Raadsvoorstel Zomernota 2021 incl. novelle (ris140721).pdf

RAADSVOORSTEL Zaaknummer

234426

Contactpersoon

Herbert Giljam

Raadsvergadering d.d. 15 juli 2021

Commissie

SM&V (samenleving, middelen en veiligheid) 1 juli 2021

Portefeuillehouder

Telefoonnummer

0165-390743

Jan Mollen, wethouder

Onderwerp Zomernota 2021

Samenvatting De Zomernota 2021 is een samenvoeging van de Voorjaarsnota 2021 en de Kadernota 2022. In de Voorjaarsnota 2021 wordt over de financiële verwachting van de lopende Programmabegroting 2021 gerapporteerd. De Kadernota 2022 geeft een vooruitblik op de jaren 2022 – 2025. De meerjarenraming 2022 – 2025 is ten opzichte van de Begroting 2021 geactualiseerd. Het saldo van de Zomernota voor het jaar 2021 (Voorjaarsnota) bedraagt € 337.526 positief. Het college stelt voor om dit bedrag toe te voegen aan de algemene reserve. Naast de financiële mutaties voor het jaar 2021 en de meerjarenraming 2022 – 2025 zijn in de Zomernota ook de uitgangspunten voor de Programmabegroting 2022 opgenomen en wordt ingegaan op de lokale heffingen en het weerstandsvermogen. Verder wordt in een aparte paragraaf inzicht gegeven in de gevolgen en risico's van de coronacrisis voor de gemeente Halderberge.

Inleiding & beeldvorming De Zomernota 2021 is een samenvoeging van de Voorjaarsnota 2021 en de Kadernota 2022. De Voorjaarsnota 2021 is een voortgangsrapportage over de lopende begroting 2021. De Kadernota 2022 is een vooruitblik naar de meerjarenraming 2022 – 2025, waarbij ook de uitgangspunten voor het opstellen van de Programmabegroting 2022 worden voorgesteld. In het hoofdstuk Samenvatting financieel beeld 2021 – 2025 is een overzicht opgenomen van de saldi van de Zomernota 2021. Vervolgens worden in het hoofdstuk Financiële mutaties per programma alle mutaties in beeld gebracht en toegelicht. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in mutaties bestaand beleid en mutaties nieuw beleid en ontwikkelingen. Ook is een overzicht opgenomen van de post onvoorziene uitgaven 2021. In het hoofdstuk Gevolgen coronacrisis wordt ingegaan op de maatschappelijke en financiële gevolgen van de coronacrisis voor onze gemeente. In het hoofdstuk Kadernota 2022 – 2025 wordt ten eerste ingegaan op de voorgestelde uitgangspunten voor de opstelling van de Programmabegroting 2022. Vervolgens wordt nader ingegaan op de uitgangspunten voor de lokale heffingen en het weerstandsvermogen. Tenslotte is een samenvatting opgenomen van het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties. 1/7

Doelstelling De Zomernota 2021 beoogt inzicht te geven in de verwachte financiële situatie voor de jaren 2021 – 2025. Daarnaast zijn in deze Zomernota de kaders c.q. uitgangspunten opgenomen voor de Programmabegroting 2022.

Overwegingen Financieel beeld In onderstaand samenvattend overzicht is de verwachte financiële situatie voor de jaren 2021 – 2025 uit de Zomernota 2021 weergegeven. In de Zomernota worden per programma alle mutaties in beeld gebracht en toegelicht. Samenvatting financieel beeld

2021

2022

2023

2024

2025

Stand meerjarenbegroting 2021 - 2025

0

235

142

611

611

Mutaties bestaand beleid Mutaties nieuw beleid en ontwikkelingen

547 -209

-309 -349

-282 -170

-560 -261

550 -350

Mutaties coronacrisis Dekking reserve compensatie coronacrisis

-74 74

-46 46

0 0

0 0

0 0

Saldo Zomernota 2021 - 2025

338

-422

-309

-210

811

Het saldo van de Zomernota bedraagt voor het jaar 2021 € 337.526 positief. De saldi van de meerjarenraming variëren van € 422.456 negatief in 2022 tot € 811.383 positief in 2025. Hierbij moet wel worden aangetekend dat het jaar 2025 nog geen onderdeel uitmaakte van de huidige meerjarenraming. Bij de opstelling van de Begroting 2022 wordt de jaarschijf 2025 opnieuw opgebouwd, hetgeen nog tot aanpassingen kan leiden. Het jaar 2025 kan dan ook als indicatief worden beschouwd. Extra middelen jeugdzorg De saldi van de Zomernota zijn negatief voor de jaren 2022, 2023 en 2024. Dit wordt mede veroorzaakt door een forse stijging van de kosten voor jeugdzorg. Onlangs is bekend geworden dat gemeenten ook extra middelen van het Rijk zullen ontvangen voor jeugdzorg. Voor 2021 zijn de extra middelen grotendeels opgenomen in de meicirculaire. Voor 2022 heeft het Rijk aangekondigd een bedrag van € 1,3 miljard beschikbaar te stellen voor jeugdzorg. Voor 2023 en volgende jaren is nog niet bekend hoeveel geld het Rijk structureel beschikbaar zal stellen voor jeugdzorg. Ook is nog niet bekend op welke wijze de extra middelen vanaf 2022 over de gemeenten verdeeld worden. 2021 Voor het jaar 2021 is een macrobudget van € 613 miljoen beschikbaar gesteld voor jeugdzorg. - € 438 miljoen is opgenomen in de meicirculaire. Voor Halderberge betekent dit een verhoging van de algemene uitkering met ca.

€ 586.000. Dit bedrag is opgenomen in de Zomernota en onderdeel van bovengenoemd saldo voor het jaar 2021. - € 120 miljoen wordt aan gemeenten uitgekeerd via een of meerdere specifieke uitkeringen. Het bedrag voor Halderberge is nog niet bekend. Omdat dit via een specifieke uitkering wordt verstrekt, zal hier ook een bestedings- en verantwoordingsverplichting tegenover staan.

2/7

- € 55 miljoen wordt verdeeld in de septembercirculaire. De verdeling van deze middelen is op dit moment nog onzeker. Deze middelen zijn niet meegenomen in bovengenoemd saldo voor het jaar 2021. - Mogelijk volgt nog een voorstel vanuit de regio West-Brabant West om een deel van de extra middelen die in 2021 worden ontvangen regionaal in te zetten om knelpunten in de jeugdzorg op te lossen. - De wachtlijsten in de jeugdzorg nemen toe, zowel bij de zorgaanbieders als lokaal bij de jeugdprofessionals. De komende maanden wordt extra ingezet op het terugdringen van de wachtlijsten. 2022 Voor het jaar 2022 heeft het Rijk aangekondigd een macrobudget van € 1,3 miljard beschikbaar te stellen voor jeugdzorg. Dit bedrag is gebaseerd op de uitspraak van de arbitragecommissie. Het is op dit moment nog niet duidelijk hoe deze rijksmiddelen naar de gemeenten komen. Het is de verwachting dat er hierover op korte termijn meer duidelijkheid komt, maar in ieder geval vóór/met het verschijnen van de Miljoenennota 2022. In de septembercirculaire 2021 zal de verdeling van deze rijksmiddelen naar verwachting worden meegenomen. Indicatief bedraagt het extra bedrag voor Halderberge ca. € 1,6 miljoen.

De aanname hierbij is dat het volledige bedrag aan extra rijksmiddelen voor de jeugdzorg via de algemene uitkering aan de gemeenten beschikbaar wordt gesteld en op een identieke wijze wordt verdeeld als de middelen voor 2021. 2023 Voor het jaar 2023 en volgende jaren is nog niet bekend hoeveel extra middelen er door het Rijk beschikbaar worden gesteld voor jeugdzorg. Een nieuw kabinet zal moeten besluiten over de structurele financiën en noodzakelijke aanpassingen aan het jeugdhulpstelsel om de jeugdzorg in de toekomst effectief en beheersbaar te houden. Het oordeel van de Commissie van Wijzen dient daarbij als zwaarwegende inbreng. Onderstaande scenario’s geven een indicatie wat het aandeel voor de gemeente Halderberge is in de extra middelen voor jeugdzorg. De aanname hierbij is dat het volledige bedrag aan extra rijksmiddelen voor de jeugdzorg via de algemene uitkering aan de gemeenten beschikbaar wordt gesteld en op een identieke wijze wordt verdeeld als de middelen voor 2021. Scenario 1: Het macrobudget voor 2021 (exclusief de specifieke uitkeringen), € 493 miljoen, wordt structureel beschikbaar gesteld. Indicatief bedrag Halderberge: ca. € 700.000. Scenario 2: Het macrobudget voor 2022, € 1,3 miljard, wordt structureel beschikbaar gesteld. Indicatief bedrag Halderberge: ca. € 1.600.000.

In onderstaande tabel is indicatief aangeven wat het effect op de saldi van de Zomernota zou kunnen zijn in de verschillende scenario’s:

Novelle Op 29 juni 2021 heeft het Ministerie van BZK Een brief op haar website geplaatst met daarin het indicatief bedrag vermeld wat elke gemeente in 2022 ontvangt aan extra rijksmiddelen jeugd. Het volledige bedrag van ca. € 1,3 miljard wordt verdeeld via de algemene uitkering. De extra rijksmiddelen bedragen voor Halderberge (indicatief) € 1.780.000. Dit bedrag is voor het jaar 2022 verwerkt in onderstaande tabel, waarin indicatief is aangeven wat het effect op de saldi van de Zomernota zou kunnen zijn in de verschillende scenario’s. In de septembercirculaire 2021 wordt de definitieve verdeling voor het jaar 2022 bekend gemaakt.

3/7

Voor het jaar 2023 en volgende jaren is nog niet bekend hoeveel extra middelen er door het Rijk beschikbaar worden gesteld voor jeugdzorg. Een nieuw kabinet zal moeten besluiten over de structurele financiën en noodzakelijke aanpassingen aan het jeugdhulpstelsel om de jeugdzorg in de toekomst effectief en beheersbaar te houden. Het oordeel van de Commissie van Wijzen dient daarbij als zwaarwegende inbreng. Op basis van een bericht van de VNG op 9 juli 2021 zouden gemeenten in de meerjarenraming bij de begroting 2022 uit mogen gaan van 75% van de bedragen waar de Commissie van Wijzen vanuit gaat. Dit is toegevoegd als scenario 3 in onderstaande tabel. Er vindt nog overleg plaats tussen het Ministerie van BZK en de provinciaal toezichthouders. Op dit moment is er nog geen formele bevestiging van de provinciaal toezichthouder over de 75%-afspraak. 2021

2022

2023

2024

2025

Saldo Zomernota 2021 - 2025

338

-422

-309

-210

811

Indicatief: extra middelen jeugdzorg scenario 1 Indicatief: saldo scenario 1

0 338

1.780 1.358

700 391

700 490

700 1.511

Indicatief: extra middelen jeugdzorg scenario 2 Indicatief: saldo scenario 2

0 338

1.780 1.358

1.600 1.291

1.600 1.390

1.600 2.411

Indicatief: extra middelen jeugdzorg scenario 3 Indicatief: saldo scenario 3

0 338

1.780 1.358

1.071 763

982 772

873 1.684

Conclusie financieel beeld Omdat de hoogte en verdeling van de extra middelen voor jeugdzorg voor 2022 en volgende jaren nog onzeker is, zijn de extra middelen voor 2022 en volgende jaren nog niet meegenomen in bovengenoemde saldi van de Zomernota. In beide scenario’s is het te verwachten dat er voldoende extra middelen beschikbaar zullen komen om de negatieve saldi van de Zomernota in de jaren 2022, 2023 en 2024 op te kunnen vangen. Voorgesteld wordt dan ook om op dit moment nog geen aanvullende (bezuinigings)maatregelen te treffen of ambities bij te stellen om te komen tot een sluitende programmabegroting 2022 en meerjarenraming. Het is de verwachting dat er op korte termijn, maar in ieder geval voor de Programmabegroting 2022, duidelijkheid komt over de extra middelen voor het jaar 2022. Mocht dit nog voor de commissie- of raadsbehandeling van de zomernota zijn, dan wordt u hierover nog apart geïnformeerd. Bestemmingsreserve specifieke onderdelen sociaal domein In de uitgangspunten voor de Programmabegroting 2022 wordt voorgesteld een bestemmingsreserve te vormen voor enkele specifieke onderdelen binnen het sociaal domein. Het betreft de onderdelen Landelijk Transitie Arrangement (jeugd), Hoogcomplex E arrangementen (jeugd), JeugdzorgPlus (jeugd) en grote woningaanpassingen (Wmo). Deze onderdelen uit het sociaal domein laten zich lastig tot niet voorspellen.

De vraag naar dit soort zorg fluctueert en de financiële gevolgen bij een kleine afwijking in het aantal voorzieningen zijn groot, doordat het om zeer kostbare voorzieningen gaat. Door steeds te kijken naar het zorggebruik in het verleden, het actuele beeld en de prognose proberen we zo realistisch mogelijk te ramen en bij te sturen. Religieus erfgoed In de huidige meerjarenraming zijn de budgetten voor het religieus erfgoed opgenomen op basis van de reeds genomen raadsbesluiten. De komende periode wordt per deelproject van het religieus erfgoed de balans opgemaakt. De juridische, financiële en planning technische implicaties worden in beeld gebracht. Na de zomer wordt over het religieus erfgoed een voorstel aan uw raad aangeboden. In de Zomernota is hiervoor een PM-post opgenomen.

4/7

Ontwikkeling financiële kengetallen In de Programmabegroting 2021 werd al aangegeven dat de kengetallen schuldquote en solvabiliteit in grote mate worden beïnvloed door het financieel omvangrijke investeringsprogramma en dat daardoor de gewenste verbetering nauwelijks mogelijk is. Door de uitbreiding van het investeringsprogramma geldt dat nog meer. De netto schuldquote zou zich volgens de Begroting 2021 ontwikkelen van ca. 90% in 2021 naar ca. 112% in 2024. De solvabiliteit ging van ca. 18% in 2021 naar ca. 15% in 2024. Door de toename van het investeringsprogramma zal die ontwikkeling naar verwachting nog sterker worden, waardoor de vermogenspositie verder onder druk komt te staan, ook op de langere termijn. Bij de programmabegroting 2022 worden de kengetallen op basis van een geactualiseerde liquiditeitsplanning geactualiseerd. Het is dan ook belangrijk om de vermogenspositie te gaan verbeteren, met name door incidentele voordelen onder andere vanuit de investeringen (zoals ontvangen subsidies, aanbestedingsvoordelen) toe te voegen aan de reserves. Bij de Programmabegroting 2022 zal het college met een voorstel komen met maatregelen om de vermogenspositie te verbeteren. Lokale heffingen In de Zomernota zijn de uitgangspunten voor de lokale heffingen opgenomen.

Om een totaalbeeld te krijgen van de ontwikkeling van de lokale lastendruk, worden de tarieven voor de onroerendezaakbelasting, afvalstoffenheffing en rioolheffing bij elkaar opgeteld en vergeleken met voorgaand jaar. Voor meerpersoonshuishoudens met een eigen woning stijgen de woonlasten in 2022 met 3,12% ten opzichte van 2021. Voor eenpersoonshuishoudens is dat 2,98%. Voor huishoudens met een huurwoning stijgen de woonlasten ten opzichte van 2021 zowel voor meerpersoonshuishoudens als voor alleenstaanden met 3,96%. Meerjaren Perspectief Grondexploitaties (MPG) Op basis van de lopende en de te verwachten projecten, de gecalculeerde risico’s en de inschatting van de vastgoedmarkt, geeft het MPG een doorkijk vanuit het verleden naar de toekomst van de in beheer en ontwikkeling zijnde complexen, vallend onder het taakveld grondbedrijf. Een dergelijke berekening vormt altijd een momentopname. Tal van gebeurtenissen hebben invloed op het exploitatieresultaat. Het is dan ook van groot belang om de berekening regelmatig te actualiseren. Het totale MPG is als bijlage bij de Zomernota gevoegd. Een samenvatting van het MPG is opgenomen in de Zomernota. Risico's In de Zomernota 2021 zijn de risico’s opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Hierbij is een zo actueel mogelijk beeld geschetst van de aanwezige risico’s.

In de voorbereiding op de Zomernota 2021 heeft naast een inventarisatie van nieuwe risico’s ook een herijking van de bestaande risico’s plaats gevonden. De geïnventariseerde risico’s zijn vervolgens opgenomen in het risicomanagementsysteem NARIS en daarna opnieuw berekend. Daarbij is er een onderscheid gemaakt in structurele risico’s en incidentele risico’s. Op basis van de uitgangspunten, zoals opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing in de Zomernota, bedraagt de benodigde weerstandscapaciteit voor 2022 € 4.177.000. De beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 12.751.000. Op basis van de benodigde weerstandscapaciteit en de actuele weerstandscapaciteit komt de ratio van het weerstandsvermogen per 1-1-2022 uit op 3,05. Dit is te categoriseren als hoog.

5/7

Financiële gevolgen Het saldo van de Zomernota bedraagt voor het jaar 2021 € 337.526 positief. De saldi van de meerjarenraming variëren van € 422.456 negatief in 2022 tot € 811.383 positief in 2025. De saldi van de Zomernota zijn negatief voor de jaren 2022, 2023 en 2024. Dit wordt mede veroorzaakt door een forse stijging van de kosten voor jeugdzorg. Onlangs is bekend geworden dat gemeenten ook extra middelen van het Rijk zullen ontvangen voor jeugdzorg. De hoogte hiervan is nog niet bekend, het is echter wel te verwachten dat er voldoende extra middelen beschikbaar komen om de negatieve saldi in de meerjarenraming op te vangen. Het saldo van de Zomernota voor het jaar 2021 (Voorjaarsnota) bedraagt € 337.526 positief. Voorgesteld wordt om dit bedrag toe te voegen aan de algemene reserve. Duurzaamheid n.v.t. Burger-& overheidsparticipatie n.v.t. Communicatie De Zomernota is toegelicht in het persgesprek. De Zomernota wordt digitaal beschikbaar gesteld via het nieuwe financieel portaal op onze website: https://www.halderberge.nl/financieel-portaal-halderberge. Via dit portaal zijn alle financiële documenten van onze gemeente te zien. Dit staat overzichtelijk bij elkaar voor u als raadsleden en voor inwoners en andere belangstellenden. In de digitale Zomernota kan via het menu of de zoekfunctie gemakkelijk en snel naar het juiste onderdeel ‘gebladerd’ worden.

Vervolg De Zomernota 2021 geeft de uitgangspunten en randvoorwaarden voor de opstelling van de Programmabegroting 2022 en de meerjarenraming 2022 – 2025. De Programmabegroting 2022 en meerjarenraming wordt in de raad van 4 november 2021 ter vaststelling aan de gemeenteraad voorgelegd. Voorstel Wij stellen u voor: 1. De Zomernota 2021 vast te stellen; 2. Het voordelig saldo voor het jaar 2021 van € 337.526 toe te voegen aan de algemene reserve; 3. De 4e begrotingswijziging 2021 vast te stellen. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Halderberge.

Bijlagen: Zomernota 2021 Meerjaren Perspectief Grondexploitaties 2021 – 2030 6/7

RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Halderberge; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 15 juni 2021;

gelet op de Financiële verordening Halderberge en het Besluit Begroting en Verantwoording

BESLUIT:

1. De Zomernota 2021 vast te stellen; 2. Het voordelig saldo voor het jaar 2021 van € 337.526 toe te voegen aan de algemene reserve; 3. De 4e begrotingswijziging 2021 vast te stellen. Aldus vastgesteld in de vergadering van de raad van de gemeente Halderberge op 15 juli 2021,

de griffier,

de voorzitter,

drs. A. Koenen

drs. B.J.A. Roks

7/7