Raadsvoorstel Programmabegroting 2023.pdf

RAADSVOORSTEL

Zaaknummer

426086

Contactpersoon

Herbert Giljam

Raadsvergadering d.d. 3 november 2022

Commissie

SM&V (samenleving, middelen en veiligheid) 20 oktober 2022

Portefeuillehouder

Telefoonnummer

0165-390743

Joop Kouters, wethouder

Onderwerp Programmabegroting 2023

Samenvatting In de Programmabegroting 2023 biedt het college de beleidskaders en de financiële kaders voor het komende begrotingsjaar aan de gemeenteraad aan. Aan de basis voor de Begroting 2023 staan het Collegewerkprogramma 2022 – 2026, Samen aan de slag! en de Zomernota 2022. De Programmabegroting 2023 laat een positieve ontwikkeling zien. Zowel het begrotingsjaar 2023 als de meerjarenraming 2024 - 2026 sluiten met een positief saldo. De ambities uit het collegewerkprogramma 2022-2026, Samen aan de slag! zijn financieel vertaald in de begroting en er is voor zover mogelijk rekening gehouden met de onzekerheden door de stijgende kosten voor onder andere investeringen. Het begrotingssaldo voor het jaar 2023 en de meerjarenraming 2024-2026 biedt ook de ruimte om de PM-posten die in de begroting zijn opgenomen, in de komende periode concreet in te vullen. Het overzicht incidentele baten en lasten laat zien dat de begroting ook reëel en structureel sluitend is en het weerstandsvermogen blijft in de categorie hoog. De stijging van de lokale lasten wordt beperkt gehouden, door een verlaging van het OZB-tarief en het beperken van de tariefstijging van de rioolheffing en de afvalstoffenheffing.

Inleiding & beeldvorming Hierbij bieden wij u de Programmabegroting 2023 en de meerjarenraming 2024 – 2026 aan. In deze Programmabegroting geven wij de beleidskaders en de financiële kaders voor het komende begrotingsjaar aan. Aan de basis voor de Begroting 2023 staan het Collegewerkprogramma 2022 – 2026, Samen aan de slag! en de Zomernota 2022.

1 van 9

Doelstelling Met de vaststelling van de Programmabegroting 2023 worden de programma’s door de raad vastgesteld. Hiermee geeft de raad aan wat de speerpunten zijn voor het jaar 2023. Ook worden de budgetten per programma geautoriseerd voor het college.

Overwegingen Programma’s en paragrafen In het programmaplan zijn per programma de genoemde prioriteiten uit het collegewerkprogramma met daarbij het maatschappelijk effect opgenomen. Voor het jaar 2023 is aangegeven welke activiteiten ondernomen worden om bij te dragen aan deze doelstellingen en maatschappelijke effecten. De beleidslijnen van een aantal aspecten van het beheersproces treft u aan in de paragrafen. Lastendruk inwoners In de paragraaf lokale heffingen wordt uitgebreid ingegaan op de verschillende lokale lasten en de lastendruk voor de inwoners. • Om de stijging van de lastendruk voor huishoudens te beperken, is het OZB-tarief voor woningen niet geïndexeerd met het inflatiepercentage van 4%, maar juist verlaagd met 1%. • De tarieven van de afvalstoffenheffing zijn gebaseerd op het gemiddeld aantal van 10 ledigingen per jaar voor een 140-liter container en 12 ledigingen per jaar voor een 240-liter container. Voor het aantal inworpen in een ondergrondse container is uitgegaan van 46. Hierbij is tevens uitgegaan van het nieuwe afvalbeleidsplan dat in oktober 2019 door uw raad is vastgesteld. In het collegewerkprogramma is een structureel budget van € 50.000 per jaar opgenomen voor het ondergronds brengen van milieuparkjes.

Om de stijging van de lastendruk voor de inwoners van Halderberge te beperken worden deze kosten voor 2023 incidenteel niet doorgerekend in de afvalstoffenheffing. Hiermee wordt voor dit onderdeel eenmalig de 100% kostendekkendheid losgelaten. Vanaf 2024 worden deze kosten meegenomen in het nieuw op te stellen afvalbeleidsplan. • De rioolheffing wordt gebaseerd op het in september 2019 vastgestelde Gemeentelijk Riolerings Plan. Om de stijging van de lastendruk voor de inwoners van Halderberge te beperken wordt in 2023 een aanvullend bedrag van € 97.000 onttrokken aan de voorziening overschotten riolering. Hiermee wordt éénmalig de voorziening overschotten riolering extra ingezet om de stijging van de tarieven van de rioolheffing te beperken. Per saldo stijgen de woonlasten voor meerpersoonshuishoudens met een eigen woning in 2023 met 3,52% ten opzichte van 2022. Voor eenpersoonshuishouden is dat 2,01%. Voor huishoudens met een huurwoning stijgen de woonlasten ten opzichte van 2022 met respectievelijk 5,79% voor meerpersoonshuishoudens en 3,95% voor éénpersoonshuishoudens. Stelpost stijging energiekosten De prijzen van de levering van gas en stroom stijgen bijna dagelijks. Wat dit voor gevolgen heeft binnen het huidige energiecontract is nu nog niet duidelijk. Wel duidelijk is dat de kosten gaan stijgen voor de gemeentelijke gebouwen.

Om dit op te kunnen vangen is in de begroting een stelpost opgenomen van € 100.000 in 2023, afbouwend naar € 50.000 structureel. In hoeverre dit toereikend zal zijn is voor nu erg lastig aan te geven. De stelpost is gebaseerd op een stijging van de energiekosten in 2023 met gemiddeld 40%. Stelpost prijsstijging investeringen In de Zomernota 2022 is bij de risico’s in het weerstandsvermogen en risicobeheersing een risico opgenomen voor de prijsstijgingen binnen de investeringen. Dit bovenop de reguliere inflatie van 4% op de begrotingsbudgetten. In de zomernota is aangegeven dat bij het opstellen van de Begroting 2023 het investeringsprogramma zou worden bijgeteld, inclusief de prijsstijgingen.

2 van 9

Bij het actualiseren van het investeringsprogramma blijkt dat het op dit moment lastig is om de investeringsbedragen te berekenen inclusief de verwachte prijsstijgingen. In het investeringsprogramma is dan ook nog geen rekening gehouden met prijsstijging boven de huidige ramingen. Om toch een concreet bedrag in de begroting op te nemen, is een stelpost kapitaallasten geraamd. Op basis van de geplande investeringen in de komende jaren (excl. investeringen in riolering, deze kosten worden opgevangen binnen de tarieven van de rioolheffing) is er een inschatting gemaakt van de extra kapitaallasten als gevolg van stijgende prijzen. Hierbij is uitgegaan van een prijsstijging van 15% ten opzichte van de huidige raming. Dit betekent in totaliteit een extra investeringsruimte van ca. € 6,5 miljoen in de komende jaren. Voor de hogere kapitaallasten is in de begroting een stelpost opgenomen van € 150.000 in 2024 en € 250.000 vanaf 2025. Dit betekent, dat als investeringen duurder blijken uit te vallen door hogere prijzen, deze ruimte alvast in de begroting is opgenomen om dit op te kunnen vangen. In hoeverre dit toereikend zal zijn is voor nu erg lastig aan te geven. Zoals hierboven aangegeven is de stelpost prijsstijging investeringen gebaseerd op een prijsstijging van 15%.

Indien de stijging van de kosten voor de uitvoering van een investering binnen de 15% blijft, kunnen de extra kosten worden gedekt uit de stelpost. In dat geval wordt de gemeenteraad per brief geïnformeerd en wordt de bijstelling van het krediet meegenomen in de P&C cyclus. Indien de stijging van de kosten voor de uitvoering van een investering hoger is dan 15%, wordt dit met een raadsvoorstel aan de gemeenteraad voorgelegd. Richtlijnen begroting 2024 verbonden partijen De nota verbonden partijen bevat spelregels over hoe wij concreet omgaan met verbonden partijen in het algemeen en gemeenschappelijke regelingen in het bijzonder. Deze nota stelde de raad in mei 2015 vast. Uit de nota volgt dat er vooraf gezamenlijke financiële en inhoudelijke richtlijnen worden meegegeven aan de gemeenschappelijke regelingen. In de Programmabegroting 2023 treft u de voorgestelde richtlijnen voor de begrotingen 2024 per gemeenschappelijke regeling. Na vaststelling van de Programmabegroting 2023 worden de richtlijnen verzonden aan de betreffende gemeenschappelijke regelingen. Binnen De6 wordt extra inspanning geleverd om in ieder geval in deze netwerksamenwerking zo veel als mogelijk te komen tot gelijkluidende richtlijnen. Wij verwachten dat de gemeenschappelijke regelingen deze richtlijnen als basis gebruiken voor hun kaders voor de begroting 2024.

Deze kaders zenden ze voorafgaand aan hun begroting aan de gemeenteraden toe en wel voor 1 februari 2023. Moties Zomernota 2022 Bij de vaststelling van de Zomernota 2022 op 14 juli 2022 is een aantal moties aangenomen. Hieronder worden deze moties inhoudelijk toegelicht en is aangegeven op welke wijze deze moties zijn meegenomen in de Programmabegroting 2023. Motie bewegingsonderwijs Tijdens de vergadering van 14 juli 2022 heeft de gemeenteraad de motie Bewegingsonderwijs aangenomen. In deze motie wordt het college verzocht, in samenspraak met de stichtings- en schoolbesturen van zowel het primair als secundair onderwijs, inzichtelijk te maken welke directe kansen er liggen om het bewegingsonderwijs in Halderberge op zowel een kwalitatieve als kwantitatieve manier te verbeteren. Aan het college is gevraagd om hierbij te kijken naar de succesverhalen uit de regio en richting de Programmabegroting van 2023 met een voorstel te komen naar de gemeenteraad. Het college heeft de gemeenteraad schriftelijk geïnformeerd over de ontwikkelingen en opdracht gegeven voor het opzetten van een leefstijlinterventieprogramma.

3 van 9

Motie Zorgwoningen Meeshoeve Oud Gastel Uitgangspunt is nog steeds om in het vierde kwartaal van 2022 een terugkoppeling te kunnen geven richting de gemeenteraad. Er zal op korte termijn meer duidelijkheid worden gegeven over de wenselijkheid van het initiatief. Ook zal er hoogstwaarschijnlijk op korte termijn bestuurlijk een afstemming zijn tussen gemeente en provincie over het initiatief. Motie Een nog veiliger Halderberge In de tweede helft van 2022 wordt gewerkt aan een plan van aanpak voor de uitvoering van de motie. Hierbij wordt de inbreng vanuit de raadsbijeenkomst van 29 september jl. meegenomen en komen we in december met een doorrekening van het plan en de bijbehorende kosten. Er is al wel actie ondernomen doordat er bijvoorbeeld extra BOA capaciteit is ingehuurd vanaf het begin van 2022. Verder zijn er twee scooters aangeschaft waarmee de zichtbaarheid van de BOA’s nog verder bevorderd wordt. In het programma Veiligheid in de Programmabegroting 2023 is ook aangegeven dat er een onderzoek komt voor het bepalen van spelregels voor de inzet van cameratoezicht. Motie Lerend op weg met de Omgevingswet Ondanks dat de datum van inwerkingtreding van de Omgevingswet nog steeds onduidelijk is, is de motie reeds in uitvoering gebracht. Dit betekent voor onze organisatie dat wij de motie zien als extra ondersteuning voor het beleid wat reeds in gang is gezet.

Dit betekent dat de “ja, mits” houding ons standaard vertrekpunt is. Motie laaghangend fruit tbv parkeer-verkeersveiligheid Bij de technische vragen over de Najaarsnota 2022 is al aangegeven dat een inventarisatie bezig is om te bepalen welke locaties in aanmerking komen voor ‘laaghangend fruit’-maatregelen op parkeer- en/of verkeersveiligheidsgebied. Tijdens een participatie kunnen inwoners via een digitale knelpuntenkaart hun wensen/knelpunten/suggesties melden. Mogelijk dat hieruit ook een aantal ‘laaghangend fruit’-maatregelen uit ontstaat. Het streven is om de ‘laaghangend fruit’-maatregelen in 2022 uitgevoerd te hebben. Risico's In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing worden de risico’s afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. Zoals in de Zomernota 2022 is aangegeven, heeft er naast een inventarisatie van nieuwe risico’s ook een herijking van de bestaande risico’s plaatsgevonden. Het weerstandsvermogen is gestegen ten opzichte van de Begroting 2022 en blijft in de categorie hoog. De ratio van het weerstandsvermogen is voor 2023 berekend op 4,57.

4 van 9

Financiële gevolgen Financiële middelen Hieronder is samenvattend de opbouw van de begrotingssaldi opgenomen. Begroting 2023

2024

2025

2026

480.000

259.000

548.000

548.000

-205.000

-314.000

-315.000

2.001.000

2.845.000

4.753.000

-1.478.000

-754.000

-746.000

Saldo Zomernota periode 2023 - 2026

799.000

2.035.000

4.240.000 1.171.000

Mutaties Begroting 2023

-482.000

56.000

-576.000

Saldo Begroting 2023 - 2026

316.000

2.092.000

3.665.000

Stand meerjarenbegroting 2022 - 2025 Vastegestelde begrotingswijzigingen voor Zomernota 2022 Mutaties Zomernota 2022 Mutaties Collegewerkprogramma 2022 – 2026, Samen aan de Slag!

735.000

Op 14 juli 2022 heeft de gemeenteraad de Zomernota 2022, met daarin de Kadernota 2023, vastgesteld. Bij de Zomernota 2022 werd voor de jaren 2023 tot en met 2026 een positief sluitende begroting verwacht. Na de vaststelling van de Zomernota 2022 heeft zich een aantal ontwikkelingen voorgedaan, waardoor de meerjarenraming 2023 - 2026 is gewijzigd ten opzichte van de Zomernota 2022. In de uiteenzetting financiële positie in de Programmabegroting 2023 zijn alle mutaties ten opzichte van de Zomernota 2022 toegelicht. Hierbij is ook een aantal onzekerheden uit de Zomernota verder geconcretiseerd. Enkele onderwerpen worden nog verder uitgewerkt en zijn als PM-post opgenomen. In de voorliggende Programmabegroting 2023 sluiten zowel het begrotingsjaar 2023 als de meerjarenraming 2024 – 2026 met een positief saldo. Samenvattend ontstaat voor de jaren 2023 – 2026 het volgende beeld. 2023: € 316.482 positief 2024: € 2.091.876 positief 2025: € 3.664.583 positief 2026: € 735.465 positief Het begrotingssaldo voor het jaar 2023 bedraagt € 316.482 positief. Wij stellen u voor om het begrotingssaldo op dit moment nog niet te bestemmen. Er zijn nog diverse PM-posten in de begroting opgenomen die nog verder uitgewerkt moeten worden, waarna duidelijk wordt welke bedragen hiervoor nodig zijn in de komende jaren.

Hierbij kan dan, in een voorstel aan uw raad, ook een beroep worden gedaan op het begrotingssaldo voor het jaar 2023 en de meerjarenraming 2024-2026. Uiteraard kan het begrotingssaldo alleen worden ingezet nadat uw raad hierover een besluit heeft genomen. Gedurende het begrotingsjaar 2023 wordt via de P&C cyclus inzicht gegeven in de ontwikkeling van het begrotingssaldo en kan hierop worden (bij)gestuurd.

5 van 9

In de begroting zijn de volgende PM-posten opgenomen. Een toelichting hierop is opgenomen in de uiteenzetting financiële positie in de Programmabegroting 2023. - Huis van Halderberge - Manifest dienstverlening - Actualiseren MJOP gebouwen - Vergoeding zwerfafval - Visie op cultuur - Verlofsparen - Transitie cloud/SaaS Financiële kengetallen In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing wordt uitgebreid ingegaan op de volgende wettelijk verplichte kengetallen. • netto schuldquote & de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen; • solvabiliteitsratio; • structurele exploitatieruimte; • grondexploitaties; • belastingcapaciteit. Zoals in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing is opgenomen, geven deze kengetallen een beeld dat vergelijkbaar is met voorgaande jaren. De gemeente Halderberge is qua financiële vermogenspositie nog niet op het gewenste punt. Conclusie financiële positie De Programmabegroting 2023 laat een positieve ontwikkeling zien. Zowel het begrotingsjaar 2023 als de meerjarenraming 2024 - 2026 sluiten met een positief saldo. De ambities uit het collegewerkprogramma 2022-2026, Samen aan de slag! zijn financieel vertaald in de begroting en er is voor zover mogelijk rekening gehouden met de onzekerheden door de stijgende kosten voor investeringen en energie voor gemeentelijke gebouwen en openbare verlichting.

Het begrotingssaldo voor het jaar 2023 en de meerjarenraming 2024-2026 biedt ook de ruimte om de PM-posten die in de begroting zijn opgenomen, in de komende periode concreet in te vullen. Het overzicht incidentele baten en lasten laat zien dat de begroting ook reëel en structureel sluitend is en het weerstandsvermogen blijft in de categorie hoog. De stijging van de lokale lasten wordt beperkt gehouden, door een verlaging van het OZB-tarief en het beperken van de tariefstijging van de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. In het collegewerkprogramma 2022-2026, Samen aan de slag! is als doelstelling opgenomen dat de gemeente streeft naar een solvabiliteit van minimaal 20%. Tweemaal per jaar, bij de jaarrekening en bij de begroting, wordt de voortgang getoetst door middel van de financiële kengetallen. De kengetallen schuldquote en solvabiliteit worden in grote mate beïnvloed door het investeringsprogramma. Dat is de komende jaren erg omvangrijk, waardoor er vooralsnog geen verbetering ontstaat in de ontwikkeling van deze kengetallen. Duurzaamheid N.v.t. Burger-& overheidsparticipatie N.v.t.

6 van 9

Communicatie Naar aanleiding van de Programmabegroting 2023 is een persbericht verstuurd. Verder is voor externe publicatie een infographic (begroting in één oogopslag) gemaakt. Deze infographic wordt na vaststelling van de Programmabegroting door de gemeenteraad gepubliceerd in de Halderbergse Bode. Daarnaast wordt de vastgestelde Programmabegroting en de infographic op de website geplaatst en wordt de infographic gedeeld via social media. Op deze manier wordt bekendheid gegeven aan de Programmabegroting 2023. De Programmabegroting 2023 wordt digitaal beschikbaar gesteld via het financieel portaal op onze website: https://www.halderberge.nl/financieel-portaal-halderberge. Via dit portaal zijn alle financiële documenten van onze gemeente te zien. Dit staat overzichtelijk bij elkaar voor u als raadsleden en voor inwoners en andere belangstellenden. In de digitale Programmabegroting kan via het menu of de zoekfunctie gemakkelijk en snel naar het juiste onderdeel ‘gebladerd’ worden. Vervolg Via de reguliere P&C cyclus wordt uw raad op diverse momenten in het jaar geïnformeerd over de voortgang van de programma’s en de financiële ontwikkelingen. Voorstel Wij stellen u voor: 1. De Programmabegroting 2023 vast te stellen; Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Halderberge.

Bijlage:

Programmabegroting 2023 Concept infographic: begroting in één oogopslag (wordt nog toegezonden)

7 van 9

RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Halderberge; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 4 oktober 2022; gelet op de Gemeentewet en het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten; BESLUIT: 1. De Programmabegroting 2023 vast te stellen; Aldus vastgesteld in de vergadering van de raad van de gemeente Halderberge op 3 november 2022,

de griffier,

de voorzitter,

de heer drs. A. Koenen

de heer drs. B.J.A. Roks

9 van 9