Raadsvoorstel wijziging gemeenschappelijke regeling OMWB.pdf

RAADSVOORSTEL

Zaaknummer

634942

Behandeld door

Natasja van de Sanden

Raadsvergadering d.d. 14 december 2023

Commissie

SM&V

Portefeuillehouder

Telefoonnummer

140165

Hans Wierikx, wethouder

Onderwerp Wijziging gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant Samenvatting Per 1 juli 2022 is de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) gewijzigd, met als doelstelling het versterken van de democratische legitimatie. Met de wijziging zijn enkele nieuwe instrumenten in de Wgr geïntroduceerd om de gemeenteraden meer in positie te brengen. Alle gemeenschappelijke regelingen moeten hun regelingen voor 1 juli 2024 aangepast hebben aan de gewijzigde Wgr. Gemeenteraden kunnen met een zienswijze aangeven wat ze verwachten van de wijziging van de gemeenschappelijke regeling. Het (algemeen) bestuur van de gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Midden- en WestBrabant (OMWB) heeft de ontwerp wijziging van de regeling vastgesteld en vervolgens toegezonden aan ons college. Conform de voorschriften uit de Wgr stellen wij u in de gelegenheid om in het kader van een zienswijzeprocedure uw wensen en bedenkingen ten aanzien van de ontwerp gewijzigde regeling aan ons kenbaar te maken.

Inleiding & beeldvorming Op 1 juli 2022 is een wijziging van de Wgr in werking getreden. Deze wijziging heeft als voornaamste doelstelling de democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen te versterken. Dit geschiedt via een versterking van de kaderstellende en controlerende rollen van de gemeenteraden, provinciale staten en algemene besturen van waterschappen. Daartoe zijn enkele wijzigingen in de Wgr opgenomen: A. wijzigingen die géén afweging vergen; B. wijzigingen die een afweging vergen, maar meer technisch van aard zijn; C. wijzigingen die een afweging vergen en direct aan de positie van de gemeenteraad raken. Kort gezegd geldt dat hoe zwaarder de structuur van de gemeenschappelijke regeling is, des te meer wijzigingen van toepassing zijn.

1 van 6

De belangrijkste wijzigingen in de Wgr zijn de volgende: A. Wijzigingen die géén afweging vergen • Treffen en wijzigen van college- en/of burgemeestersregelingen: een zienswijze van de gemeenteraad is verplicht bij het treffen, wijzigen, uittreden of beëindigen van een regeling. • Begrotingscyclus: er zijn langere termijnen voor de P&C-cyclus en een verplichte reactie door het dagelijks bestuur op de zienswijzen op de ontwerpbegroting voordat het algemeen bestuur daarover een besluit neemt. • Regionaal enquêterecht: de bij een gemeenschappelijke regeling betrokken gemeenteraden krijgen een nieuw instrument in de vorm van een regionale onderzoekscommissie. • Bevoegdheden rekenkamer(commissie): er kan nu ook onderzoek worden gedaan naar de rechtmatigheid, doelmatigheid en doeltreffendheid van het door het samenwerkingsverband gevoerde bestuur als zodanig. • Regionale raadsadviescommissie: de Wgr geeft gemeenteraden de mogelijkheid om het algemeen bestuur te verzoeken een regionale raadsadviescommissie in te stellen. B. Wijzigingen die een afweging vergen, maar meer technisch van aard zijn • Uittreding: in alle gemeenschappelijke regelingen, ook die voor bepaalde tijd, moeten verplicht bepalingen worden opgenomen over wijziging, toetreding, uittreding en opheffing. Er is nu ook een verplichte opneming van een uitgebreidere uittredingsregeling. C.

Wijzigingen die een afweging vergen, en direct aan de positie van de gemeenteraad raken • Zienswijze: de mogelijkheid van het instellen van zienswijzen op andere besluiten dan de begroting van het bestuur van een openbaar lichaam, het bestuur van een bedrijfsvoeringsorganisatie of van het gemeenschappelijk orgaan. • Evaluatie: de regeling dient bepalingen te bevatten over een evaluatie. Er kan ook, indien expliciet vermeld, opgenomen worden dat er niet geëvalueerd wordt. • Burgerparticipatie: de betrokkenheid van ingezetenen bij voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid kan worden bepaald. • Actieve informatieplicht: het bestuur van een samenwerkingsverband dient aan de deelnemers actief informatie te verstrekken. Voor een nadere toelichting wordt u verwezen naar bijlage 3. Van deze wijzigingen zijn, de bevoegdheid om een gemeenschappelijke adviescommissie in te (laten) stellen, de actieve informatieplicht, het recht van onderzoek, de onderzoeksmogelijkheden van lokale rekenkamer(commissie)s en de wijziging in de begrotingscyclus per 1 juli 2022 direct in werking getreden. Een aantal van de wijzigingen dient te worden verwerkt in de gemeenschappelijke regelingen. Die regelingen dienen uiterlijk op 1 juli 2024 te worden vastgesteld.

In bijlage 4 treft u, in relatie tot de regelingen waarin door onze gemeente wordt deelgenomen, de onderwerpen aan die verder ingevuld kunnen worden in de verschillende gemeenschappelijke regelingen. U wordt eerst in de gelegenheid gesteld als raad uw zienswijze op het ontwerp van de regeling kenbaar te maken. Daarna verwerkt het (algemeen) bestuur van de GR de zienswijzen en biedt deze opnieuw aan bij de colleges van de deelnemende gemeenten. In het tweede kwartaal 2024 vragen wij uw raad toestemming om de regeling te wijzigen. Als alle raden tijdig hun toestemming hebben gegeven kan het AB van de GR OMWB voor 1 juli 2024 de gewijzigde regeling vaststellen. Doelstelling Doel van dit voorstel is uw raad in de gelegenheid te stellen uw zienswijze uit te brengen op het ontwerp van de gewijzigde gemeenschappelijke regeling OMWB.

2 van 6

Overwegingen 1.1 De voorgestelde wijzigingen geven de raad meer sturingsmogelijkheden Op basis van de wijzigingen in de Wgr is een aantal aanpassingen in de regeling doorgevoerd om de democratische legitimatie te versterken. Uw raad krijgt daarbij meer mogelijkheden om invloed uit te oefenen op bepaalde besluitvormingstrajecten en de wijze waarop de bestuurlijke bevoegdheden worden gebruikt. Daarmee wordt de kaderstellende en controlerende rol van de raad versterkt. 1.2 Er heeft regionaal afstemming plaatsgevonden over de te hanteren uitgangspunten Op initiatief van de zes grotere gemeenschappelijke regelingen in West- en Midden-Brabant en in afstemming met griffiers in beide regio’s, is naar de mogelijkheden gekeken om op bepaalde onderdelen tot gelijkluidende voorstellen tot wijzigingen te komen en het besluitvormingsproces te stroomlijnen. De uitkomsten hiervan zijn door nagenoeg alle gemeenschappelijke overgenomen. Overigens blijven inhoudelijke wijzigingen in een regeling vooral een kwestie van maatwerk. In West-Brabant is de voorbije maanden ook gewerkt aan de voorbereiding van een nieuwe Nota verbonden partijen. Voor zover al mogelijk is de inhoud van die conceptnota betrokken bij de afwegingen om tot een gewijzigde gemeenschappelijke regeling te komen.

1.3 De voorgestelde wijzigingen zijn tot stand gekomen met betrokkenheid van gemeenten De wijzigingen die zijn verwerkt in de ontwerpregeling, zijn afgelopen periode voorbereid en besproken in samenwerking met ambtelijke vertegenwoordigers van de deelnemende gemeenten aan de regeling. Met hen is van gedachten gewisseld over de te maken afwegingen. In een aantal gevallen is ook van de gelegenheid gebruik gemaakt om de regeling tevens op andere onderdelen te actualiseren. In De6-verband zijn de uiteindelijke wijzigingsvoorstellen voor nagenoeg alle gemeenschappelijke regelingen besproken en is daarover een ambtelijk advies uitgebracht ten behoeve van de verdere bestuurlijke behandeling door ons college en uw raad. Kanttekeningen Er zijn kanttekeningen te plaatsen bij een aantal voorgestelde wijzigingen Artikel 2.3 werkzaamheden voor andere publiekrechtelijke rechtspersonen Wij verzoeken u na de tekst ‘andere publiekrechtelijke rechtspersoon’ de tekst ‘of een andere overheid gelieerde derde’ toe te voegen en in de toelichting op de gemeenschappelijke regeling het begrip verstoring nader te duiden. Toelichting: Vanaf de oprichting van OMWB voert de dienst (P4) opdrachten uit voor het Havenschap Moerdijk. Deze samenwerking stamt uit de RMD periode. Hoofdzakelijk hebben deze opdrachten betrekking op geluid en bodem.

Op grond van de huidige gemeenschappelijke regeling is dit toegestaan. Sinds 1 januari 2017 is het havenschap verzelfstandigd in een overheids-N.V. en is de naam veranderd in Havenbedrijf Moerdijk. Het havenbedrijf kent twee aandeelhouders: de provincie Noord-Brabant en gemeente Moerdijk. Wanneer de gemeenschappelijke regeling niet wordt aangepast dan is het uitvoeren van werkzaamheden voor het havenbedrijf formeel niet meer toegestaan. Artikel 2.4 Algemene leveringsvoorwaarden voor andere publiekrechtelijke rechtspersonen Lid 1 en 2 algemene leveringsvoorwaarden laten vervallen en wat de vergoeding daarvoor zal zijn weer toe te voegen. Toelichting: Ons voorstel is te kiezen voor een DVO i.p.v. algemene leveringsvoorwaarden om de volgende rede: Dienstverleningsovereenkomsten en algemene leveringsvoorwaarden zijn beiden privaatrechtelijk. Maar algemene leveringsvoorwaarden worden eenzijdig door het AB opgelegd. Het uitgangspunt van een DVO is een overeenkomst tussen 2 (of meerdere) partijen. Wij vinden daarom een DVO beter passen bij de samenwerking die we nastreven met de dienst.

3 van 6

Hierbij komt dat gemeenten over het algemeen bij het verstrekken van opdrachten hun eigen algemene voorwaarden van toepassing verklaren, nooit die van de opdrachtnemer. Dit kan hier tot een vreemde situatie leiden, gemeenten kunnen hier niet mee instemmen. Juridisch kan de huidige DVO kan niet zomaar ontbonden worden, zie art. 6. Volgens art. 2 kan beëindiging van de DVO alleen met wederzijds goedvinden van partijen. De juiste volgorde is daarom om eerst de DVO te evalueren en op basis daarvan te beslissen om de DVO te behouden (actualiseren) of te beëindigen. In het laatste geval zal de GR daarop aangepast worden. De DVO bevat algemene afspraken die voor alle deelnemers hetzelfde zijn, het bijbehorende werkprogramma bevat de producten en diensten per deelnemer plus de vergoeding. De tarieven worden door het AB vastgesteld. De kosten (vergoeding) moeten in het werkprogramma per product/dienst vastgelegd worden. Het totaalbedrag van het werkprogramma wordt vervolgens opgenomen in de begroting als deelnemersbijdrage. Van belang is dat wordt vastgelegd hoe de vergoeding wordt bepaald (MWB-norm), dit gebeurt voor meerdere jaren zodat opname in een DVO een goede plaats is. Artikel 6.2 Externe inlichtingenplicht Lid 3 van dit artikel is naar onze mening in strijd met de wet.

De gevraagde inlichtingen moeten verstrekt worden (eventueel onder geheimhouding als één van de uitzonderingsgronden van de Wet open overheid zich voordoet). Anders kunnen de raden en provinciale staten hun controlerende taak niet oppakken. Artikel 6.3 Actieve externe informatieplicht Lid 2 van dit artikel is naar onze mening in strijd met de wet. De gevraagde inlichtingen moeten verstrekt worden (eventueel onder geheimhouding als één van de uitzonderingsgronden van de Wet open overheid zich voordoet). Anders kunnen de raden en provinciale staten hun controlerende taak niet oppakken. Artikel 6.4 Interne informatieplicht Lid 3 van dit artikel is naar onze mening in strijd met de wet. Er kan dan gebruik gemaakt worden van de wettelijke mogelijkheden tot het opleggen van geheimhouding. Artikel 6.5 Geheimhouding Dit artikel is overbodig. De bepalingen over geheimhouding vloeien rechtstreeks voort uit de Wet gemeenschappelijke regelingen. Wij verzoeken u dit artikel te schrappen. Artikel 6.6 Zienswijze (na schrappen artikel 6.5 oud wordt dit het nieuwe artikel 6.5) Wij verzoeken u artikel 6.6. aan de gemeenschappelijke regeling toe te voegen.

Dit nieuwe artikel luidt als volgt: “Besluiten van het algemeen bestuur die betrekking hebben op het toevoegen van het bestemmingsresultaat van de jaarrekening aan de algemene reserve en het vaststellen van strategische besluiten zoals het Gemeenschappelijk Uitvoeringskader (GUK) en de MWB-norm worden vooraf voor een zienswijze aan de raden en staten voorgelegd”. Artikel 10.1 Informele aanpak interne geschillen of interne bezwaarschriften Wij verzoeken u in lid 3 de tekst ‘het bestuur van het openbaar lichaam’ te wijzigen in ‘bevoegde bestuursorgaan’. Toelichting: Om misverstanden te voorkomen geven wij deze zienswijze op dit artikel. Het is niet duidelijk welke besluiten op grond van deze regeling de mogelijkheid openstaat een bezwaarschrift in te dienen. Graag in de toelichting dit nader duiden. Artikel 10.2 Interne klachten Wat is de toegevoegde waarde van het opnemen van dit artikel in de gemeenschappelijke regeling ten opzichte van artikel 9.2 van de Algemene wet bestuursrecht? Gaat het hier specifiek over gedragingen van het bestuur van het openbaar lichaam naar deelnemers? Graag een nadere duiding van dit artikel in de toelichting opnemen of artikel achterwege laten. 4 van 6

Artikel 11.1 Evaluatie Wij stellen voor lid 1 als volgt te wijzigen: Het algemeen bestuur bepaalt eenmaal per 4 jaar of een verslag wordt opgesteld: a. over…. b. …. Toelichting: De voorgestelde wijziging verplicht het algemeen bestuur eenmaal in de vier jaar expliciet een besluit te nemen over het opstellen van een evaluatieverslag. Het opstellen van een verslag is daarmee niet verplicht. Deze bevindingen zijn verwerkt in de door ons college gemaakte kanttekeningen bij de ontwerpwijziging. Wij verzoek uw raad die te betrekken bij het uitbrengen van een eventuele zienswijze. Risico's Er zijn aan dit voorstel verder geen risico’s verbonden. Financiële gevolgen Er zijn aan dit voorstel verder geen financiële gevolgen verbonden. Duurzaamheid Dit is hier niet van toepassing. Burger-& overheidsparticipatie Dit voorstel leent zich niet voor burgerparticipatie. Communicatie Het besluit van het college is op de openbare besluitenlijst geplaatst. Aanvullende communicatie is hierbij niet nodig. Vervolg Onze opmerkingen ten aanzien van de ontwerpregeling en de eventuele door uw raad uitgebrachte zienswijze, brengen wij in bij het (dagelijks) bestuur van de OMWB. Nadat het bestuur een definitieve gewijzigde gemeenschappelijke regeling heeft opgesteld wordt deze aan de colleges van de deelnemende gemeenten aangeboden. Dat gebeurt in het tweede kwartaal 2024.

Nadat wij dan een voorgenomen besluit over de gewijzigde regeling hebben genomen, vragen wij uw raad om toestemming tot de wijziging van de regeling. Vervolgens kan ons college de wijzigingen definitief vaststellen. Wanneer tenslotte alle colleges een definitief besluit hebben genomen, kan deze na bekendmaking van de gewijzigde regeling, in werking treden. Voorstel Wij stellen u voor: 1. kennis te nemen van de ontwerpwijziging van de gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB); 2. kennis te nemen van de opmerkingen van het college over de ontwerpregeling; 3. in het kader van de zienswijzeprocedure geen wensen en bedenkingen aan te geven. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Halderberge. Bijlage: 1. Aanbiedingsbrief 2. Ontwerp (wijziging) regeling 3. VNG Handreiking gewijzigde Wgr “Verbeterde democratische legitimatie bij gemeenschappelijke regelingen?” 4. Voorstel zienswijze GR OMWB (definitief) 5 van 6

RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Halderberge; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 7 november 2023; gelet op artikel 1 van de Wet gemeenschappelijke regelingen: BESLUIT: 1. kennis te nemen van de ontwerpwijziging van de gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB); 2. kennis te nemen van de opmerkingen van het college over de ontwerpregeling; 3. in het kader van de zienswijzeprocedure geen wensen en bedenkingen aan te geven. Aldus vastgesteld in de vergadering van de raad van de gemeente Halderberge op 14 december 2023.

de griffier,

de voorzitter,

drs. A. Koenen

drs. B.J.A. Roks

6 van 6