Raadsvoorstel Jaarstukken 2023.pdf

RAADSVOORSTEL

Zaaknummer

729039

Contactpersoon

Niek Oostvogels

Raadsvergadering d.d. 19-06-2024

Commissie

SM&V (samenleving, middelen en veiligheid) 4 juni 2024

Portefeuillehouder

Telefoonnummer

0165-390421

Patrick Schouw, wethouder

Onderwerp Jaarstukken 2023 Samenvatting Hierbij bieden wij u de Jaarstukken 2023 aan. Hierin wordt verantwoording afgelegd over de doelstellingen en voornemens die op basis van het collegewerkprogramma 2022-2026, Samen aan de Slag! door het college zijn opgenomen in de Programmabegroting 2023. Alle prioriteiten en doelstellingen uit het raadsprogramma zijn ondergebracht in de door de gemeenteraad vastgestelde programma’s. Het gaat om Bestuur en burgerzaken, Veiligheid, Openbare ruimte, Ruimtelijke en economische ontwikkelingen, Zorg, jeugd en participatie en Onderwijs, sport en cultuur. Naast de programma’s zijn er de algemene dekkingsmiddelen en de overhead. De verantwoording hiervan is ondergebracht in aparte hoofdstukken. De Jaarrekening 2023 sluit met een positief saldo van € 3.491.258. De oorzaken hiervan zijn divers en worden in de jaarrekening nader toegelicht. Samen met de saldi van de Voor- en Najaarsnota en de Slotwijziging 2023 bedraagt het saldo over het gehele jaar 2023 € 3.843.346 positief. Voor de bestemming van het resultaat heeft het college een voorstel opgesteld dat hierbij aan uw raad wordt voorgelegd.

Inleiding & beeldvorming Jaarlijks legt het college van burgemeester en wethouders verantwoording af over het door hem gevoerde bestuur. Deze verantwoording vindt plaats via de Jaarstukken. Deze bestaan uit het Jaarverslag en de Jaarrekening 2023 (inclusief de accountantsverklaring) en het rapport met bevindingen van de controle door de accountant. Daarnaast bieden wij u ter kennisname de overzichten en specificaties van de grondexploitaties 2023, de jaarmonitor sociaal domein 2023 en de verantwoording van het uitvoeringsprogramma De Kracht van Samen, het jaarverslag welstandbeleid en welstandscommissie gemeente Halderberge 2023 en de collegeverklaring ENSIA 2023 aan. Doelstelling Vaststelling van de Jaarstukken 2023 en afsluiting van het boekjaar 2023. 1 van 10

Overwegingen Saldo jaarrekening Het jaar 2023 sluit met een positief resultaat van € 3.491.258 positief. In de verschillenanalyse die is opgenomen in de Jaarrekening is aangegeven hoe dit saldo is opgebouwd en worden de verschillen toegelicht. De grootste verschillen (> € 50.000) betreffen: Bestuur en burgerzaken - Voormalig bestuur (€ 74.000 negatief) Openbare ruimte - Onderhoud wegen (€ 183.000 positief) - Onderhoud civieltechnische kunstwerken (€ 69.000 positief) - Onderhoud waterwegen (€ 70.000 positief) - Riolering (€ 129.000 positief) Ruimtelijke en economische ontwikkelingen - Economische zaken (€ 75.000 positief) - Milieuparkjes ondergronds (€ 50.000 positief) - Bijdrage OMWB (€ 89.000 positief) - Uitvoering klimaatakkoord (€ 55.000 positief) - Gebouwen grondexploitaties (€ 53.000 negatief) - Leges omgevingsvergunningen (€ 278.000 positief) Zorg, jeugd en participatie - Rijksbijdrage GALA/IZA (€ 376.000 positief) - Jeugdzorg (€ 324.000 negatief) Onderwijs, sport en cultuur - Leerlingenvervoer (€ 63.000 negatief) Algemene dekkingsmiddelen - Opbrengst OZB (€ 142.000 positief) - Uitkeringen gemeentefonds (€ 969.000 positief) Overhead - Energiekosten gemeentehuis (€ 56.000 positief) - Automatisering (€ 183.000 positief) - Communicatie (€ 62.000 positief) Algemeen - Rente (€ 635.000 positief) Daarnaast zijn er veel overige, relatief kleine, positieve verschillen en

nauwelijks kleinere negatieve verschillen. Het totaalbedrag van alle verschillen tussen € 20.000 en € 50.000 bedraagt € 479.000 positief.

2 van 10

Financieel beeld 2023 Samen met de saldi van de Voor- en Najaarsnota en de Slotwijziging 2023 ontstaat voor het gehele jaar 2023 het volgende beeld: Voordelig saldo Begroting 2023 (niet bestemd) Begrotingswijzigingen voor Zomernota 2023 Mutaties Zomernota 2023 Voordelig saldo Zomernota 2023 (niet bestemd) Mutaties Najaarsnota 2023 Nadelig saldo Najaarsnota 2023 (volledig onttrokken aan de algemene reserve) Voordelig saldo Slotwijziging 2023 (volledig toegevoegd aan de algemene reserve) Voordelig saldo Jaarrekening 2023 Totaal saldo 2023

€ 316.482 -/- € 300.805 € 320.448 € 336.125 -/- € 450.824 -/- € 114.698 € 466.786 € 3.491.258 € 3.843.346

Op basis van de Zomernota, de Najaarsnota, de Slotwijziging en de Jaarrekening bedraagt het saldo over het gehele jaar 2023 € 3.843.346 positief. Rechtmatigheidsverantwoording Wij hebben geconstateerd dat het totale bedrag aan rechtmatigheidsfouten de door uw raad vastgestelde goedkeuringstolerantiegrens van 1,5% van de werkelijke lasten inclusief toevoegingen aan reserves overschreden wordt. Het totale bedrag aan geconstateerde rechtmatigheidsfouten over 2023 bedraagt afgerond € 2,3 miljoen, terwijl de goedkeuringstolerantiegrens voor het jaar 2023 op afgerond € 1,7 miljoen uitkomt. Tevens is er voor een bedrag van afgerond € 1,5 miljoen aan onduidelijkheden geconstateerd (goedkeuringstolerantiegrens over 2023 bedraagt tevens afgerond € 1,7 miljoen). Tot slot is er geconstateerd dat er verhoudingsgewijs veel wordt afgeweken van het eigen inkoop- en aanbestedingsbeleid, zonder voorafgaande instemming door ons college. Voor de goed orde merken wij op dat het veelvuldig afwijken van het eigen inkoop- en aanbestedingsbeleid geen deel uitmaakt van de rechtmatigheidsverantwoording, maar hierover moet wel gerapporteerd worden in de paragraaf bedrijfsvoering. Qua omvang zijn met name de geconstateerde rechtmatigheidsfouten ten aanzien van het begrotingscriterium van doorslaggevend belang.

Het gaat daarbij om overschrijdingen van de lasten op twee programma's en het totaalbedrag aan overschrijdingen van de investeringskredieten. In de toelichting op de rechtmatigheidsverantwoording in de paragraaf bedrijfsvoering wordt nader ingegaan op de geconstateerde rechtmatigheidsfouten en onduidelijkheden. Daarbij worden tevens door ons maatregelen opgesomd om in de toekomst de rechtmatigheidsfouten en onduidelijkheden te beperken. De rechtmatigheidsverantwoording door het college, die met ingang van dit rekeningjaar moet worden opgenomen in de jaarrekening, maakt onderdeel uit van de accountantscontrole. Indien de accountant van oordeel is dat de rechtmatigheidsverantwoording juist (getrouw) is (in dit geval niet rechtmatig omdat de goedkeuringstolerantiegrens wordt/is overschreden) én er worden door de accountant geen andere fouten of onzekerheden geconstateerd die de goedkeuringstolerantiegrenzen voor het getrouwe beeld te boven gaan, dan geeft de accountant een goedkeurende accountantsverklaring over de jaarrekening 2023 af, ondanks dat er een hoger bedrag aan rechtmatigheidsfouten is geconstateerd dan door uw raad is toegestaan via de vastgestelde goedkeuringstolerantiegrens in de Beleidsnota rechtmatigheid Halderberge (en vice versa).

3 van 10

Accountantscontrole Conform artikel 213 van de Gemeentewet vindt er op de jaarrekening een accountantscontrole plaats. Deze controle is uitgevoerd door Flynth. Het rapport met bevindingen van de accountant en de controleverklaring worden separaat bij de Jaarstukken gevoegd. Jaarmonitor sociaal domein 2023 en verantwoording uitvoeringsprogramma De Kracht van Samen 2023 De jaarmonitor sociaal domein 2023 en de verantwoording van het uitvoeringsprogramma De Kracht van Samen 2023 zijn als bijlage bij de jaarrekening gevoegd. In de monitor staan de belangrijkste getallen op het gebied van het sociaal domein over het jaar 2023, uitgezonderd van de financiën, deze staan opgenomen in de jaarrekening. Als peildatum is 31 december 2023 gebruikt, tenzij anders vermeld. In de verantwoording van het uitvoeringsprogramma 2023 is in beeld gebracht wat de resultaten zijn van de activiteiten die in 2023 zijn uitgevoerd. Jaarverslag welstandbeleid en welstandscommissie gemeente Halderberge 2023 In de commissie B&O van 2 maart 2016 is met betrekking tot het voorstel voor de herijking van het welstandsbeleid toegezegd, dat het jaarverslag welstandbeleid vereenvoudigd wordt doorgevoerd in een jaarlijkse rapportage welke gecombineerd wordt met de producten in de P&C cyclus.

Het jaarverslag welstandbeleid 2023 en het jaarverslag welstandscommissie gemeente Halderberge 2022 zijn daarom als bijlage bij de Jaarrekening 2023 gevoegd. Collegeverklaring ENSIA 2023 De ENSIA, Eenduidige Normatiek Single Information Audit, is de horizontale en verticale verantwoording informatiebeveiliging en privacy. Voor de verantwoording informatieveiligheid over het verantwoordingsjaar 2023 is de collegeverklaring als bijlage bij deze Jaarrekening gevoegd. Deze verklaring is door een externe EDP auditor getoetst en akkoord bevonden. Daarnaast wordt er separaat en vertrouwelijk een rapportage informatieveiligheid aan de raad aangeboden. Hierdoor is de raad geïnformeerd over de status van de informatieveiligheid binnen de gemeente. Grondexploitaties Op 14 december 2017 heeft de gemeenteraad het woningbouwprogramma 2018-2028 vastgesteld. Hierbij is, op basis van de huidige woningmarkt en de provinciale bevolkings- en woningbouwprognoses, een reëel programma vastgesteld. Mede op basis van dit gewijzigde woningbouwprogramma zijn alle grondexploitatieberekeningen geactualiseerd en zijn de waarderingen van alle grondposities, indien nodig, bijgesteld. Dit heeft in 2023 geleid tot een negatief resultaat binnen de totale grondexploitaties. Per saldo is in 2023 een bedrag van € 169.173 onttrokken aan de algemene reserve grondexploitaties.

In de paragraaf Grondbeleid wordt nader ingegaan op de grondexploitaties. Met het vaststellen van de jaarrekening 2023 wordt het projecten Oud Gastel Noord afgesloten met een verlies van € 2.853.935. Dit negatieve resultaat komt ten laste van de voorziening verliesgevende grondexploitaties die hiervoor in de afgelopen jaren is gevormd. Risico's In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing wordt ingegaan op de weerstandscapaciteit en de risico’s. Bij de berekening van de weerstandscapaciteit is in deze jaarrekening uitgegaan van de reservepositie per 31 december 2023. In de paragraaf wordt een terugblik gegeven op de risico’s die waren opgenomen in de Programmabegroting 2023. In verband met de in 2016 gewijzigde berekeningssystematiek van het weerstandsvermogen en omdat de behandeling van de Jaarrekening 2023 slechts twee weken voor de behandeling van de Zomernota 2024 plaatsvindt, is in de Jaarrekening 2023 geen ratio van het weerstandsvermogen opgenomen. In de Zomernota 2024 (raadsvergadering 4 juli 2024) wordt het actuele weerstandsvermogen opgenomen.

4 van 10

Financiële gevolgen De Jaarrekening 2023 sluit met een positief saldo van € 3.491.258. De oorzaken hiervan zijn divers en worden in de Jaarrekening per programma nader toegelicht. Op pagina 155 e.v. van de Jaarrekening is een samenvattend overzicht weergegeven met de grootste verschillen ten opzichte van de Begroting 2023. Het resultaat over 2023 bestaat deels uit incidentele en deels uit structurele verschillen. Bij het opstellen van de Zomernota zal hier extra aandacht aan worden besteed. Budgetten die zowel in de Jaarrekening 2022 als de Jaarrekening 2023 een overschot hadden worden in principe als structureel gezien (en dus ook bijgesteld in de Zomernota). Wij stellen uw raad voor het saldo als volgt te bestemmen: Resultaat 2023 Bestemmingsvoorstellen Jaaroverschrijdende uitgaven • Collegewerkprogramma Veiligheid • Juridische advieskosten • Opstellen visie binnensport Subtotaal jaaroverschrijdende uitgaven: Overige bestemmingsvoorstellen • Uitvoering GALA en IZA • Invoering Omgevingswet Subtotaal overige bestemmingsvoorstellen Restant: toevoegen aan de algemene reserve Toelichting jaaroverschrijdende uitgaven

€ 3.491.258

€ 31.000 € 20.000 € 15.000 € 66.000 -/€ 376.000 € 211.000 € 587.000 -/€ 2.838.258

a) Collegewerkprogramma Veiligheid (€ 31.000) In 2023 is het uiteindelijk niet gelukt om een geschikte kandidaat te vinden voor de tijdelijke opdracht om de volgende deelopdrachten (met bijbehorende bedragen) uit het collegewerkprogramma uit te voeren: € 10.000 voor plan van aanpak weerbare overheid, € 10.000 voor plan van aanpak verhalen schade op daders en € 11.000 voor onderzoek naar cameratoezicht. Inmiddels is begin februari 2024 een tijdelijke medewerker begonnen met het uitvoeren van de deelopdrachten. Dit zal in 2024 worden afgerond. Voorgesteld wordt hiervoor het resterende budget van € 31.000 als jaaroverschrijdende uitgave mee te nemen naar 2024. In de Slotwijziging 2023 was deze jaaroverschrijdende uitgave nog niet meegenomen omdat ten tijde van het opstellen van de Slotwijziging 2023 nog de verwachting was dat de werkzaamheden nog in 2023 zouden starten. b) Juridische advieskosten (€ 20.000) In 2023 is de gemeente betrokken in een gerechtelijke procedure. Tegen de uitspraak in eerste aanleg is hoger beroep ingesteld. De uitkomsten van deze procedure kunnen niet op voorhand worden ingeschat, maar vast staat dat hiervoor nog juridische (advocaat)kosten worden gemaakt. Daarnaast dient rekening te worden gehouden met extra kosten voor extern juridisch en fiscaal advies voor specifieke vraagstukken rondom de dorpshuizen.

Voorgesteld wordt hiervoor het resterende budget van € 20.000 als jaaroverschrijdende uitgave mee te nemen naar 2024. In de Slotwijziging 2023 was deze jaaroverschrijdende uitgave nog niet meegenomen omdat pas in december 2023 besloten is om niet akkoord te gaan met een schikkingsvoorstel en de procedure te vervolgen, afhankelijk van de uitkomsten van een deskundigenbericht. 5 van 10

c) Opstellen visie binnensport (€ 15.000) Bij de Zomernota 2023 is een onderzoeksbudget van € 15.000 beschikbaar gesteld voor het opstellen van de visie binnensport. In 2023 zijn de uitgangspunten van de visie geformuleerd. Het budget zal in 2024 ingezet worden voor de inhuur van extern advies en/of ondersteuning bij het opstellen en uitvoeren van de visie op de toekomst van de Halderbergse binnensport. Een extern onderzoeksbureau zal onderzoek doen naar het benodigde vloeroppervlak en de bezettingsgraad van binnensportaccommodaties in Halderberge. Voorgesteld wordt hiervoor het resterende budget van € 15.000 als jaaroverschrijdende uitgave mee te nemen naar 2024. In de Slotwijziging 2023 was deze jaaroverschrijdende uitgave nog niet meegenomen omdat ten tijde van het opstellen van de Slotwijziging 2023 de kosten voor externe advisering nog niet in beeld waren. Eind 2023 is gestart met het opstellen van een visie op de toekomst van de Halderbergse binnensport. In aanvulling op de op te stellen visie heeft de gemeenteraad tijdens de beeldvormende bijeenkomst gevraagd onderzoek uit te voeren naar de capaciteit en bezetting van de binnensportaccommodaties en binnenzwembad.

Toelichting overige bestemmingsvoorstellen a) Uitvoering GALA en IZA (€ 376.000) Eind 2022 en begin 2023 hebben overheids-, welzijns- en zorgpartijen twee akkoorden gesloten om de zorg in de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. Aanleiding hiervoor zijn de toenemende zorgkosten (mede) als gevolg van de vergrijzing en het oplopende tekort aan (zorg-)personeel. Vanuit het Integraal Zorg Akkoord (IZA) wordt ingezet op het anders organiseren van de zorg, het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) zet in op het versterken van preventie. Vanuit beide akkoorden wordt van gemeenten extra inzet verwacht, waarvoor de gemeente in de periode 2023 –2026 zelf én in regioverband extra financiële middelen ontvangt. De gemeente Halderberge deelt de ambities en de concrete doelstellingen, die in het GALA en het IZA staan. Dit betekent dat we conform de afspraken in het GALA en IZA vanuit integrale plannen (lokaal en regionaal) gaan werken aan het versterken van de gezondheid van onze inwoners, het stimuleren van sport en bewegen en een sterke sociale basis. Vanuit het Rijk ontvangt de gemeente hiervoor financiële middelen. De middelen die hiervoor beschikbaar zijn gesteld zijn tijdelijk. Onduidelijk is hoe de financiering er na 2026 uitziet. Dit terwijl we vanuit de integrale plannen structureel inzetten op het versterken van de gezondheid van onze inwoners.

In 2023 werkten we aan het opstellen van integrale plannen. De uitvoering hiervan vindt plaats in 2024 en volgende jaren. Hierdoor zijn in 2023 nog niet veel kosten gemaakt voor het uitvoeren van plannen voor GALA/IZA en konden de ontvangen middelen deels worden ingezet om andere kosten voor reeds bestaande activiteiten, gericht op preventie en gezondheidsbevordering, te dekken. Hierdoor is in de Jaarrekening 2023 een incidenteel voordeel ontstaan van € 376.000. Voorgesteld wordt om dit bedrag te reserveren in een nieuw te vormen bestemmingsreserve uitvoering GALA en IZA, zodat deze middelen gedurende de looptijd van GALA en IZA alsnog kunnen worden ingezet voor de acties, activiteiten en capaciteit uit de integrale plannen om de doelstellingen uit GALA en IZA te behalen.

6 van 10

b) Invoering Omgevingswet (€ 211.000) Via de decembercirculaire 2023 heeft het Rijk een bedrag van € 211.000 beschikbaar gesteld voor de invoering van de Omgevingswet. Deze middelen zijn in de Jaarrekening 2023 verantwoord en maken onderdeel uit van de uitkeringen uit het gemeentefonds. Omdat deze middelen pas in december 2023 beschikbaar zijn gesteld, zijn hiervoor in 2023 nog geen uitgaven gedaan. Bij de Slotwijziging 2022 is besloten om een reserve te vormen voor de middelen die van het rijk worden ontvangen voor de invoering van de Omgevingswet. Voorgesteld wordt het bedrag van € 211.000 toe te voegen aan de reserve Omgevingswet, zodat dit beschikbaar blijft voor de implementatie van de Omgevingswet en de benodigde capaciteit hiervoor in 2024. Duurzaamheid n.v.t. Burger-& overheidsparticipatie n.v.t. Communicatie Na vaststelling worden de jaarstukken, conform de regelgeving uit het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten, toegezonden aan de toezichthouder, i.c. de provincie Noord-Brabant. De Jaarstukken 2023 worden digitaal beschikbaar gesteld via het financieel portaal op onze website: https://financieelportaal.halderberge.nl. Via dit portaal zijn alle financiële documenten van onze gemeente te zien. Dit staat overzichtelijk bij elkaar voor u als raadsleden en voor inwoners en andere belangstellenden.

In de digitale Jaarstukken kan via het menu of de zoekfunctie gemakkelijk en snel naar het juiste onderdeel ‘gebladerd’ worden. Vervolg Na behandeling van de Jaarstukken in de gemeenteraad van 19 juni 2024 wordt het raadsbesluit op de bestemming van het resultaat uitgevoerd. Daarmee is het boekjaar 2023 formeel afgesloten.

7 van 10

Voorstel Wij stellen u voor: 1.) De Jaarstukken 2023 vast te stellen, bestaande uit het Jaarverslag en de Jaarrekening 2023, de controleverklaring en het accountantsverslag; 2.) Een nieuwe bestemmingsreserve uitvoering GALA en IZA in te stellen; 3.) Het resultaat over 2023 ad € 3.491.258 positief als volgt te bestemmen: a. € 66.000 toe te voegen aan de reserve jaaroverschrijdende uitgaven voor i. Collegewerkprogramma Veiligheid ad € 31.000; ii. Juridische advieskosten ad € 20.000; iii. Opstellen visie binnensport ad € 15.000; b. € 376.000 toe te voegen aan de reserve uitvoering GALA en IZA; c. € 211.000 toe te voegen aan de reserve invoering Omgevingswet; d. € 2.838.258 toe te voegen aan de algemene reserve; 4.) Het grondexploitatieproject Oud Gastel Noord af te sluiten; 5.) De 17e begrotingswijziging 2024 vast te stellen. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Halderberge.

Bijlage:

- Jaarstukken 2023 bestaande uit het Jaarverslag en Jaarrekening 2023, rapport met bevindingen van de accountant en de controleverklaring - Overzichten en specificaties grondexploitaties 2023 - Jaarmonitor sociaal domein 2023 en verantwoording uitvoeringsprogramma De Kracht van Samen 2023 - Jaarverslag welstandbeleid 2023 - Jaarverslag welstandscommissie gemeente Halderberge 2023 - Collegeverklaring ENSIA 2023

8 van 10

9 van 10

RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Halderberge; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 14 mei 2024; gelet op artikel 197 van de Gemeentewet en het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten; BESLUIT: 1.) De Jaarstukken 2023 vast te stellen, bestaande uit het Jaarverslag en de Jaarrekening 2023, de controleverklaring en het accountantsverslag; 2.) Een nieuwe bestemmingsreserve uitvoering GALA en IZA in te stellen; 3.) Het resultaat over 2023 ad € 3.491.258 positief als volgt te bestemmen: a. € 66.000 toe te voegen aan de reserve jaaroverschrijdende uitgaven voor i. Collegewerkprogramma Veiligheid ad € 31.000; ii. Juridische advieskosten ad € 20.000; iii. Opstellen visie binnensport ad € 15.000; b. € 376.000 toe te voegen aan de reserve uitvoering GALA en IZA; c. € 211.000 toe te voegen aan de reserve invoering Omgevingswet; d. € 2.838.258 toe te voegen aan de algemene reserve; 4.) Het grondexploitatieproject Oud Gastel Noord af te sluiten; 5.) De 17e begrotingswijziging 2024 vast te stellen. Aldus vastgesteld in de vergadering van de raad van de gemeente Halderberge op 19 juni 2024,

de griffier,

de voorzitter,

drs. A. Koenen

drs. B.J.A. Roks

10 van 10