Raadsvoorstel 9 wonderen van Oudenbosch.pdf

RAADSVOORSTEL

Zaaknummer

686200

Contactpersoon

Britt van Gastel

Raadsvergadering d.d. 18 april 2024

Commissie

B&O

Portefeuillehouder

Telefoonnummer

+31 165 390 741

Patrick Schouw, wethouder Thomas Melisse, wethouder

Onderwerp Uitvoering project de 9 wonderen van Oudenbosch Samenvatting Er is door coöperatie Museummakers een concept ontwikkeld om het verhaal van Oudenbosch op een hedendaagse manier te kunnen vertellen en beleefbaar te maken in de openbare ruimte. De titel van het verhaal van Oudenbosch is “de 9 wonderen van Oudenbosch”. Aan het concept de 9 wonderen van Oudenbosch wordt een wandelroute gekoppeld met verwijsplekken waar de bezoeker meer te weten kan komen over het verhaal van Oudenbosch en op een inclusieve, aantrekkelijke en eigentijdse manier van beleven de geschiedenis van Oudenbosch en de kernen ontdekt. Het college vraagt de raad budget beschikbaar te stellen voor de realisatie van de verwijsplekken.

Inleiding & beeldvorming De 9 wonderen van Oudenbosch. Oudenbosch heeft als het Rome van Willem Hellemons een uniek verhaal met prachtig religieus en cultureel erfgoed. Echter, dit verhaal is nog onvoldoende beleefbaar in de openbare ruimte. De bezoeker wordt mede daardoor nog onvoldoende verleid om de verschillende bezienswaardigheden in het centrum te bezoeken en bezoekt daardoor vaak alleen de Basiliek. Samen met Museummakers is het concept ‘De 9 wonderen van Oudenbosch’ ontwikkeld (zie bijlage 1). Aan de hand van dit concept kan het verhaal van Oudenbosch op een hedendaagse manier verteld worden en beleefbaar gemaakt worden in de openbare ruimte. De negen wonderen zijn: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Station Oudenbosch A Begraafplaats van de broeders – B Begraafplaats van de zusters Sint-Annaklooster Basiliek van de Heiligen Agatha en Barbara Haven van Oudenbosch Napoleonskerkje 1 van 8

7. Kapel van Saint Louis 8. Arboretum 9. Jezuïetenklooster Daarnaast zijn er nog zeven parels benoemd. Hierbij gaat het om: 1. De Puit 2. Jan Gielenplein/Pastorietuin 3. Lourdesgrot 4. Algemene begraafplaats 5. Binnentuin Sint Anna 6. Collectie Natuur historisch museum, gevestigd in voormalige school ‘Regina Coeli’ 7. Collectie Zouavenmuseum, gevestigd in voormalig gemeentehuis In oktober 2023 is de raad reeds geïnformeerd over de 9 wonderen van Oudenbosch via een informatieve raadsbijenkomst. Verwijzingen naar het verhaal middels boombanken en informatiepanelen. Aan dit concept is een wandelroute gekoppeld (voormalige parelroute) langs fysieke verwijsplekken waar de bezoeker meer informatie krijgt over de rijke geschiedenis van de betreffende plek en deze geschiedenis ook kan beleven (zie bijlage 2 en 3). De verwijsplekken zijn boombanken bij de wonderen en informatiepanelen bij de parels. De route aantrekkelijk maken voor een brede groep bezoekers. Met de volgende drie instrumenten wordt getracht de route voor een zo groot mogelijke groep aantrekkelijk en toegankelijk te maken. ➢ Walky Games ontwikkelt een interactieve game langs de bezienswaardigheden. Bij de verschillende plekken krijgen de spelers opdrachten rondom het verhaal van Oudenbosch. ➢ DutchRoseMedia heeft de mogelijkheden van Augmented Reality op de route in beeld te brengen.

Augmented reality (AR) is een technologie die de realiteit verrijkt door digitale elementen toe te voegen aan een live beeld van de werkelijke omgeving. In bijlage 5 is dit rapport opgenomen. Voor de ontwerpkosten is een budget van € 13.500 geraamd. Deze kosten zijn gedekt uit het budget toerisme en recreatie. Voor de uitvoering en implementatie van Augmented Reality is aanvullend budget van € 30.000 nodig (zie paragraaf financiën). ➢ Bee-Able, een bureau dat gespecialiseerd is in inclusiviteit van de openbare ruimte heeft aanbevelingen gedaan voor hoe de route beter toegankelijk kan worden gemaakt voor minder validen (zie bijlage 6). Subsidie Levendig Brabant (Provincie Noord-Brabant) Voor de realisatie van de nieuwe route heeft Visit Halderberge een subsidie gekregen van de provincie Noord-Brabant. Het gaat om de subsidieregeling Levendig Brabant. Visit Brabant ontvangt een subsidiebedrag van € 41.250 en de gemeente betaald ter aanvulling € 36.000 en Visit Halderberge € 5.250. Met de subsidieregeling kan bewegwijzering, maken van online en offline promotiemateriaal, organisatie van ondernemersbijenkomsten, ontwikkelen walky games en onvoorziene kosten betaald worden. Alleen is er, aanvullend budget nodig voor de realisatie van de boombanken en informatiepanelen en implementatie van Augmented Reality. De raad wordt gevraagd hier budget voor vrij te maken.

Doelstelling Het doel van het raadsvoorstel is om budget te reserveren voor de realisatie van de verwijsplekken (boombanken en informatiepanelen) en de implementatie van Augmented Reality. Overwegingen 2 van 8

1. Met het concept de ‘9 wonderen van Oudenbosch’ wordt aantrekkingskracht van Oudenbosch en heel Halderberge versterkt Het concept ‘De 9 wonderen van Oudenbosch’ vertelt het unieke verhaal van Oudenbosch op een hedendaagse manier. Het is de ambitie om met dit verhaal meer bezoekers en toeristen te verleiden om Oudenbosch en Halderberge te bezoeken. De 9 wonderen van Oudenbosch staan daarbij in de etalage omdat dit aanbod het meest uniek is bekeken vanuit nationaal en internationaal perspectief. In de informatiepanelen wordt ook verwezen naar parels in andere kernen. De 9 wonderen van Oudenbosch moet mensen gaan verleiden om te komen en de overige informatiebronnen moeten ervoor zorgen dat er meer mensen langer in de gemeente blijven en ook de andere bezienswaardigheden in de gemeente gaan bezoeken. Dit vormt een stimulans voor verschillende ondernemers langs de route en een manier om hen meer te laten profiteren van de al bestaande omvangrijke bezoekersstroom aan de Basiliek. 2. Met de boombanken wordt het verhaal goed zichtbaar en beleefbaar in de openbare ruimte van het centrum van Oudenbosch De boombanken zijn goed zichtbare elementen in de openbare ruimte van het centrum van Oudenbosch. Ook mensen die niet bekend zijn met het concept ‘De 9 wonderen van Oudenbosch’ en/of de wandelroute worden daarmee verleid om meer te weten te komen over de rijke historie van Oudenbosch.

Er is gekozen voor de boombank vanwege de historie van Oudenbosch met boomkwekerijen en de symboliek van de boom (heeft de wortels in de samenleving en kan hoog over kijken naar wat er in het verleden nu is gebeurt in Oudenbosch). Het gebruik van boombanken in de route vormt daarbij een extra stimulans voor toerist en bezoeker om langer rondom de wonderen te blijven hangen, vanwege het bieden van een rustplek. Vanwege de grote behoefte aan banken in de gemeente, is het gebruik van boombanken in de route een win-win. 3. Realisatie boombanken loopt synchroon met herinrichting openbare ruimte Een groot deel van de boombanken komen op locaties die binnen nu en twee jaar heringericht worden. Dit geeft de mogelijkheid om de boombanken echt onderdeel uit te maken van het ontwerp van de openbare ruimte van de verschillende deelgebieden. Ook kan de plaatsing van de banken meegenomen worden in de uitvoering van de herinrichting van de openbare ruimte. Zo kan werk met werk gemaakt worden en kan er flink bespaard worden op manuren en materialen. 4. Door het toevoegen van interactieve elementen wordt een brede doelgroep aangesproken De uitwerking van het concept wordt getracht een brede doelgroep aan te spreken door interactieve elementen toe te voegen. Hierdoor wordt het bewandelen van de route bijvoorbeeld ook meer aantrekkelijk voor jongeren of gezinnen met kinderen. Risico's 1.

Realisatie verwijsplekken loopt synchroon met herinrichting van openbare ruimte Door de realisatie synchroon te laten lopen met de herinrichting van de openbare ruimte, kunnen niet alle fysieke boombanken direct na besluitvorming gerealiseerd worden en is het verhaal nog niet direct in volle glorie beleefbaar. Om het concept en het verhaal wel zo goed mogelijk te kunnen vertellen vanaf het nieuwe toeristische seizoen 2024 wordt op de locaties waar nog niet de definitieve boombanken geplaatst kunnen worden gewerkt met een tijdelijke informatievoorziening. Op deze manier wordt het gehele verhaal meteen beleefbaar en herkenbaar. 3 van 8

2. Nieuw concept vervangt het huidige Parelpad Het nieuwe concept ‘De 9 Wonderen van Oudenbosch’ en de aangepaste wandelroute brengt aanpassingen van het huidige Parelpad met zich mee. Het Parelpad is een initiatief van en uitgevoerd door de stichting Parelpad en Woonkwartier. De Stichting Parelpad is nog steeds actief en zij kunnen deze nieuwe ontwikkelingen als negatief of bedreigend ervaren. Bij het ontwikkelen van het concept ‘De 9 Wonderen van Oudenbosch’ en de nieuwe wandelroute is daarom vroegtijdig het gesprek aangegaan met Stichting Parelpad en is dit issue voorkomen. Ze hebben hun enthousiasme ten aanzien van het concept en de nieuwe wandelroute tijdens meerdere bijeenkomsten geuit. 3. De uitvoering van de 9 wonderen van Oudenbosch vraagt om een aanzienlijk budget. Om de uitvoering van ‘de 9 wonderen van Oudenbosch’ mogelijk te maken dient een behoorlijk budget beschikbaar gesteld te worden door de gemeenteraad. In het project is al gezocht naar manieren het benodigde budget te minimaliseren. Zo is in eerste instantie door Museummakers geadviseerd om verlichting toe te voegen (€ 50.000). Vanwege de kosten is hier vanaf gezien. Tevens is besloten om de binnenste ring van staal bij de boombanken te vervangen voor grind. Dit is een stuk goedkoper.

Bijkomend voordeel is dat op deze manier de boomspiegels minder snel beschadigen door boomwortels waardoor de kwaliteit van het product langer op peil blijft. Financiële gevolgen De kosten voor de uitvoering van het project ‘de 9 wonderen van Oudenbosch’ zijn als volgt: 2024

Kapitaallasten investeringskrediet boombanken en bewegwijzering Realisatie Augmented Reality Cofinanciering subsidie Levendig Brabant

2025 1.815

2026 15.730

2027 15.549

1.815

15.730

15.549

30.000 36.000

66.000

Voorgesteld wordt deze kosten te dekken uit het begrotingssaldo 2024 en het saldo van de meerjarenraming. De gevolgen voor het begrotingssaldo en de meerjarenraming zijn in onderstaande tabel in beeld gebracht.

4 van 8

Begrotingssaldo Saldo Programmabegroting 2023 Raadsbesluiten Programmabegroting 2024, amendementen "verdubbeling nieuwe bomen binnen de bebouwde kom" en "versnelling van het vergroenen en klimaat adaptief inrichten van de openbare ruimte 2024" (raad 9-11-2023) Commissie Omgevingskwaliteit (raad 14-12-2023) Dorpshuis De Steiger (raad 14-12-2023) Aankoop Veerhuis (raad 14-12-2023) Nieuwbouw Dorpshuis Hoeven (raad 8-2-2024) Manifest Dienstverlening (raad 8-2-2024) 750 jarig bestaan Oud Gastel en Oudenbosch geamendeerd (raad 8-2-2024) Verkeersveiligheid Veerkensweg (raad 8-2-2024) Huis van Halderberge (raad 14-3-2024) Initiatiefvoorstel benoeming en vergoeding burgercommissieleden (raad 14-3-2024) Huidig saldo incl. raadsbesluiten

2024 767.757

2025 2.817.158

90.000

30.000

18.000 457.200 145.958

2026 -1.037.837

2027 91.571

19.140

20.314

21.524

9.745 58.599

32.304 58.752 23.171 250.903

24.824 58.921 22.954 258.430

243.595 75.727

25.000 10.275

12.297 13.700

126.497 13.700

125.410 13.700

21.323

2.354.356

-1.563.479

-434.192

Voorstel: Vaststellen exploitatiebijdrage dorpshuis Hoeven

-50.305

8.836

21.292

21.931

Voorstel: De 9 wonderen van Oudenbosch

66.000

1.815

15.730

15.549

Resterend saldo

5.628

2.343.706

-1.600.501

-471.672

Duurzaamheid Het nieuwe concept ‘De 9 Wonderen van Oudenbosch’ en de aangepaste wandelroute vormen een investering waar Gemeente Halderberge meerdere jaren profijt van kan hebben. Het concept blijft beleefbaar in de openbare ruimte en kan ook tijdens alle seizoenen doorlopen worden. De boombanken en de informatiepanelen in de buitenruimte worden daarbij allemaal gefabriceerd uit duurzame en weerbestendige materialen voor de lange termijn. Zo wordt er gebruik gemaakt van natuursteen (grind) rondom de boomspiegels in plaats van staal. Hierdoor is de boombank minder vatbaar voor beschadigingen door wortelgroei van de bomen. Voor de boombanken wordt daarnaast gebruik gemaakt van padouk hout, een tropische houtsoort wat ook terugkomt binnen andere elementen in de buitenruimte voor een samenhangend geheel. Padouk hout is zeer duurzaam en valt onder duurzaamheidsklasse 1. Het kernhout van padouk blijft goed na 25 jaar en zelfs langer. Door het maken van deze duurzame keuzes binnen de verschillende elementen van de boombanken in de buitenruimte, wordt de kwaliteit van het product gewaarborgd en blijft het niveau van het concept op peil op de lange termijn. Met de bijbehorende toegankelijkheid en beleefbaarheid van het verhaal door de verschillende seizoenen heen, wordt dit een product voor meerdere jaren profijt binnen de Gemeente Halderberge.

In de Financiële verordening is de afschrijvingstermijn voor straatmeubilair bepaalt op 10 jaar. Gezien de verwachte levensduur van de boombanken zoals hierboven aangegeven, stellen wij voor de afschrijvingstermijn van de 9 wonderen van Oudenbosch, in afwijking van de Financiële verordening, te bepalen op 20 jaar. De kosten zoals opgenomen in de financiële paragraaf zijn op basis van een termijn van 20 jaar berekend.

Burger-& overheidsparticipatie

5 van 8

De stichting “Parelpad” is betrokken bij het ontwerp en de realisatie van de nieuwe route en de verwijsplekken op de route. In mei 2023 is deze initiatiefgroep bijgepraat over het concept ‘de 9 Wonderen van Oudenbosch’. Ook zijn ze voorafgaand aan dit raadsbesluit geïnformeerd over de laatste stand van zaken. Op 22 januari is daarnaast een bijeenkomst georganiseerd voor ondernemers en toeristische partijen uit de gehele gemeente. Tijdens de bijeenkomst is het verhaal van Oudenbosch en het concept van de 9 wonderen gepresenteerd, nog niet de fysieke boombanken. Op deze manier kunnen de ondernemers het verhaal adopteren en zelf uitbouwen. De bijeenkomst zorgde voor veel enthousiaste reacties en een positief draagvlak. De teksten van museummakers zijn daarbij naar verschillende betrokkenen in het verhaal doorgestuurd ter laatste controle. Communicatie Het verhaal van ‘de 9 wonderen van Oudenbosch’ wordt extern verder uitgedragen met verschillende promotiematerialen die zowel online als offline (bij het toeristisch informatiepunt) beschikbaar zijn. Visit Brabant creëert daarnaast op hun eigen website een unieke pagina voor de themaroute en neemt deze op in de communicatie en promotie. Hetzelfde geldt voor de makers van de interactieve game Walky Games.

Vervolg De wens is om de tijdelijke route van ‘de 9 Wonderen van Oudenbosch’ voor het toeristisch seizoen van 2024 gerealiseerd te hebben en ook de online en offline communicatiemiddelen gereed te hebben. Zes van de negen boombanken staan op plekken waar in de periode 2024-2026 een herinrichting van de openbare ruimte staat gepland (resp. herinrichting openbare ruimte religieus erfgoed, herinrichting van de openbare ruimte in de winkelstraten en herinrichting openbare ruimte kop van de haven). Hierbij gaat het om de boombanken bij de Basiliek, St. Anna, De Haven, begraafplaats van de broeders, Arboretum en Napoleonskerkje. Voor de eerste drie geldt dat er voor het toeristisch seizoen een tijdelijk informatiepaneel wordt gerealiseerd en dat de definitieve boombank met de herinrichting van de openbare ruimte wordt geplaatst. Op de laatste drie genoemde plekken wordt in 2024 al wel de definitieve boombank geplaatst. De drie boombanken in de gebieden die niet heringericht worden, worden zo snel mogelijk geplaatst. Hierdoor is er in de uitvoering sprake van een tweedeling in de tijd: 1. Realisatie van de tijdelijke route: 1. Realisatie van de 6 definitieve en 3 tijdelijke boombanken en informatiepanelen waarop de bezoeker de verhalen bij de verschillende wonderen en parels kunnen lezen (zie bijlage 4). 2.

Realisatie bewegwijzering tijdelijke route (met her en der kleine aanpassingen omdat enkele passages uit de definitieve wandelroute nu nog niet openbaar toegankelijk zijn) in samenwerking met het routebureau van Visit Brabant. 3. Lancering interactieve tour Walky Games. 2. Realisatie van de definitieve route: 1. Het streven is dat er in 2026 bij ieder wonder de definitieve boombank staat. Mochten er bepaalde deelgebieden na 2026 heringericht worden, dan worden de definitieve banken eerder dan de herinrichting gerealiseerd. 2. Plaatsen bewegwijzering definitieve route via routebureau van Visit Brabant. 3. Realisatie Augmented Reality in 2025. Na lancering van het concept ‘de 9 wonderen van Oudenbosch’ met de route, de bewegwijzering en de interactieve tour wordt er op twee manieren geëvalueerd. Walky Games gaat terugkoppelen in welke oplage het spel gekocht en gespeeld wordt. Daarbij worden er QR codes opgenomen op de verschillende promotiematerialen, zowel online als offline, waarbij toeristen hun ervaringen 6 van 8

kunnen achterlaten door middel van reviews en beoordelingen. Op deze manier kunnen we de mening van de toeristen peilen en eventuele aanpassingen of bijsturingen doorvoeren.

Voorstel Wij stellen u voor: 1. Voor de realisatie van de boombanken en bewegwijzering een investeringskrediet van € 242.000 beschikbaar te stellen en voor deze investering een afschrijvingstermijn van 20 jaar te hanteren; 2. Voor de realisatie van Augmented Reality een budget van € 30.000 beschikbaar te stellen; 3. Voor de cofinanciering ten behoeve van de subsidie Levendig Brabant een budget van € 36.000 beschikbaar te stellen; 4. De financiële gevolgen ten laste te brengen van de meerjarige begrotingssaldo’s 20242027; 5. De 13e begrotingswijziging 2024 vast te stellen. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Halderberge.

Bijlage: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Presentatie Museummakers Oudenbosch Route en locaties wonderen en parels Teksten 9 wonderen en parels – Verhaal Oudenbosch Planning en budget ontdek de 9 wonderen van Oudenbosch Halderberge AR Wandeling Oudenbosch Rapportage Halderberge Bee-Able

7 van 8

RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Halderberge; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 19-03-2024

BESLUIT: Uitvoering project ‘de 9 wonderen van Oudenbosch’ 1. Voor de realisatie van de boombanken en bewegwijzering een investeringskrediet van € 242.000 beschikbaar te stellen en voor deze investering een afschrijvingstermijn van 20 jaar te hanteren; 2. Voor de realisatie van Augmented Reality een budget van € 30.000 beschikbaar te stellen; 3. Voor de cofinanciering ten behoeve van de subsidie Levendig Brabant een budget van € 36.000 beschikbaar te stellen; 4. De financiële gevolgen ten laste te brengen van de meerjarige begrotingssaldo’s 20242027; 5. De 13e begrotingswijziging 2024 vast te stellen. Aldus vastgesteld in de vergadering van de raad van de gemeente Halderberge op 18 april 2024.

de griffier,

de voorzitter,

drs. A. Koenen

drs. B.J.A. Roks

8 van 8