raadsvoorstel project aanpak niet-vitale vakantieparken.pdf

RAADSVOORSTEL

Zaaknummer

698615

Contactpersoon

R. van Wijk

Raadsvergadering d.d. 30 mei 2024

Commissie

SM&V 16 mei 2024

Portefeuillehouder

Telefoonnummer

14 0165

B. Roks, burgemeester

Onderwerp Project Aanpak niet-vitale vakantieparken

Samenvatting De afgelopen jaren stelde Halderberge in haar beleid, onder andere in de Omgevingsvisie, dat het belang van een goede, vitale recreatiesector groot was. In de Omgevingsvisie staat concreet dat de gemeente zich inzet voor het terugdringen van niet-recreatief gebruik van vakantieparken. Hier is een aantal redenen voor. Ten eerste verkleint het strijdig gebruik het recreatieve aanbod, waardoor de gemeente minder aantrekkelijk wordt. Daarmee treedt een vicieuze cirkel op, waardoor een repeterend uithollend effect ontstaat. Ook de vakantieparken waar slechts gedeeltelijk strijdig gebruik plaatsvindt, worden op termijn in zijn geheel niet meer recreatief gebruikt. Toeristen gaan namelijk niet naar vakantieparken die niet volledig recreatief gebruikt worden. Het strijdig gebruik geeft ook overlast voor de omgeving. Afhankelijk van de omvang van het strijdig gebruik leidt ook tot overlast en gevoelens van onveiligheid voor de rest van de kern waar het vakantiepark gelegen is. Als laatste is bekend dat vakantieparken een uitstekende plek zijn om ‘onder de radar’ te verblijven en criminele activiteiten te ontplooien. Door de aanzuigende werking kunnen de problemen op de lange termijn daarom alleen maar groter worden.

In dit voorstel wordt u daarom voorgesteld om een bedrag van € 353.600, -- ter beschikking te stellen voor het project ‘aanpak niet-vitale vakantieparken’, voor scenario 3, te beginnen bij Villapark Panjevaart. De gelden worden voornamelijk gebruikt voor personele capaciteit. Dit bedrag is niet in de begroting 2024 opgenomen, waarbij het voorstel is om deze uit de algemene reserve te onttrekken (zowel 2024 en 2025)."

1 van 7

Inleiding & beeldvorming Halderberge kent diverse verblijfsrecreatieve voorzieningen. De grootte hiervan varieert van kleine Bed & Breakfasts tot grote vakantieparken. Niet alle recreatieve voorzieningen worden ook recreatief gebruikt. Dit is vooral van toepassing op de grotere verblijfsrecreatieve voorzieningen, zoals vakantieparken. Er is sprake van (permanente) bewoning (hierna: bewoning) en langdurig zakelijk verhuur ten behoeve van bijvoorbeeld arbeidsmigranten. Dit leidt tot wenselijke gevolgen. Ten eerste kunnen recreatieve voorzieningen hierdoor niet meer aangewend worden voor recreatief gebruik. Het aantal accommodaties dat gebruikt kan worden voor toeristisch gebruik daalt, waardoor minder toeristen kunnen verblijven in Halderberge. Op de lange termijn resulteert dat in een vicieuze cirkel. Door het gebrek aan recreatieverblijven komen er minder toeristen, waardoor er minder geld uitgegeven wordt in de recreatieve sector. Hierdoor kunnen minder investeringen gedaan worden, waardoor recreatieve voorzieningen verouderd raken of verdwijnen. Dit verminderde recreatief aanbod zorgt weer voor minder toeristen. Er is sprake van een uithollend effect. Ten tweede resulteert het permanent bewonen van recreatieverblijven en het huisvesten van arbeidsmigranten in een afname van het recreatief gebruik van het vakantiepark zelf.

De aanwezigheid van (permanente) bewoners en de huisvesting van arbeidsmigranten zorgt er over het algemeen voor dat, voor zover een vakantiepark nog gedeeltelijk recreatief werd gebruikt, het recreatief gebruik in zijn geheel beëindigd wordt. Immers: toeristen wensen niet te verblijven tussen bewoners en arbeidsmigranten. Daarnaast is het verhuren voor de zakelijk verhuur een goed verdienmodel. Het vakantiepark zal daarom langzaamaan in zijn geheel zijn recreatieve karakter verliezen. Ten derde resulteert het niet recreatief gebruik in overlast in de omgeving. Dit is vooral, maar niet uitsluitend, van toepassing bij huisvesting van arbeidsmigranten. Het dagritme en de tijdsbesteding van arbeidsmigranten verschilt zodanig dat dit overlast veroorzaakt. In eerste instantie is dit vaak bij de direct omwonenden, maar hoe groter de groep wordt hoe meer overlast ervaren wordt. Dit kan bijvoorbeeld ook zijn bij de plaatselijke winkeliers. Uitdrukkelijk moet hierbij vermeld worden dat een gevoel van onveiligheid niet altijd betekent dat er ook sprake is van onveiligheid. Als laatste merken we op dat in het niet recreatief gebruik van vakantieparken het gevaar schuilt dat deze aangewend gaan worden voor criminele activiteiten. Vakantieparken zijn ideaal om ‘onder de radar’ te opereren; denk hierbij bijvoorbeeld aan drugshandel en prostitutie.

Ook hier moeten wij helaas constateren dat criminele activiteiten vaak een aanzuigende werking hebben op andere criminelen en dat er dus een situatie kan ontstaan die zich van-kwaad-tot-erger ontwikkelt. In Halderberge zien wij dat er binnen de recreatieve sector sprake is van bewoning en huisvesting van arbeidsmigranten. Een groot deel van bovenstaande effecten doet zich al voor op vakantieparken in Halderberge. We ontvangen geen signalen van criminele activiteiten op vakantieparken. Met de voorgestelde aanpak willen we dat voor zijn. Het niet-recreatief verblijven op vakantieparken is in strijd met het (tijdelijk) omgevingsplan (tot voor kort: bestemmingsplan). Om dit niet-recreatief gebruik te beëindigen wensen we handhavend op te treden. Doelstelling In maart 2019 is de Bestuurlijke koers Vitaal Buitengebied vastgesteld. Hiermee zette u koers naar een vitaal platteland. In navolging hiervan stelde u op 10 februari 2022 het ruimtelijk kader voor de komende jaren vast: de Omgevingsvisie. Als speerpunt 6 van dit beleidsdocument geldt: “Versterken aantrekkelijkheid voor recreanten en toeristen”. Zoals u hierboven heeft gelezen, en ook staat in de Omgevingsvisie, is het noodzakelijk om het niet-recreatief gebruik zo spoedig mogelijk te beëindigen om toeristen en recreanten weer terug te krijgen naar Halderberge en om verder afglijden te voorkomen.

In de Omgevingsvisie 2022 staat daarom dat de gemeente zich inzet voor “het terugdringen van het niet-recreatieve gebruik van de recreatieparken” en een 2 van 8

“kwaliteitsimpuls van het recreatiecluster”. De wensen die u stelde in bovengenoemde beleidsdocumenten vertaalden wij ook in ons collegewerkprogramma. In het programma 2 is onder ‘Doel 1: handhaven en doorpakken’ de handhaving op oneigenlijk gebruik van de vakantieparken opgenomen. Met dit voorstel geven wij dus richting en uitvoering aan het al eerder vastgestelde beleid. Hierbij zetten we in op een gezonde en vitale recreatiesector, het bestrijden en voorkomen van ondermijning en het terugdringen van overlast en (gevoelens van) onveiligheid. Overwegingen 1. Het tijdelijk omgevingsplan Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Waar u voorheen gewend was dat de ruimtelijke kaders en wetgeving verankerd waren in bestemmingsplannen, zijn deze met de inwerkingtreding van de Omgevingswet van rechtswege overgegaan naar één tijdelijk omgevingsplan. Alle gemeentelijke bestemmingsplannen zijn daarin opgenomen. Uiteindelijk zal dit resulteren in één nieuw omgevingsplan. De regels in het bestemmingsplan zijn echter nog steeds van kracht. Dit betekent dat er op verschillende vakantieparken in Halderberge nog steeds sprake is van strijdigheid en wij daarom handhavend kunnen optreden.

In enkele onderdelen van het tijdelijk omgevingsplan (zoals het Parapluplan Halderberge 2021) is bewoning en het huisvesten van arbeidsmigranten via kamergewijze verhuur expliciet opgenomen als strijdig gebruik. Wellicht zijn er gedurende het project nog andere overtredingen die we constateren. Vanuit andere gemeenten weten wij dat overtredingen zoals het niet bijhouden van een nachtregister, onvoldoende brandveiligheid en illegale bebouwing ook te verwachten zijn. Het spreekt voor zich dat we daar ook op handhaven. 2. Handhaving Waar regels worden overtreden moet handhavend worden opgetreden. Dat is de basis in het handhavingsrecht en is neergelegd in de beginselplicht tot handhaving. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: Afdeling) formuleert dit als volgt: ‘Gelet op het algemeen belang dat gediend is met handhaving, zal in geval van overtreding van een wettelijk voorschrift het bestuursorgaan dat bevoegd is om met een last onder bestuursdwang of dwangsom op te treden, in de regel van deze bevoegdheid gebruik moeten maken. Slechts onder bijzondere omstandigheden mag van het bestuursorgaan worden gevergd dit niet te doen. Het bovenstaande betreft een standaardoverweging van de Afdeling. Hieruit zijn twee zaken af te leiden. Ten eerste moet een bestuursorgaan die een overtreding constateert ook handhavend op te treden.

Niet optreden betekent anders immers dat het bestuursorgaan het algemeen belang niet dient. Het tweede gevolg van deze overweging van de Afdeling betreft het feit dat als je als bestuursorgaan handhavend optreedt dit ook af moet maken. Een handhavingstraject loopt van het constateren van de overtreding tot de uiteindelijke beëindiging daarvan, inclusief bijvoorbeeld het innen van een verbeurde dwangsom. Van het bovenstaande kan/mag alleen worden afgeweken als er sprake is van bijzondere omstandigheden. Het voert te ver om daar in dit raadsvoorstel diep op in te gaan en volstaan daarom met te melden dat voor de aanpak vakantieparken geen sprake is van bijzondere omstandigheden die ons moeten doen afzien van handhaving. Als zich in concrete situaties bijzondere omstandigheden voordoen nemen we die vanzelfsprekend mee in de overwegingen in het handhavingstraject.

3 van 8

De bevoegdheid om handhavend op te treden ligt bij het college en de burgemeester. Mede gelet op samenhang tussen het project en de daarmee gemoeide kosten stellen wij u met dit voorstel in de gelegenheid uw opvatting kenbaar over het plan van aanpak. In het plan van aanpak zijn drie scenario’s benoemd. 1.Scenario ‘Niets doen’ Het scenario ‘niets doen’ zal er dan ook in resulteren dat het bestaande illegale gebruik zal blijven bestaan. Daarbij is het de verwachting dat de situatie op en rondom het park zal verslechteren. Niets doen resulteert in een vicieuze cirkel waarbij het vakantiepark steeds verder zal afglijden en de problemen op het gebied van leefbaarheid en openbare orde en veiligheid zullen toenemen. 2.Scenario ‘Gedeeltelijke beëindiging’ 2.a. het optreden tegen slechts een aantal overtreders, zowel huisvesting van arbeidsmigranten als de bewoning van recreatieverblijven. Uitgangspunt hierbij is dat het handhavend optreden effect heeft op de andere overtreders en dat zij daardoor uit eigen beweging vertrekken. Voordeel van dit scenario is dat de gemeentelijke kosten beperkt zijn. 2.b. De tweede optie voor gedeeltelijk optreden betreft het optreden tegen alleen de huisvesting van arbeidsmigranten en niet tegen de permanente bewoning.

Het is niet te verwachten dat na het handhavend optreden het recreatief gebruik zal terugkeren in de recreatieverblijven die nu aangewend worden voor het huisvesten van arbeidsmigranten. Op het moment dat dan het handhavingstraject gestopt wordt, is het de verwachting dat andere illegale activiteiten zullen gaan plaatsvinden. 3.Scenario ‘Volledige beëindiging’ De laatste optie betreft het volledig beëindigen van de overtredingen. Hierbij wordt er opgetreden tegen zowel het huisvesten van arbeidsmigranten als de bewoning. Het grootste nadeel van deze optie is dat dit het meeste vergt van de gemeentelijke organisatie en de kosten het hoogst zijn. Daarentegen wordt het vakantiepark volledig ‘schoongemaakt’; huisvesting van arbeidsmigranten en bewoning zijn uitgesloten. Dit maakt het mogelijk om te zoeken naar een nieuwe (recreatieve) invulling. 3. Integrale aanpak In het plan van aanpak stelden wij u een drietal opties voor, te weten: niets doen, gedeeltelijke handhaving en volledig handhavend optreden. Gelet op de Omgevingsvisie en de vicieuze karakter van de problematiek stellen wij u voor om volledig handhavend op te treden. Het aanpakken van strijdigheden met de omvang zoals deze nu bij ons bekend is, vraagt om een projectmatige aanpak. Voor een project van dergelijke omvang moet capaciteit vrijgemaakt worden.

Waar dat niet lukt of de expertise ontbreekt, lenen we capaciteit in. Het aanpakken van strijdig gebruik van vakantieparken is niet alleen een zaak van de lokale overheid. Het is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle overheidsinstanties. We werken daarom daar waar nodig onder andere samen met de politie, de Nederlandse Arbeidsinspectie en de Belastingdienst. Bij aanvang, maar ook gedurende de uitvoering van de werkzaamheden werken we nauw samen en kijken we steeds naar de beste aanpak. 4. Toekomstig gebruik Niet elke kern heeft een even grootte toeristisch functie, danwel aantrekkingskracht. Met name in de kern Hoeven zien wij een sterkere recreatieve aantrekkingskracht en grotere vakantieparken. Hier is dan ook sprake van een (seizoensgebonden) publiekstrekker. Het beëindigen van het nietrecreatief gebruik betekent niet op voorhand dat het recreatief of toeristisch gebruik terugkeert. Maar door de aanwezig van een publiekstrekker als het Bosbad, kan dit wel deels verwacht worden. Nog steeds blijft het mogelijk dat na het handhavingstraject vitalisering, transformatie, sanering of een combinatie daarvan noodzakelijk is. Dit is een keuze die aan de eigenaren is om te maken. Eventuele ontwikkelingen die passen binnen de Omgevingsvisie zullen wij beoordelen en 4 van 8

waar mogelijk faciliteren. Risico's De aanpak van niet-vitale vakantieparken zal vaak via een handhavingstraject gaan. Hiertegen staan dan ook rechtsmiddelen open: bezwaar en (hoger) beroep. Financiële gevolgen Er is een inschatting gemaakt van de te verwachten kosten van de uitvoering van het project. Dit zijn vooral kosten die gelegen zijn in personele inzet, zowel in de eerste lijn als in de tweede lijn. De eerste lijn betreft medewerkers die direct bij het project betrokken zijn. De tweede lijn betreft inzet ter opvanging van het reguliere werk. Het totaalbedrag bedraagt € 353.600 waarvan €250.000 in 2024 en €103.600 in 2025. Dit bedrag is niet opgenomen in de Programmabegroting 2024. Voorgesteld wordt om het benodigd bedrag te onttrekken aan de algemene reserve. Duurzaamheid Niet van toepassing. Burger-& overheidsparticipatie Dit onderwerp leent zich niet voor burger- en overheidsparticipatie. In juli 2023 ontving uw raad een burgerinitiatiefvoorstel om een dubbelbestemming voor Villapark Panjevaart mogelijk te maken. In de raadsvergadering van 26 oktober 2023 heeft u dat voorstel afgewezen. In oktober 2023 ontvingen wij een aanvraag omgevingsvergunning voor de huisvesting van arbeidsmigranten op Villapark Panjevaart fase 3. Wij hebben dat verzoek afgewezen wegens strijdigheid met omgevingsplan.

Samengevat zijn wij van mening dat de standpunten van zowel ons college als de bewoners over deze materie duidelijk zijn en dat burger- of overheidparticipatie daar geen wijzigingen in brengt. Bovendien worden belanghebbenden in de gelegenheid gesteld hun zienswijzen naar voren te brengen op het voornemen tot beëindiging van de bewoning. Ook kunnen zij bezwaar maken en (hoger) beroep instellen tegen de definitieve aanschrijving. Communicatie De communicatie valt uiteen in een interne en een externe component. De interne component betreft de betrokkenheid van diverse disciplines binnen het gemeentehuis. De externe component gaat over de communicatie richting de pers. Interne communicatie Een dergelijke integrale aanpak richt zich niet alleen op de externe partners maar ook intern zijn diverse disciplines hierbij betrokken. Niet alleen de toezichthouders en de juristen zijn hierbij betrokken maar ook medewerkers die werkzaam zijn bij burgerzaken, het sociaal domein, economie en communicatie kunnen hiermee te maken krijgen. Zo snel mogelijk zal daarom een projectteam worden opgericht waarin naar gelang de fase van het project de verschillende disciplines aansluiten. Externe communicatie Het project en dan met name de handhavingsacties kunnen een grote impact hebben. Ook belanghebbenden en pers zullen hier geïnteresseerd in zijn.

Bij start van het project zal daarom een communicatiestrategie opgesteld worden. Vervolg Na uw raadsbesluit zal gestart worden met de uitvoering van het project. Wij informeren uw raad periodiek over de voortgang. Voorstel Wij stellen u voor: 1. een bedrag van € 353.600 ter beschikking te stellen voor de uitvoering van scenario 3 voor het project aanpak niet-vitale vakantieparken; 5 van 8

2. de kosten te dekken uit de algemene reserve; 3. de 15e begrotingswijziging 2024 vast te stellen.

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Halderberge.

Bijlage: Bestuurlijke koers Vitaal Buitengebied (openbaar) Plan van Aanpak handhaving Villapark Panjevaart (niet openbaar)

6 van 8

RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Halderberge; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 9 april 2024; gelet op het de omgevingsvisie, het omgevingsplan en de bestuurlijke koers Vitaal Buitengebied Halderberge:

BESLUIT: 1. een bedrag van € 353.600 ter beschikking te stellen voor de uitvoering van scenario 3 voor het project aanpak niet-vitale vakantieparken; 2. de kosten te dekken uit de algemene reserve; 3. de 15e begrotingswijziging 2024 vast te stellen.

Aldus vastgesteld in de vergadering van de raad van de gemeente Halderberge op 30 mei 2024,

de griffier,

de voorzitter,

de heer drs. A. Koenen

de heer drs. B.J.A. Roks

8 van 8