Raadsvoorstel Regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang.pdf

RAADSVOORSTEL

Zaaknummer

460054

Contactpersoon

Eefke Hendrickx

Raadsvergadering d.d. 23 maart 2023

Commissie

9 maart 2023

Portefeuillehouder

Telefoonnummer

0165-390598

Bernd Roks, Burgemeester

Onderwerp Regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2023-2028 Samenvatting In de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015) is vastgelegd dat gemeenten moeten samenwerken op het gebied van beschermd wonen en maatschappelijke opvang. In de regio werkt de gemeente Halderberge op deze dossiers samen met vijf gemeenten: Bergen op Zoom, Roosendaal, Woensdrecht, Steenbergen en Rucphen. Met de regiovisie wordt er een strategisch kader geboden voor de komende jaren. Inleiding & beeldvorming In de regio wordt op de dossiers beschermd wonen en maatschappelijke opvang samengewerkt door zes gemeenten: Bergen op Zoom, Halderberge, Roosendaal, Woensdrecht, Steenbergen en Rucphen. In de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015) is ook vastgelegd dat gemeenten moeten samenwerken op het gebied van beschermd wonen en maatschappelijke opvang. In onze regio is in 2020 het regionaal Uitvoeringsplan beschermd Wonen/maatschappelijke Opvang opgesteld. In dit uitvoeringsplan is een start gemaakt met de transformatie van beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Deze transformatie is gebaseerd op de uitgangspunten in de rapportage van de commissie Dannenberg “Van beschermd wonen naar een beschermd thuis”. Het uitvoeringsplan sorteerde voor op de doordecentralisatie van beschermd wonen en maatschappelijke opvang.

De doordecentralisatie houdt onder andere in dat alle gemeenten, op basis van een 10-jarig ingroeipad, zelf de middelen ontvangen voor de uitvoering van beschermd wonen1. De gemeente Bergen op Zoom vormt hierbij niet langer de centrumgemeente.

1 Het ministerie van VWS heeft in februari 2022 gecommuniceerd dat de invoering van het woonplaatsbeginsel en het daarmee

samenhangend nieuw verdeelmodel beschermd wonen per 1 januari 2023 niet langer haalbaar te achten. Invoering woonplaatsbeginsel beschermd wonen uitgesteld | VNG 1 van 7

In onze regio hebben we afspraken rondom de regionale taken van beschermd wonen, maatschappelijke opvang, bemoeizorg en preventie vastgelegd in het convenant beschermd wonen en opvang. In het uitvoeringsplan wat in 2020 is vastgesteld is onder andere afgesproken dat gemeenten zelf de lokale toegang gaan organiseren en dat er wordt gehandeld op basis van financiele solidariteit. Met de nu voorliggende regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2023-2028, die onderdeel uitmaakt van deze regionale samenwerking wordt er verder invulling gegeven aan onze regionale doelen en ambities voor de komende jaren in het ondersteunen van kwetsbare inwoners. Deze regiovisie wordt in dezelfde periode ter vaststelling aangeboden aan de zes gemeenteraden van de samenwerkende gemeenten. De regiovisie is het resultaat van een intensief lopend traject waarin diverse bijeenkomsten en workshops zijn georganiseerd met vertegenwoordigers van gemeenten, zorg- en welzijnsaanbieders, woningcorporaties, het Zorg- en Veiligheidshuis en cliëntraden uit de regio. In gezamenlijkheid is het convenant ‘Duurzame huisvesting en begeleiding van kwetsbare doelgroepen’ opgesteld‘. In dit convenant hebben alle betrokken partijen de leidende principes voor samenwerking vastgelegd, zodat de gezamenlijk ambitie is gewaarborgd.

De leidende principes binnen het convenant zijn uitgewerkt in een zestal werkpakketten. De uitwerking van deze werkpakketten, samen met alle input vanuit de in 2020 en 2021 gestarte projecten ‘Juiste ondersteuning op de juiste plek’ en ‘huisvesting en voorkomen van dakloosheid’ zijn gebruikt voor het opstellen van deze regiovisie. De advies- en Wmo-raden van de regiogemeenten zijn op de hoogte gebracht van de concept regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang en zijn in de gelegenheid gesteld om advies te geven of input te leveren. De adviesraad sociaal domein van de gemeente Halderberge heeft geen opmerkingen of vragen gesteld over de concept regiovisie. Eind 2022 zijn er twee informatie avonden georganiseerd voor de zes gemeenteraden, waarbij het concept regiovisie is gepresenteerd en er de gelegenheid was om vragen te stellen en/of input mee te geven. Doelstelling Het toekomstbestendig organiseren van beschermd wonen en maatschappelijke opvang voor kwetsbare inwoners binnen de gemeenten Bergen op Zoom, Halderberge, Roosendaal, Woensdrecht, Steenbergen en Rucphen. Met de regiovisie heeft de gemeenteraad een middel om haar kader stellende rol te kunnen pakken. Overwegingen Argumenten 1.1. De regiovisie sluit aan op het al ingezette beleid De afgelopen jaren is hard gewerkt aan de transformatie en “normalisering” van beschermd wonen en maatschappelijke opvang.

Beschermd wonen is steeds meer kleinschalig, in de wijken georganiseerd en gericht op uitstroom, waardoor beschermd wonen beter aansluit bij de behoefte van de doelgroep en het voorliggende veld binnen de eigen gemeenten. Zowel binnen het beschermd wonen als de maatschappelijk opvang is de ondersteuning gericht op herstel, zelfredzaamheid en participatie. De regiovisie beschermd wonen en opvang bouwt hierop voort. Binnen onze regio zetten we in op de volgende ambities en ontwikkellijnen: - Normaliseren van wonen en zorg daar waar mogelijk. Het gaat hier om het herstel van het gewone leven, waar problemen onderdeel van uitmaken. Dit betekent dat wonen ook voor kwetsbare inwoners zo veel mogelijk ingevuld wordt zoals dat voor iedereen geldt. Zoals bijvoorbeeld zelf kosten dragen voor huur, gedrag vertonen dat past bij een goede huurder, zinvolle dagbesteding hebben en een goede buur zijn.

2 van 7

-

-

-

-

-

De inwoner zo snel mogelijk naar de juiste plek begeleiden met zo min mogelijk verhuisbewegingen. Dit betekent dat inwoners waar mogelijk direct worden geplaatst op een plek waar ze kunnen blijven wonen na afloop van een beschermd wonen- of maatschappelijke opvangtraject (instroomwoningen). Decentralisatie van voorzieningen en woonplekken. Spreiding van (beschermde) woonplekken over de regio zodat inwoners kunnen wonen waar zij vandaan komen, hun netwerk hebben of het beste tot hun recht komen. Ruimte voor de professional. Het ondersteunen van kwetsbare inwoners bij het oplossen van de eigen problemen vraagt om maatwerk, om flexibiliteit in plaats van uniformiteit: ‘Van iedere het gelijk naar ieder het zijne geven’. Dit vraagt om vertrouwen, regelvermindering, ontschotten van de financieringsstromen en regelruimte voor de professionals. Lokaal wat lokaal kan, regionaal wanneer het meerwaarde heeft. Het wonen, voorzieningen en de ondersteuning wordt zo lokaal mogelijk dichtbij de inwoner georganiseerd. Voor de ondersteuning die zodanig schaars en specialistisch is dat lokaal aanbod onmogelijk of inefficiënt is, is er een regionaal aanbod. Steun van de wijk. Een groot deel van de inwoners die (psychische) zorg krijgt, staat niet erg stevig in de schoenen en kan wat extra support en begrip goed gebruiken.

Hun leven is fijner en zinvoller (en hun kans op herstel groter) als zij in de samenleving niet langs de zijlijn staan, maar erbij horen. Samen met wijkteams, zorgaanbieders, woningcorporaties, welzijnspartners, buurtbewoners en wijkagenten concretiseren we hoe inwoners prettig samen kunnen leven in de buurt. Ervaringsdeskundigheid en informele zorg De inzet van ervaringsdeskundigen en het eigen netwerk van de cliënt gaat een steeds grotere rol spelen bij het versterken van het zelfmanagement. Het verkennen van deze mogelijkheden is een vast onderdeel van het herstelplan dat met de cliënt wordt opgesteld.

1.2. De regiovisie vormt de basis voor de (meerjarige) uitvoeringsagenda beschermd wonen en maatschappelijke opvang. De regiovisie is de kapstok van waaruit de gemeenten samenwerken. In de regionale uitvoeringsagenda wordt aangegeven welke activiteiten er de komende jaren op regionaal niveau worden ondernomen om de ambities uit de regiovisie verder vorm te geven. 1.3. Regiovisie is tot stand gekomen met de betrokkenheid van stakeholders De regiovisie is het resultaat van een intensief lopend traject waarin diverse bijeenkomsten en workshops zijn georganiseerd met vertegenwoordigers van gemeenten, zorg- en welzijnsaanbieders, woningcorporaties, het Zorg- en Veiligheidshuis en cliëntraden uit de regio. In gezamenlijkheid is het convenant ‘Duurzame huisvesting en begeleiding van kwetsbare doelgroepen’ opgesteld‘. In dit convenant hebben alle betrokken partijen de leidende principes voor samenwerking vastgelegd, zodat de gezamenlijk ambitie is gewaarborgd. De leidende principes binnen het convenant zijn uitgewerkt in een zestal werkpakketten. De uitwerking van deze werkpakketten, samen met alle input vanuit de in 2020 en 2021 gestarte projecten ‘Juiste ondersteuning op de juiste plek’ en ‘huisvesting en voorkomen van dakloosheid’ zijn gebruikt voor het opstellen van deze regiovisie.

De advies- en Wmo-raden van de regiogemeenten zijn op de hoogte gebracht van de regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang en zijn in de gelegenheid gesteld om advies te geven of input te leveren. Ook zijn de gemeenteraden van de zes samenwerkende gemeenten eind 2022 geïnformeerd via twee informatiebijeenkomsten over de concept regiovisie en was er gelegenheid tot het stellen van vragen en opmerkingen te plaatsen. De adviesraad sociaal domein van de gemeente Halderberge heeft geen opmerkingen of vragen gesteld over de concept regiovisie. 1.4. Met de regiovisie voldoen we aan de Norm van Opdrachtgeverschap van beschermd wonen en maatschappelijke opvang. 3 van 7

De regionale samenwerking is één van de niet-vrijblijvende afspraken die zijn opgenomen in de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO). Daarin is ook opgenomen dat in de samenspraak met de belanghebbenden, de samenwerkende gemeenten een regiovisie opstellen, die door de afzonderlijke gemeenteraden dient te worden vastgesteld. 1.5 Lokaal is er beleidsvrijheid om aan te sluiten bij de behoefte van gemeente Halderberge. De regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang beschrijft de ambities in de regio voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang, beide voorzieningen worden ingekocht voor de regio van de zes samenwerkende gemeenten. Bergen op Zoom ontvangt hier de middelen voor vanuit het rijk. In de toekomst zullen gemeenten zelf verantwoordelijk worden voor beschermd wonen. Binnen onze gemeente kijken we ook wat er specifiek voor gemeente Halderberge speelt. Zo zal de woonzorganalyse in beeld brengen welke lokale opgaven er spelen, en zetten we als gemeente door onder andere de inzet van de wijk GGZ-er in op de lokale problematiek. Ook is afgesproken dat niet alleen Bergen op Zoom de indicaties voor beschermd wonen en beschermd thuis stelt, maar dat we als gemeente deze taak gefaseerd overnemen waar het nieuwe aanmeldingen betreft.

Dit betekent dat inwoners van gemeente Halderberge met een nieuwe hulpvraag voor beschermd wonen / beschermd thuis zich kunnen wenden tot ons eigen wijkteam, en de Wmo professional een keukentafelgesprek plant met de inwoner Risico's 1.1 Er kan voor gekozen worden om de regiovisie niet vast te stellen. De Regiovisie is een verplichting (Norm van Opdrachtgeverschap) maar we bepalen gezamenlijk de inhoud. Met de Regiovisie hebben we de ambities beschreven. Er kan voor gekozen worden om de regiovisie niet vast te stellen. Daarmee voldoende we niet aan de NvO. Wat ons betreft is dit geen reëel alternatief. De impact op de regio is groot als een gemeente ervoor kiest de komende jaren de regiovisie niet te omarmen. 1.2 Invoering van het woonplaatsbeginsel en het nieuwe verdeelmodel is een voorwaarde om nadere stappen te kunnen zetten in realisering van de ambities zoals opgenomen in de regiovisie. De invoering van het woonplaatsbeginsel en het daarmee samenhangende nieuwe financieel verdeelmodel is al meerdere keren uitgesteld. De beoogde invoeringsdatum staat momenteel op 1 januari 2024. Op dit moment is er sprake van een historische ‘scheefgegroeide’ verdeling van het budget over de beschermd wonen over de regio’s. Onze regio valt onder de zogeheten nadeelregio’s.

Op dit moment zijn we als regio afhankelijk van compensatie vanuit het Rijk voor het in stand kunnen houden van ons huidige aanbod. Met de herverdeling van middelen op basis van het objectief verdeelmodel, gaan we er als regio West-Brabant West financieel flink op vooruit en ontstaat er, op termijn2, financiële ruimte om het voorzieningenniveau binnen de regio verder op te kunnen bouwen en uit te breiden. 1.3 Spreiding van beschermde woonplekken is een uitdaging gelet op de krapte op de arbeids- en woningmarkt. In de regiovisie is het uitgangspunt: Waar mogelijk wonen inwoners zelfstandig, met ondersteuning waar nodig. De uitstroom uit beschermd wonen / maatschappelijke opvang kan gelet op de krapte op de woningmarkt uitdagingen met zich meebrengen. Voor de spreiding van beschermd woonplekken, waarbij de inwoner in de voorziening van de zorgaanbieder woont, zijn we als gemeente ook afhankelijk van welke zorgaanbieder op welke plaats een voorziening heeft. De woonzorganalyse zal een beeld gaan geven over wat de benodigde capaciteit is aan eigen voorzieningen in de gemeente Halderberge. Financiële gevolgen Het vaststellen van de regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2023-2028 heeft geen directe financiële consequenties. 2

De overgang van het historisch verdeelmodel naar het objectieve verdeelmodel kent een ingroeipad van 10 jaar. 4 van 7

Duurzaamheid nvt Burger-& overheidsparticipatie De regiovisie is het resultaat van een intensief lopend traject waarin diverse bijeenkomsten en workshops zijn georganiseerd met vertegenwoordigers van gemeenten, zorg- en welzijnsaanbieders, woningcorporaties, het Zorg- en Veiligheidshuis en cliëntraden uit de regio. In gezamenlijkheid is het convenant ‘Duurzame huisvesting en begeleiding van kwetsbare doelgroepen’ opgesteld‘. In dit convenant hebben alle betrokken partijen de leidende principes voor samenwerking vastgelegd, zodat de gezamenlijk ambitie is gewaarborgd. De leidende principes binnen het convenant zijn uitgewerkt in een zestal werkpakketten. De uitwerking van deze werkpakketten, samen met alle input vanuit de in 2020 en 2021 gestarte projecten ‘Juiste ondersteuning op de juiste plek’ en ‘huisvesting en voorkomen van dakloosheid’ zijn gebruikt voor het opstellen van deze regiovisie. De advies- en Wmo-raden van de regiogemeenten zijn op de hoogte gebracht van de regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang en zijn in de gelegenheid gesteld om advies te geven of input te leveren. De adviesraad sociaal domein van de gemeente Halderberge heeft geen opmerkingen of vragen gesteld over de concept regiovisie.

Communicatie Na vaststelling van de regiovisie door de zes gemeenteraden wordt de vastgestelde regiovisie gecommuniceerd naar de partijen die betrokken zijn geweest bij de tot standkoming van de regiovisie. Vervolg Na vaststelling van de regiovisie, wordt er gestart met het opstellen van het uitvoeringsprogramma. Voorstel Wij stellen u voor: de Regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2023-2028 vast te stellen Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Halderberge.

Bijlage: Regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2023-2028

5 van 7

RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Halderberge; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 31 januari 2023; gelet op artikelen 108 en 147 van de Gemeentewet; gelet op de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015;

BESLUIT: de Regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2023-2028 vast te stellen Aldus vastgesteld in de vergadering van de raad van de gemeente Halderberge op 23 maart 2023 , de griffier,

de voorzitter,

drs. A. Koenen

drs. B.J.A. Roks

7 van 7