Presentatie begroting 2024 (23-10-23).pdf

Programmabegroting 2024

Onderwerpen 1. Plaats in de P&C cyclus 2. Opbouw saldi begroting 2024 – 2027 en financiële ontwikkelingen na de zomernota 2023 3. Ontwikkeling lokale heffingen en lastendruk 2024 4. Conclusie financiële positie

5. Uitgangspunten opbouw legesverordening en kostendekkendheid 2024 6. Uitkeringen gemeentefonds 7. Vragen

Plaats in de P&C cyclus

Opbouw saldi begroting 2024-2027 Begroting 2024

2025

2026

Stand meerjarenbegroting 2023 - 2026

2.092.000

3.665.000

735.000

Vastgestelde begrotingswijzigingen voor Zomernota 2023

-686.000

-719.000

-762.000

Mutaties Zomernota 2023

-961.000

-357.000

-1.255.000

Saldo Zomernota periode 2024 - 2027

445.000

2.589.000

-1.282.000

Mutaties Begroting 2024

323.000

229.000

244.000

Saldo Begroting 2024 - 2027

768.000

2.817.000

-1.038.000

2027 735.000

-606.000

92.000

Financiële ontwikkelingen na zomernota 2023 (3.2.3) In paragraaf 3.2.3 worden de verschillen/ontwikkelingen tussen de zomernota 2023 en begroting 2024 toegelicht. Belangrijkste ontwikkelingen: •

Bijstelling indexering voor lonen en prijzen (inflatie) van 3% naar 4% in 2024

•

Toename OZB opbrengst (effect waardeontwikkeling vanuit najaarsnota 2023 en stijging 4%)

•

Extra legesopbrengst door nieuwe legesverordening en tarieventabel

•

Hogere uitkering gemeentefonds (septembercirculaire 2023)

•

Hogere kosten jeugdzorg

Lokale heffingen en lastendruk (2.1) Uitgangspunten en bijzonderheden • Het OZB-tarief woningen stijgt met de indexering (inflatie) van 4% • 100% kostendekking voor afvalstoffenheffing en rioolheffing, incidenteel in 2024: o Onttrekking voorziening afvalstoffenheffing van € 105.000. Met ingang van 2025 nieuw afvalbeleidsplan o Onttrekking aan de voorziening overschotten riolering van € 277.000. Vanaf 2025 afbouw inzet van de voorziening • Totale lastendruk blijft op het niveau van de inflatie van 4% Lastendruk meerpersoonshuishoudens Huurwoning + 4% Eigen woning + 4%

Lastendruk eenpersoonshuishoudens Huurwoning + 4% Eigen woning + 4% Vaststelling definitieve belastingverordeningen in raadsvergadering van 14 december 2023

Voorbeeld stijging lastendruk meerpersoonshuishouden Uitgangspunten: • Huis in eigendom met een WOZ waarde van € 339.000 • Bied de restafvalcontainer van 240 liter in 2024 totaal 12 keer aan ter lediging 2023

2024

Verschil

Verschil in €

OZB

€ 288,15

€ 299,68

€ 11,53

+ 4,0%

Rioolheffing

€ 246,60

€ 247,80

€ 1,20

- 0,5%

Afvalstoffenheffing

€ 333,12

€ 355,56

€ 22,44

+ 6,7%

Totaal

€ 867,87

€ 903,04

€ 35,17

+ 4,0%

Samenvatting en conclusie financiële positie (3.2.11) •

Sluitende begroting 2024 en meerjarenraming vanaf 2027 ook sluitend. Alleen in 2026 een nadelig saldo

•

Ook sluitend, rekening houdend met incidentele baten en lasten (3.3)

•

Reële inschatting van de loon-, prijs- en renteontwikkeling. Echter het blijven onzekere tijden

– monitoren via de P&C cyclus •

De begroting geeft ruimte voor het invullen van de nog te maken beleidskeuzes

•

De stijging van de lokale lasten blijft beperkt tot de inflatie van 4%.

•

Reservepositie en weerstandsvermogen blijft ruim voldoende

•

Verbetering kengetallen vermogenspositie blijft nog uit door omvang investeringsprogramma

Legesverordening en kostendekkendheid 2024 (2.1) 1. Wat zijn leges? Bedragen die de gemeente in rekening brengt voor door de gemeente verleende diensten (ook wel retributies genoemd) 2. Het moet hierbij gaan om een individueel aanwijsbare tegenprestatie 3. De gemeente mag geen winst maken op de leges (Art. 229b Gemeentewet)

4. De tarieven zijn opgenomen in de legesverordening die jaarlijks door uw raad wordt vastgesteld

Legesverordening en kostendekkendheid 2024 (2.1) 1. De uitgangspunten voor de legestarieven zijn opgenomen in de Paragraaf lokale heffingen 2. De tarieven staan in de tarieventabel van de legesverordening, die bestaat uit drie hoofdstukken: 1. Algemene dienstverlening 2. Dienstverlening en besluiten in het kader van de Omgevingswet 3. Dienstverlening vallend onder Europese Dienstenrichtlijn en niet vallend onder hoofdstuk 2 3. Door de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024 is hoofdstuk 2 van de tarieventabel grotendeels herzien 4. De herziening van de tarieventabel is aangegrepen om te komen tot een betere onderbouwing van de tarieven.

5. Hiervoor is gebruik gemaakt van de applicatie Kostendekkendheid.nl.

Uitgangspunten legesverordening en kostendekkendheid 2024 (2.1)

1. De tarieven zijn zo veel mogelijk kostendekkend met een maximum van 100% 2. Kruissubsidiëring kan voorkomen, maar alleen binnen een hoofdstuk. Uitzondering is hoofdstuk 3 Dienstverlening volgens Europese dienstenrichtlijn waarin alleen kruissubsidiering op paragraafniveau is toegestaan 3. Indien tarieven (deels) van Rijkswege worden bepaald, is het maximum aangehouden

4. Indien kostprijs van een dienst nog niet is bepaald, is het tarief geïndexeerd met 4% 5. Uit praktische redenen zijn sommige tarieven afgerond 6. Activiteiten waarvoor geen leges worden geheven, maar die wel in de modelverordening staan, zijn niet opgenomen in de tarieventabel. De betreffende artikelen hebben de standaard tekst ‘gereserveerd’ gekregen, zodat de nummering gelijk blijft aan de modelverordening.

Specifieke uitgangspunten voor de dienstverlening in het kader van de Omgevingswet (2.1) 1. In het verleden gemaakte keuzes om voor bepaalde activiteiten geen leges te heffen, zijn zoveel mogelijk in stand gehouden 2. Het indienen van aanvragen voor ruimtelijke en maatschappelijke initiatieven (R&MI) wordt gestimuleerd door de hoogte van de daarvoor verschuldigde leges beperkt te houden

3. Voor de aanvraag van een omgevingsvergunning voor veel voorkomende bouwwerken (woningen, dakkapellen en erfafscheidingen) zijn standaard legesbedragen in de verordening opgenomen 4. Voor het vaststellen van de bouwkosten van de overige bouwwerken is de ROEB-bijlage leidend. Als een bouwwerk daar niet in is vermeld, geldt de definitie van de bouwkosten zoals die in de tarieventabel is opgenomen 5. Voor milieubelastende activiteiten worden leges in rekening gebracht 6. Indien een aanvraag wordt ingetrokken of wordt geweigerd bestaat recht op teruggaaf van een deel van de leges. Hiervoor is zoveel mogelijk aangesloten op de percentages van de bestaande legesverordening

Kostendekkendheid leges 2023 <--> 2024 1. Ter vergelijking percentage kostendekkendheid 2023 en 2024 van de leges 2023

2024

Algemene dienstverlening

23%

79%

Fysieke leefomgeving

34%

99%

Europese dienstenrichtlijn

8%

99%

Totaal

27%

88%

2. Waarom deze grote verschillen? a. Voor de tarieven van 2024 is onderzoek gedaan naar de kosten die direct samenhangen met de te verlenen dienst. Legestarieven zijn zo veel mogelijk kostendekkend gemaakt. b. In 2023 werden in deze berekening – onterecht - alle kosten van het product meegenomen, in 2024 alleen de kosten die direct samenhangen met het verlenen van de dienst

Uitkeringen gemeentefonds (1.7.6) Een belangrijke inkomstenbron van de gemeente Halderberge

Oktober 2023, Frank Scheerder

Onderverdeling uitkeringen Gemeentefonds • Algemene uitkering

Rijksmiddelen

• Integratie-uitkeringen

Niet geoormerkt (vrij besteedbaar)

• Decentralisatie-uitkeringen

Wijzigingen via circulaires (algemene en taakmutaties) en specificaties

• Begrote omvang in 2024: 62% van baten excl. reserves 88% van algemene dekkingsmiddelen

Systeem van bevoorschotting

Meerjarenraming begroting 2024 bedragen x €1.000

Algemene uitkering incl. behoedzaamheidsreserve

2024

2025

2026

2027

55.864

58.670

55.463

58.037

Integratie uitkering Participatiewet

5.138

4.959

4.718

4.490

Overige uitkeringen

413

406

406

379

61.415

64.035

60.586

62.907

Totaal

Normeringssystematiek (algemene uitkering) Systematiek vóór aantreden kabinet Systematiek kabinet Rutte IV Rutte IV - Trap-op-trap-af systematiek vervalt • Omvang Gemeentefonds gekoppeld na 2025 (Coalitie-akkoord) aan (accresrelevante) rijksuitgaven - Afspraak met VNG stand • Trap-op-trap-af systematiek Voorjaarsnota 2022 (meicirculaire • Afrekening op realisatiebasis 2022) bevriezen qua volume • Kritiek: Rijk geeft minder uit dan - Alleen correctie omvang voor voorgenomen; tussentijds nominale ontwikkelingen via een neerwaartse bijstellingen specifieke prijsindex - 2026: ravijnjaar

Normeringssystematiek en verdeelsysteem (algemene uitkering) • Doel verdeelsysteem: elke gemeente in staat te stellen een gelijkwaardig voorzieningenniveau te realiseren bij een gelijke belastingdruk • Systeem met verdeelmaatstaven (aantallen eenheden, gewichten) en uitkeringsfactor Specifiek voor Halderberge: behoedzaamheidsreserve (buffer voor • OZB is een negatieve inkomstenmaatstaf neerwaartse bijstellingen) Actuele ontwikkelingen normeringssystematiek • vanaf 2027 volume gekoppeld aan gemiddelde groeivoet BNP • daarnaast nominale compensatie (zoals nu)

Algemene uitkering 2023 (specificatie) maatstaven OZB-inkomstenmaatstaven Sociale structuur Inwoners Jongeren Lage inkomens (drempel) Bijstandsontvangers Inwoners 75+ met drempel Laag opleidingsniveau met drempel Centrumfunctie Regionale centrumfunctie Leerlingen voortgezet onderwijs Fysieke structuur Oppervlak bebouwing woonkern Oppervlakte land Omgevingsadressendichtheid Kernen Overigen Totaal uitgavenmaatstaven Uitkeringsfactor (UF) Totaal uitgavenmaatstaven incl. UF Overig (suppletie uitkering) Totaal

aantal

gewicht

totaal

31.041 5.450 2.402 455 1.685 4.786

375,94 566,9 3792,92 5168,82 1329,41 264,38

11.669.554 3.089.605 9.109.077 2.353.536 2.239.444 1.265.296

6.950 1.149

155,44 384,9

1.080.308 442.173

199 7.448 10.670 9

17562,02 64,72 86,41 114583,97

3.494.842 482.035 921.977 1.031.256 7.417.514 44.596.616 1,311

totaal incl. UF -6.450.768

58.466.164 453.049 52.468.445

Verdeelsysteem (algemene uitkering) • Huidig verdeelsysteem: oorsprong in herziening 1995 • Kostenoriëntatie, maar ook globaal (niet exacte compensatie voor gemeentelijke uitgaven) • Tussentijds aangepast: o.a. verdeelmodellen sociaal domein ingevoegd • Kritiek: verdeelsysteem te complex geworden, niet meer uit te leggen • Vanaf 2023 nieuw verdeelsysteem: andere aanvliegroute • Minder verdeelmaatstaven: minder kostenoriëntatie, meer globaal • Verdeelsysteem is aan wijzigingen onderhevig

Vragen? Financieel portaal Halderberge • • • • • •

Alle P&C momenten digitaal bij elkaar Makkelijk navigeren binnen de rapportages Zoekfunctie beschikbaar Op verschillende devices te gebruiken Link naar de indicatoren Minder papier- en kopieerkosten ☺