Raadsvoorstel Programmabegroting 2022.pdf

RAADSVOORSTEL Zaaknummer

274109

Contactpersoon

Niek Oostvogels

Raadsvergadering d.d. 4 november 2021

Commissie

SM&V (samenleving, middelen en veiligheid) 21 oktober 2021

Portefeuillehouder

Telefoonnummer

0165-390421

Jan Mollen, wethouder

Onderwerp Vaststelling van de Programmabegroting 2022

Samenvatting In de Programmabegroting 2022 biedt het college de beleidskaders en de financiële kaders voor het komende begrotingsjaar aan de gemeenteraad aan. Aan de basis voor de Begroting 2022 staan het raads- en collegewerkprogramma 2018 – 2022, Samen Vooruit! en de Zomernota 2021. De Programmabegroting 2022 laat een positieve ontwikkeling zien. Zowel het begrotingsjaar 2022 als de meerjarenraming 2023 – 2025 sluiten met een positief saldo. Het overzicht incidentele baten en lasten laat zien dat de begroting reëel en structureel sluitend is en het weerstandsvermogen blijft in de categorie hoog. In de begroting 2020 en 2021 werd de verwachting aangegeven dat het herstel van de financiële positie een verbetering zal laten zien zodra de grote investeringen zijn gerealiseerd. Dat is nog steeds zo, maar zal pas vanaf 2025 zichtbaar worden.

Inleiding & beeldvorming Hierbij bieden wij u de Programmabegroting 2022 en de meerjarenraming 2023 – 2025 aan. In deze Programmabegroting geven wij de beleidskaders en de financiële kaders voor het komende begrotingsjaar aan. Aan de basis voor de Begroting 2022 staan het raads- en collegewerkprogramma 2018-2022, Samen Vooruit! en de Zomernota 2021.

Doelstelling Met de vaststelling van de Programmabegroting 2022 worden de programma’s door de raad vastgesteld. Hiermee geeft de raad aan wat de speerpunten zijn voor het jaar 2022. Ook worden de budgetten per programma geautoriseerd voor het college.

1 van 9

Overwegingen Programma’s en paragrafen In het programmaplan zijn per programma de genoemde prioriteiten uit het collegewerkprogramma met daarbij het maatschappelijk effect opgenomen. Voor het jaar 2022 is aangegeven welke activiteiten ondernomen worden om bij te dragen aan deze doelstellingen en maatschappelijke effecten. De beleidslijnen van een aantal aspecten van het beheersproces treft u aan in de paragrafen. Lastendruk inwoners In de paragraaf lokale heffingen wordt uitgebreid ingegaan op de verschillende lokale lasten en de lastendruk voor de inwoners. • In het collegewerkprogramma is opgenomen dat de tarieven van de OZB stijgen met maximaal het inflatiepercentage. Voor 2022 is dat 1,5%. • De tarieven van de afvalstoffenheffing zijn gebaseerd op het gemiddeld aantal van 12 ledigingen per jaar voor een 140-liter container en 13 ledigingen per jaar voor een 240-liter container. Voor het aantal inworpen in een ondergrondse container is uitgegaan van 46. Hierbij is tevens uitgegaan van het nieuwe afvalbeleidsplan dat in oktober 2019 door uw raad is vastgesteld. • De rioolheffing wordt gebaseerd op het in september 2019 vastgestelde Gemeentelijk Riolerings Plan. Om de stijging van de lastendruk voor de inwoners van Halderberge te beperken wordt in 2022 een bedrag van € 107.000 onttrokken aan de voorziening overschotten riolering.

Per saldo stijgen de woonlasten voor meerpersoonshuishoudens met een eigen woning in 2022 met 3,57%. Voor eenpersoonshuishouden met een eigen woning stijgen de woonlasten met 3,38%. Voor huishoudens met een huurwoning stijgen de woonlasten met 4,63% voor meerpersoonshuishoudens en 4,62% voor eenpersoonshuishoudens. Richtlijnen begroting 2023 verbonden partijen De nota verbonden partijen bevat spelregels over hoe wij concreet omgaan met verbonden partijen in het algemeen en gemeenschappelijke regelingen in het bijzonder. Deze nota stelde de raad in mei 2015 vast. Uit de nota volgt dat er vooraf gezamenlijke financiële en inhoudelijke richtlijnen worden meegegeven aan de gemeenschappelijke regelingen. In de Programmabegroting 2022 treft u de voorgestelde richtlijnen voor de begrotingen 2023 per gemeenschappelijke regeling. Na vaststelling van de Programmabegroting 2022 worden de richtlijnen verzonden aan de betreffende gemeenschappelijke regelingen. Binnen De6 wordt extra inspanning geleverd om in ieder geval in deze netwerksamenwerking zo veel als mogelijk te komen tot gelijkluidende richtlijnen. Wij verwachten dat de gemeenschappelijke regelingen deze richtlijnen als basis gebruiken voor hun kaders voor de begroting 2023. Deze kaders zenden ze voorafgaand aan hun begroting aan de gemeenteraden toe en wel voor 1 februari 2022.

Moties Zomernota 2021 Bij de vaststelling van de Zomernota 2021 op 15 juli 2021 is een aantal moties aangenomen. Hieronder worden deze moties inhoudelijk toegelicht en is aangegeven op welke wijze deze moties (financieel) zijn opgenomen in de Programmabegroting 2022. Motie Bruisend Halderberge na corona Als uitvoering van de motie van de gemeenteraad is een sponsorregeling opgesteld om lokale organisaties te stimuleren om evenementen weer op te pakken. Evenementen die in de periode 1 september 2021 tot en met 31 juli 2022 worden gehouden, kunnen een aanvraag doen voor sponsoring. De voorwaarden zijn onder andere, lokale en regionale promotie, samenwerking (Visit Halderberge,lokale ondernemers, gemeente) en het voldoen aan vereiste vergunningen of ontheffingen. In de Begroting 2022 is hiervoor een extra budget opgenomen van € 5.000.

2 van 9

Motie Onderhoud Velletri vijvers Oudenbosch In de Zomernota 2021 was het baggeren, het ontdoen van de sliblaag, van de 2 vijvers in de Romelaan in Oudenbosch opgenomen. Daarbij was uitgegaan van een gefaseerde uitvoering inclusief de te treffen voorbereidingen in de periode 2022-2024. Er is op 15 juli 2021 een motie aangenomen, waarvan de strekking was om te onderzoeken of de onderhoudswerkzaamheden in de planning naar voren gehaald konden worden. Dit is (ook financieel) mogelijk gebleken waardoor er nu in 2022 € 127.000 is opgenomen voor de voorbereidende werkzaamheden en het baggeren van de 2 vijvers in de Romelaan in Oudenbosch. Motie BOA’s in beweging Er is nog geen onderzoek gedaan naar de zichtbaarheid, flexibiliteit en inzetbaarheid van de BOA’s. Door de coronamaatregelen is daar nog geen tijd voor geweest. Wel is ingezet op kortdurende acties ten aanzien van bij plaatsingen bij containers, controle leegstaande panden en surveilleren in burger. De BOA’s hebben één handhavingsvoertuig en fietsen ter beschikking. Verder is medegebruik van andere voertuigen mogelijk als er meer dan twee BOA’s dienst hebben. Verder wordt er soms een gezamenlijke dienst met de politie ingezet. Vooralsnog is er geen extra voertuig nodig aangezien er in principe diensten van 2 wordt ingeroosterd en er dus naar behoefte gebruik kan worden gemaakt van andere gemeentelijke voertuigen.

Wel wordt er op dit moment ingezet op de vervanging van het huidige voertuig. Motie Gebiedsvisie Centrum en Sportcluster Oud Gastel De onderdelen van deze motie zijn in behandeling genomen en op dit moment wordt een eerste verkenning opgesteld over de aanpak en het proces. Verder wordt er inhoudelijk op de onderdelen brandweerkazerne, busstation en project Linde Joannes gestudeerd. Risico's In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing worden de risico’s afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. Zoals in de Zomernota 2021 is aangegeven, heeft er naast een inventarisatie van nieuwe risico’s ook een herijking van de bestaande risico’s plaatsgevonden. Het weerstandsvermogen daalt licht ten opzichte van de Begroting 2021 maar blijft in de categorie hoog. De ratio van het weerstandsvermogen is voor 2022 berekend op 3,77. Financiële gevolgen Financiële middelen Hieronder is samenvattend de opbouw van de begrotingssaldi opgenomen. Begroting 2022

2023

2024

Stand meerjarenbegroting 2021 - 2024

235.000

142.000

611.000

Mutaties Zomernota 2021

-657.000

-451.000

-821.000

Saldo Zomernota periode 2022 - 2024

-422.000

-309.000

-210.000

Mutaties Begroting 2022

1.733.000

789.000

469.000

Saldo Begroting 2022 - 2025

1.311.000

480.000

259.000

2025

548.000

3 van 9

Op 15 juli 2021 heeft de gemeenteraad de Zomernota 2021, met daarin de Kadernota 2022, vastgesteld. Bij de Zomernota 2021 werd een tekort verwacht voor de jaren 2022 tot en met 2024. Het college heeft daarbij aangegeven dat er op dat moment nog geen noodzaak was om aanvullende (bezuinigings)maatregelen te treffen of ambities bij te stellen om te komen tot een sluitende programmabegroting 2022 en meerjarenraming. In het raadsvoorstel bij de Zomernota is, middels een novelle, in een drietal scenario's een inschatting gemaakt van de te verwachten extra middelen voor jeugdzorg. In alle scenario's was de verwachting dat er voldoende middelen beschikbaar zouden komen om de negatieve saldi in de jaren 2022 tot en met 2024 op te kunnen vangen. Op 29 juni 2021 heeft het Ministerie van BZK Een brief op haar website geplaatst met daarin het indicatief bedrag vermeld wat elke gemeente in 2022 ontvangt aan extra rijksmiddelen jeugd. Het volledige bedrag van ca. € 1,3 miljard wordt verdeeld via de algemene uitkering. Voor Halderberge bedragen de extra rijksmiddelen voor 2022 € 1.779.000. In de novelle bij het raadsvoorstel van de Zomernota 2021 is dit opgenomen als scenario 3. De definitieve verdeling van de middelen voor het jaar 2022 is opgenomen in de septembercirculaire 2021 en komt overeen met het scenario 3 uit de novelle.

Voor het jaar 2023 en volgende jaren is nog niet bekend hoeveel extra middelen er door het Rijk beschikbaar worden gesteld voor jeugdzorg. Een nieuw kabinet zal moeten besluiten over de structurele financiën en noodzakelijke aanpassingen aan het jeugdhulpstelsel om de jeugdzorg in de toekomst effectief en beheersbaar te houden. Het oordeel van de Commissie van Wijzen dient daarbij als zwaarwegende inbreng. Op basis van de afspraken tussen het Rijk, IPO en de VNG mogen gemeenten in de meerjarenraming bij de Begroting 2022 uitgaan van 75% van de bedragen waar de Commissie van Wijzen vanuit gaat. Voor Halderberge betekent dit een bedrag van € 1.073.000 in 2023 en € 982.000 in 2024. Ook dit komt overeen met het scenario 3 uit de novelle bij de Zomernota. Na de vaststelling van de Zomernota 2021 heeft zich een aantal ontwikkelingen voorgedaan, waardoor het financieel beeld voor de jaren 2022-2025 is gewijzigd ten opzichte van de Zomernota 2021. In de uiteenzetting financiële positie in de Programmabegroting 2022 zijn alle mutaties ten opzichte van de Zomernota 2021 toegelicht. Hierbij is ook een aantal onzekerheden uit de Zomernota verder geconcretiseerd. Enkele onderwerpen worden nog verder uitgewerkt en zijn als PM-post opgenomen. In de voorliggende Programmabegroting 2022 sluiten zowel het begrotingsjaar 2022 als de meerjarenraming 2023 – 2025 met een positief saldo.

Samenvattend ontstaat voor de jaren 2022 – 2025 het volgende beeld. 2022: € 1.311.298 positief 2023: € 480.351 positief 2024: € 258.523 positief 2025: € 548.230 positief Het begrotingssaldo voor het jaar 2022 bedraagt € 1.311.298. Voorgesteld wordt dit bedrag vooralsnog toe te voegen aan de algemene reserve. Er zijn nog diverse PM-posten in de begroting opgenomen die nog verder uitgewerkt moeten worden, waarna duidelijk wordt welke bedragen hiervoor nodig zijn in de komende jaren. Hierbij kan dan, in een voorstel aan uw raad, ook een beroep worden gedaan op de algemene reserve en/of de begrotingssaldi in de meerjarenraming.

4 van 9

In de begroting zijn de volgende PM-posten opgenomen. Een toelichting hierop is opgenomen in de uiteenzetting financiële positie in de Programmabegroting 2022. - 25-jarig bestaan Halderberge - Onderhoud en investeringen civieltechnische kunstwerken - Gebouwenbeheer - Omgevingswet - Religieus erfgoed - Regionale aanpak problematiek jeugd - Woonplaatsbeginsel jeugdzorg - Sportpark Blankershove Financiële kengetallen In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing wordt uitgebreid ingegaan op de volgende wettelijk verplichte kengetallen. • netto schuldquote & de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen; • solvabiliteitsratio; • structurele exploitatieruimte; • grondexploitaties; • belastingcapaciteit. Zoals in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing is opgenomen, geven deze kengetallen aan dat de gemeente Halderberge qua financiële positie nog niet op het gewenste punt is. Als gevolg van het omvangrijke investeringsprogramma laten de schuldquotes een stijgende lijn zien. Deze verwachting was al eerder aangegeven in de vorige bestuursrapportages en dat wordt nu verder geconcretiseerd in deze begroting. Pas in 2025 is sprake van een lichte daling. Door het oplopen van de schuldquotes bevinden deze zich de komende vier jaar in categorie B.

Dit geldt ook voor de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen die eenzelfde ontwikkeling laat zien. De solvabiliteitsratio laat in deze begroting een structureel beeld zien in categorie C. Dit beeld komt overeen met het beeld uit de begroting 2021. De schulden lopen op, terwijl het eigen vermogen na 2022 juist wat afneemt. Dat zorgt ervoor dat het vreemd vermogen een groter deel uitmaakt van het totale vermogen. Dit heeft een dalende solvabiliteitsratio tot gevolg. De overige kengetallen inzake structurele exploitatieruimte, grondexploitatie en belastingcapaciteit laten zien dat er op die gebieden weinig ruimte is om bij te dragen aan verbetering van de financiële positie van de gemeente Halderberge. Conclusie financiële positie De Programmabegroting 2022 laat een positieve ontwikkeling zien. Zowel het begrotingsjaar 2022 als de meerjarenraming 2023 - 2025 sluiten met een positief saldo. Het overzicht incidentele baten en lasten laat zien dat de begroting reëel en structureel sluitend is en het weerstandsvermogen blijft in de categorie hoog. In het collegeprogramma 2018-2022 heeft het college de ambitie opgenomen om te werken aan een verbetering van de vermogenspositie. Tweemaal per jaar, bij de jaarrekening en bij de begroting, wordt de voortgang getoetst door middel van de financiële kengetallen.

De kengetallen schuldquote en solvabiliteit worden in grote mate beïnvloed door het investeringsprogramma. Dat is de komende jaren erg omvangrijk, waardoor de eerste jaren geen sprake is verbetering van de kengetallen. Pas vanaf 2025 is een licht herstel zichtbaar. De kengetallen inzake grondexploitaties en structurele exploitatieruimte laten zien dat er op die gebieden weinig ruimte is om bij te dragen aan verbetering van de financiële positie van de gemeente Halderberge. Datzelfde geldt voor de belastingcapaciteit, die zich boven het landelijk gemiddelde bevindt.

5 van 9

In de begroting van de afgelopen jaren werd de verwachting aangegeven dat het herstel van de financiële positie een verbetering zal laten zien zodra de grote investeringen zijn gerealiseerd. Dat is nog steeds zo, maar dat is niet eerder dan vanaf 2025. Verbetering eigen vermogen In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing van de Programmabegroting 2022 is de ontwikkeling van de financiële kengetallen aangegeven. De kengetallen geven u een beeld van de ontwikkeling van de financiële positie van de gemeente. Enkele kengetallen laten niet de ontwikkeling zien die wij als ambitie in het collegewerkprogramma hebben aangegeven. Dat betreft met name de schuldquotes en de solvabiliteit. Wij vinden het samen met u belangrijk dat de investeringen die op het investeringsprogramma staan, de komende jaren worden gerealiseerd. De keerzijde hiervan is dat de schulden toenemen en de solvabiliteit afneemt. Desondanks blijven wij streven naar verbetering van de financiële positie. In het collegewerkprogramma hebben wij al enkele maatregelen aangegeven om het eigen vermogen van de gemeente te vergroten en daarmee de solvabiliteit te verbeteren. Dat ging over het toevoegen aan de algemene reserve van positieve jaarresultaten, incidentele resultaten en winstuitkeringen van Borchwerf II CV.

Gezien de negatieve ontwikkeling van de solvabiliteit zullen wij nog meer dan voorheen oog hebben voor het verstevigen van het eigen vermogen. Hierbij moet u denken aan de verbetering van het eigen vermogen door toevoeging van de positieve resultaten uit de grondexploitaties, dividenduitkeringen en incidentele opbrengsten. Daarnaast overwegen we ook andere maatregelen zoals het verkorten van de looptijd van nieuwe leningen en een actiever grondbeleid. Duurzaamheid N.v.t. Burger-& overheidsparticipatie N.v.t. Communicatie Naar aanleiding van de Programmabegroting 2022 is een persbericht verstuurd. Verder is voor externe publicatie een infographic (begroting in één oogopslag) gemaakt. Deze infographic wordt na vaststelling van de Programmabegroting door de gemeenteraad gepubliceerd in de Halderbergse Bode. Daarnaast wordt de vastgestelde Programmabegroting en de infographic op de website geplaatst en wordt de infographic gedeeld via social media. Op deze manier wordt bekendheid gegeven aan de Programmabegroting 2022. De Programmabegroting 2022 wordt digitaal beschikbaar gesteld via het financieel portaal op onze website: https://www.halderberge.nl/financieel-portaal-halderberge. Via dit portaal zijn alle financiële documenten van onze gemeente te zien. Dit staat overzichtelijk bij elkaar voor u als raadsleden en voor inwoners en andere belangstellenden.

In de digitale Programmabegroting kan via het menu of de zoekfunctie gemakkelijk en snel naar het juiste onderdeel ‘gebladerd’ worden. Vervolg Via de reguliere P&C cyclus wordt uw raad op diverse momenten in het jaar geïnformeerd over de voortgang van de programma’s en de financiële ontwikkelingen. Voorstel Wij stellen u voor: 1. De Programmabegroting 2022 vast te stellen; 2. Het resterende begrotingssaldo 2022 ad € 1.311.298 toe te voegen aan de algemene reserve; 3. De 1e begrotingswijziging 2022 vast te stellen. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Halderberge. 6 van 9

Bijlage:

Programmabegroting 2022 Concept infographic: begroting in één oogopslag (wordt nog toegezonden)

7 van 9

8 van 9

RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Halderberge; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 5 oktober 2021; gelet op de Gemeentewet en het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten; BESLUIT:

1. De Programmabegroting 2022 vast te stellen; 2. Het resterende begrotingssaldo 2022 ad € 1.311.298 toe te voegen aan de algemene reserve; 3. De 1e begrotingswijziging 2022 vast te stellen. Aldus vastgesteld in de vergadering van de raad van de gemeente Halderberge op 4 november 2021,

de griffier,

de voorzitter,

drs. A. Koenen

drs. B.J.A. Roks

9 van 9