die ervoor moest zorgen dat mensen een stap maken in hun ontwikkeling. Dit betekende een stap richting (betaald) werk, maatschappelijke participatie of verbetering van de inkomenspositie (voor werkende inwoners). Naast deze doelen voor onze inwoners hebben we de verwachting opgenomen dat het fonds duurzame uitstroom uit de bijstand zou bevorderen en dat inwoners minder snel zouden terugvallen op overheidsvoorzieningen (regelingen). Voor de uitvoering van het Pak je kans-fonds is destijds een subsidieregeling vastgesteld. In 2020 en 2022 is er uitvoering gegeven aan de pilot. In maart 2022 is er een tussenevaluatie gepresenteerd met de aankondiging voor een eindevaluatie in het voorjaar van 2023. In het najaar van 2022 heeft de gemeente raad besloten het Pak je kans-fonds (de subsidieregeling) in 2023 opnieuw open te stellen en hiervoor een incidenteel budget in de begroting 2023 op te nemen. Nu de pilot in totaal drie jaar heeft gelopen (2020, 2021 en 2023) volgt in dit document de eindevaluatie.

Inhoud De focus in deze evaluatie ligt volgens afspraak op de vraag: wat zijn de positieve elementen uit het fonds die we kunnen gebruiken binnen onze reguliere dienstverlenging? In deze evaluatie hebben de volgende onderdelen een plek: • • •

28

Cijfers; Ervaringen uit de praktijk; Conclusie en advies.

2020

2021

2023

Totaal

Aanvragen

119

151

37

306

Toekenningen

90

89

29

208

Afwijzingen

29

61

8

98

Het aantal aanvragen in 2023 is beduidend minder. We gaan er vanuit dat de voornaamste reden hiervoor is het ontbreken van het fonds in 2022. De pauze maakt dat de bekendheid kan ‘vervagen’. In het voorjaar van 2023 is er volgens reguliere kanalen (weekblad De Toren, de website en social media) gecommuniceerd over de voortzetting van het fonds. Hoewel het Pak je kans-fonds eigenlijk overal voor in te zetten was, zolang het zou bijdragen aan ontwikkeling richting participatie en/of werk, kunnen we de toegekende aanvragen grofweg verdelen in 4 categorieën. Deze zijn hieronder met bijbehorende aantallen terug te zien. Waarbij onder ‘hulpmiddelen’ bijvoorbeeld: laptops, brillen, werktassen, etc. worden verstaan. Resultaten In ongeveer drie kwart van de aanvragen ging het om aanvragen van inwoners die bij ons bekend waren. Zij ontvingen, al dan niet gedeeltelijk, een uitkering op grond van de Participatiewet (bijstand). Omdat deze inwoners al bij ons in beeld waren en soms zijn gebleven, hebben we over deze groep een aantal resultaten op een rij kunnen zetten. Voor overige aanvragers geldt dat ze niet altijd in contact zijn gebleven, dus niet altijd te bereiken of te monitoren zijn. Van 81 deelnemers aan het Pak je kans-fonds weten we of ze helemaal, gedeeltelijk of niet zijn uitgestroomd uit de bijstand.

We delen deze resultaten omdat vooraf ingeschat werd dat het Pak je kans-fonds mogelijk een bijdrage zou kunnen leveren aan stappen richting (al dan niet gedeeltelijke) uitstroom uit de bijstand. We kunnen hier echter geen concreet causaal verband leggen. Bij deze groep inwoners is er immers altijd ook sprake van ondersteuning door collega’s van team Werk. Ook kan er sprake zijn geweest van andere ondersteuning of veranderingen in het leven van de inwoner waardoor deze de stap richting werk heeft kunnen zetten. We kunnen dus in zijn algemeenheid niet zeggen dat het Pak je kans-fonds de ‘uitstroom cijfers’ heeft verhoogd. Uitstroomcijfers moeten altijd gelinkt worden aan meerdere factoren.

Bereik en kosten Inwoners met een inkomen tot 170% van de geldende bijstandsnorm kunnen een beroep doen op het Pak je kansfonds. Afhankelijk van het inkomen wordt er een (gedeeltelijke) bijdrage verstrekt. We weten dat tussen de 8.000 en 10.000 inwoners leven van een inkomen tot 150% van de geldende bijstandsnorm. We hebben geen cijfers over de groep inwoners die leeft van een inkomen tot 170% van de geldende bijstandsnorm. Wat echter wel opvalt is dat, kijkend naar de groep levend van 150% van de geldende bijstandsnorm, er aan een heel klein percentage van de doelgroep (ongeveer 2%) een behoorlijk bedrag is uitgegeven. Dit bereik staat tegenover kosten van € 561.878 sinds de start in 2020. Hierin zijn nog niet alle uitvoeringskosten meegenomen. Van dit bedrag is in elk geval € 528.594 besteed aan verstrekkingen aan inwoners.

Ervaringen uit de praktijk Vanuit de Participatiewet ondersteunen we inwoners om te werken naar vermogen. Vanuit ons armoedebeleid ondersteunen we inwoners met een krappere beurs om mee te kunnen doen in de samenleving. Het Pak je kans-fonds zit eigenlijk op het snijvlak van beiden, het armoede- en het re-integratiebeleid. Het was bedoeld om inwoners een bijdrage te geven om zich verder te ontwikkelen. Richting (betaald) werk of richting participatie in de samenleving (meedoen). Het Pak je kansfonds was een fonds met weinig kaders waarbij de regie bij de inwoner lag. Hoe dit is ervaren staat hieronder omschreven. Weinig kaders Het fonds kende weinig kaders, de subsidieregeling daarom weinig afwijsgronden. Er zijn positieve ervaringen met het praktisch en snel in kunnen zetten van bijdragen voor bijvoorbeeld scholing. Gemotiveerde inwoners konden hierdoor snel stappen zetten in hun eigen plannen en ontwikkeldoelen. Dit is positief voor zowel de inwoner als de consulent, deze hoeft niet lang op onderzoek om te kijken welke maatwerkmogelijkheden er binnen bestaande (re-integratie) middelen liggen. Maar de weinige kaders hebben het voor uitvoerende consulenten niet makkelijk gemaakt. Vooral bij aanvragen rondom het doel ‘maatschappelijk participeren’ ontstond nogal eens een minder goed gevoel.

Want welke aanvraag past er nu niet bij dit ontwikkeldoel? In het eerste uitvoeringsjaar ontstond dit gevoel vooral bij de vele aanvragen voor een rijbewijs of een voertuig. Hiertoe zijn daarom nadere regels opgesteld. Daarna zijn er nog steeds veel aanvragen voor bijvoorbeeld elektrische fietsen en laptops gehonoreerd waarbij wel eens een minder goed gevoel ontstond, maar waarbij er geen afwijsmogelijkheden waren. Regie bij de inwoner Zoals eerder gezegd hebben we gemotiveerde inwoners met duidelijke persoonlijke ontwikkeldoelen getroffen. Inwoners die we door het fonds op een snelle manier konden ondersteunen bij het zetten van eerste stappen in hun doelen. Maar we hebben ook ervaren dat veel inwoners niet in staat zijn goed na te denken over de eigen ontwikkeldoelen. We troffen inwoners in bijvoorbeeld (financiële) stress, die we óf hebben ondersteund bij het maken van een plan óf hebben doorverwezen naar andere ondersteuning. We troffen inwoners die het wel lukt om korte termijn doelen te stellen,

maar voor wie het lastiger was om over de lange termijn na te denken. Al met al hebben de uitvoerend consulenten veel ondersteuning moeten bieden bij het ontwikkelen van een plan of bij het inzetten van andere ondersteuning. Hierbij is de eigen regie van de inwoner altijd voorop blijven staan, dit is altijd een belangrijk streven binnen onze dienstverlening.

Conclusie en advies Al met al hebben we geleerd van de pilot. Het fonds was gericht op duurzame uitstroom uit de bijstand, naar (al dan niet betaald) werk en op het zetten van stappen in maatschappelijke participatie. Zeker het laatste is niet of nauwelijks meetbaar. Maar we zijn uitgegaan van de eigen regie van de inwoner en zijn eigen plannen en ontwikkeldoelen. We zien dat we niet kunnen spreken van een direct causaal verband tussen de inzet van het fonds en de (gedeeltelijke) uitstroom uit de bijstand. Al met al maakt dit de inzet van het fonds en de middelen hiervoor lastig meetbaar. Dit was te voorzien. Daarom focussen wij ons in deze evaluatie op de werkbare elementen die we tegen zijn gekomen. •

•

Een mensgerichte aanpak werkt. In het Pak je kans-fonds lag de regie bij de inwoner zelf. Ondanks dat deze soms veel ondersteuning nodig had. Dit sluit aan bij de werkwijze binnen onze reguliere dienstverlening. Binnen team Werk en Inkomen zijn we altijd op zoek naar maatwerkoplossingen, hebben we de menselijke maat (wat zijn de gevolgen van onze besluiten voor onze inwoners) hoog in het vaandel en werken we zoveel mogelijk volgens de principes van Mobility Mentoring en Positieve Gezondheid. De pilot met het Pak je kans-fonds heeft voor ons bevestigd dat deze manier van dienstverlening intrinsieke motivatie kan versterken en de inwoner verder kan helpen. We zijn al gestart met een onderzoek hoe we de ‘menselijke maat’ nog meer naar voren kunnen laten komen in al onze processen en contacten met de inwoner. Daarnaast is de Participatiewet volop in ontwikkeling. Er wordt gewerkt aan de ‘Participatiewet in balans’. Hierin moet niet de regelgeving, maar de mens leidend worden. Dit betekent onder andere dat er minder regels zullen zijn waardoor er meer beleidsvrijheid bij de gemeente komt. Maatwerk leveren wordt nog makkelijker. Maatwerk leveren moet makkelijker. Hoewel we al veel maatwerk toepassen en onze inwoner centraal stellen heeft het Pak je kans-fonds ons laten zien dat dit mogelijk praktischer en sneller kan.

We onderzoeken daarom welke ruimte hiervoor is binnen bestaande re-integratie en minimaregelingen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een bijverdienpremie zodat inwoners met een uitkering meer financiële ruimte krijgen om zelf stappen in hun ontwikkeling te zetten. Of het (blijvend) uitbreiden van het sociaal cultureel fonds voor bijvoorbeeld de aanschaf van een laptop. Ook hier leggen we de link met de ‘Participatiewet in balans’ en de actualisering van onze huidige inkomensregelingen. Zowel de Wet als ons lokale beleid zullen meer vraaggericht dan aanbodgericht worden. Daarbij staat de inwoner centraal.

Al met al is ons advies om de pilot Pak je kans-fonds af te ronden en niet de continueren. 29