Koersplan baggeren definitief 20250715.pdf

Koersplan Baggeren

Versie: definitief Datum: 2-7-2025 1

Inhoudsopgave

Inleiding

pag. 3

Wettelijk kader

pag. 3

Huidige situatie

pag. 4

Gewenste situatie

pag. 5

Inventarisatie en Uitvoeringsprogramma

pag.7

Bijlage 1: lijst met watergangen en waterpartijen

pag. 8

2

1. Inleiding De waterschappen zijn verantwoordelijk voor het regionale watersysteem, de zogenaamde Awatergangen. De gemeente is verantwoordelijk voor de zogenaamde B -en C watergangen binnen de gemeentegrenzen. Ook heeft de gemeente een aantal waterpartijen in haar beheer. Deze watergangen en waterpartijen hebben naast jaarlijks regulier onderhoud, ook periodiek groter onderhoud nodig voor het herprofileren van watergangen en het verwijderen van overtollige baggerspecie in de watergangen en waterpartijen. Dit is nodig om de doorstroming van watergangen te garanderen en te voorkomen dat duikers verstopt raken doordat de bodem van de watergang te hoog komt. Dit is nodig om de functie van de watergangen en waterpartijen te borgen. Naast het kwantitatieve aspect is baggeren ook van belang voor het borgen van de waterkwaliteit. Om de doelstellingen vanuit de Kaderrichtlijn Water te halen, is een van de maatregelen om ook een goede waterbodemkwaliteit te bewerkstelligen. Dit kan door het weghalen van vervuild of (te) voedselrijk slib uit het water. Doelstelling: het doel van het Koersplan Baggeren is om beleidsuitgangspunten vast te leggen die dienend zijn om het operationeel waterbodembeheer zowel kwantitatief als kwalitatief goed uit te kunnen voeren. Het Koersplan Baggeren is het eerste deel van een drietrapsraket.

Het tweede deel bestaat uit het uitvoeren van een brede inventarisatie van de opgave die Halderberge heeft en het derde deel is een meerjarig uitvoeringsprogramma met financiële consequenties. Het koersplan zal in 2025 behandeld worden door de gemeenteraad. De inventarisatie zal begin 2026 plaatsvinden en het uitvoeringsprogramma zal in de tweede helft van 2026 aan de gemeenteraad worden voorgelegd.

2. Wettelijk Kader Het baggeren van gemeentelijke watergangen is een essentiële onderhoudsactiviteit voor het waarborgen van de waterhuishouding, ecologische kwaliteit en doorstroming. Sinds de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 is het wettelijk kader voor baggeractiviteiten gewijzigd en geïntegreerd in een samenhangend stelsel van regelgeving. Relevante wet- en regelgeving Kaderrichtlijn Water De Kaderrichtlijn Water (KRW) is een Europese richtlijn (2000/60/EG) die als doel heeft om uiterlijk in 2027 te zorgen voor een goede ecologische en chemische toestand van alle oppervlakte- en grondwaterlichamen binnen de Europese Unie. Deze richtlijn vormt een belangrijk wettelijk kader voor het waterbeheer in Nederland, en daarmee ook voor het lokale waterbodem- en baggerbeleid van de gemeente Halderberge. Voor gemeenten betekent dit onder andere dat bij baggerwerkzaamheden: •

De ecologische functie van watergangen behouden of versterkt moet worden;

•

Verwijdering van verontreinigde baggerspecie moet bijdragen aan het behalen van KRWdoelen;

3

De uitvoering van de KRW-maatregelen wordt in Nederland gecoördineerd door onder andere Rijkswaterstaat, waterschappen en provincies, maar gemeenten spelen een belangrijke rol in de lokale uitvoering, bijvoorbeeld bij het inrichten van natuurvriendelijke oevers of het verbeteren van de waterkwaliteit in stedelijke gebieden. Omgevingswet De Omgevingswet vormt het centrale juridische kader voor activiteiten die invloed hebben op de fysieke leefomgeving, waaronder waterbodems en oppervlaktewaterlichamen. Artikel 10.3 van de wet bepaalt dat eigenaren of rechthebbenden van gronden grenzend aan oppervlaktewaterlichamen verplicht zijn om baggerspecie en maaisel te ontvangen als onderdeel van regulier onderhoud Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) Het Bal wijst het opslaan en verwerken van baggerspecie aan als een milieubelastende activiteit en een lozingsactiviteit wanneer dit plaatsvindt in oppervlaktewater. Deze activiteiten vallen onder paragraaf 3.2.24 van het Bal. Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) Het Bkl bevat normen en beoordelingskaders voor de kwaliteit van de leefomgeving, waaronder waterbodems. Hierin zijn ook regels opgenomen voor het beschermen van ecologische waarden bij ingrepen in de waterbodem.

Omgevingsregeling De Omgevingsregeling bevat technische en procedurele uitwerkingen van de Omgevingswet en het Bal, zoals meldingsplichten, beoordelingsmethoden en gegevensverplichtingen bij baggeractiviteiten. Waterschapsverordening Op lokaal niveau is de Waterschapsverordening waterschap Brabantse Delta 2024 van toepassing. Hierin is vastgelegd dat het waterschap verantwoordelijk is voor het onderhoud van hoofdwatergangen. De gemeente en eventueel aangrenzend eigenaren hebben een ontvangstplicht voor het vrijkomend baggerslib. Natuurwetgeving De voormalige Flora- en faunawet is geïntegreerd in de Omgevingswet via het Bkl. Bij baggeren moet rekening worden gehouden met beschermde soorten en habitats. Verstoring van flora en fauna dient te worden voorkomen of gemitigeerd.

3. Huidige Situatie In de huidige situatie is er niks structureel geregeld voor het beheer van de waterbodem in de waterlopen en waterpartijen van de gemeente. Er is wel een jaarlijks budget voor het herprofileren van sloten, maar dit wordt niet structureel uitgevoerd. Als er meldingen komen uit het gebied dat slootbodems te hoog worden waardoor duikers verstopt raken, wordt dit wel opgepakt. Echter, omdat dit niet structureel wordt opgepakt worden de slootbodems ook

4

structureel steeds hoger. Als dit wordt doorgezet, zal de doorstroming van watergangen steeds vaker verstoord worden. De gemeente heeft ook een aantal grotere waterpartijen in haar beheer. Ook deze waterpartijen moeten periodiek gebaggerd worden. Nu wordt dit alleen gedaan als er problemen zijn met de waterkwaliteit of andere externe omstandigheden.

4. Gewenste situatie Tactisch waterbodembeheer Waterkwantiteit Een goed functionerende watergang draagt bij aan het waarborgen van de waterafvoer en berging binnen het stedelijk en landelijk gebied. Binnen het tactisch beheer wordt gestuurd op het voorkomen van wateroverlast en het waarborgen van voldoende doorstroming. Hierbij wordt rekening gehouden met klimaatverandering, toenemende piekbuien en veranderende grondwaterstanden. De afmetingen van watergangen veranderen in de loop van de tijd door afzettingen van slib en erosie. De gemeente is verplicht om deze waterlopen en waterpartijen goed te kunnen laten functioneren. Dit doet de gemeente door middel van groot onderhoud. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in baggeren en herprofileren. Baggeren heeft tot doel om de juiste diepte te verkrijgen en te houden. Herprofileren heeft tot doel om de taluds in stand te houden. Baggeren en herprofileren zorgt voor een goed afstromingsprofiel en voorkomt dat duikers verstopt raken doordat de slootbodem hoger komt te liggen dan de duiker. Voor waterlopen die een rol hebben in de beroeps- of recreatievaart is er vanuit het waterschap ook een nautisch profiel. Deze is altijd groter (dieper) dan het profiel dat nodig is voor de waterkwantiteit. In Halderberge is dit alleen van toepassing op het haventracé in Oudenbosch.

Het waterschap is daar wel waterkwaliteitsbeheerder, maar de gemeente is verantwoordelijk voor het op diepte houden van de haven t.b.v. de scheepvaart. Waterkwaliteit en ecologie Waterkwaliteit is een belangrijk onderdeel van een gezond ecosysteem. Binnen het tactisch beheer wordt gestuurd op het realiseren van de doelstellingen uit de Kaderrichtlijn Water (KRW). Daarbij wordt ook rekening gehouden met de natuurlijke balans in flora en fauna, en het voorkomen van verslibbing of stagnatie die leidt tot zuurstofloosheid of stank. Ecologisch herstel en behoud van biodiversiteit zijn leidende principes. Waterlopen van B-categorie en grotere waterpartijen worden via (baggeren)groot onderhoud periodiek aangepakt. Hiermee wordt voorkomen dat dikke sliblagen in de waterlopen en waterpartijen worden gevormd, waarin verontreinigingen zich kunnen ophopen. Daarmee draagt groot onderhoud bij aan de waterkwaliteitsdoelstellingen en ecologische doelstellingen vanuit onder andere de Kader Richtlijn Water. Categorie C watergangen (kleine zakslootjes etc.) worden niet planmatig onderhouden, maar hier kan d.m.v. het meldingensysteem en eigen toezicht worden ingegrepen en waar nodig de sloot opnieuw worden geprofileerd.

5

Omgang met vrijkomend slib Vrijkomend baggerslib wordt afhankelijk van de milieuhygiënische kwaliteit afgevoerd en verwerkt conform de wettelijke kaders (Besluit bodemkwaliteit). Bij licht verontreinigd slib kan hergebruik op landbodem plaatsvinden, mits voldaan wordt aan toetsingswaarden. Sterk verontreinigd slib wordt afgevoerd naar een erkende verwerker. Daarnaast wordt gekeken naar het beperken van transportafstanden, hergebruik binnen de gemeente en circulaire toepassingen waar mogelijk. Bij baggerwerkzaamheden door het waterschap binnen de gemeentegrenzen geldt volgens de waterschapsverordening Waterschap Brabantse Delta 2024 dat de gemeente en/of aangrenzend perceelseigenaar een ontvangstplicht heeft voor het vrijkomende slib uit de A-watergangen. De kosten die gemaakt worden om verontreinigd slib af te voeren zijn voor de gemeente. Operationeel waterbodembeheer Het operationeel beheer richt zich op de praktische uitvoering van het beleid en de maatregelen die voortvloeien uit het tactisch beheer. Frequentie van herprofileren en baggeren •

Watergangen: gemiddeld eens per 10 jaar, afhankelijk van slibaanwas en functie.

•

Waterpartijen: gemiddeld eens per 20 jaar, met extra aandacht voor recreatieve en ecologische functies.

Periodieke inventarisatie en nulmeting Elke 5 jaar wordt een integrale inventarisatie uitgevoerd van de waterbodemkwaliteit en -dikte. Begin 2026 wordt een nulmeting uitgevoerd om de huidige toestand vast te leggen en als referentiepunt te gebruiken voor toekomstig beheer. Keuring dikte en kwaliteit slib Voorafgaand aan baggerwerkzaamheden wordt de sliblaag gekeurd op: •

Dikte (middels peilstokmetingen of sonar);

•

Chemische samenstelling (conform NEN-normen);

•

Mogelijke verontreinigingen (zware metalen, PAK’s, nutriënten).

Explosievenonderzoek Bij werkzaamheden in gebieden met een verhoogd risico op niet-gesprongen explosieven (bijvoorbeeld WOII-gebieden) wordt voorafgaand aan de uitvoering een explosievenonderzoek uitgevoerd conform de geldende regelgeving. Invasieve exoten Tijdens het beheer wordt gelet op de aanwezigheid van invasieve exoten zoals Grote waternavel of Japanse duizendknoop. Indien aangetroffen, worden passende beheersmaatregelen genomen om verspreiding te voorkomen.

6

Flora en fauna Bij alle werkzaamheden wordt rekening gehouden met de aanwezige flora en fauna. Er wordt gewerkt conform de gemeentelijke (concept)Nota Dierenwelzijn en de Wet natuurbescherming. Zo worden werkzaamheden buiten het broedseizoen gepland en wordt ecologische begeleiding ingezet waar nodig. Het is verplicht om eerst een gedegen onderzoek uit te voeren naar de aanwezigheid van beschermde diersoorten om na te gaan of het nodig is een ontheffing aan te vragen, voordat er gestart kan worden met baggeren. Bij de voorbereiding van dit soort werkzaamheden is het dus noodzakelijk rekening te houden met de aanwezige dieren en planten. Een ontheffing om te baggeren is niet nodig wanneer het gaat om regulier beheer, gebruik en onderhoud in een gebied waarin uitsluitend algemene soorten voorkomen. Wanneer er wel andere dan uitsluitend algemene soorten voorkomen, dan is ook geen ontheffing nodig wanneer de gemeente werkt volgens een door het ministerie (RVO) goedgekeurde gedragscode.

5. Inventarisatie en Uitvoeringsprogramma Na het vaststellen van het koersdocument wordt een inventarisatie gemaakt van de opgave waar we voor staan. Hiervoor wordt bij de behandeling van het koersdocument een bedrag van €45.000 gevraagd. Aan de hand van deze resultaten zal een meerjarig uitvoeringsprogramma worden gemaakt met de bijbehorende financiële consequenties. De verwachting is dat dit uitvoeringsprogramma inclusief een aantal keuze-scenario’s in de tweede helft van 2026 aan de gemeenteraad kan worden voorgelegd. Het waterschap Brabantse Delta zorgt voor het baggeren van de A-watergangen. Zij hebben dit structureel geregeld in onder andere de waterschapsverordening en hun waterbodembeleidsplan. In 2027 gaan zij een groot deel van de A-watergangen in Halderberge baggeren. De kosten voor het afvoeren/verwerken van het vrijkomende slib zijn voor de gemeente Halderberge. Deze kosten zullen worden meegenomen in de financiële paragraaf van het uitvoeringsprogramma.

7

Bijlage 1 Watergangen en waterpartijen

Slootlengtes Halderberge

Bosschenhoofd:

4.859 m1

Hoeven

45.103 m1

Oudenbosch

24.378 m1

Oud Gastel

54.789 m1

Stampersgat

2.815 m1 ______________

Totaal

131.944 m1

Vijvers Halderberge Hoeven

Oudenbosch

Oud Gastel

Stampersgat

Boterbloemlaan/ Kroonestede

4.060 m2

Parkje Opperstraat

610 m2

sportpark Albano

5.200 m2

Bansingel

565 m2

Romelaan

4.500 m2

Raaymakerslaan

260 m2

Acer Flamingolaan

750 m2

Menkenvijver

3.700 m2

Blusvijver Korenweide

1.716 m2

Julianapark

550 m2

Vaccaweg

3.154 m2

Noordzeedijk

340 m2 __________________ Totaal

8

25.405 m2