Raadsvoorstel Zomernota 2025.pdf

RAADSVOORSTEL

Zaaknummer

1250372

Contactpersoon

Niek Oostvogels

Raadsvergadering d.d. 03-07-2025

Commissie

SM&V (samenleving, middelen en veiligheid) 25 juni 2025

Portefeuillehouder

Telefoonnummer

0165-390421

Patrick Schouw, wethouder

Onderwerp Zomernota 2025 Samenvatting De Zomernota 2025 is een samenvoeging van de Voorjaarsnota 2025 en de Kadernota 2026. In de Voorjaarsnota 2025 wordt over de financiële verwachting van de lopende Programmabegroting 2025 gerapporteerd. De Kadernota 2026 geeft een vooruitblik op de jaren 2026 – 2029. De meerjarenraming 2026 – 2029 is ten opzichte van de Begroting 2025 geactualiseerd. Het saldo van de Zomernota voor het jaar 2025 (Voorjaarsnota) bedraagt € 1.195.604 positief. De meerjarenraming 2026 – 2029 sluit met een positief saldo voor 2026 en 2027, een negatief saldo voor 2028, en een positief saldo voor 2029. Naast de financiële mutaties voor het jaar 2025 en de meerjarenraming 2026 – 2029 zijn in de Zomernota ook de uitgangspunten voor de Programmabegroting 2026 opgenomen en wordt ingegaan op de lokale heffingen en het weerstandsvermogen.

Inleiding & beeldvorming De Zomernota 2025 is een samenvoeging van de Voorjaarsnota 2025 en de Kadernota 2026. De Voorjaarsnota 2025 is een voortgangsrapportage over de lopende begroting 2025. De Kadernota 2026 is een vooruitblik naar de meerjarenraming 2026 – 2029, waarbij ook de uitgangspunten voor het opstellen van de Programmabegroting 2026 worden voorgesteld. In het hoofdstuk Samenvatting financieel beeld 2025 – 2029 is een overzicht opgenomen van de saldi van de Zomernota 2025. Vervolgens worden in het hoofdstuk Financiële mutaties per programma alle mutaties in beeld gebracht en toegelicht. Ook is een overzicht opgenomen van de post onvoorziene uitgaven 2025.

1 van 7

Bij het opstellen van de Zomernota zijn alle lopende investeringskredieten en het Investeringsprogramma 2025 – 2028 geactualiseerd waarbij gekeken is naar de verwachte kosten en de haalbare planning. In de Zomernota zijn alle bijstellingen van de investeringen weergegeven en toegelicht. In het hoofdstuk Kadernota 2026 – 2029 wordt ten eerste ingegaan op de voorgestelde uitgangspunten voor de opstelling van de Programmabegroting 2026. Vervolgens wordt nader ingegaan op de uitgangspunten voor de lokale heffingen en het weerstandsvermogen. Tenslotte is een samenvatting opgenomen van het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties. Doelstelling De Zomernota 2025 beoogt inzicht te geven in de verwachte financiële situatie voor de jaren 2025 – 2029. Daarnaast zijn in deze Zomernota de kaders c.q. uitgangspunten opgenomen voor de Programmabegroting 2026. Overwegingen Financieel beeld In onderstaand samenvattend overzicht is de verwachte financiële situatie voor de jaren 2025 – 2029 uit de Zomernota 2025 weergegeven. In de Zomernota worden per programma alle mutaties in beeld gebracht en toegelicht. Samenvatting financieel beeld

2025

2026

2027

2028

2029

Saldo meerjarenraming Programmabegroting 2025

1.737

-1.022

-84

284

284

Vastgestelde begrotingswijzigingen

-242

-396

-476

-460

-460

Stand meerjarenbegroting 2025 2029

1.495

-1.418

-560

-176

-176

Mutaties Zomernota 2025 - 2029 Mutaties investeringen Mutaties aframen overschotten budgetten Jaarrekening 2023 + 2024

-1.159 484 376

276 750 401

687 131 410

-441 -69 418

919 -166 427

Saldo Zomernota 2025 - 2029

1.196

9

668

-267

1.004

Het saldo van de Zomernota bedraagt voor het jaar 2025 € 1.195.604 positief. De meerjarenraming 2026 – 2029 sluit met een positief saldo voor 2026 en 2027, een negatief saldo voor 2028, en een positief saldo voor 2029. Hierbij moet wel worden aangetekend dat het jaar 2029 nog geen onderdeel uitmaakte van de huidige meerjarenraming. Bij de opstelling van de Begroting 2026 wordt de jaarschijf 2029 opnieuw opgebouwd, hetgeen nog tot aanpassingen kan leiden. Het jaar 2029 kan dan ook als indicatief worden beschouwd.

2 van 7

Financieel toezicht De gemeenteraad stelt jaarlijks de Begroting vast. Deze moet structureel en reëel in evenwicht zijn. De provincie toetst hierop. Ieder jaar besluit de provincie, onder welke vorm van toezicht de gemeente voor het komende begrotingsjaar valt. Het kan gaan om repressief of preventief toezicht. Dat wil zeggen: toezicht achteraf of vóóraf. De provincie ziet erop toe dat er bij gemeenten sprake is van een gezonde financiële huishouding. Financieel toezicht is een onderdeel van de “checks en balances” binnen het openbaar bestuur. Het systeem helpt voorkómen dat een gemeente financiële tekorten niet zelf op kan lossen. Voor de toets van de Begroting 2026 is het Gemeenschappelijk toezichtkader (GTK) van toepassing. Is het begrotingsjaar 2026 structureel en reëel in evenwicht: dan leidt dit tot het gebruikelijke financiële toezicht (repressief). In de Zomernota 2025 sluit het jaar 2026 met een positief saldo. In de Programmabegroting 2026 wordt het overzicht incidentele baten en lasten opgenomen. Op basis van dit overzicht in de Programmabegroting 2025 en de financiële mutaties in de Zomernota zal het jaar 2026 naar verwachting ook structureel positief sluiten. Dat wil zeggen dat structurele lasten gedekt worden met structurele baten.

Raming jeugdzorg Bij de Jaarrekening 2024 is naar aanleiding van het jaarrekeningresultaat een uitgebreide analyse gedaan naar de oorzaken van het tekort op jeugdzorg. De memo met deze analyse is als bijlage bijgevoegd bij de Jaarrekening 2024. Naar aanleiding van de uitgevoerde analyse was in eerste instantie als uitgangspunt gekozen om de ramingen voor 2025 te baseren op de jaarrekeningcijfers 2024 inclusief 3% indexering. Het streven was om bij de Zomernota op basis van een combinatie van werkelijke cijfers, voor zover bekend, in 2025 in combinatie met bovengenoemd uitgangspunt te komen tot een bijgestelde raming voor 2025 en meerjarenraming. Het is door de complexiteit en hoeveelheid van factoren waar de bedragen door worden beïnvloed, in de Zomernota nog niet mogelijk om de volledige integrale impact van de prognose te verwerken. Om deze reden is daarom gekozen om op basis van de lopende, gestarte en afgegeven trajecten de ramingen voor o.a. de jeugdzorgarrangementen, maatwerk, LTA en pleegzorg bij te stellen. Hierbij is rekening gehouden met mogelijke verlengingen van lopende trajecten.

Richting het opstellen van de Begroting 2026 worden aan de hand van verdere analyses, rekening houdend met de uitgangspunten van de landelijke hervormingsagenda jeugd, mogelijk te nemen maatregelen zoals normalisering en de in het gedeelde memo geschetste nieuwe wijze van prognosticeren, de prognoses bijgesteld en verwerkt in de begroting en de meerjarenraming. Overschotten budgetten jaarrekening 2023 en 2024 Zowel in 2023 als in 2024 was sprake van een fors positief jaarrekeningsaldo. Er is op taakveld- en grootboekniveau een overzicht gemaakt van alle budgetten die in de Jaarrekening 2023 én in de Jaarrekening 2024 een overschot hadden van meer dan € 5.000. Op basis van dit overzicht is er een scan gedaan welke van deze posten structureel, en in sommige gevallen incidenteel, afgeraamd kunnen worden. Hierbij zijn neutrale posten als grondexploitaties, afval en riolering en mutaties in reserves uitgezonderd. Ook budgetten die al zijn geactualiseerd in de Zomernota, zoals bijvoorbeeld de loonkosten, bijdragen aan verbonden partijen en de kosten voor Wmo en jeugdzorg zijn er uit gehaald. In paragraaf 2.10 van de zomernota is per programma aangegeven voor welke budgetten voorgesteld wordt om deze af te ramen op basis van de positieve saldi op deze posten in de afgelopen jaren.

Mocht op een later moment blijken dat een budget toch nog (deels) nodig is, zal daarvoor op dat moment een voorstel worden opgenomen in de P&C cyclus. Het verwerken van deze mutaties leidt tot een structureel voordeel van ruim € 400.000.

3 van 7

Investeringen Bij het opstellen van de Zomernota zijn alle lopende investeringskredieten en het Investeringsprogramma 2025 – 2028 geactualiseerd waarbij gekeken is naar de verwachte kosten en de haalbare planning. Doordat in de planning de afronding van een aantal investeringen (met name wegreconstructies, civieltechnische kunstwerken en verkeersmaatregelen) een jaar wordt doorgeschoven, krijgen we ook pas een jaar later de afschrijvingslasten. Dit geeft met name voor 2026 een fors incidenteel voordeel. Bij het opstellen van de Programmabegroting 2026 zal opnieuw worden gekeken of bijstelling van het investeringsprogramma noodzakelijk is. In paragraaf 2.9 van de Zomernota zijn alle bijstellingen van de investeringskredieten opgenomen en toegelicht. De nieuwe investeringskredieten en de investeringen waarvoor extra middelen gevraagd worden, zijn ook als afzonderlijk beslispunt opgenomen in het raadsvoorstel. PM posten In de Zomernota is een aantal PM posten opgenomen, waarvan het nu nog niet mogelijk is een inschatting te maken van de financiële effecten. Het betreft de volgende onderwerpen: - Cameratoezicht - Bijdrage Stedelijke Regio West-Brabant - Opstellen Omgevingsplan - Bibliotheekvoorziening In de Zomernota worden de PM posten nader toegelicht. Bij het opstellen van de Programmabegroting 2026 worden deze PM posten voor zover mogelijk nog wel ingevuld.

Lokale heffingen In het bestuursakkoord 2022 – 2026 is aangegeven dat Halderberge de ambitie houdt om voor de totale lastendruk één van de goedkopere woongemeenten van de regio te blijven. In de Zomernota zijn de uitgangspunten voor de lokale heffingen opgenomen. Om een totaalbeeld te krijgen van de ontwikkeling van de lokale lastendruk, worden de tarieven voor de onroerendezaakbelasting, afvalstoffenheffing en rioolheffing bij elkaar opgeteld en vergeleken met voorgaand jaar. De afvalstoffenheffing is gebaseerd op het Afvalbeleidsplan 2024 – 2028 dat op 18 april 2024 is vastgesteld en de rioolheffing is gebaseerd op het Gemeentelijk Water Programma 2024 – 2027 dat op 28 september 2023 is vastgesteld. Voor meerpersoonshuishoudens met een eigen woning stijgen de woonlasten in 2026 met 3,0% ten opzichte van 2025. Voor eenpersoonshuishoudens met een eigen woning is dat 3,3%. Voor meerpersoons- en eenpersoonshuishoudens met een huurwoning stijgen de woonlasten ten opzichte van 2025 met respectievelijk 1,5% en 1,6%. In de paragraaf lokale heffingen in de Zomernota is een nadere toelichting op de verschillende heffingen opgenomen. De stijging van de tarieven van de afvalstoffenheffing en de rioolheffing in 2026 is lager dan het inflatiepercentage van 3%.

Bij een stijging van het OZB tarief met enkel het inflatiepercentage van 3%, zou de stijging van de totale lokale lastendruk uitkomen op ca. 2%. In de Zomernota is een aanvullende stijging van het OZB tarief met 3% opgenomen. De totale stijging van het OZB tarief komt hiermee op 6%. Dit leidt tot een stijging van de totale lokale lastendruk in 2026 met ca. 3% ten opzichte van 2025. Dit is gelijk aan het inflatiepercentage. De aanvullende stijging van het OZB tarief geeft een extra OZB opbrengst van ca. € 267.000. Over de stijging van het OZB tarief wordt pas bij de vaststelling van de Programmabegroting 2026 in november een definitief besluit genomen. De aanvullende stijging van het OZB tarief, zoals nu opgenomen in de Zomernota, wordt alleen in de Programmabegroting 2026 opgenomen als dit echt noodzakelijk is. Dat wil zeggen, als het niet mogelijk is om een sluitende begroting voor het jaar 2026 voor te leggen zonder deze verhoging.

4 van 7

Meerjaren Perspectief Grondexploitaties (MPG) Op basis van de lopende en de te verwachten projecten, de gecalculeerde risico’s en de inschatting van de vastgoedmarkt, geeft het MPG een doorkijk vanuit het verleden naar de toekomst van de in beheer en ontwikkeling zijnde complexen, vallend onder het taakveld grondbedrijf. Een dergelijke berekening vormt altijd een momentopname. Tal van gebeurtenissen hebben invloed op het exploitatieresultaat. Het is dan ook van groot belang om de berekening regelmatig te actualiseren. Het totale MPG is als bijlage bij de Zomernota gevoegd. Een samenvatting van het MPG is opgenomen in de Zomernota. Risico's In de Zomernota 2025 zijn de risico’s opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Hierbij is een zo actueel mogelijk beeld geschetst van de aanwezige risico’s. In de voorbereiding op de Zomernota 2025 heeft naast een inventarisatie van nieuwe risico’s ook een herijking van de bestaande risico’s plaatsgevonden. De geïnventariseerde risico’s zijn vervolgens opgenomen in het risicomanagementsysteem NARIS en daarna opnieuw berekend. Daarbij is er een onderscheid gemaakt in structurele risico’s en incidentele risico’s. Op basis van de uitgangspunten, zoals opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing in de Zomernota, bedraagt de benodigde weerstandscapaciteit voor 2026 € 5.019.000.

De beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 24.458.000. Op basis van de benodigde weerstandscapaciteit en de actuele weerstandscapaciteit komt de ratio van het weerstandsvermogen per 1-1-2026 uit op 4,87. Dit is te categoriseren als hoog. Bij het opstellen van de Programmabegroting 2026 worden de risico’s en de beschikbare weerstandscapaciteit opnieuw geactualiseerd. Financiële gevolgen Het saldo van de Zomernota bedraagt voor het jaar 2025 € 1.195.604 positief. Wij stellen u voor om het saldo op dit moment nog niet te bestemmen. Het saldo blijft zo beschikbaar voor eventuele ontwikkelingen in het tweede half jaar van 2025. Hierbij kan dan, in een voorstel aan uw raad, ook een beroep worden gedaan op het resterende saldo voor het jaar 2025. Uiteraard kan het resterende saldo alleen worden ingezet nadat de raad hierover een besluit heeft genomen. Gedurende het begrotingsjaar 2025 wordt via de P&C cyclus inzicht gegeven in de ontwikkeling van het saldo en kan hierop worden (bij)gestuurd. Duurzaamheid n.v.t. Burger-& overheidsparticipatie n.v.t. Communicatie De Zomernota is toegelicht in het persgesprek. De Zomernota wordt digitaal beschikbaar gesteld via het nieuwe financieel portaal op onze website: https://financieelportaal.halderberge.nl. Via dit portaal zijn alle financiële documenten van onze gemeente te zien.

Dit staat overzichtelijk bij elkaar voor u als raadsleden en voor inwoners en andere belangstellenden. In de digitale Zomernota kan via het menu of de zoekfunctie gemakkelijk en snel naar het juiste onderdeel ‘gebladerd’ worden.

5 van 7

Vervolg De Zomernota 2025 geeft de uitgangspunten en randvoorwaarden voor de opstelling van de Programmabegroting 2026 en de meerjarenraming 2026 – 2029. De Programmabegroting 2026 en meerjarenraming wordt in de raad van 13 november 2025 ter vaststelling aan de gemeenteraad voorgelegd. Voorstel Wij stellen u voor: 1. De Zomernota 2025 vast te stellen; 2. Een investeringskrediet beschikbaar te stellen voor de volgende nieuwe investeringen, zoals opgenomen in paragraaf 2.9 van de Zomernota: a. Vervanging stemhokjes en stembussen ad € 30.000; b. Visie sportpark Albano, fase 2 ad € 1.005.000; c. Markland College, meerkosten bouw ad € 1.005.273; 3. In te stemmen met het verhogen van de volgende de investeringen, zoals opgenomen in paragraaf 2.9 van de Zomernota: a. Herinrichting winkelstraten Oudenbosch ad € 206.000; b. Vervangen lichtmasten OV 2023 ad € 4.418; c. Vervangen armaturen OV 2024 ad € 4.561; d. Vervangen speeltoestellen 2025 ad € 20.000; e. Aanschaf traktor buitendienst ad € 15.000; f. Renovatie kapel St. Anna ad € 198.900; g. Nieuwbouw dorpshuis Stampersgat ad € 73.440; h. Nieuwbouw dorpshuis Hoeven ad € 506.879; i. De Klinkert uitbreiding onderwijs ad € 207.315; j. De Klinkert verbouwing onderwijs ad € 11.308; k. De Klinkert uitbreiding kinderopvang ad € 168.931; l. Uniek uitbreiding onderwijs ad € 191.122; m. Uniek uitbreiding kinderopvang ad € 174.319; n.

Vervanging laptops 2026 ad € 85.000; 4. De 11e begrotingswijziging 2025 vast te stellen. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Halderberge.

Bijlage: Zomernota 2025 Meerjaren Perspectief Grondexploitaties 2025 – 2034

6 van 7

RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Halderberge; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 16 juni 2025; gelet op gelet op de Financiële verordening Halderberge en het Besluit Begroting en Verantwoording BESLUIT: 1. De Zomernota 2025 vast te stellen; 2. Een investeringskrediet beschikbaar te stellen voor de volgende nieuwe investeringen, zoals opgenomen in paragraaf 2.9 van de Zomernota: a. Vervanging stemhokjes en stembussen ad € 30.000; b. Visie sportpark Albano, fase 2 ad € 1.005.000; c. Markland College, meerkosten bouw ad € 1.005.273; 3. In te stemmen met het verhogen van de volgende de investeringen, zoals opgenomen in paragraaf 2.9 van de Zomernota: a. Herinrichting winkelstraten Oudenbosch ad € 206.000; b. Vervangen lichtmasten OV 2023 ad € 4.418; c. Vervangen armaturen OV 2024 ad € 4.561; d. Vervangen speeltoestellen 2025 ad € 20.000; e. Aanschaf traktor buitendienst ad € 15.000; f. Renovatie kapel St. Anna ad € 198.900; g. Nieuwbouw dorpshuis Stampersgat ad € 73.440; h. Nieuwbouw dorpshuis Hoeven ad € 506.879; i. De Klinkert uitbreiding onderwijs ad € 207.315; j. De Klinkert verbouwing onderwijs ad € 11.308; k. De Klinkert uitbreiding kinderopvang ad € 168.931; l. Uniek uitbreiding onderwijs ad € 191.122; m. Uniek uitbreiding kinderopvang ad € 174.319; n. Vervanging laptops 2026 ad € 85.000; 4.

De 11e begrotingswijziging 2025 vast te stellen. Aldus vastgesteld in de vergadering van de raad van de gemeente Halderberge op 3 juli 2025,

de griffier,

de voorzitter,

Ari Koenen

Anne Mulder

7 van 7