Raadsvoorstel Centrumregeling beschermd wonen.pdf

RAADSVOORSTEL

Zaaknummer

1035276

Contactpersoon

Irene Kavelaars

Raadsvergadering d.d. 10-04-2025

Commissie

SM&V

Portefeuillehouder

Telefoonnummer

0642057257

Patrick Schouw, wethouder

Onderwerp Centrumregeling beschermd wonen, maatschappelijke opvang, openbare geestelijke gezondheidszorg en aanverwante taken gemeenten Bergen op Zoom, Halderberge, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen en Woensdrecht. Samenvatting Binnen de regio West-Brabant West wordt sinds 2015 op basis van een convenant samengewerkt op het gebied van beschermd wonen en maatschappelijke opvang. In de Norm van Opdrachtgeverschap (NvO), vastgesteld door de Verenging van Nederlandse Gemeenten (VNG), staat dat gemeenten ook na de doordecentralisatie van beschermd wonen regionaal moeten blijven samenwerken. De voorgestelde centrumregeling vervangt het huidige convenant en voldoet aan de NvO. De regeling maakt samenwerking in een doeltreffende en doelmatige uitvoering van beschermd wonen en maatschappelijke opvang in de regio mogelijk. Het biedt een sterke basis voor nu en in de toekomst. In coproductie met de regiogemeenten is de centrumregeling opgesteld. De centrumregeling gaat uit van de bestaande samenwerkingsafspraken uit het convenant. Wij hebben u hierover geïnformeerd en op 19 september 2024 heeft u besloten geen zienswijze naar voren te brengen op de ontwerp-regeling. Ook de andere gemeenteraden in de regio hebben besloten geen zienswijze naar voren te brengen.

Met dit voorstel vragen wij uw toestemming voor het treffen van de centrumregeling beschermd wonen, maatschappelijke opvang, openbare geestelijke gezondheidszorg en aanverwante taken gemeenten Bergen op Zoom, Halderberge, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen en Woensdrecht met dit raadsvoorstel.

Inleiding Een van de taken in de Wet maatschappelijk ondersteuning (Wmo 2015) is dat gemeenten verantwoordelijk zijn voor het bieden van beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Op 19 september 2024 heeft u besloten geen zienswijze naar voren te brengen over het ontwerp van de gemeenschappelijke regeling ’centrumregeling beschermd wonen, maatschappelijke opvang, openbare geestelijke gezondheidszorg en aanverwante taken gemeenten Bergen op Zoom, Halderberge, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen en Woensdrecht’.

1 van 6

Aangezien ook de raden van de deelnemende gemeenten hebben besloten geen zienswijze naar voren te brengen, stellen wij uw raad voor toestemming te verlenen voor het treffen van de centrumregeling. Beeldvorming Inhoud centrumregeling: 1. De centrumregeling wordt aangegaan met zes gemeenten (Bergen op Zoom, Halderberge, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen en Woensdrecht). 2. Gemeente Bergen op Zoom is binnen deze centrumregeling de centrumgemeente, zoals nu ook het geval is. Dit betekent dat de gemeente Bergen op Zoom de financiële middelen ontvangt vanuit het Rijk om deze wettelijke taken uit te voeren in samenwerking met de regiogemeenten. 3. Een centrumregeling is een vorm van samenwerking op grond van artikel 8 lid 3 Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). Dit is de meest lichte – geformaliseerde – publieke samenwerkingsvorm die mogelijk is voor overheden. Er zijn andere juridische vormen van samenwerking denkbaar. Deze zijn in een eerder stadium in samenwerking met het adviesbureau Transitiebureau Beschermd Thuis (VNG) onderzocht. De wens was om zoveel mogelijk aan te sluiten bij de afspraken binnen het huidige convenant en voor een zo licht mogelijke samenwerkingsvorm. Een centrumregeling was hierbij het best passend voor de regio. 4. Een centrumregeling kent geen formeel besluitvormend orgaan zoals een algemeen of dagelijks bestuur of bestuurscommissie.

De gemeenten behouden hun eigen bestuurlijke structuur, bevoegdheden en verantwoordelijkheden. Deze zijn gericht op een goede dienstverlening aan de eigen inwoners en ruimte voor het behoud van eigen identiteit in de uitvoering van beschermd wonen, maatschappelijke opvang en aanverwante taken. 5. Binnen deze centrumregeling wordt gewerkt met een regionaal beleidsteam en een regionaal bestuurlijk overleg. Dit betekent dat de voorstellen vanuit het regionaal bestuurlijke overleg, zoals nu ook het geval is, via het bestuurlijke proces worden voorgelegd voor besluitvorming. 6. De samenwerking richt zich op: inkoop, subsidiëring, declareren en betalen, contracten, relatiemanagement, monitoring, kwaliteitsbewaking en handhaving. 7. In het kader van de decentralisatie van beschermd wonen zijn we twee jaar geleden gestart met een leerjaar waarbij de regiogemeenten zelf de toegang, intake en clientopvolging lokaal organiseren. Het afgeven van een beschikking voor beschermd wonen en opdrachtverstrekking voor aanverwante taken wordt afgehandeld door de gemeente Bergen op Zoom. 8. Binnen onze regio hebben we in de centrumregeling nieuwe (financiële) samenwerkingsafspraken opgenomen rondom de regionale taken van beschermd wonen, maatschappelijke opvang, bemoeizorg en preventie.

We hebben in deze nieuwe afspraken onder andere afgesproken dat gemeenten zelf de lokale toegang organiseren voor beschermd wonen en dat we handelen op basis van financiële solidariteit. Kader: 1. Regionale samenwerking is essentieel op deze onderwerpen en op een aantal punten ook verplicht gesteld door het Rijk. 2. 14 maart 2024: regionale bestuurders beschermd wonen en maatschappelijke opvang stemmen in met concept centrumregeling. 3. 19 september 2024: u stemt in met het raadsvoorstel om geen zienswijze naar voren te brengen over het ontwerp van de gemeenschappelijke regeling ’centrumregeling beschermd wonen, maatschappelijke opvang, openbare geestelijke gezondheidszorg en aanverwante taken gemeenten Bergen op Zoom, Halderberge, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen en Woensdrecht’. 4. Augustus / september / oktober 2024: de zes gemeenteraden in de regio nemen kennis van de centrumregeling en besluiten om geen zienswijze naar voren te brengen. 5. Wmo 2015: wettelijke taak bieden beschermd wonen en maatschappelijke opvang. 2 van 6

6. NvO beschermd wonen – maatschappelijke opvang: verplichting aanscherping van de huidige regionale samenwerking(s)(afspraken). Deze afspraken zijn opgenomen in de centrumregeling die is bijgevoegd bij dit voorstel. Doelstelling Door de vaststelling van de centrumregeling wordt voldaan aan de verplichtingen gesteld door het Rijk en de op 1 juli 2022 gewijzigde Wgr. De samenwerkingsafspraken zijn een uitwerking van de afspraken die tussen de gemeenten West-Brabant West gemaakt moeten worden in het kader van de doordecentralisatie van beschermd wonen naar beschermd thuis. Overwegingen 1. Er is een nieuwe samenwerkingsvorm nodig, die voldoet aan de verplichtingen van het Rijk en de NvO. 2. Een centrumregeling is één van de vormen van publiekrechtelijke samenwerking zoals bedoeld in de Wgr. 3. Een centrumregeling past bestuurlijk en juridisch gezien het beste bij de ambities en wensen voor de samenwerking, omdat: a. het gaat om samenwerking tussen gemeenten in West-Brabant West (publieke samenwerking); b. het een wettelijke verplichting is voor de colleges om deze taken uit te voeren; c. taken zijn van groot maatschappelijk belang; d. het van belang is dat deelnemers langdurig verbonden blijven aan de samenwerking en; e. het gaat om taken die uitgevoerd (moeten) worden zonder winstoogmerk en zonder ruimte voor ondernemerschap.

Het treffen van deze regeling geeft waarborgen van rechtsbescherming, bezwaar en politieke verantwoording. 4. Deze gemeenten werken al jaren samen op dit dossier. Deze samenwerking is op zowel ambtelijk als bestuurlijk niveau goed. 5. De centrumregeling is een gezamenlijk resultaat van een zorgvuldig doorlopen proces. De centrumregeling is zorgvuldig en in gezamenlijkheid opgesteld door de regiogemeenten. Alle gemeenten doorlopen hetzelfde besluitvormingsproces. Geen van de gemeenteraden in de regio hebben een zienswijze naar voren gebracht. Dit duidt op een breed gedragen draagvlak. 6. Besluitvorming over de centrumregeling vindt conform de Wgr plaats. Lid 4 van artikel 1 uit de Wgr bepaalt dat de raad de bevoegdheid heeft om al dan niet toestemming te verlenen voor het treffen van een centrumregeling. Dit houdt in dat het college pas kan overgaan tot het definitief treffen van de centrumregeling nadat zij toestemming heeft verkregen van de raad. Risico's 1. De invoering van het woonplaatsbeginsel en het daarmee samenhangende nieuwe financieel verdeelmodel is al meerdere keren uitgesteld. De beoogde invoeringsdatum is niet bekend. Deze wet zorgt ervoor dat niet meer de centrumgemeente, maar de lokale gemeenten de middelen gaan krijgen om een passend aanbod beschermd wonen te creëren voor hun eigen inwoners. Deze wet woonplaatsbeginsel is meerdere malen uitgesteld.

In voorbereiding op de komst van deze wet zijn we binnen de regio het commitment aangegaan op het voortzetten van de inhoudelijke beweging van de doordecentralisatie beschermd wonen. Hiermee bedoelen we de beweging naar een beschermd thuis voor zoveel mogelijk inwoners. Hiermee zijn we al aan de slag. Denk bijvoorbeeld aan de vormgeving van lokale toegang die we gezamenlijk hebben gerealiseerd. 2. Op dit moment is er sprake van een historische ‘scheefgegroeide’ verdeling van het budget beschermd wonen over de regio’s. Onze regio valt onder de zogeheten nadeelregio’s. Op dit moment hebben wij als regio een afspraak met het Rijk voor compensatie totdat het nieuwe verdeelmodel is ingevoerd. Hierdoor kunnen we ons huidige aanbod in stand houden en is er ruimte voor uitbreiding van voorzieningen. Met de herverdeling van middelen op basis van het objectief verdeelmodel, gaan we er als regio West-Brabant West financieel flink op voorruit en 3 van 6

ontstaat er, op termijn, meer financiële ruimte om het voorzieningenniveau binnen de regio verder op te kunnen bouwen en uit te breiden. Financiële gevolgen Aan het treffen van een centrumregeling zitten op zichzelf geen kosten verbonden. Binnen de centrumregeling worden wel samenwerking(s)afspraken gemaakt met betrekking tot de financiering van beschermd wonen, maatschappelijke opvang, openbare geestelijke gezondheidszorg en aanverwante zaken en hoe om te gaan met eventuele tekorten en overschotten. In de centrumregeling wordt, vooruitlopend op de invoering van het objectief verdeelmodel voor beschermd thuis, al gesproken over de toekomstige financiering. De beoogde ingangsdatum van het nieuwe model is op dit moment nog niet bekend. De regiogemeenten ontvangen via het nieuwe verdeelmodel middelen die via een ingroeipad beschikbaar gesteld zullen worden. De regionale middelen die door de Rijksoverheid voor de uitvoering van beschermd wonen en maatschappelijke opvang beschikbaar gesteld gaan worden, worden (in lijn met de bestaande regionale praktijk en afspraken) ook in deze centrumregeling regionaal uitgegeven en besproken. Tot de ingangsdatum van het objectief verdeelmodel voor beschermd thuis ontvangt de gemeente Bergen op Zoom als centrumgemeente de benodigde middelen voor de uitvoering van beschermd wonen en maatschappelijke opvang, op basis van de huidige afspraken.

Duurzaamheid Niet van toepassing. Burger-& overheidsparticipatie Adviesraad Sociaal Domein is op 3 april 2024 geïnformeerd over de totstandkoming van de centrumregeling. Communicatie Het besluit wordt met de tekst onder samenvatting op de openbare besluitenlijst geplaatst en door de portefeuillehouder kort toegelicht tijdens het wekelijkse persgesprek. Centrumgemeente Bergen op Zoom wordt schriftelijk in kennis gesteld van het raadsbesluit. Vervolg Nadat de colleges van burgemeester en wethouders in de regio West-Brabant West toestemming hebben van de gemeenteraden om de centrumregeling beschermd wonen, maatschappelijke opvang, openbare geestelijke gezondheidszorg en aanverwante taken gemeenten Bergen op Zoom, Halderberge, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen en Woensdrecht te treffen, kunnen zij deze centrumregeling vaststellen. De centrumregeling wordt aangegaan voor onbepaalde tijd. Aan de centrumregeling zit een overlegstructuur gekoppeld van ambtelijke en bestuurlijke overleggen. Binnen deze gremia vindt overleg plaats over de uitvoering van de centrumregeling en wordt gemonitord hoe deze uitvoering verloopt.

4 van 6

Voorstel Wij stellen u voor: Toestemming te verlenen voor het treffen van de centrumregeling beschermd wonen, maatschappelijke opvang, openbare geestelijke gezondheidszorg en aanverwante taken gemeenten Bergen op Zoom, Halderberge, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen en Woensdrecht. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Halderberge.

Bijlage: 1. Centrumregeling beschermd wonen, maatschappelijke opvang, openbare geestelijke gezondheidszorg en aanverwante taken gemeenten Bergen op Zoom, Halderberge, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen en Woensdrecht 2. Raadsbesluit centrumregeling beschermd wonen, maatschappelijke opvang, openbare geestelijke gezondheidszorg en aanverwante taken van 19 september 2024

5 van 6

RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Halderberge; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 11 maart 2025; gelet op artikel 1 van de Wet gemeenschappelijke regelingen; BESLUIT: toestemming te verlenen voor het treffen van de centrumregeling beschermd wonen, maatschappelijke opvang, openbare geestelijke gezondheidszorg en aanverwante taken gemeenten Bergen op Zoom, Halderberge, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen en Woensdrecht. Aldus vastgesteld in de vergadering van de raad van de gemeente Halderberge op 10 april 2025,

de griffier,

de voorzitter,

drs. A. Koenen

drs. A. Mulder

6 van 6