Raadsvoorstel Programmabegroting 2024.pdf

RAADSVOORSTEL

Zaaknummer

632768

Contactpersoon

Niek Oostvogels

Raadsvergadering d.d. 09-11-2023

Commissie

SM&V (samenleving, middelen en veiligheid) 25 oktober 2023

Portefeuillehouder

Telefoonnummer

0165-390421

Patrick Schouw, wethouder

Onderwerp Programmabegroting 2024 Samenvatting De Programmabegroting 2024 laat een positieve ontwikkeling zien. Zowel het begrotingsjaar 2024 als de jaren 2025 en 2027 sluiten met een positief saldo. Alleen voor het jaar 2026 resteert nog een negatief saldo. De ambities uit het collegewerkprogramma 2022-2026, Samen aan de slag! zijn financieel vertaald in de begroting en er is voor zover mogelijk rekening gehouden met de stijgende kosten als gevolg van loon- en prijsstijgingen. Het overzicht incidentele baten en lasten laat zien dat de begroting ook reëel en structureel sluitend is en het weerstandsvermogen blijft in de categorie hoog. De stijging van de lokale lasten wordt beperkt gehouden. Het OZB-tarief stijgt enkel met het inflatiepercentage en de tariefstijging van de rioolheffing en de afvalstoffenheffing wordt beperkt door het inzetten van de voorzieningen die afgelopen jaren zijn opgebouwd. De stijging van de totale lastendruk voor de inwoners blijft hierdoor in 2024 beperkt tot het inflatiepercentage van 4%.

Inleiding & beeldvorming Hierbij bieden wij u de Programmabegroting 2024 en de meerjarenraming 2025 – 2027 aan. In deze Programmabegroting geven wij de beleidskaders en de financiële kaders voor het komende begrotingsjaar aan. Aan de basis voor de Begroting 2024 staan het Collegewerkprogramma 2022 – 2026, Samen aan de slag! en de Zomernota 2023. Doelstelling Met de vaststelling van de Programmabegroting 2024 worden de programma’s door de raad vastgesteld. Hiermee geeft de raad aan wat de speerpunten zijn voor het jaar 2024. Ook worden de budgetten per programma geautoriseerd voor het college.

1 van 6

Overwegingen Programma’s en paragrafen In het programmaplan zijn per programma de genoemde prioriteiten uit het collegewerkprogramma met daarbij het maatschappelijk effect opgenomen. Voor het jaar 2024 is aangegeven welke activiteiten ondernomen worden om bij te dragen aan deze doelstellingen en maatschappelijke effecten. De beleidslijnen van een aantal aspecten van het beheersproces treft u aan in de paragrafen. Lastendruk inwoners In de paragraaf lokale heffingen wordt uitgebreid ingegaan op de verschillende lokale lasten en de lastendruk voor de inwoners. • De tarieven van de OZB stijgen met het inflatiepercentage van 4%, waarna bij het opstellen van de verordening voor 2024 een correctie plaatsvindt voor de waardeontwikkeling. • Uitgangspunt voor de afvalstoffenheffing is het principe van 100% kostendekkendheid. o Het tarief voor de afvalstoffenheffing bestaat uit een vast en een variabel deel: het vaste deel is voor iedere belastingplichtige gelijk, het variabele deel van het tarief wordt bepaald door de wijze van aanbieding van het afval, via een container of via inworp in een ondergrondse container, en het volume van de container, 140 of 240 liter. o De tarieven van de afvalstoffenheffing zijn gebaseerd op het gemiddeld aantal van 10 ledigingen per jaar voor een 140-liter container en 12 ledigingen per jaar voor een 240-liter container.

Voor het aantal inworpen in een ondergrondse container is uitgegaan van 38. o In 2024 wordt een incidentele onttrekking aan de voorziening afvalstoffenheffing gedaan van € 105.000 om de tariefstijging beperkt te houden. Vanaf 2025 zal de afvalstoffenheffing gebaseerd zijn op een nieuw afvalbeleidsplan. • Uitgangspunt voor de rioolheffing is het principe van 100% kostendekkendheid. o De rioolheffing wordt gebaseerd op het in september 2023 vastgestelde Gemeentelijk Waterprogramma 2024 - 2027. o In 2024 wordt een onttrekking aan de voorziening overschotten riolering gedaan van € 277.000 om de tariefstijging van de rioolheffing te beperken tot 0,5% en de stijging van de totale lastendruk te beperken tot het inflatiepercentage. Vanaf 2025 wordt de inzet van de voorziening afgebouwd en stijgt de rioolheffing geleidelijk. Voor meerpersoonshuishoudens met een eigen woning of een huurwoning stijgen de woonlasten in 2024 met iets meer dan 4% ten opzichte van 2023. Voor eenpersoonshuishouden is dat net iets minder dan 4%. Leges Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet is de indeling van de tarieventabel voor de leges herzien. Deze herziening is aangegrepen om te komen tot een betere onderbouwing van de tarieven.

Niet alleen voor de dienstverlening in het kader van de Omgevingswet, maar ook voor een groot deel van de andere diensten (zoals voor burgerzaken, vergunningen voor kabels en leidingen, horeca en evenementen). Hiervoor is gebruik gemaakt van de applicatie Kostendekkendheid.nl. Hiervoor is per dienst gekeken welke werkzaamheden daarvoor verricht worden en tegen welk tarief dat gebeurt. De uitkomst hiervan is een kostprijs per dienst. Op basis van deze kostprijs zijn vervolgens de tarieven en de opbrengsten voor 2024 bepaald. Hierbij is het uitgangspunt gehanteerd dat de tarieven zoveel als mogelijk kostendekkend zijn. De daadwerkelijke vaststelling van de volledige tarieventabel 2024 zal zijn bij de besluitvorming over de legesverordening van 2024 in de raadsvergadering van 14 december 2023. Voor een verdere toelichting verwijzen wij naar de paragraaf Lokale heffingen. 2 van 6

Risico's In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing worden de risico’s afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. Zoals in de Zomernota 2023 is aangegeven, heeft er naast een inventarisatie van nieuwe risico’s ook een herijking van de bestaande risico’s plaatsgevonden. Het weerstandsvermogen is nagenoeg gelijk gebleven ten opzichte van de Begroting 2023 en blijft in de categorie hoog. De ratio van het weerstandsvermogen is voor 2024 berekend op 4,61. Financiële gevolgen Financiële middelen Hieronder is samenvattend de opbouw van de begrotingssaldi opgenomen. Begroting 2024

2025

2026

2027

2.092.000

3.665.000

735.000

735.000

-686.000

-719.000

-762.000

-961.000

-357.000

-1.255.000

Saldo Zomernota periode 2024 - 2027

445.000

2.589.000

-1.282.000

Mutaties Begroting 2024

323.000

229.000

244.000

Saldo Begroting 2024 - 2027

768.000

2.817.000

-1.038.000

Stand meerjarenbegroting 2023 - 2026 Vastgestelde begrotingswijzigingen voor Zomernota 2023 Mutaties Zomernota 2023

-606.000

92.000

Op 13 juli 2023 heeft de gemeenteraad de Zomernota 2023, met daarin de Kadernota 2024, vastgesteld. Bij de Zomernota 2023 werd voor de jaren 2024 en 2025 een positief sluitende begroting verwacht en werd voor de jaren 2026 en 2027 een negatief sluitende begroting verwacht. Na de vaststelling van de Zomernota 2023 heeft zich een aantal ontwikkelingen voorgedaan, waardoor de meerjarenraming 2024 - 2027 is gewijzigd ten opzichte van de Zomernota 2023. In de uiteenzetting financiële positie in de Programmabegroting 2024 zijn alle mutaties ten opzichte van de Zomernota 2023 toegelicht. Hierbij is ook een aantal onzekerheden uit de Zomernota verder geconcretiseerd. Enkele onderwerpen worden nog verder uitgewerkt en zijn als PM-post opgenomen. In de voorliggende Programmabegroting 2024 sluiten zowel het begrotingsjaar 2024 als de meerjarenraming voor de jaren 2025 en 2027 met een positief saldo. Alleen voor het jaar 2026 resteert nog een negatief saldo. Samenvattend ontstaat voor de jaren 2024 – 2027 het volgende beeld. 2024: € 767.757 positief 2025: € 2.817.158 positief 2026: € 1.037.837 negatief 2027: € 91.571 positief Het begrotingssaldo voor het jaar 2024 bedraagt € 767.757 positief. Wij stellen u voor om het begrotingssaldo op dit moment nog niet te bestemmen.

3 van 6

In de begroting is een aantal onderwerpen benoemd waarvoor nog een (raads)besluit nodig is om hier mee verder te kunnen in de uitvoering. Hierbij kan ook sprake zijn van een keuzemogelijkheid iets wel of niet te doen en de manier waarop iets te doen. Omdat dit nog niet duidelijk is of afhankelijk is van verdere besluitvorming door de gemeenteraad wordt hiervoor een PM post opgenomen (zie uiteenzetting financiële positie in de Programmabegroting 2024), waardoor het in de P&C cyclus wel in beeld blijft. Bij de verdere uitwerking kan dan, in een voorstel aan uw raad, ook een beroep worden gedaan op het begrotingssaldo voor het jaar 2024 en de meerjarenraming 2025-2027. Uiteraard kan het begrotingssaldo alleen worden ingezet nadat uw raad hierover een besluit heeft genomen. Gedurende het begrotingsjaar 2024 wordt via de P&C cyclus inzicht gegeven in de ontwikkeling van het begrotingssaldo en kan hierop worden (bij)gestuurd. Financiële kengetallen In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing wordt uitgebreid ingegaan op de volgende wettelijk verplichte kengetallen. • netto schuldquote & de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen; • solvabiliteitsratio; • structurele exploitatieruimte; • grondexploitaties; • belastingcapaciteit.

Zoals in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing is opgenomen, geven deze kengetallen een beeld dat vergelijkbaar is met voorgaande jaren. De gemeente Halderberge is qua financiële vermogenspositie nog niet op het gewenste punt. Conclusie financiële positie De Programmabegroting 2024 laat een positieve ontwikkeling zien. Zowel het begrotingsjaar 2024 als de jaren 2025 en 2027 sluiten met een positief saldo. Alleen voor het jaar 2026 resteert nog een negatief saldo. De ambities uit het collegewerkprogramma 2022-2026, Samen aan de slag! zijn financieel vertaald in de begroting en er is voor zover mogelijk rekening gehouden met de stijgende kosten als gevolg van loon- en prijsstijgingen. In 2024 wordt uitgegaan van een stijging van lonen en prijzen van 4%. Deze blijven lastig in te schatten voor de komende jaren en worden indien nodig bij de Zomernota 2024 bijgesteld. Het overzicht incidentele baten en lasten laat zien dat de begroting ook reëel en structureel sluitend is en het weerstandsvermogen blijft in de categorie hoog. Mede door de val van het kabinet is de meerjarenraming nog erg onzeker. Vanaf 2027 geldt een nieuwe normeringssystematiek voor de uitkering uit het gemeentefonds en voor 2026 is sprake van het zogenaamde 'ravijnjaar'. Op dit moment is onbekend hoe een nieuw kabinet hiermee om zal gaan.

De VNG heeft gemeenten dan ook opgeroepen om de meerjarenraming zo reëel mogelijk te presenteren, ook als deze een tekort laat zien. De VNG geeft hierbij aan dat het presenteren van een niet-sluitende meerjarenraming eigenlijk niet past in het voor gemeenten gebruikelijke degelijke financieel beleid, maar dat dit onder de huidige omstandigheden wel een verantwoorde keuze is. Vooral omdat de gesprekken met het inmiddels demissionaire kabinet hierover nog niet zijn afgerond. De oproep van de VNG wordt ook onderschreven door de provincie Noord-Brabant. Het begrotingsjaar 2024 is reëel sluitend (rekening houdend met incidentele baten en lasten), waarmee dan ook voldaan wordt aan de voorwaarde van de provincie voor repressief toezicht.

4 van 6

De stijging van de lokale lasten wordt beperkt gehouden. Het OZB-tarief stijgt enkel met het inflatiepercentage en de tariefstijging van de rioolheffing en de afvalstoffenheffing wordt beperkt door het inzetten van de voorzieningen die afgelopen jaren zijn opgebouwd. De stijging van de totale lastendruk voor de inwoners blijft hierdoor in 2024 beperkt tot het inflatiepercentage van 4%. In het collegewerkprogramma 2022-2026, Samen aan de slag! is als doelstelling opgenomen dat de gemeente streeft naar een solvabiliteit van minimaal 20%. Tweemaal per jaar, bij de jaarrekening en bij de begroting, wordt de voortgang getoetst door middel van de financiële kengetallen. De kengetallen schuldquote en solvabiliteit worden in grote mate beïnvloed door het investeringsprogramma. Dat is de komende jaren nog omvangrijk, waardoor er vooralsnog geen verbetering ontstaat in de ontwikkeling van de kengetallen. Duurzaamheid n.v.t. Burger-& overheidsparticipatie n.v.t. Communicatie Naar aanleiding van de Programmabegroting 2024 is een persbericht verstuurd. Verder is voor externe publicatie een infographic (begroting in één oogopslag) gemaakt. Deze infographic wordt na vaststelling van de Programmabegroting door de gemeenteraad gepubliceerd in de Halderbergse Bode.

Daarnaast wordt de vastgestelde Programmabegroting en de infographic op de website geplaatst en wordt de infographic gedeeld via social media. Op deze manier wordt bekendheid gegeven aan de Programmabegroting 2024. De Programmabegroting 2024 wordt digitaal beschikbaar gesteld via het financieel portaal op onze website: https://financieelportaal.halderberge.nl. Via dit portaal zijn alle financiële documenten van onze gemeente te zien. Dit staat overzichtelijk bij elkaar voor u als raadsleden en voor inwoners en andere belangstellenden. In de Programmabegroting kan via het menu of de zoekfunctie gemakkelijk en snel naar het juiste onderdeel digitale ‘gebladerd’ worden. Vervolg Via de reguliere P&C cyclus wordt uw raad op diverse momenten in het jaar geïnformeerd over de voortgang van de programma’s en de financiële ontwikkelingen. Voorstel Wij stellen u voor: 1. De Programmabegroting 2024 vast te stellen; Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Halderberge.

Bijlage:

Programmabegroting 2024 Concept infographic: begroting in één oogopslag (wordt nog toegezonden)

5 van 6

RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Halderberge; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 10 oktober 2023; gelet op de Gemeentewet en het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten; BESLUIT: 1. De Programmabegroting 2024 vast te stellen; Aldus vastgesteld in de vergadering van de raad van de gemeente Halderberge op 9 november 2023,

de griffier,

de voorzitter,

drs. A. Koenen

drs. B.J.A. Roks

6 van 6