Raadsvoorstel Gemeenschappelijke regeling Jeugdregio West-Brabant West.pdf

RAADSVOORSTEL

Zaaknummer

1362075

Contactpersoon

Ursula Langen

Raadsvergadering d.d. 05-02-2026

Commissie

SM&V

Portefeuillehouder

Telefoonnummer

0165-390500

Patrick Schouw, wethouder

Onderwerp Gemeenschappelijke regeling Jeugdregio West-Brabant West Samenvatting De negen gemeenten in West-Brabant West werken al meer dan tien jaar samen op het gebied van jeugdzorg. Deze samenwerking krijgt nu een stevige juridische basis met een Gemeenschappelijke Regeling (GR), zoals de wet vanaf 1 januari 2027 verplicht. Met deze regeling kopen de gemeenten gezamenlijk jeugdzorg in, bewaken zij de kwaliteit en zorgen zij voor continuïteit in de ondersteuning. Daarnaast ontwikkelen de gemeenten samen het regionale beleid waar dat nodig is. De GR sluit aan bij de Regiovisie Jeugd 2026-2030, waarin het werken dichtbij het gezin, het voorkomen van problemen en normale ondersteuning centraal staan. De GR wordt ingericht als openbaar lichaam met een eigen bestuur en begroting, zodat alle gemeenten gelijkwaardig meebeslissen. Begin 2026 nemen de gemeenteraden kennis van het ontwerp. Het voorstel is om geen zienswijze in te dienen. In het najaar van 2026 vragen we om definitieve instemming. Als alles volgens planning verloopt, treedt de GR op 1 januari 2027 in werking. De ontwerpregeling is zorgvuldig voorbereid in overleg met management, directie en bestuur in de regio, en in samenwerking met beleidsmedewerkers, juristen en controllers van de negen gemeenten. Er komen geen extra kosten bij; de bestaande middelen voor regionale inkoop vormen de basis.

Met deze GR verankeren we de samenwerking, borgen we de kwaliteit van de jeugdzorg en creëren we een stabiele, toekomstbestendige structuur voor onze regio. De gemeenteraad wordt in de gelegenheid gesteld zijn zienswijze kenbaar te maken op de ontwerpregeling GR Jeugdregio West-Brabant West.

Inleiding Dit voorstel is regionaal voorbereid en wordt voorgelegd aan de raden van de negen gemeenten in de Jeugdhulpregio West-Brabant West. De negen gemeenten in West-Brabant West werken al tien jaar samen op het gebied van jeugdzorg. Deze samenwerking is robuust: we kopen gezamenlijk jeugdzorg in via het Zorg Inkoop en Informatie Team (het Zi2t) en maken gezamenlijk beleid waar nodig. Vanuit het Rijk gelden inmiddels aanvullende eisen, vastgelegd in de Hervormingsagenda Jeugd en de recent aangenomen Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg. Deze wet wijzigt de Jeugdwet per 1 januari 2027 en verplicht regio’s onder meer tot het opstellen van een regiovisie en het instellen 1 van 6

van een Gemeenschappelijke Regeling (hierna: GR) voor jeugdzorg. De regiovisie vormt de inhoudelijke basis voor de samenwerking in onze regio, de GR is het juridische instrument om deze samenwerking te borgen. Doelstelling De wet verplicht gemeenten om de samenwerking in de jeugdzorg officieel te regelen. Met het instellen van een Gemeenschappelijke Regeling (GR) voldoen zij aan deze wettelijke taak. De GR helpt om als negen gemeenten de jeugdzorg beter te organiseren. Hierdoor blijft specialistische jeugdhulp beschikbaar voor kinderen, jongeren en gezinnen in de hele regio. De samenwerking in één vaste structuur zorgt voor meer duidelijkheid voor inwoners professionals en professionals. Ook zorgt de GR voor een zorgvuldige en doelmatige inzet van middelen. Met deze regeling richten we de regionale jeugdzorg stabiel, toekomstbestendig en rechtmatig in. De rol van de gemeenteraad is kaderstellend. Overwegingen 1.1 De Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg verplicht alle jeugdzorgregio’s om uiterlijk per 1 januari 2027 een formele Gemeenschappelijke Regeling (GR) in te stellen. De Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg verplicht alle regio’s uiterlijk per 1 januari 2027 een formele Gemeenschappelijke Regeling (GR) in te stellen. De regio West-Brabant West werkt al ruim tien jaar samen op het gebied van jeugdzorg via de gezamenlijke inkoopstructuur (Zi2T.

De regio WBW is door het Rijk beoordeeld als ‘robuuste regio’. Met de GR wordt deze samenwerking juridisch geborgd en geprofessionaliseerd. 1.2 Een openbaar lichaam is de best passende keuze voor inrichting van de GR Vanuit de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg is er een vereiste aan de vorm van de GR (art 2.18). Dit moet een openbaar lichaam, een bedrijfsvoeringsorganisatie of een centrumgemeenteconstructie zijn. De taken in de regio zijn inhoudelijk en strategisch, waardoor een openbaar lichaam de best passende samenwerkingsvorm is. Dit waarborgt bestuurlijke gelijkwaardigheid en een duidelijke structuur voor regionale jeugdzorg. In het geval van een centrumgemeenteconstructie wordt één gemeente aangewezen als verantwoordelijke. Een centrumregeling kent vanuit de Wet gemeenschappelijke regeling (Wgr) geen sturingsrelaties vanuit de andere gemeenten in de regio. Dat maakt dat er één duidelijke dominante gemeente in de regio is. Dat is niet passend binnen de doelen van deze GR, maar ook niet passend bij de kenmerken van de regio, waarin gelijkwaardigheid een belangrijke pijler is. Het ontwikkelen van beleid en het zorgdragen voor beschikbare jeugdzorg in de regio zijn taken die onder de GR vallen. Een openbaar lichaam (OL) is daarmee de best passende keuze.

1.3 De GR sluit aan bij de Regiovisie Jeugd 2026-2030 In de Regiovisie Jeugd 2026-2030 zijn uitgangspunten voor samenwerking opgenomen. De regiovisie bouwt voort op de eerder regiovisie Jeugd 2022-2025 Hiervoor worden o.a. de volgende waarden benoemd: - Gedeeld samenspel tussen gezin, gemeente en partners - Zorg en ondersteuning is zo dichtbij mogelijk - Jeugdigen en ouders hebben zelf de regie en krijgen, waar nodig, ondersteuning die tijdelijk, versterkend en zo normaal mogelijk is - Loslaten zonder het zicht te verliezen De Regiovisie geeft richting en kaders om het gezamenlijke doel van de samenwerkende gemeenten te kunnen bereiken. Daarmee vormt de Regiovisie de inhoudelijke basis voor de

2 van 6

samenwerking binnen de jeugdhulpregio. De GR is de juridische basis om de samenwerking vorm te geven. 1.4 Er is regionaal een zorgvuldig proces gelopen om te komen tot de ontwerptekst van de GR. De opdracht vanuit het Rijk, zoals opgenomen in de Hervormingsagenda Jeugd 2025-2028, om de samenwerking te formaliseren was al eerder bekend. Op regionaal niveau is daarom gedurende langere tijd gesproken over de gewenste samenwerkingsvorm. Op 7 oktober 2025 is deze verplichting daadwerkelijk wettelijk vastgelegd. De regio had daarbij de ambitie om maar in ieder geval voor de wettelijk ingangsdatum van 1 januari 2027, te komen tot een gemeenschappelijke regeling die de instemming van alle deelnemende gemeenten heeft verkregen. De ontwerpregeling is zorgvuldig en in brede regionale samenwerking voorbereid, met aandacht voor de belangen van alle betrokkenen. Alternatieven/varianten Vanwege de wettelijke verplichting bestaat er geen alternatief voor een andere samenwerkingsvorm; het instellen van een gemeenschappelijke regeling is de enige toegestane variant. De Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) biedt drie vormen van samenwerking: een openbaar lichaam, een centrumgemeenteconstructie of een bedrijfsvoeringsorganisatie.

Gekozen is voor een openbaar lichaam, omdat:  een openbaar lichaam voldoet zowel aan de wettelijke verplichtingen uit de Jeugdwet, de Wet Verbetering beschikbaarheid jeugdzorg, als ook aan de bestuurlijke uitgangspunten van de regio zoals gelijkwaardigheid en gezamenlijke besluitvorming;  een centrumgemeenteconstructie is niet passend, omdat dan alle bevoegdheden en risico’s bij één gemeente liggen, terwijl de wet gezamenlijke besluitvorming vereist;  een bedrijfsvoeringsorganisatie is alleen geschikt voor uitvoerende taken en biedt onvoldoende mogelijkheden voor beleidsmatige en strategische besluiten die nodig zijn voor regionale jeugdzorg. De keuze waarborgt een stabiele, toekomstbestendige en gelijkwaardige samenwerking tussen de negen gemeenten Risico's Risico’s op het proces 1. Vertraging en bestuurlijke schade Als niet alle gemeenten unaniem instemmen met de GR, kan dit leiden tot vertraging en bestuurlijke schade. Dit wordt beperkt door strakke procesregie, tijdige afstemming en duidelijke communicatie. 2. Complexiteit van besluitvorming De besluitvorming is complex (twee rondes: zienswijzen en toestemming), wat tot vertraging kan leiden.

Dit wordt beheerst door heldere planning en actieve begeleiding Risico’s en kanttekeningen bij de keuze voor een openbaar lichaam (OL) De keuze voor een GR met openbaar lichaam (OL) als samenwerkingsvorm past bij de huidige samenwerking in de regio en bij de bestuurlijke ambitie voor een duidelijke en gelijkwaardige samenwerking. Tegelijkertijd brengt deze keuze een aantal risico’s met zich mee, zowel in het proces als bij de werking van de GR. Deze risico’s worden hieronder toegelicht, samen met de maatregelen om ze beheersbaar te houden.

1. Politiek-bestuurlijke invloed De invloed van colleges en raden kan anders worden ervaren omdat besluiten via het Openbaar Lichaam worden genomen. Dit wordt ondervangen met duidelijke afspraken over 3 van 6

rapportages, terugkoppeling en betrokkenheid bij belangrijke keuzes. 2. Bestuurlijke structuur De bestuurlijke structuur veranderd: besluitvorming verloopt via de GR, wat vraagt om goede afstemming en communicatie. Extra bestuurslagen vragen meer inzet, maar dit wordt beheerst door heldere rolverdeling en efficiënte vergaderstructuren. Capaciteitsrisico’s bij bestuurders en medewerkers worden beperkt door prioritering en samenwerking. 3. Personeel Medewerkers van het Zorg Informatie & Inkoop Team (Zi2T) zijn nu in dienst bij de gemeente Roosendaal, die optreedt als gastgemeente. Op termijn gaan zij over naar de GR. Dit gebeurt zorgvuldig, met juridisch advies en betrokkenheid van de OR. De beleidscapaciteit blijft primair bij het Zi2t. Er wordt naar verwachting geen beleidscapaciteit vanuit de afzonderlijke gemeenten overgedragen, omdat de gemeentelijke raden hun eigen beleidsrol binnen de Jeugdwet blijven behouden. Juridische kanttekeningen/risico’s 1. Regiovisie De Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg (Wvbj) verplicht gemeenten om binnen een Jeugdregio samen te werken en een regiovisie vast te stellen (artikel 2.19 Jeugdwet). De nieuwe regiovisie 2026-2030 is nog niet vastgesteld door de gemeenteraden; het besluitvormingsproces hierover loopt parallel aan het traject GR. Tot die tijd geldt de huidige regiovisie.

De GR is zo ingericht dat deze flexibel kan inspelen op toekomstige regiovisies. De inhoud van de regiovisie blijft daarbij leidend. 3. Nadere aanpassingen Er bestaat een risico dat de GR later moet worden aangepast, wat extra besluitvorming vraagt. Door nu flexibele bepalingen (‘kan’- artikelen) op te nemen, blijft de regeling toekomstbestendig en kan tijdig worden ingespeeld op ontwikkelingen. Financiële gevolgen Aan de vaststelling van de GR zijn geen extra kosten verbonden. In de voorgestelde gemeenschappelijke regeling zijn alle financiële bepalingen in lijn met het bestaande regionale beleid. De GR beschikt te zijner tijd over een eigen begroting, die wordt vastgesteld door het Algemeen Bestuur. Kosten worden doorbelast aan gemeenten op basis van een verdeelsleutel; de uitwerking hiervan volgt in de eerste begroting van de GR. In artikel 10 van de GR is vastgelegd dat hierover unanimiteit vereist is. Deze unanimiteit is een waarborg voor een zuiver en afgewogen besluit, passend bij tien jaar samenwerking op basis van gelijkwaardigheid en solidariteit. De bestaande middelen voor regionale inkoop (Zi2t) vormen de financiële basis, waardoor geen directe meerkosten ontstaan. Wel geldt dat een openbaar lichaam eigen planning- en control verplichtingen heeft, waaronder het opstellen van een begroting en jaarrekening. Dit vraagt om enige aanvullende ambtelijke inzet.

Ook kunnen, afhankelijk de uit te werken verdeelsleutel, herverdeeleffecten tussen gemeenten ontstaan. Vertraging in het proces van GR-vorming is ongewenst, omdat dit kan betekenen dat de GR niet tijdig kan worden meegenomen in de reguliere begrotingscyclus. Hierdoor kan de uitvoering van de GR later van start gaan en ontstaan mogelijk knelpunten in de planning en inzet van middelen. Eventuele financiële risico’s worden beheerst via regionale afspraken en de reguliere P&C-cyclus. 4 van 6

Duurzaamheid De GR zorgt voor een duurzame samenwerking tussen de gemeenten in de regio. Hierdoor kan de jeugdzorg goed worden georganiseerd en blijft specialistische zorg beschikbaar voor kinderen en jongeren. Financieel zorgt de GR voor een effectieve inzet van middelen door gezamenlijke inkoop. Sociaal garandeert de regeling continuïteit en kwaliteit van de zorg. Bestuurlijk biedt de GR een flexibele structuur die kan meebewegen met toekomstige ontwikkelingen. Burger-& overheidsparticipatie N.v.t. Communicatie Na definitieve vaststelling in 2026 wordt de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdregio WestBrabant West gepubliceerd op de website van de gemeente en via de regionale kanalen. Zo worden inwoners en partners geïnformeerd over de Gemeenschappelijke Regeling. De boodschap is dat de negen gemeenten de samenwerking formaliseren met de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdregio West-Brabant West. Verdere communicatie over de uitvoering en de voortgang wordt door het college verzorgd binnen de regionale samenwerking Vervolg Na verwerking van de zienswijzen van de raden van de deelnemende gemeenten wordt uw raad verzocht toestemming te verlenen voor de defintieve wijziging. Voorstel Wij stellen u voor: geen zienswijze naar voren te brengen op de ontwerp-gemeenschappelijke regeling Jeugdzorg West-Brabant West; Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Halderberge.

Bijlagen: Bijlage 1 ontwerp-gemeenschappelijke regeling Jeugdregio West-Brabant West

5 van 6

RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Halderberge; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 16 december 2025; gelet op: de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg, die alle gemeenten verplicht per 1 januari 2027 een formele Gemeenschappelijke Regeling (GR) voor jeugdzorg in te stellen; de bestaande samenwerking van de negen gemeenten in West-Brabant West, die al meer dan tien jaar gezamenlijk jeugdzorg inkopen, beleid ontwikkelen en de kwaliteit van zorg bewaken; het belang van een stabiele, toekomstbestendige en juridische structuur om specialistische jeugdhulp en ondersteuning dicht bij het gezin te organiseren en continuïteit en kwaliteit te waarborgen; de ontwerptekst van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdregio West-Brabant West, die zorgvuldig is voorbereid in overleg met management, directie, bestuur, beleidsmedewerkers, juristen en controllers van de negen gemeenten; de regionale Regiovisie Jeugd 2026-2030, waarin het werken dichtbij het gezin, het voorkomen van problemen en het bieden van normale ondersteuning centraal staan;

BESLUIT: Geen zienswijze naar voren te brengen op de ontwerp-gemeenschappelijke regeling Jeugdzorg West-Brabant West; Aldus vastgesteld in de vergadering van de raad van de gemeente Halderberge op 5 februari 2026,

de griffier,

de voorzitter,

Ari Koenen

Anne Mulder

6 van 6