Rekenkamerrapport Doorwerkingsonderzoek.pdf

Doorwerkingsonderzoek Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking|| 1juli 2024

Datum: 16 juli 2024 Opdrachtgever: A.L. (Lauryan) Bakker – directeur lauryan@necker.nl Onderzoekers: M. (Manon) Deterd Oude Weme manon@necker.nl T.C. (Thijs) van Boxtel thijs@necker.nl

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 2

1.1. Doel van de onderzoeken .......................................................................................................................... 18 1.1.1. Langer zelfstandig wonen voor ouderen (2016) ................................................................................... 18 1.1.2. Onderhoud en beheer openbare ruimte (2018)................................................................................... 19 1.1.3. Inkoop- en aanbestedingsbeleid (2018) ............................................................................................... 19 1.1.4. Afvalinzameling (2019) ......................................................................................................................... 19 1.2. De aard en adressering van de aanbevelingen.......................................................................................... 20 1.2.1. Aanbevelingen geadresseerd aan de raad............................................................................................ 20 1.2.2. Aanbevelingen geadresseerd aan het college ...................................................................................... 20 1.2.3. Aanbevelingen geadresseerd aan zowel raad als college ..................................................................... 20 1.2.4.

Overzicht aanbevelingen ...................................................................................................................... 21

2.1.1. 2.1.2. 2.1.3. 2.1.4. 2.1.5.

Proces ................................................................................................................................................... 22 Behandeling door de raad onderzoek Langer zelfstandig wonen (2016) ............................................. 24 Behandeling door de raad Onderhoud en beheer openbare ruimte (2018) ........................................ 24 Behandeling door de raad Inkoop- en aanbestedingsbeleid (2018)..................................................... 25 Behandeling door de raad Afvalbeleid (2019) ...................................................................................... 25

3.1.

(Bij)sturing door het college op de implementatie van de aanbevelingen ............................................... 27

3.2.

Informatievoorziening aan de raad ........................................................................................................... 28

3.3.

Sturing en controle door de raad .............................................................................................................. 28

3.4.

Doorwerking aanbevelingen ..................................................................................................................... 29

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 3

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 4

Aanleiding en doelstelling Een rekenkamerrapport dat in de la blijft liggen, mist zijn doel. Rekenkamerrapporten kunnen voor de raad een waardevol instrument zijn om het college scherp te houden en richting te geven aan het gemeentebeleid. De nieuwe rekenkamer Halderberge vindt het daarom belangrijk om te onderzoeken of het raadsinstrument door het gemeentelijke bestuur op waarde wordt geschat. Het uitvoeren van een doorwerkingsonderzoek is daartoe een passend middel. Tijdens een doorwerkingsonderzoek wordt in kaart gebracht in welke mate de aanbevelingen en conclusies uit rekenkamerrapporten uiteindelijk hun doorwerking vinden in het beleid. Daarnaast wordt onderzocht hoe rekenkamerrapporten worden behandeld door de raad, het college en de ambtelijke organisatie. Het stelt de raad daarmee in staat om kritische gesprekken te voeren met het college over de behandeling van rekenkameronderzoeken, de implementatie van aanbevelingen en te reflecteren op haar eigen rol in dat proces. Bovendien geeft het onderzoek de nieuwe rekenkamer een vliegende start, omdat duidelijk wordt hoe aanbevelingen hun weg vinden in de organisatie en welke manier van aanbevelen werkbaar is. Tijdens de consultatieworkshop heeft de rekenkamer dit onderwerp zelf aangedragen en uiteindelijk - naast twee onderwerpen die door de fracties zijn aangedragen - geselecteerd voor de onderzoeksperiode 2023 2024.

Vraagstelling De rekenkamer West-Brabant heeft in de afgelopen jaren diverse onderzoeken uitgevoerd naar het beleid en de bedrijfsvoering in Halderberge. In dit doorwerkingsonderzoek worden de aanbevelingen uit vier onderzoeksrapporten sinds 2016 getoetst op de mate waarin zij geïmplementeerd zijn. Om zinvol de opvolging van aanbevelingen te kunnen onderzoeken, is het van belang dat de onderzoeken dusdanig recent zijn dat de aanbevelingen en conclusies nog relevant zijn. Tegelijkertijd moet er wel voldoende tijd zijn verstreken om de aanbevelingen te implementeren.1 De rekenkamer onderzoekt de onderstaande rekenkamerrapporten:    

2016: Langer zelfstandig wonen voor ouderen2 2018: Onderhoud en beheer openbare ruimte3 2018: Inkoop- en aanbestedingsbeleid4 2019: Afvalinzameling5

1

Het meest recente onderzoek, naar verbonden partijen (2022), wordt om die reden niet meegenomen in dit doorwerkingsonderzoek. Tussen september 2019 en maart 2022 zijn er geen onderzoeksrapporten gepubliceerd. 2 Nota van bevindingen (rekenkamerwestbrabant.nl) 3 Nota van bevindingen (rekenkamerwestbrabant.nl) 4 Nota van bevindingen (rekenkamerwestbrabant.nl) 5 Nota van bevindingen (rekenkamerwestbrabant.nl)

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 5

De volgende centrale vraag is voor het onderzoek geformuleerd: Hoe is aan de aanbevelingen van de rekenkameronderzoeken in de periode 2016-2019 opvolging gegeven door de gemeente Halderberge en welke lessen volgen hieruit om de toekomstige doorwerking van rekenkameronderzoek te bevorderen?

De hierboven geformuleerde centrale onderzoeksvraag zal worden beantwoord door middel van elf deelvragen. Adressering en aard van de aanbevelingen 1. Hoe luiden de vastgestelde aanbevelingen? 2. Aan welk gremium zijn de aanbevelingen van de rekenkamer gericht? 3. Wat is de aard van de aanbevelingen (bv. samenspel college-raad, communicatie, kwaliteit kaders en verantwoording, etc.)? Besluitvorming 4. Op welke manier is door de raad met de aanbevelingen omgegaan en welke besluiten zijn genomen? 5. Heeft het college van B&W concrete opdrachten gekregen van de gemeenteraad? Uitvoering & Monitoring 6. In welke mate en op welke manier zijn deze aanbevelingen door het college van B&W opgepakt en uitgevoerd? 7. Zijn aanbevelingen vertaald in concrete maatregelen en hoe hebben deze opvolging gekregen? 8. Is duidelijk welk effect de opvolging van aanbevelingen heeft gehad en zo ja, wat is dat effect? 9. Welke aanbevelingen zijn niet geïmplementeerd en welke redenen zijn hiervoor aan te wijzen? 10. Hoe vindt verantwoording plaats over de uitvoering van raadsbesluiten t.a.v. rekenkameronderzoek? 11. Heeft de raad zelf de uitvoering van de vastgestelde aanbevelingen gecontroleerd en op basis daarvan gehandeld?

Werkwijze en uitvoering De aanbevelingen uit alle vier de onderzoeksrapporten zijn getoetst op de mate waarin zij geïmplementeerd zijn. Eerst wordt de adressering en aard van de aanbevelingen per rekenkameronderzoek onderzocht. Hoe luiden de vastgestelde aanbevelingen, aan wie zijn ze gericht en wat is de aard van de aanbevelingen. Vervolgens wordt inzichtelijk gemaakt hoe de raad is omgegaan met de aanbevelingen en welke besluiten er zijn genomen. Welke aanbevelingen worden wel geïmplementeerd en welke aanbevelingen niet? Heeft het college bijvoorbeeld concrete opdrachten meegekregen van de raad in de procesbesluitvorming? Tot slot wordt gekeken naar de uitvoering van de aanbevelingen. Vindt er sturing plaats op de realisatie van beoogde doelen en effecten? Is het college transparant over het proces en het resultaat van de uitvoering van aanbevelingen? Documentanalyse

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 6

Om inzicht te krijgen in de mate van implementatie van de aanbevelingen en de behaalde resultaten hebben de onderzoekers een documentanalyse uitgevoerd. Documenten uit de P&C-cyclus, monitoringsinformatie, raadsvoorstellen en andere relevante documenten werden bestudeerd. In de documentanalyse is specifiek aandacht gegeven aan de navolging van de aanbevelingen uit de rekenkamerrapporten. Interviews De bevindingen uit de documentanalyse zijn verder ingekleurd door middel van interviews met een aantal ambtelijk betrokkenen. Per rekenkamerrapport is gesproken met ambtenaren die werkzaam zijn in het beleidsgebied, en ook vond er een interview met de griffier plaats. In deze gesprekken werd ingegaan op de implementatie van de aanbevelingen, maar ook de wijze van behandeling van de rekenkamerrapporten en de samenwerking met de rekenkamer in het algemeen. Verloop van het onderzoek Het onderzoek is gestart in september 2023 met een startgesprek met een afvaardiging van de ambtelijke organisatie van Halderberge. In dit startgesprek is de onderzoeksopzet en het informatieverzoek toegelicht. Na de ontvangst van de documentatie is de eerste periode van het onderzoek besteed aan het analyseren en bestuderen van deze documenten.

De documentatie bestond onder andere uit beleidsstukken op de verschillende beleidsterreinen en stukken die inzicht geven in de doorwerking van de aanbevelingen, zoals jaarstukken. De resultaten van de documentanalyse zijn vervolgens getoetst en verder verdiept in vijf interviews en een gesprek met een afvaardiging van de gemeenteraad op 19 december. Een overzicht van de gevoerde interviews is opgenomen in de bijlage. In het voorjaar van 2024 is de rapportage opgesteld. Op 8 april 2024 is de nota van bevindingen aangeboden aan de organisatie voor een feitenverificatie (ambtelijk wederhoor). De reacties hierop zijn in de loop van april ontvangen. In mei is de bestuurlijke nota opgesteld. Op 10 juni 2024 is de eindrapportage aangeboden voor bestuurlijk wederhoor aan het college. De bestuurlijke reactie is 15 juli 2024 ontvangen en integraal opgenomen in het rapport. Hierna is het eindrapport aangeboden aan de gemeenteraad.

Leeswijzer Dit rapport bestaat uit twee delen: de Bestuurlijke nota en de Nota van bevindingen. De Bestuurlijke nota bevat deze onderzoekverantwoording, die wordt gevolgd door de centrale boodschap van dit onderzoek (inclusief conclusies en aanbevelingen). Daarna is de bestuurlijke reactie van het college integraal opgenomen. In de bijlagen treft u een schema aan met de doorwerking van aanbevelingen per onderzoek (bijlage 1) en de bronnen (bijlage 2).

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 7

Conclusies 12 van de 28 aanbevelingen hebben doorwerking gekregen, vaak als gevolg van gedurende het onderzoek reeds ingezette beleidsontwikkelingen In bestuurlijke reacties op de rekenkamerrapporten uit 2016 tot 2019 wordt enkele keren aangegeven dat aan bepaalde aanbevelingen al invulling werd gegeven. Voor de aanbevelingen die doorwerking hebben gehad, is dit meestal geen direct gevolg van het rekenkameronderzoek. Ambtenaren hebben in interviews ook aangegeven dat de doorwerking van aanbevelingen vaak een gevolg is van al ingezette beleidsontwikkelingen, of dat rapporten er niet meer bij zijn gepakt op het moment dat er doorontwikkeling van beleid plaatsvond. Eens per jaar wordt door het college via de jaarrekening verantwoording afgelegd over de doorwerking van aanbevelingen Over de doorwerking van aanbevelingen wordt door het college verantwoording afgelegd in de jaarrekening. Er is daarbuiten geen systematiek om raadsleden te informeren over de opvolging van aanbevelingen. Daarnaast is uit het raadsgesprek gebleken dat voor raadsleden niet helder was dat in de P&C-cyclus wordt gerapporteerd over de opvolging van aanbevelingen, en ook dat raadsleden zich de onderzoeken niet goed kunnen herinneren. De raad toetst niet actief of de aanbevelingen uit rekenkameronderzoeken opvolging krijgen.

Raadsbesluiten waarmee rekenkamerrapporten worden vastgesteld worden meestal opgesteld door het college of de ambtelijke organisatie Het raadsbesluit waarmee het rekenkamerrapport wordt vastgesteld, wordt meestal opgesteld door het college of de ambtelijke organisatie. In de raadsbesluiten over rekenkamerrapporten werd in het dictum steeds “Kennis genomen van de aanbevelingen” of werden “de aanbevelingen overgenomen”. Er werd geen opdracht meegegeven aan het college. Ook maakte de raad bij de behandeling van de rekenkamerrapporten geen gebruik van raadsinstrumenten. Het is gebruikelijk dat de raad of de begeleidingscommissie van de rekenkamer de griffier of de rekenkamer verzoekt een raadsvoorstel op te stellen. Het risico van het ambtelijk laten opstellen van het raadsvoorstel, is dat het instrument rekenkamer door de raad niet optimaal wordt benut. De raad neemt dan zelf namelijk geen positie in ten aanzien van het rapport. Ook heeft de raad op deze manier weinig invloed op de keuzes die worden gemaakt ten aanzien van het dictum, waardoor ze niet stuurt op de opdrachten die mee worden gegeven aan het college. De gemeenteraad heeft weinig betrokkenheid gehad en gezocht met de rekenkamer De rekenkamer heeft in het bepalen van het onderzoeksprogramma keuzes gemaakt na het bespreken van shortlists met fractievoorzitters.

De raad was daarbuiten beperkt betrokken bij de rekenkamer. Aanbevelingen zijn niet gaan leven bij de raad en vonden niet altijd aansluiting bij de beleidswerkelijkheid van Halderberge.

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 8

Aanbevelingen De rekenkamer doet de volgende aanbevelingen aan de gemeenteraad: Geef in raadsbesluiten over rekenkamerrapporten opdrachten mee aan het college Laat de voortgang van raadsbesluiten over rekenkamerrapporten agenderen en laat in het raadsinformatiesysteem een systematiek inrichten om aanbevelingen te kunnen monitoren. Hierdoor wordt de raad beter in staat gesteld om de doorwerking van rekenkamerrapporten te volgen en te toetsen. Vergroot je eigen betrokkenheid bij het rekenkameronderzoek Wees aan de voorkant alert: denk goed na welke onderzoeksonderwerpen je relevant vindt, en voer daar het goede gesprek over met de rekenkamer. De jaarlijkse consultatieworkshop is daar bij uitstek een moment voor. Ga met elkaar in debat over wat de informatiebehoefte is, en wat je uit de onderzoeken wil halen. Vraag de rekenkamer altijd om conclusies en aanbevelingen te presenteren aan de raad. Vraag de griffier om, in samenwerking met de rekenkamer, een raadsvoorstel voor te bereiden waarin opdrachten worden meegegeven aan het college die zijn afgebakend in de tijd.

Aandachtspunten voor de rekenkamer De nieuwe rekenkamer van de gemeente Halderberge heeft dit eerste onderzoek aangegrepen om te kijken welke lessen er uit de periode van de vorige rekenkamer te leren zijn, in het bijzonder voor het werkproces van de nieuwe rekenkamer. De rekenkamer wil leren van de conclusies die getrokken zijn. Op het gebied van betrokkenheid van de raad bij het rekenkameronderzoek, en het nemen van besluiten daarover, is veel winst te behalen. De rekenkamer neemt zich daarom het volgende voor: De rekenkamer neemt zich voor bij het opstellen van het onderzoeksprogramma en het opstarten van het onderzoek aansluiting te vinden bij de informatiebehoefte van zowel de raad als het college In de totstandkoming van het jaarlijkse onderzoeksprogramma ligt een kans besloten om rekenkameronderzoek beter aan te laten sluiten bij de wensen en informatiebehoefte van de raad. De rekenkamer neemt zich voor de raad bij het selecteren van onderwerpen uit te dagen en in een goed gesprek scherpte aan te brengen in de scope van de onderzoeken. Bij de start van de onderzoeken is het belangrijk ook te weten te komen wat de informatiebehoefte vanuit de organisatie is, en welke initiatieven de organisatie zelf neemt op het gebied van onderwerpen waar de rekenkamer onderzoek naar wil doen.

Zo kunnen onderzoeken beter aansluiten bij de beleidswerkelijkheid van Halderberge en kunnen aanbevelingen beter landen in de organisatie. De rekenkamer zal daar bij de startfase van onderzoeken scherp op zijn. De rekenkamer zal steeds een voorzet doen voor raadsvoorstellen over rekenkamerrapporten De rekenkamer ondersteunt de raad door het gevoerde bestuur en beleid te toetsen vanuit een onafhankelijke positie. De rekenkamer is van mening dat totstandkoming van raadsvoorstellen aangaande de rekenkamerrapporten door de organisatie of het college daarom niet wenselijk is. Door (mee te denken bij) opstellen van de betreffende raadsvoorstellen kan de rekenkamer bijdragen aan

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 9

werkbare besluiten waarmee de raad afgebakende opdrachten kan meegeven aan het college. Concrete besluiten maken betere verantwoording vanuit het college mogelijk, geven duidelijkheid voor de organisatie, en bieden de raad de kans om meer grip te krijgen op de opvolging van aanbevelingen.

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 10

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 11

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 12

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 13

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 14

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 15

Wij danken het college van B&W voor de uitvoerige inhoudelijke bestuurlijk reactie. Tevens danken wij de ambtelijke organisatie voor de constructieve samenwerking bij dit onderzoek. De Rekenkamer hoopt met dit onderzoek te hebben bijgedragen aan een goed proces van monitoring en verantwoording over de aanbevelingen uit rekenkameronderzoeken. Wij hopen met de aanbevelingen een aantal concrete adviezen aan de gemeenteraad mee te geven die de sturing en monitoring van de opvolging van rekenkameronderzoeken versterken. Wij gaan graag met de raad in gesprek over het rapport, de conclusies en aanbevelingen én over de aandachtspunten die de Rekenkamer heeft geformuleerd voor de eigen werkwijze.

Lauryan Bakker Directeur rekenkamer Halderberge

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 16

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 17

In dit hoofdstuk staat beschreven hoe de rekenkamerrapporten en de conclusies en aanbevelingen die daarin staan, worden behandeld door de raad en het college. Daarmee worden de volgende vragen beantwoord: 1. 2. 3.

Hoe luiden de vastgestelde aanbevelingen? Aan welk gremium zijn de aanbevelingen van de rekenkamer gericht? Wat is de aard van de aanbevelingen (bv. samenspel college-raad, communicatie, kwaliteit kaders en verantwoording, etc.)?

In deze paragraaf wordt het doel en de centrale boodschap uit de vier rekenkameronderzoeken samengevat.

Met het oog op de vergrijzing, en tegelijkertijd de trend naar langer zelfstandig wonen, verzocht de gemeenteraad de Rekenkamer West-Brabant in 2016 onderzoek te doen naar het gemeentelijke beleid inzake de huisvesting en leefomgeving van ouderen. De centrale vraag in het onderzoek luidde: In hoeverre leidt het beleid van de gemeente ertoe dat in samenwerking tussen de gemeente en andere betrokkenen een zodanig samenhangend geheel van huisvesting, zorg, voorzieningen en leefomgeving tot stand komt dat ouderen nu en in de toekomst in staat worden gesteld om zelfstandig te kunnen blijven wonen? De gemeente wilde de bevindingen uit het onderzoek benutten richting de voorbereiding op de nieuwe Woonvisie. Bij het formuleren van de conclusies en aanbevelingen werd daarom nadrukkelijk de samenhang gezocht met de concept-Woonvisie die er al lag. Daarnaast werd het voorgenomen beleid getoetst aan de hand van een normenkader, dat nauw aansluit bij de centrale onderzoeksvraag en de deelvragen. Op basis van het gestelde normenkader (en in hoeverre het voorgenomen beleid voldeed) werden vervolgens de aanbevelingen geformuleerd. De Rekenkamer constateerde dat in de concept Woonvisie de doelgroep ''ouderen'' niet werd gedifferentieerd. Het uitgangspunt van de gemeente was ''inclusief beleid'', alle mensen met beperkingen moeten mee kunnen doen.

Het risico van een dergelijke benadering is dat belangrijke ontwikkelingen binnen de doelgroep ''ouderen'' als zodanig minder zichtbaar zijn. Aanbevolen werd om de doelgroep te benoemen en belangrijke ontwikkelingen voor de doelgroep apart te benoemen in de woonvisie. Aanbevolen werd ook om de integraliteit tussen wonen, welzijn en zorg zichtbaarder te maken in de beleidsvisie, door bijvoorbeeld in het gevoerde Wmo-beleid een duidelijkere relatie te leggen met wonen. Daarnaast werd aanbevolen om tussen raad en college duidelijke afspraken met elkaar te maken over de gestelde doelen, de behaalde resultaten en de monitoring en informatievoorziening aan de raad over het realiseren van die doelen. Tot slot adviseerde de Rekenkamer om een communicatieplan uit te werken dat zich specifiek richt op ouderen.

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 18

Het onderzoek onderhoud en beheer openbare ruimte had een overkoepelende onderzoeksvraag voor de vier gemeenten en daarom is er een koepelnotitie geschreven. Daarnaast is er een rapport geschreven voor Halderberge. Dit doorwerkingsonderzoek richt zich op dat laatste rapport. Omdat voor inwoners de openbare ruimte één van de meest zichtbare diensten is en daarmee een maatschappelijk belangrijke taak is voor gemeenten, en omdat het een grote kostenpost is, besloot de rekenkamer de doeltreffendheid en doelmatigheid van dit beleid te onderzoeken. Raadsleden in Halderberge gaven bij de rekenkamer aan in hun deelonderzoek extra aandacht te willen voor gladheidsbestrijding en de veiligheid van de openbare ruimte. De hoofdboodschap van de rekenkamer was dat Halderberge het beheer en onderhoud van de openbare ruimte grotendeels op orde had. Er waren zes aanbevelingen aan raad en college. Aanbevolen werd om het voornemen tot integrale beleidsontwikkeling door te zetten in de vorm van een IBOR, om achterstallig onderhoud van civieltechnische kunstwerken (bruggen, tunnels etc.) weg te werken en de kosten van marktpartijen beter in beeld te brengen. Daarnaast werd aanbevolen om participatie op te schalen en meer inzicht te krijgen in wat inwoners vinden van het beheer en onderhoud van de openbare ruimte.

Tenslotte beval de rekenkamer aan om de informatievoorziening aan de raad te structureren in begrotingen en jaarrekeningen, met afzonderlijke kostenposten voor onderdelen van de openbare ruimte.

Naast de Aanbestedingswet en de Europese regels omtrent inkoop- en aanbesteding stellen gemeenten zelf vaak strikte eisen vast in hun eigen inkoop- en aanbestedingsbeleid, zo ook de gemeente Halderberge. Door inkoop niet alleen te zien als een middel om Werken, Diensten en Leveringen in te kopen, maar ook te zien als een middel om maatschappelijke doelen te realiseren, komt de kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraad steeds nadrukkelijker in beeld. In dat licht wilde de gemeenteraad in 2018 een onderzoek naar het inkoop- en aanbestedingsbeleid in de gemeente Halderberge. De centrale onderzoeksvraag luidde: In hoeverre is het inkoop- en aanbestedingsbeleid van de gemeente Halderberge doeltreffend en doelmatig? De raad vroeg de rekenkamer een aantal aandachtspunten mee te nemen in het rekenkameronderzoek. Zo was de raad bijvoorbeeld benieuwd naar de doorwerking van de aanbevelingen uit het onderzoek inkoop- en aanbestedingsbeleid uit 2008. De aanbevelingen en bevindingen die voortkwamen uit het onderzoek werden daarom mede vanuit het perspectief van de aandachtspunten geformuleerd. De rekenkamer concludeerde dat de aanbevelingen uit het rekenkameronderzoek 'Onderzoek Inkoopen aanbestedingsbeleid Gemeente Halderberge' grotendeels waren overgenomen, waardoor de organisatie flinke stappen heeft gezet in de professionalisering van de inkoopfunctie.

Daarbij gaf de rekenkamer aan dat de inkoop en aanbesteding op uitvoeringsniveau goed werkte, maar dat er nog onvoldoende match was met het gevoerde beleid en de doelstellingen op verschillende beleidsterreinen. Inkoop maakte geen onderdeel (of te weinig) uit van de inhoudelijke beleidsplannen.

Dit onderzoek werd gedaan op verzoek van de gemeenteraad. De rekenkamer onderzocht welk afvalbeleid de gemeente voert, hoe de raad daarop kan sturen en hoe de praktijk eruit ziet. De rekenkamer ondervond dat de gemeente geen afvalbeleidsplan had maar dat dit wel in ontwikkeling

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 19

was, en in het najaar van 2019 in de raad zou worden behandeld. De gemeente voldeed niet aan de landelijke doelstelling voor afvalscheiding. Ook zag de rekenkamer dat de raad niet bijstuurde op het beleid door middel van moties en amendementen, en dat het college de raad niet heeft gevraagd om beleidskaders. Daarom werd aanbevelen om een beleidsplan met concrete maatregelen en doelen naar landelijke normen op te stellen, en om afspraken te maken over informatie-uitwisseling tussen college en raad.

In deze paragraaf wordt ingegaan op de aard en adressering van de aanbevelingen uit de betreffende rekenkameronderzoeken.

De aanbevelingen aan de raad zijn veelal gericht op het versterken van de kaderstellende rol van de gemeenteraad. Dat houdt in het aangeven van een algemene richting in het beleid en het vaststellen van beleidskaders voor het dagelijks bestuur. Het gaat daarbij bijvoorbeeld over het concretiseren van het begrip ouderen in het woonzorgbeleid, of het opstellen van een afvalbeleidsplan met daarin concrete doelstellingen voor de komende jaren. Daarnaast richten de aanbevelingen zich op het versterken van de controlerende rol. Deze rol richt zich op het toezicht houden op de uitvoerende macht en ervoor zorgen dat het beleid op een verantwoorde en rechtmatige manier wordt uitgevoerd. De gemeenteraad van Halderberge wordt bijvoorbeeld geadviseerd op hoe zij haar informatiepositie ten aanzien van het inkoop- en aanbestedingsbeleid kan versterken.

Aanbevelingen geadresseerd aan het college hebben zich de afgelopen jaren voor een deel gericht op het op gestructureerde wijze meenemen en informeren van de raad in de vorming van beleid. Zo wordt in het onderzoek Langer zelfstandig wonen voor ouderen (2016) aanbevolen met de gemeenteraad afspraken te maken over de te bereiken resultaten, en informatievoorziening aan de gemeenteraad over de realisatie daarvan. In het onderzoek Onderhoud en beheer openbare ruimte (2018) beveelt de rekenkamer aan de raad meer gestructureerd, via begrotingen en jaarrekeningen, te informeren. Aanbevelingen aan het college richten zich ook op het versterken van de uitvoering. In het onderzoek Inkoop- en aanbestedingsbeleid gemeente Halderberge (2018) wordt het college bijvoorbeeld geadviseerd over de professionalisering van het inkoopproces. In Zelfstandig wonen voor ouderen wordt aan het college aanbevolen een communicatieplan voor ouderen te maken ten aanzien van de gevolgen van langer zelfstandig blijven wonen. Ook Onderhoud en beheer openbare ruimte richt zich voor een deel op de uitvoering: het college wordt aanbevolen achterstallig onderhoud van civieltechnische kunstwerken weg te werken.

Waar aanbevelingen worden gegeven die zowel gericht zijn aan de raad als het college richten deze zich met name op het maken van afspraken over de informatie-uitwisseling tussen het college en de raad. Dit bezien in samenhang met de bevindingen onder 1.2.1 en 1.2.2. laat een rode draad zien in de aanbevelingen. Kennelijk is er een wens of noodzaak om informatievoorziening te structureren. Het

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 20

informeren van de raad op gezette tijden brengt duidelijkheid en biedt mogelijkheden zich aan te sluiten op de raadscyclus.

Van de achtentwintig aanbevelingen die de rekenkamer in de vier betreffende onderzoeken heeft gedaan waren er drieëntwintig gericht aan het college, waarbij dient te worden opgemerkt dat er negen daarvan uit het rekenkameronderzoek Inkoop- en aanbestedingsbeleid komen en dat het onderzoek naar afvalbeleid in totaal maar drie aanbevelingen telde. Twee aanbevelingen zijn gericht aan de raad. Onderstaande tabel geeft inzicht in de geadresseerden van de aanbevelingen per onderzoek. Raad

College

Raad/ College

Totaal

Langer zelfstandig wonen voor ouderen (2016)

0

7

1

8

Onderhoud en beheer openbare ruimte (2018)

0

5

1

6

Inkoop- en aanbestedingsbeleid (2018)

2

9

0

11

Afvalinzameling (2019)

0

2

1

3

Totaal

2

23

3

28

Tabel 1: Geadresseerden aanbevelingen per rekenkameronderzoek.

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 21

In dit hoofdstuk wordt uiteen gezet op welke wijze een rekenkameronderzoek wordt behandeld vanaf het moment dat het college wordt gevraagd om een bestuurlijke reactie. Het hoofdstuk gaat in op het ingerichte proces omtrent het nemen van een raadsbesluit en het opvolgen van de aanbevelingen. Ook wordt per onderzoek uiteen gezet hoe het college het rapport heeft ontvangen, hoe de raadsbehandeling verliep en welk besluit is genomen. Daarmee worden de volgende vragen beantwoord: 4. 5.

Op welke manier is door de raad met de aanbevelingen omgegaan en welke besluiten zijn genomen? Heeft het college van B&W concrete opdrachten gekregen van de gemeenteraad?

De onderbouwing voor het uitvoeren van een rekenkameronderzoek ligt bij de rekenkamer zelf. De rekenkamer is immers onafhankelijk en bepaalt vanuit die positie naar welke onderwerpen onderzoek wordt gedaan. De gemeenteraad kan de rekenkamer wel vragen om onderzoek te doen naar een bepaald onderwerp. Vanuit dat perspectief kan de rekenkamer gezien worden als een raadsinstrument voor de controlerende taak. Zoals in de meeste gemeenten het geval is, zien we dat rekenkameronderzoek op verzoek van de Halderbergse gemeenteraad in de praktijk ook voorkomt. Een aantal betrokken ambtenaren waren in de interviews kritisch over de manier waarop de onderwerpkeuze van een rekenkameronderzoek tot stand komt. Zij misten in de aanloopfase naar het rekenkameronderzoek uitleg over waarom er wordt gekozen voor een specifiek onderwerp, en een gesprek over de timing en relevantie van het onderzoek. Nadat er een bestuurlijke reactie is gekomen op de aanbevelingen, schrijft de beleidsmedewerker of in een enkel geval de griffier een raadsvoorstel voor behandeling in de raad. Vervolgens wordt het rekenkamerrapport inclusief de schriftelijke reactie van het college meestal door de rekenkamer gepresenteerd tijdens een commissievergadering, waarna er ruimte is om vragen te stellen. Aansluitend is er ruimte voor vragen aan de collegeleden.

Uiteindelijk wordt in de raadsvergadering een besluit genomen over het onderzoek. Terugkoppeling op aanbevelingen waarover een raadsbesluit is genomen vindt plaats in de jaarstukken, maar dit was tot en met een gesprek met de raad in december 2023 voor hen niet duidelijk. Voor de in het kader van dit onderzoek gesproken raadsleden is de opvolging van aanbevelingen uit rekenkameronderzoek niet een onderwerp waar zij zich veel mee bezig houden. Raadsleden geven ook aan dat dit voor hen deels te maken heeft met in hun ogen te algemene aanbevelingen door de regionale rekenkamer, waar zij de lokale kleur van Halderberge niet in herkenden. Ook geven raadsleden aan dat de raad vaak niet werd meegenomen in het verloop van onderzoeken. Tenslotte was het voor hen niet altijd herleidbaar waar conclusies vandaan kwamen.

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 22

De griffier heeft in gesprek met de rekenkamer aangegeven dat hij zich een constructie zou kunnen voorstellen waarin de aanbevelingen een aparte plek krijgen in het raadsinformatiesysteem, waarin dan ook wordt bijgehouden in hoeverre opvolging wordt gegeven aan aanbevelingen. Dit zou een constructie kunnen zijn die het voor de raad makkelijker maakt om een vinger aan de pols te houden. Gebruik raadsinstrumenten In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van welke raadsinstrumenten de raad heeft ingezet bij de raadsbehandeling van de rekenkamerrapporten. Daaruit blijkt dat raadsinstrumenten alleen zijn ingezet wanneer een beleidsstuk dat betrekking had op het onderwerp van het rekenkameronderzoek werd vastgesteld. Onderzoek

Raadsbesluit

Moties

Amendementen

Langer zelfstandig wonen voor ouderen (2016)

Raadsvoorstel aangenomen (unaniem)

Tijdens het bespreekstuk rekenkameronderzoek 0.

0

Tijdens de bespreking van de woonvisie (2016-2020) 2 moties van de VVD n.a.v. het rekenkamerrapport (verworpen). Onderhoud en beheer openbare ruimte (2018)

Raadsvoorstel aangenomen (unaniem)

0

0

Inkoop- en aanbestedingsbeleid (2018)

Raadsvoorstel aangenomen (unaniem)

0

0

Afvalbeleid (2019)

Raadsvoorstel aangenomen (unaniem)

0

1 bij de bespreking van het afvalbeleid, n.a.v. het rekenkameronderzoek.

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 23

Het onderzoek 'Langer zelfstandig wonen voor ouderen' is behandeld in de Commissie Beheer en Ontwikkeling op 28 november 2016.6 Het raadsvoorstel werd als bespreekstuk naar de raad gestuurd. Tijdens de raadsvergadering op 15 december hebben verschillende raadsleden aangegeven dat het rekenkameronderzoek zo verweven was met de woonvisie, dat een verdere bespreking van het rekenkameronderzoek niet nodig was en dat het raadsvoorstel als hamerstuk kon worden behandeld. Op 15 december is het rekenkameronderzoek ter kennisgeving aangenomen door de gemeenteraad van Halderberge. De Woonvisie (2016-2020) is die avond wel besproken.7 Het college heeft de rekenkamer op 15 november 2016 een schriftelijke reactie gestuurd. In de reactie legt het college verantwoording af over gemaakte keuzes ten aanzien van de aanbevelingen van de rekenkamer en geeft het aan hoe de aanbevelingen worden meegenomen in de nieuwe woonvisie (2016-2020) en in het toekomstig beleidsplan sociaal domein. De algemene strekking van die brief luidt dat het grootste deel van de aanbevelingen al een onderdeel is van de nieuw ontwikkelde Woonvisie (2016-2020). Besluitvorming door de raad Bij het onderzoek 'Langer zelfstandig wonen voor ouderen' is een raadsvoorstel opgesteld dat naar de Commissie Beheer en Ontwikkeling is gestuurd waarna het is doorgeleid naar de raadsvergadering van 15 december 2016.

In het raadsbesluit wordt voorgesteld om kennis te nemen van het betreffende rekenkameronderzoek, en om de aanbevelingen te verwerken in de nieuwe Woonvisie (2016-2020) en in het toekomstig beleidsplan sociaal domein zoals opgenomen in de schriftelijke reactie van Burgemeesters en Wethouders. Het raadsbesluit werd in de vergadering behandeld als een hamerstuk en met algemene stemmen aangenomen.8

In februari en maart 2018 werd het onderzoek 'Onderhoud en beheer openbare ruimte' door de raad besproken, eerst in de Commissie Beheer en Ontwikkeling en daarna in de raadsvergadering. In de Commissievergadering werden zowel het raadsvoorstel, als het eindrapport voor Halderberge, als de koepelnotitie voor alle vier de gemeenten besproken. Besluitvorming door de raad Het college stelt de raad op 8 maart 2018 voor om kennis te nemen van de eindrapportage van de rekenkamer West-Brabant over het onderhoud en beheer openbare ruimte gemeente Halderberge en de koepelnotitie onderhoud en beheer openbare ruimte, en om in te stemmen met de reactie van het college op de aanbevelingen van de rekenkamer West Brabant. Het college van burgemeesters en wethouders stemt in de reactie op hoofdlijnen in met de aanbevelingen van de rekenkamer. De reactie

6

Vergadering Commissie Beheer en Ontwikkeling 28-11-2016 Gemeente Halderberge (raadsinformatie.nl) Vergadering Gemeenteraad 15-12-2016 Gemeente Halderberge (raadsinformatie.nl) 8 Vergadering Gemeenteraad 15-12-2016 Gemeente Halderberge (raadsinformatie.nl) 7

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 24

van het college is een onderdeel van het geschreven raadsvoorstel. Drie partijen in de commissie hebben het voorstel aangehouden. In de raadsvergadering wordt door een lid van de commissie toegelicht dat het rapport kritisch is, terwijl het college aanbeveelt kennis te nemen van de aanbevelingen en deze niet over te nemen. Het lid van de commissie is dan ook niet blij met het feit dat het merendeel van de partijen al heeft ingestemd met het voorstel, en had de aanbevelingen over willen nemen. Zo hadden leden van de commissie gewild dat de integrale beleidsontwikkeling werd doorgezet, en dat de aanbevelingen uit rekenkamerrapporten niet alleen in de P&C-cyclus terugkomen. Een raadslid geeft een stemverklaring af en meldt het van belang te vinden dat inwoners via een digipanel, waar de raad bij betrokken is, worden meegenomen in de beleidsontwikkeling. Er wordt toch unaniem met het voorstel ingestemd.9

In 2018 heeft de gemeenteraad de Rekenkamer West-Brabant gevraagd onderzoek te doen naar het Inkoop- en aanbestedingsbeleid van de gemeente Halderberge. Tijdens de openbare raadsinformatieavond op 22 november 2018 heeft de Rekenkamer West-Brabant de eindrapportage gepresenteerd. In de eindrapportage is de reactie van het college opgenomen. Uit de interviews blijkt dat ambtenaren het raadsvoorstel, inclusief de reactie van het college, hebben geschreven. In het raadsvoorstel werd voorgesteld kennis te nemen van het eindrapport. Het raadsvoorstel is besproken in de Commissie Samenleving, Middelen en Veiligheid van 24 januari 2019. Aan de wethouder worden vragen gesteld over de aanbevelingen uit het rapport en of deze worden overgenomen. De wethouder geeft aan dat een aantal aanbevelingen wordt overgenomen, en dat een aantal aanbevelingen pas in beeld komt wanneer het beleid zou worden geactualiseerd. Ook wordt besproken dat voortaan telkens in de P&C-cyclus een terugkoppeling zal worden gegeven op de aanbevelingen. Na bespreking gaan de partijen akkoord met het voorstel, en wordt het doorgeleid als hamerstuk naar de raad. Besluitvorming door de raad Op 7 februari 2024 neemt de gemeenteraad van Halderberge, gezien het voorstel van het college van burgemeesters en wethouders van 8 januari, het rekenkamerrapport zonder beraadslaging unaniem aan.

Op 9 oktober 2019 wordt het rekenkameronderzoek naar afvalbeleid besproken met de Commissie Beheer & Ontwikkeling. Vanuit Halderberge is gekozen om geen presentatie te laten doen van het rapport, omdat de oplevering van het rapport samenviel met het nieuwe afvalbeleid. In dezelfde raadscyclus lag het nieuwe afvalbeleid 2019-2022 namelijk ter besluitvorming voor. Een raadslid geeft aan dat een betere afstemming tussen de rekenkamer en het college ertoe had kunnen leiden dat beiden elkaar hadden versterkt. In de eindrapportage en in het raadsvoorstel is de reactie van het college opgenomen.

9

Vergadering RAAD 08-03-2018 Gemeente Halderberge (raadsinformatie.nl)

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 25

Besluitvorming door de raad Op 24 oktober wordt met algemene stemmen conform het voorstel van burgemeester en wethouders besloten: Kennis te nemen van het rapport van de rekenkamer commissie West-Brabant; De aanbevelingen A,B en C onder a t/m b uit het rekenkamerrapport over te nemen; Aanbeveling C, onder c uit het rekenkamerrapport niet over te nemen.10 Aanbeveling C, onder c hield in dat de raad jaarlijks geïnformeerd zou worden over de inhoud van de afspraken over de te leveren diensten door Saver. Het college wilde deze aanbeveling niet overnemen, daar de aanbeveling geen betrekking heeft op de kaderstellende rol van de raad maar op de uitvoering, waarvoor het college verantwoordelijk is.

10

Vergadering Gemeenteraad 24-10-2019 Gemeente Halderberge (raadsinformatie.nl)

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 26

In dit hoofdstuk worden de overkoepelende bevindingen ten aanzien van de sturing en controle op de doorwerking van de aanbevelingen van de rekenkamer gepresenteerd. Daarnaast zijn er enkele bevindingen ten aanzien van de doorwerking in het algemeen. In bijlage 1 is per onderzoek een overzicht gemaakt van de specifieke doorwerking per aanbeveling. Met dit geheel worden de volgende vragen beantwoord: 6. In welke mate en op welke manier zijn deze aanbevelingen door het college van B&W opgepakt en uitgevoerd? 7. Zijn aanbevelingen vertaald in concrete maatregelen en hoe hebben deze opvolging gekregen? 8. Is duidelijk welk effect de opvolging van aanbevelingen heeft gehad en zo ja, wat is dat effect? 9. Welke aanbevelingen zijn niet geïmplementeerd en welke redenen zijn hiervoor aan te wijzen? 10. Hoe vindt verantwoording plaats over de uitvoering van raadsbesluiten t.a.v. rekenkameronderzoek? 11. Heeft de raad zelf de uitvoering van de vastgestelde aanbevelingen gecontroleerd en op basis daarvan gehandeld?

Zoals in de meeste gemeenten geeft het college van Halderberge in hun bestuurlijke reactie steeds al aan hoe ze met de aanbevelingen om willen gaan. Bij de oplevering en besluitvorming ten aanzien van de aanbevelingen uit het rekenkameronderzoek wordt een vaste procedure gevolgd. In de eerste fase wordt door de rekenkamer een conceptrapportage met aanbevelingen aangeleverd aan het college van burgemeesters en wethouders. Het college formuleert daarop een schriftelijke reactie waarin wordt aangegeven wat het college vindt van, en van plan is te doen met de aanbevelingen. In gesprekken hebben ambtenaren aangegeven zich niet altijd te herkennen in het beeld dat in een rekenkameronderzoek wordt geschetst. Zo vinden onderzoekers vanwege een gebrek aan praktijkkennis niet altijd de binding met de realiteit van hun werkgebied. Dit wordt dan ook aangegeven in bestuurlijke reacties. De schriftelijke reactie van het college wordt meegenomen in het raadsvoorstel, dat wordt geschreven door een beleidsambtenaar of in een enkel geval de griffier. In hoofdstuk 2 is per rapport in kort bestek weergegeven wat de bestuurlijke reacties op de onderzoeken inhielden. Doordat een beleidsmedewerker in veel gevallen de opsteller is van het voorgenomen raadsbesluit, vindt de bestuurlijke reactie vaak aansluiting op het genomen raadsbesluit.

In andere gemeenten worden raadsvoorstellen over rekenkamerrapporten voorbereid door ofwel de griffie, ofwel de griffie in samenwerking met de rekenkamer. De Halderbergse werkwijze is minder effectief ten aanzien van het in positie brengen en versterken van de rol van de raad. In Halderberge is, buiten opvolging vanuit het college in de jaarrekening en de begroting, geen systematiek ingeregeld om de opvolging van aanbevelingen bij te houden. Dat betekent in de praktijk dat aanbevelingen meestal niet leiden tot een duidelijke opdracht vanuit het college via de gemeentesecretaris aan de ambtelijke organisatie. Ook wordt de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van aanbevelingen in de organisatie niet duidelijk belegd. Uit de interviews en beleidsstukken

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 27

ontstaat het beeld dat waar ontwikkelingen ten aanzien van de aanbevelingen plaatsvinden, dit meestal geen direct gevolg is van de resultaten van de rekenkameronderzoeken. Overigens is dit laatste punt een bevinding in veel gemeenten. Dit hoeft ook geen probleem te zijn, tenzij de gekozen werkwijze tegen het genomen raadsbesluit in gaat.

Via de paragraaf 'Bedrijfsvoering' in de jaarrekening wordt de raad geïnformeerd over de voortgang van de aanbevelingen. De raad zou in een raadsbesluit over een rekenkameronderzoek opdracht aan het college kunnen geven om terug te koppelen op de doorwerking van de aanbevelingen. In de praktijk doet de raad dit niet. In interviews is naar voren gekomen dat raadsleden zelden tot nooit refereren aan rekenkameronderzoeken wanneer een nieuw beleid wordt gepresenteerd of wanneer een beleid wordt geëvalueerd. Raadsleden waren er, blijkens het raadsgesprek, ook niet van op de hoogte dat de terugkoppeling op aanbevelingen uit rekenkamerrapporten plaatsvindt via de P&C-cyclus. Een ander proces om de opvolging van aanbevelingen te monitoren is er niet. Deze samenloop van feiten bemoeilijkt de monitoring van de opvolging voor de raad. Tegelijkertijd kunnen raadsleden altijd nagaan wat de voortgang van de opvolging van rekenkameronderzoeken is, bijvoorbeeld door mondelinge of schriftelijke vragen te stellen aan het college.

De raad kan de volgende instrumenten gebruiken om te sturen op de opvolging van rekenkamerrapporten:     

Het indienen van een motie naar aanleiding van de jaarstukken; Het indienen van een motie of amendement naar aanleiding van een voorgenomen beleidsdocument; Het stellen van schriftelijke of mondelinge vragen naar aanleiding van een genomen raadsbesluit t.a.v. het rekenkamerrapport; Het indienen van een motie bij bespreking van het rekenkamerrapport en daarbij het college te vragen voor een bepaalde datum te rapporteren aan de raad; Het maken van afspraken met het college over een structurele informatievoorziening.

In hoofdstuk 2.1.1. is een overzicht opgenomen van de raadsinstrumenten die zijn ingezet tijdens de behandeling van een rekenkamerrapport. Behalve dat de raad soms teruggrijpt op een rekenkamerrapport bij het vaststellen van nieuw beleid, worden raadsinstrumenten niet ingezet in dit kader. De besluiten die de raad van Halderberge heeft genomen ten aanzien van rekenkamerrapporten betreffen 'Het kennis nemen van…' of 'Het overnemen van de aanbevelingen uit rekenkamerrapport X'. Een expliciete opdracht aan het college, zoals 'Zet de integrale beleidsontwikkeling door en schrijf een IBOR, zoals voorgenomen in het Collegeprogramma 2014-2018’11, met daarbij een deadline, ontbreekt. Het gebrek aan inzetten van sturingsmechanismen door de raad bemoeilijkt sturing en controle, waardoor het beeld ontstaat dat het instrument rekenkamer niet optimaal wordt benut.

11

Een aanbeveling uit het rekenkamerrapport naar beheer van de openbare ruimte.

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 28

In de onderstaande tabel staat beschreven in hoeverre de aanbevelingen geïmplementeerd zijn. In de onderzoeksverantwoording heeft u kunnen lezen hoe we de mate van doorwerking getoetst hebben. De cijfers zijn een optelling van de tabellen in bijlage 1. Type doorwerking

Aantal aanbevelingen

Percentage

Doorwerking heeft plaatsgevonden

12

43%

Doorwerking heeft gedeeltelijk plaatsgevonden of de beoogde verbeterslag is op een andere wijze tot stand gekomen

11

39%

Doorwerking heeft niet plaatsgevonden

4

14%

De doorwerking is niet navolgbaar

1

4%

Totaal

28

100%

Voor de vier onderzoeken in totaal geldt dat twaalf van de achtentwintig aanbevelingen van de rekenkamer zijn doorgevoerd. In elf gevallen zijn de aanbevelingen gedeeltelijk of op een andere manier doorgevoerd. Een voorbeeld is het onderzoek naar beheer van de openbare ruimte. Eén van de aanbevelingen was om een IBOR te schrijven, zoals was voorgenomen in het Collegeprogramma. Het realiseren van een IBOR is geen prioriteit gebleken voor het college, maar de organisatie vindt andere manieren om integrale beleidsontwikkeling te doen. Daarmee is de aanbeveling gedeeltelijk doorgevoerd, en wordt de doorwerking van deze aanbeveling bestempeld met de kleur oranje. Van één aanbeveling hebben we de doorwerking niet (voldoende) kunnen vaststellen. De rekenkamer deed in het onderzoek naar beheer van de openbare ruimte de aanbeveling om in het collegewerkprogramma 2018-2022 op te nemen het beheer van de openbare ruimte te laten onderzoeken via het digipanel, maar dit is niet teruggekomen in het digipanel als zodanig. Een aanbeveling die geen doorwerking heeft gevonden is om als gemeenteraad meer aangehaakt te raken op het inkoop- en aanbestedingsbeleid van de gemeente. In interviews wordt aangegeven dat de raad er niet of nauwelijks naar vraagt, en dat het tevens in Halderberge wordt gezien als een collegebevoegdheid. Daarom wordt de doorwerking van deze aanbeveling bestempeld als 'rood'.

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 29

Hieronder is voor de vier onderzoeken in kaart gebracht hoe de doorwerking van de aanbevelingen kan worden beoordeeld. Het oordeel is tot stand gekomen op basis van schriftelijke input van de ambtelijke organisatie, documentatie en interviews. Kleur

Betekenis

Groen

Doorwerking heeft plaatsgevonden

Oranje Doorwerking heeft gedeeltelijk plaatsgevonden of de beoogde verbeterslag is op een andere wijze tot stand gekomen Rood

Doorwerking heeft niet plaatsgevonden

Blauw

De doorwerking is niet navolgbaar

Ten aanzien van de kleur oranje merken we het volgende op. De kleur oranje heeft twee betekenissen. Enerzijds kan het zijn dat de aanbeveling gedeeltelijk is uitgevoerd en de beoogde verbeterslag nog niet volledig is gerealiseerd. Anderzijds kan het betekenen dat het college of de raad een andere invulling aan de aanbeveling heeft gegeven of een andere keuze heeft gemaakt om de verbeterslag te realiseren. Grondslag hiervoor kan zijn dat de aanbeveling ‘door de tijd is ingehaald’ en niet meer relevant is (maar de verbetering wel) of dat er een ander inzicht is geweest in hoe de verbetering tot stand moest komen. Oranje kan daarmee ook betekenen dat er wel is gewerkt aan de verbeterslag of dat deze zelfs is gerealiseerd, maar niet op de manier die de rekenkamer had voorgesteld. Dat is niet altijd een probleem. Het is aan de raad om te controleren of de manier waarop het college de verbeterslag tot stand heeft gebracht aan de kaders van de raad voldoet.

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 30

Langer zelfstandig wonen voor ouderen (2016)

12

Gemeente Halderberge (2016). Woonvisie 2016-2020. Gemeente Halderberge (15 december 2020). Huur- en koopwoningmarktmonitor. 5. 14 Gemeente Halderberge (2021, 7 oktober). Zaaknummer 228736. Geraadpleegd van 1 (raadsinformatie.nl). 15 Gemeente Halderberge (2021). Woonvisie 2021-2025, 10. 16 Gemeente Halderberge (2020). Uitvoeringsprogramma 2020 De kracht van samen. 17 Gemeente Halderberge (2016). Woonvisie 2016-2020, 34. 13

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 31

18

Gemeente Halderberge (2021). Woonvisie 2021-2025, 14. Gemeente Halderberge. Raadsvoorstel. 19 december 2019. Geraadpleegd via 14_Raadsvoorstel_verordening_wmo_2020 (raadsinformatie.nl). 20 Gemeente Halderberge (2020) Uitvoeringsprogramma 2020 De kracht van samen, p. 2. 21 Gemeente Halderberge (2020) Uitvoeringsprogramma 2020 De kracht van samen, p. 22. 22 Gemeente Halderberge (2020) Uitvoeringsprogramma 2020 De kracht van samen, p. 23. 19

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 32

23

Gemeente Halderberge (2020) Uitvoeringsprogramma 2020 De kracht van samen, p. 29. Gemeente Halderberge (2021). Woonvisie 2021-2025, p. 10. 25 Gemeente Halderberge (15 december 2020). Huur- en koopwoningmarktmonitor. 26 Gemeente Halderberge (2017, 7 november). Zaaknummer 368656. Geraadpleegd van Raadsvoorstel (raadsinformatie.nl). 27 Gemeente Halderberge (2017). Woningbouwprogramma 2018-2028, p. 1. 28 Gemeente Halderberge (2017). Woningbouwprogramma 2018-2028, p. 2. 29 Gemeente Halderberge (2017). Woningbouwprogramma 2018-2028, p. 31. 30 Gemeente Halderberge (2021). Woonvisie 2021-2025, p. 16. 31 Gemeente Halderberge (2021). Woonvisie 2021-2025, p. 30. 32 Gemeente Halderberge (2021). Woonvisie 2021-2025, p. 15. 24

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 33

Onderhoud en beheer openbare ruimte (2018)

33

Gemeente Halderberge. Vergadering Gemeenteraad 07-10-2021. Geraadpleegd op 20-07-2023 via Vergadering Gemeenteraad 07-10-2021 Gemeente Halderberge (raadsinformatie.nl). 34 Gemeente Halderberge. Raadsvoorstel (8 maart 2018), 2. Geraadpleegd via Raadsvoorstel (raadsinformatie.nl). 35 Gemeente Halderberge. Raadsvoorstel (8 maart 2018), 3. Geraadpleegd via Raadsvoorstel (raadsinformatie.nl). 36 Gemeente Halderberge. Jaarverslag & jaarrekening 2020, 25. Geraadpleegd via Jaarrekening 2020 (raadsinformatie.nl).

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 34

37

Gemeente Halderberge. Raadsvoorstel (8 maart 2018), 2. Geraadpleegd via Raadsvoorstel (raadsinformatie.nl). Gemeente Halderberge. Programmabegroting 2019, 19-21. Programmabegroting 2019 DEFINITIEF (halderberge.nl) 39 Gemeente Halderberge. Jaarverslag & jaarrekening 2020, 107. Geraadpleegd via Jaarrekening 2020 (raadsinformatie.nl). 40 Zo blijkt uit informatie die is aangeleverd door de ambtelijke organisatie. 41 Gemeente Halderberge. Jaarverslag & jaarrekening 2020, 25. Geraadpleegd via Jaarrekening 2020 (raadsinformatie.nl). 42 Gemeente Halderberge. Jaarverslag & jaarrekening 2020, 25. Geraadpleegd via Jaarrekening 2020 (raadsinformatie.nl). 38

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 35

Inkoop- en aanbestedingsbeleid gemeente Halderberge (2018)

43

Gemeente Halderberge. Beleidsplan Sociaal Domein De Kracht van Samen. Geraadpleegd via 1 (raadsinformatie.nl). 44 Gemeente Halderberge. Overzicht Vragen en Toezeggingen commissie B&O 23.1.19 en SM&V 24.1.19 t.b.v raadsvergadering 7.2.19 (per 5.2.19), 1. Geraadpleegd via Overzicht technische vragen commissie Middelen en Integrale Veiligheid d (raadsinformatie.nl). 45 Gemeenten Etten-Leur, Halderberge, Moerdijk, Roosendaal, Rucphen, Zundert, in samenwerking met Werkplein Hart van West-Brabant en de WVS-groep. Beleidsnotitie Social Return bij inkoop D6-gemeenten 2020. Geraadpleegd via Beleidsnotitie Social Return bij inkoop D6-gemeenten 2020 | Lokale wet- en regelgeving (overheid.nl). 46 Gemeente Halderberge. Overzicht Vragen en Toezeggingen commissie B&O 23.1.19 en SM&V 24.1.19 t.b.v raadsvergadering 7.2.19 (per 5.2.19), 1. Geraadpleegd via Overzicht technische vragen commissie Middelen en Integrale Veiligheid d (raadsinformatie.nl). 47 Gemeente Halderberge. Inkoop- en aanbestedingsbeleid, 3. Geraadpleegd via Inkoop- en aanbestedingsbeleid gemeente Halderberge.

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 36

48

Gemeente Halderberge. Inkoop- en aanbestedingsbeleid, 5. Geraadpleegd via Inkoop- en aanbestedingsbeleid gemeente Halderberge. 49 Gemeente Halderberge. Jaarverslag & Jaarrekening 2019, 123. Geraadpleegd via Jaarrekening 2019 (raadsinformatie.nl). 50 Gemeente Halderberge. Jaarverslag & Jaarrekening 2019, 123. Geraadpleegd via Jaarrekening 2019 (raadsinformatie.nl). 51 Gemeente Halderberge. Inkoop- en aanbestedingsbeleid, 17. Geraadpleegd via Inkoop- en aanbestedingsbeleid gemeente Halderberge. 52 Zie bijvoorbeeld Beleidsplan Civieltechnische Kunstwerken 2022-2031 (wel), Afvalbeleidsplan 2024-2028 (niet). 53 Jaarrekening 2021.

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 37

Afvalinzameling (2019)

54

Gemeente Halderberge. Jaarverslag & Jaarrekening 2019, 123. Geraadpleegd via Jaarrekening 2019 (raadsinformatie.nl). 55 Gemeente Halderberge. Jaarverslag & Jaarrekening 2020, 126. Geraadpleegd via Jaarrekening 2020 (raadsinformatie.nl). 56 Zo blijkt uit schriftelijke informatie aangeleverd vanuit de organisatie. 57 Zo blijkt uit schriftelijke informatie aangeleverd vanuit de organisatie. 58 Gemeente Halderberge. Raadsvoorstel “Rekenkamercommissie Onderzoek afvalinzameling gemeente Halderberge” 2. Geraadpleegd via 10_Raadsvoorstel__besluit_Rekenkamercommissie_onderzoek_afvalinzameling_gemeente_Halderberge_(getekend_raad_24-102019) (raadsinformatie.nl); en Gemeente Halderberge. “Afvalbeleid gemeente Halderberge 2019-2022.” Geraadpleegd via afvalbeleid_gemeente_halderberge_19_-_22_vastgesteld_24_10_2019_0.pdf.

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 38

59

Gemeente Halderberge. “Afvalbeleid gemeente Halderberge 2019-2022.” Geraadpleegd via afvalbeleid_gemeente_halderberge_19_-_22_vastgesteld_24_10_2019_0.pdf. 60 Gemeente Halderberge. Raadsvoorstel “Afvalstoffenverordening Halderberge.” 25 mei 2023. Geraadpleegd via Microsoft Word - Raadsvoorstel Afvalstoffenverordening Halderberge (raadsinformatie.nl). 61 Gemeente Halderberge. “Afvalbeleid gemeente Halderberge 2019-2022.” 2. Geraadpleegd via afvalbeleid_gemeente_halderberge_19_-_22_vastgesteld_24_10_2019_0.pdf. 62 Gemeente Halderberge. “Afvalbeleid gemeente Halderberge 2019-2022.” 2. Geraadpleegd via afvalbeleid_gemeente_halderberge_19_-_22_vastgesteld_24_10_2019_0.pdf.

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 39

Documenten Voor een overzicht van de gebruikte documenten verwijzen wij naar de voetnoten in de rapportage.

Interviews Met de volgende personen is ten behoeve van het onderzoek een gesprek gevoerd: Functietitels gesprekspartners

Datum

Rekenkameronderzoek Langer zelfstandig wonen voor ouderen

Beleidsmedewerker wonen en volkshuisvesting, en beleidsmedewerker sociaal domein met een focus op het Wmo beleid

14 november 2023

Rekenkameronderzoek Onderhoud en beheer van de openbare ruimte

Teammanager realisatie, projectleider civiele techniek en regisseur vakgroep projecten&verkeer, en beheerder openbare ruimte

14 november 2023

Rekenkameronderzoek Afvalinzameling

Beleidsmedewerker afvalinzameling

4 december 2023

Rekenkameronderzoek Inkoop- en aanbestedingsbeleid

Teammanager advies

6 december 2023

Raadsgesprek

Afvaardiging gemeenteraad

19 december 2023

Griffier

Griffier

5 februari 2024

Rekenkamer Halderberge | Rekenkamerrapport doorwerking | 40