Raadsvoorstel Programmabegroting 2026.pdf

RAADSVOORSTEL

Zaaknummer

1333112

Contactpersoon

Niek Oostvogels

Raadsvergadering d.d. 13-11-2025

Commissie

Gecombineerde commissie 30 oktober 2025

Portefeuillehouder

Telefoonnummer

0165-390500

Patrick Schouw, wethouder

Onderwerp Programmabegroting 2026 Samenvatting Het college biedt de gemeenteraad een sluitende Programmabegroting 2026 aan. Na de vaststelling van de Zomernota 2025 heeft zich een aantal ontwikkelingen voorgedaan, waardoor de meerjarenraming 2026 - 2029 is gewijzigd ten opzichte van de Zomernota 2025. Dit resulteerde in een negatief saldo voor alle begrotingsjaren. Om te komen tot een sluitende meerjarenbegroting stelt het college in de Programmabegroting 2026 een aantal maatregelen voor. Hierbij is gezocht naar een goede balans tussen ombuigingen in het fysieke en sociale domein, verhoging van de lokale lasten en een evenredige verlaging van de organisatiekosten. Zowel het begrotingsjaar 2026 als het de jaren 2027 en 2029 sluiten met een positief saldo. Voor het jaar 2028 resteert nog een negatief saldo. De ambities uit het collegewerkprogramma 20222026, Samen aan de slag! zijn financieel vertaald in de begroting. Er is voor zover mogelijk rekening gehouden met de stijgende kosten door indexering van lonen en prijzen. Het overzicht incidentele baten en lasten laat zien dat het begrotingsjaar 2026 ook reëel en structureel sluitend is en het weerstandsvermogen blijft in de categorie hoog. Als onderdeel van het totale pakket maatregelen wordt een extra verhoging van de OZB tarieven met 3% voorgesteld.

De tariefstijging van de rioolheffing wordt beperkt door het inzetten van de voorziening die afgelopen jaren is opgebouwd. De stijging van de totale lastendruk voor de inwoners blijft hierdoor in 2026 beperkt tot minder dan 5%.

Inleiding & beeldvorming Hierbij bieden wij de raad de Programmabegroting 2026 en de meerjarenraming 2027 – 2029 aan. In deze Programmabegroting geven wij de beleidskaders en de financiële kaders voor het komende begrotingsjaar aan. Aan de basis voor de Begroting 2026 staan het Collegewerkprogramma 2022 – 2026, Samen aan de slag! en de Zomernota 2025.

1 van 7

Doelstelling Met de vaststelling van de Programmabegroting 2026 worden de programma’s door de raad vastgesteld. Hiermee geeft de raad aan wat de speerpunten zijn voor het jaar 2026. Ook worden de budgetten per programma geautoriseerd voor het college. Overwegingen Programma’s en paragrafen In het programmaplan zijn per programma de genoemde prioriteiten uit het collegewerkprogramma met daarbij het maatschappelijk effect opgenomen. Voor het jaar 2026 is aangegeven welke activiteiten ondernomen worden om bij te dragen aan deze doelstellingen en maatschappelijke effecten. De beleidslijnen van een aantal aspecten van het beheersproces treft u aan in de paragrafen. Lastendruk inwoners In de paragraaf Lokale heffingen wordt uitgebreid ingegaan op de verschillende lokale lasten en de lastendruk voor de inwoners. • De tarieven van de OZB stijgen met het inflatiepercentage van 3% en voor 2026 is een aanvullende stijging van de OZB tarieven met 3% opgenomen. De totale stijging van de OZB tarieven komt hiermee op 6%. Bij het opstellen van de OZB verordening voor 2026 vindt nog een correctie plaats voor de waardeontwikkeling. • De afvalstoffenheffing is gebaseerd op het in april 2024 vastgestelde Afvalbeleidsplan 2024-2028. o Er is uitgegaan van 100% kostendekkendheid.

o Het tarief voor de afvalstoffenheffing bestaat uit een vast en een variabel deel: het vaste deel is voor iedere belastingplichtige gelijk, het variabele deel van het tarief wordt bepaald door de wijze van aanbieding van het afval, via een container of via inworp in een ondergrondse container, en het volume van de container, 140 of 240 liter. o De tarieven van de afvalstoffenheffing zijn gebaseerd op het gemiddeld aantal van 10 ledigingen per jaar voor een 140-liter container en 12 ledigingen per jaar voor een 240-liter container. Voor het aantal inworpen in een ondergrondse container is uitgegaan van 38. • De rioolheffing is gebaseerd op het in september 2023 vastgestelde Gemeentelijk Waterprogramma 2024 – 2027 (GWP). o Er is uitgegaan van 100% kostendekkendheid. o In de jaren 2026 en 2027 wordt een onttrekking aan de voorziening overschotten riolering gedaan om de tariefstijging van de rioolheffing te beperken. Deze voorziening is in de afgelopen jaren opgebouwd uit overschotten op de rioolheffing en vrijval van de spaarvoorziening en voorziening kapitaallasten, zoals opgenomen in het nieuwe GWP. Met het inzetten van de voorziening om de tariefstijging te beperking, worden deze middelen teruggegeven aan de inwoners. In 2026 stijgen de woonlasten ten opzichte van 2025 met 4,1% voor huishouden met een huurwoning en met 4,8% voor huishoudens met een eigen woning.

Risico's In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing worden de risico’s afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. Zoals in de Zomernota 2025 is aangegeven, heeft er naast een inventarisatie van nieuwe risico’s ook een herijking van de bestaande risico’s plaatsgevonden. Het weerstandsvermogen is licht gedaald ten opzichte van de Begroting 2025 maar blijft ruimschoots in de categorie hoog. De ratio van het weerstandsvermogen is voor 2026 berekend op 3,78.

2 van 7

Financiële gevolgen Financiële middelen Hieronder is samenvattend de opbouw van de begrotingssaldi opgenomen. Saldo Begroting 2026 - 2029 Stand meerjarenbegroting 2025 - 2028

2026

2027

2028

2029

-1.022.000

-84.000

284.000

284.000

Vastgestelde begrotingswijzigingen voor Zomernota 2025 Mutaties Zomernota 2025

-396.000

-476.000

-460.000

-460.000

1.427.000

1.228.000

-91.000

1.180.000

Saldo Zomernota periode 2026 - 2029

9.000

668.000

-267.000

1.004.000

Mutaties Begroting 2026

-1.833.000

-2.385.000

-2.594.000

-2.595.000

Saldo voor maatregelen

-1.824.000

-1.717.000

-2.861.000

-1.591.000

Maatregelen

2.120.000

2.310.000

2.632.000

2.871.000

296.000

593.000

-229.000

1.279.000

Saldo Begroting 2026 - 2029

Op 3 juli 2025 heeft de gemeenteraad de Zomernota 2025, met daarin de Kadernota 2026, vastgesteld. Bij de Zomernota 2025 werd voor de jaren 2026, 2027 en 2029 een positief sluitende begroting verwacht en werd voor het jaar 2028 een negatief sluitende begroting verwacht. Na de vaststelling van de Zomernota 2025 heeft zich een aantal ontwikkelingen voorgedaan, waardoor de meerjarenraming 2026 - 2029 is gewijzigd ten opzichte van de Zomernota 2025. In de uiteenzetting financiële positie zijn alle mutaties ten opzichte van de Zomernota 2025 toegelicht. Hierbij is ook een aantal onzekerheden uit de Zomernota verder geconcretiseerd. Enkele onderwerpen worden nog verder uitgewerkt en zijn als PM-post opgenomen. In de Zomernota 2025 was een extra stijging van de OZB tarieven met 3% opgenomen. Bij de behandeling van de Zomernota 2025 heeft de gemeenteraad een motie aangenomen waarin het college wordt verzocht met alternatieve dekkingsvoorstellen te komen als alternatief voor de extra verhoging van de OZB. Het ‘saldo voor maatregelen’ in bovenstaande tabel geeft de saldi van de meerjarenraming weer na de verwerking van alle mutaties na de Zomernota en zonder het effect van de extra stijging van de OZB tarieven. Dit resulteert in een negatief saldo voor alle begrotingsjaren.

Om te komen tot een sluitende meerjarenbegroting stelt het college in de Programmabegroting 2026 een aantal maatregelen voor. Hierbij is gezocht naar een goede balans tussen ombuigingen in het fysieke en sociale domein, verhoging van de lokale lasten en een evenredige verlaging van de organisatiekosten. Als onderdeel van het totale pakket maatregelen wordt ook voorgesteld om de tarieven van de OZB te verhogen met 3% bovenop het inflatiepercentage, zoals ook was opgenomen in de Zomernota. De totale stijging van de OZB tarieven komt hiermee op 6%. De stijging van de totale lastendruk voor de inwoners blijft hierdoor in 2026 beperkt tot minder dan 5%.

3 van 7

Een totaaloverzicht van de maatregelen is te vinden in de tabel op pagina 138-139 van de Programmabegroting. Op pagina 143 t/m 146 is een toelichting opgenomen. Met het doorvoeren van deze maatregelen wordt een sluitende Programmabegroting 2026 gepresenteerd en kunnen de ambities uit het Collegewerkprogramma 2022-2026, Samen aan de slag! in 2026 verder worden gerealiseerd. In de voorliggende Programmabegroting 2026 sluiten zowel het begrotingsjaar 2026 als de jaren 2027 en 2029 met een positief saldo. Voor het jaar 2028 resteert nog een negatief saldo. Samenvattend ontstaat voor de jaren 2026 – 2029 het volgende beeld. 2026: € 296.000 positief 2027: € 593.000 positief 2028: € 229.000 negatief 2029: € 1.279.000 positief Het begrotingssaldo voor het jaar 2026 bedraagt € 296.249 positief. Wij stellen u voor om het begrotingssaldo op dit moment nog niet te bestemmen. De kostenstijging door indexering van lonen en prijzen blijft lastig in te schatten voor de komende jaren en wordt indien nodig bij de Zomernota 2026 bijgesteld. Ook is onzeker of het nieuwe kabinet nog maatregelen neemt die van invloed zijn op de meerjarenraming van gemeenten. Daarnaast is in de begroting een aantal onderwerpen benoemd waarvoor nog een (raads)besluit nodig is om hier mee verder te kunnen in de uitvoering.

Hierbij kan ook sprake zijn van een keuzemogelijkheid iets wel of niet te doen en de manier waarop iets te doen. Omdat dit nog niet duidelijk is of afhankelijk is van verdere besluitvorming door de gemeenteraad wordt hiervoor een PM post opgenomen (zie uiteenzetting financiële positie in de Programmabegroting 2026), waardoor het in de P&C cyclus wel in beeld blijft. Bij de verdere uitwerking kan dan, in een voorstel aan uw raad, ook een beroep worden gedaan op het begrotingssaldo voor het jaar 2026 en de meerjarenraming 2027-2029. Uiteraard kan het begrotingssaldo alleen worden ingezet nadat uw raad hierover een besluit heeft genomen. Gedurende het begrotingsjaar 2026 wordt via de P&C cyclus inzicht gegeven in de ontwikkeling van het begrotingssaldo en kan hierop worden (bij)gestuurd. Indien er gedurende het jaar 2026 een positief saldo blijft, kan dit worden toegevoegd aan de algemene reserve ter verbetering van de vermogenspositie. Via de P&C-cyclus zal hiervoor dan in 2026 een voorstel aan uw raad worden voorgelegd. Structureel begrotingssaldo Het overzicht incidentele baten en lasten is een verplicht overzicht dat is opgenomen in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Dit overzicht heeft als doel inzicht te geven in de mate waarin structurele lasten in de begroting worden gedekt met structurele baten. Dit wordt ook wel een structureel sluitende begroting genoemd.

Het structurele begrotingssaldo in de voorliggende Programmabegroting 2026 is als volgt: Structureel begrotingssaldo (x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Saldo baten en lasten

640

3.613

1.194

1.562

Toevoegingen aan reserves

2.182

3.837

2.121

969

Onttrekkingen aan reserves

1.837

817

698

686

296

593

-229

1.279

Waarvan incidentele lasten

3.034

1.726

1.074

241

Waarvan incidentele baten

2.766

1.603

1.172

289

564

716

-327

1.231

Begrotingssaldo na bestemming

Structureel begrotingssaldo

4 van 7

Uit het overzicht incidentele baten en lasten kan worden geconcludeerd dat in de Programmabegroting 2026 een bedrag van € 268.000 meer aan incidentele lasten dan incidentele baten zijn opgenomen. Ten opzichte van het positieve begrotingssaldo 2026 van € 296.000 betekent dit dat de Begroting 2026 op structurele basis (de incidentele baten en lasten uitgezonderd) een overschot laat zien van € 564.000. Financiële kengetallen In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing wordt uitgebreid ingegaan op de volgende wettelijk verplichte kengetallen. • netto schuldquote & de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen; • solvabiliteitsratio; • structurele exploitatieruimte; • grondexploitaties; • belastingcapaciteit. Zoals in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing is opgenomen, geven deze kengetallen een beeld dat vergelijkbaar is met voorgaande jaren. De gemeente Halderberge is qua financiële vermogenspositie nog niet op het gewenste punt. Vanaf 2028 is wel een lichte verbetering van de schuldquote en de solvabiliteitsratio zichtbaar. Conclusie financiële positie Het college biedt de gemeenteraad een sluitende Programmabegroting 2026 aan. Na de vaststelling van de Zomernota 2025 heeft zich een aantal ontwikkelingen voorgedaan, waardoor de meerjarenraming 2026 - 2029 is gewijzigd ten opzichte van de Zomernota 2025.

Dit resulteerde in een negatief saldo voor alle begrotingsjaren. Om te komen tot een sluitende meerjarenbegroting stelt het college in de Programmabegroting 2026 een aantal maatregelen voor. Hierbij is gezocht naar een goede balans tussen ombuigingen in het fysieke en sociale domein, verhoging van de lokale lasten en een evenredige verlaging van de organisatiekosten. Zowel het begrotingsjaar 2026 als het de jaren 2027 en 2029 sluiten met een positief saldo. Voor het jaar 2028 resteert nog een negatief saldo. De ambities uit het collegewerkprogramma 20222026, Samen aan de slag! zijn financieel vertaald in de begroting en er is voor zover mogelijk rekening gehouden met de stijgende kosten door indexering van lonen en prijzen. Het overzicht incidentele baten en lasten laat zien dat het begrotingsjaar 2026 ook reëel en structureel sluitend is en het weerstandsvermogen blijft in de categorie hoog. Als onderdeel van het totale pakket maatregelen wordt een extra verhoging van de OZB tarieven met 3% voorgesteld. De tariefstijging van de rioolheffing wordt beperkt door het inzetten van de voorziening die afgelopen jaren is opgebouwd. De stijging van de totale lastendruk voor de inwoners blijft hierdoor in 2026 beperkt tot minder dan 5%.

Het begrotingsjaar 2026 is reëel sluitend (rekening houdend met incidentele baten en lasten), waarmee dan ook voldaan wordt aan de voorwaarde van de provincie voor repressief toezicht. In het collegewerkprogramma 2022-2026, Samen aan de slag! is als doelstelling opgenomen dat de gemeente streeft naar een solvabiliteit van minimaal 20%. In de Begroting 2026 is de solvabiliteitsratio geraamd op 16%. Tweemaal per jaar, bij de jaarrekening en bij de begroting, wordt de voortgang getoetst door middel van de financiële kengetallen. De kengetallen schuldquote en solvabiliteit worden in grote mate beïnvloed door het investeringsprogramma. Na 2027 neemt de omvang van het investeringsprogramma af en is naar verwachting geen nieuwe financiering meer nodig. Vanaf 2028 is hierdoor een lichte verbetering zichtbaar in de ontwikkeling van de schuldquote en de solvabiliteit.

5 van 7

Duurzaamheid n.v.t. Burger-& overheidsparticipatie n.v.t. Communicatie Naar aanleiding van de Programmabegroting 2026 is een persbericht verstuurd. Verder is voor externe publicatie een infographic (begroting in één oogopslag) gemaakt. Deze infographic wordt na vaststelling van de Programmabegroting door de gemeenteraad gepubliceerd in de Halderbergse Bode. Daarnaast wordt de vastgestelde Programmabegroting en de infographic op de website geplaatst en wordt de infographic gedeeld via social media. Op deze manier wordt bekendheid gegeven aan de Programmabegroting 2026. De Programmabegroting 2026 wordt digitaal beschikbaar gesteld via het financieel portaal op onze website: https://financieelportaal.halderberge.nl. Via dit portaal zijn alle financiële documenten van onze gemeente te zien. Dit staat overzichtelijk bij elkaar voor u als raadsleden en voor inwoners en andere belangstellenden. In de Programmabegroting kan via het menu of de zoekfunctie gemakkelijk en snel naar het juiste onderdeel digitale ‘gebladerd’ worden. Vervolg Via de reguliere P&C cyclus wordt uw raad op diverse momenten in het jaar geïnformeerd over de voortgang van de programma’s en de financiële ontwikkelingen. Voorstel Wij stellen u voor: 1. De Programmabegroting 2026 vast te stellen. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Halderberge.

Bijlage:

Programmabegroting 2026 Concept infographic: begroting in één oogopslag (wordt nog toegezonden)

6 van 7

RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Halderberge; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 14 oktober 2025; gelet op de Gemeentewet en het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten; BESLUIT: 1. De Programmabegroting 2026 vast te stellen. Aldus vastgesteld in de vergadering van de raad van de gemeente Halderberge op 13 november 2025,

de griffier,

de voorzitter,

Ari Koenen

Anne Mulder

7 van 7