Raadsvoorstel Beleidsplan Hulp bij financiele zorgen 2025-2028.pdf

RAADSVOORSTEL

Zaaknummer

Contactpersoon

Monique Otten

Raadsvergadering d.d. 26-06-2025

Commissie

SM&V (samenleving, middelen en veiligheid) 12 juni 2025

Portefeuillehouder

Telefoonnummer

0165 – 390 500

Onderwerp

1207039

Thomas Melisse, wethouder

Beleidsplan Hulp bij financiële zorgen 2025-2028

Samenvatting Het beleidsplan Hulp bij financiële zorgen 2025-2028 beschrijft de kaders voor schuldhulpverlening in de gemeente Halderberge voor de periode 2025-2028. Het doel van de schuldhulpverlening in onze gemeente is dat onze inwoners, zowel particulieren als ondernemers, schuldenvrij leven en problematische schulden worden voorkomen. Dit doen we door inwoners zoveel mogelijk te helpen bij beginnende financiële problemen. Hiermee voorkomen we dat deze uitgroeien tot problematische schulden, waardoor inwoners in een schuldentraject terecht komen. Daarom wordt (nog) meer ingezet op vroegsignalering van schulden. Hiervoor wordt een tweejarige pilot met een callcenter uitgevoerd.

Inleiding & beeldvorming Schulden zijn niet alleen een individueel probleem, maar hebben ook maatschappelijke gevolgen. Armoede en schulden beïnvloeden vier belangrijke aspecten van het leven van kinderen en volwassenen: • gezondheid • maatschappelijke participatie • sociaal-emotionele ontwikkeling • toekomstmogelijkheden. De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) regelt dat mensen met problematische schulden bij hun gemeente terecht kunnen voor onder meer advies, schuldbemiddeling of een saneringskrediet. Gemeenten hebben een wettelijke zorgplicht op het terrein van integrale schuldhulpverlening. Artikel 2 van de Wgs bepaalt dat de raad een schuldhulpverleningsplan vaststelt voor een periode van ten hoogste vier jaar. Het college heeft volgens artikel 3 de taak om het plan uit te voeren. Het voorliggende beleidsplan sluit aan op het huidige beleidsplan 2021-2025, dat op 3 juni 2021 door de gemeenteraad is vastgesteld.

1 van 6

Sinds 1 januari 2021 is vroegsignalering een wettelijke taak geworden. Elke maand worden van alle landelijke signaalpartners (woningcorporaties en particuliere verhuurders, energie- en waterleveranciers en zorgverzekeraars) meldingen van betalingsachterstanden ontvangen. De gemeente is verplicht om op alle meldingen een hulpaanbod te doen. Door aan de voorkant eerder hulp te kunnen bieden bij financiële problemen, kunnen op langere termijn (grote) schulden worden voorkomen. Het hulpaanbod kan worden gedaan in de vorm van een brief, mail, SMS of WhatsApp-bericht, telefonisch of met een huisbezoek. Landelijke ervaring leert dat een persoonlijke benadering (telefonisch of met een huisbezoek) het meeste resultaat oplevert. Veel inwoners reageren in eerste instantie afwijzend op het hulpaanbod, maar nemen later alsnog contact op met een hulpvraag. De consulenten Hulp bij financiële zorgen (Hbfz) zetten de beschikbare tijd nu voornamelijk in op lopende trajecten en nieuwe aanmeldingen voor schuldhulpverlening. We merken dat de financiële problemen waarmee inwoners zich melden voor schuldhulpverlening, complex zijn (multiproblematiek) en veel tijd en inzet vragen. Hierdoor is er (te) weinig tijd voor een persoonlijke benadering van inwoners met een betalingsachterstand. Het hulpaanbod wordt nu in de meeste gevallen gedaan in de vorm van een brief of mail.

Als er wordt gebeld, is er slechts tijd om dit één keer te doen. Bij geen gehoor, is er geen ruimte voor een tweede poging. De consulenten van Hulp bij financiële zorgen (Hbfz) besteden hun tijd vooral aan lopende trajecten van schuldhulpverlening en nieuwe aanmeldingen van inwoners met financiële problemen. Veel inwoners die hulp zoeken, hebben complexe problemen. Vaak spelen er meerdere dingen tegelijk (multiproblematiek). Dit kost veel tijd en inzet van de consulenten. Omdat de consulenten zo druk zijn, is er weinig tijd om mensen met betalingsachterstanden persoonlijk te benaderen. Het hulpaanbod wordt meestal via brief of e-mail gedaan. Als er wordt gebeld, gebeurt dat één of twee keer, binnen kantooruren. Als iemand niet opneemt, is er geen tijd voor nog een poging. We hebben daardoor minder mensen kunnen bereiken dan we hadden gehoopt. Dit zorgt ervoor dat de resultaten van vroegsignalering tegenvallen. Niet alleen wij, maar ook andere gemeenten hebben moeite om inwoners te bereiken en hen te motiveren om hulp te accepteren. In de komende periode 2025-2028 willen we daarom meer inzetten op preventie van schulden en dan met name met (nog) meer inzet op de vroegsignalering. Door beginnende financiële problemen direct aan te pakken, wordt voorkomen dat ze uitgroeien tot (problematische) schulden.

Vanuit de huidige capaciteit kan er maar één of twee keer gebeld worden naar een inwoner waarvoor een betalingsachterstand is gemeld, dit gebeurt binnen kantooruren. Veel inwoners zijn dan niet bereikbaar omdat ze dan zelf ook aan het werk zijn. Verschillende gemeenten in Nederland, waaronder Haarlem, Amsterdam en Bergen op Zoom, werken met een callcenter om telefonisch contact te leggen met inwoners met een betalingsachterstand. Getrainde medewerkers van het callcenter bellen tot wel zeven keer met een inwoner tot er contact is gelegd. De belpogingen worden verdeeld over ruime beltijden; van 8.30 uur tot 20.00 uur doordeweeks en van 9.00 uur tot 17.00 uur op zaterdag. Op deze wijze zorgt het callcenter voor een hoog bereik. Er wordt gebeld met een lokaal netnummer (0165) en inwoners kunnen ook terugbellen. Bij de gemeente Bergen op Zoom is door de inzet van het callcenter het bereik verhoogd van 20% naar 40%. Voorgesteld wordt om in onze gemeente een tweejarige pilot uit te voeren met de inzet van het callcenter. Daarbij wordt ook ingezet op een verdubbeling van het bereik. Dit was in 2024 22%. Dat wil zeggen dat met 22% van de inwoners met een betalingsachterstand, contact is geweest. Daarvan heeft in 2024 16% het hulpaanbod geaccepteerd. Voor het extra werk dat dit met zich meebrengt, is extra capaciteit nodig.

Er zullen immers meer huisbezoeken of gesprekken met inwoners gaan plaatsvinden en meer hulp worden geboden. De benodigde extra capaciteit bedraagt 0,5 fte. 2 van 6

Ondertussen gaan we onderzoeken of en hoe we dit zelf kunnen doen en of en hoe we hierin kunnen samenwerken met het voorliggende veld, bijvoorbeeld met Surplus. We gaan onze inwoners meer informeren over de vroegsignalering, zodat ze meer gemotiveerd zijn om het hulpaanbod te accepteren. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van de communicatietoolbox vroegsignalering die is ontwikkeld door de VNG. De huidige werkwijze schuldhulpverlening wordt voortgezet. De cursus Rondkomen met inkomen wordt op dit moment gegeven binnen kantooruren. Dit is voor veel inwoners een belemmering om deel te nemen, omdat ze zelf ook werken. Onderzocht wordt of de cursus ook in de avonduren aangeboden kan worden en of meer inwoners daardoor dan wel kunnen deelnemen. Daarnaast wordt onderzocht of de vrijwilligers Hulp bij financiële zorgen een rol kunnen spelen bij het geven van de cursus. Door de verlaging van de looptijd van een schuldtraject naar 18 maanden per 1 juli 2023, moet er al eerder in het traject ingezet worden op nazorg om ervoor te zorgen dat de inwoner financieel zelfredzaam wordt. Daardoor kan hij na afloop zelf zijn financiën weer regelen zonder weer in de problemen te komen. Dit vraagt meer inzet van de consulent. Daarnaast zien we dat het aantal inwoners dat zich meldt met een vraag over financiën, zonder dat er al sprake is van financiële problemen of schulden, ook toeneemt.

Dit wordt geregistreerd als vrijblijvend contact. De uitvoering van de schuldhulpverlening verschilt per gemeente, omdat elke gemeente hierin beleidsvrijheid heeft binnen de kaders van de Wgs. De woonplaats van een hulpvragen lijkt bepalend te zijn voor de hulp die beschikbaar is. Om die verschillen te verkleinen, is in maart 2024 het voorstel voor Basisdienstverlening in financiële hulpverlening gepresenteerd door toenmalig minister Schouten. Het voorstel is tot stand gekomen na intensief overleg tussen het ministerie van Armoede, de VNG, NVVK en Divosa. Het voorstel voor Basisdienstverlening bevat zeven elementen die elke gemeente moet aanbieden. De meeste elementen worden al toegepast binnen onze dienstverlening. Met name de elementen die nog moeten worden uitgewerkt, zullen voor extra werk zorgen. Doelstelling 1. De doelstelling van het beleidsplan is vast te leggen hoe we de komende vier jaren de werkzaamheden voor de schuldhulpverlening gaan uitvoeren. Hiermee willen we inwoners met financiële problemen helpen, zodat zij een schuldenvrije toekomst tegemoet gaan. 2. De doelstelling van de pilot met het callcenter is om met zoveel mogelijk inwoners met een betaalachterstand in contact te komen, zodat we hen kunnen helpen voordat de betalingsachterstand uitgroeit tot een (problematische) schuld.

Overwegingen 1.1 Wettelijke verplichting Op grond van artikel 2 Wgs stelt de gemeenteraad voor ten hoogste vier jaar een plan vast dat richting geeft aan de integrale schuldhulpverlening. Met het voorliggende beleidsplan wordt aan deze wettelijke verplichting voldaan. 2.1

Inzet van een callcenter leidt tot meer contact met inwoners met een betalingsachterstand Ervaringen van andere gemeenten tonen aan dat de inzet van een callcenter leidt tot meer contact met inwoners met een betalingsachterstand. De medewerkers van het callcenter kunnen meer pogingen doen om contact te krijgen en ze bellen ook buiten kantooruren en op zaterdag. Nadat er

3 van 6

contact is gelegd met een inwoner en deze heeft aangegeven hulp te willen, wordt er een afspraak gemaakt tussen de inwoner en de gemeentelijke consulent. 2.2 Meer personele capaciteit nodig omdat hulpvraag stijgt door inzet van callcenter Bij de gemeente Bergen heeft de inzet van het callcenter geleid tot een verdubbeling van het bereik. Wij zetten ook in op een verdubbeling van het bereik, van 22% naar 44%. Dit houdt in dat het aantal inwoners waarmee contact wordt gekregen verdubbelt, van ongeveer 214 naar 428 (gebaseerd op de cijfers van 2024). Uitgaande dat 16% hiervan hulp accepteert, betekent dit ruim 60 inwoners waaraan hulp wordt geboden. Dit zou nog meer kunnen worden doordat de communicatie rondom vroegsignalering wordt uitgebreid. Dit komt dan bovenop de inwoners die zich zelf melden voor schuldhulpverlening en de inwoners met een vraag (vrijblijvend contact). De landelijke verwachting is dat het aantal inwoners met schulden niet zal afnemen. Verder ligt er een grotere rol voor de consulent in de nazorg, al eerder in het traject. Risico's Het is niet te voorspellen hoeveel extra werk er de komende jaren onze kant gaat opkomen. Verwacht wordt dat het aantal huishoudens met (problematische) schulden zal stijgen. Daarnaast zal het aantal zelfstandigen met financiële problemen naar verwachting stijgen na beëindiging van de overheidssteun.

Dit kan leiden tot meer aanvragen schuldhulpverlening. Ook het aantal jongeren met schulden neemt toe. Het is lastig om te voorspellen wat de inzet van het callcenter gaat betekenen en de extra aandacht voor vroegsignalering door extra communicatie. Daarnaast zal de invoering van de basisdienstverlening ook extra werk met zich meebrengen. Met name de elementen die nog moeten worden uitgewerkt, zullen voor extra werk zorgen. Financiële gevolgen Budget Het nieuwe beleidsplan Hulp bij financiële zorgen kan worden uitgevoerd binnen het beschikbare budget van structureel € 111.000 per jaar. Pilot inzet callcenter De kosten voor de tweejarige pilot met het callcenter bedragen in totaal € 25.000. Dit bedrag kan afwijken als het aantal signalen van betalingsachterstanden meer of minder wordt na start van de pilot. Deze kosten kunnen worden gedekt uit het bestaande budget voor bestrijding armoede en schulden. Formatie Voor het extra werk dat voortkomt de inzet van het callcenter, is een tijdelijke formatie-uitbreiding met 0,5 fte nodig. De dekking voor de kosten van de extra benodigde capaciteit wordt opgevangen binnen het P-budget. Na afloop van de pilot wordt deze geëvalueerd. Op basis van deze evaluatie beraden wij ons op het vervolg.

Ondertussen wordt onderzocht of en hoe we dit zelf kunnen doen en of en hoe we hierin kunnen samenwerken met het voorliggende veld, bijvoorbeeld met Surplus. Duurzaamheid Problematische schulden kunnen leiden tot stress, gezondheids-, sociale en psychische problemen. Als mensen worden geholpen hun schulden aan te pakken en op te lossen, heeft dit ook positieve gevolgen voor hun fysieke en psychische gezondheid en hun welzijn. Burger-& overheidsparticipatie De Adviesraad Sociaal Domein heeft een positief advies uitgebracht, zie bijlage 2. 4 van 6

Communicatie Niet van toepassing. Vervolg De consulenten werken al volgens de werkwijze zoals beschreven in het beleidsplan. Monitoring van schuldhulpverlening vindt plaats via de monitor sociaal domein. Hierin worden ook cijfers over de vroegsignalering opgenomen. Na afloop van de tweejarige pilot met het callcenter wordt deze geëvalueerd en wordt een voorstel gedaan voor een eventueel vervolg. Voorstel Wij stellen u voor: 1. het Beleidsplan Hulp bij financiële zorgen 2025-2028 gemeente Halderberge vast te stellen. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Halderberge. Bijlagen: 1. Beleidsplan Hulp bij financiële zorgen 2025-2028 gemeente Halderberge 2. Brief van Adviesraad Sociaal Domein van 18 april 2025 met advies.

5 van 6

RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Halderberge; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 27 mei 2025, gelet op artikel 2, eerste lid Wet gemeentelijke schuldhulpverlening;

BESLUIT: 1. het Beleidsplan Hulp bij financiële zorgen 2025-2028 gemeente Halderberge vast te stellen.

Aldus vastgesteld in de vergadering van de raad van de gemeente Halderberge op 26 juni 2025,

de griffier,

de voorzitter,

Ari Koenen

Anne Mulder

6 van 6