Gemeente Halderberge - Accountantsverslag 2020 (RIS230621).pdf

GEMEENTE HALDERBERGE ACCOUNTANTSVERSLAG 2020 23 JUNI 2021

1 Astrium Overheidsaccountants B.V.

Edelgasstraat 57, 2718 SX Zoetermeer www.astrium.nl

Tel: (079) 36 23 613 Fax: (079) 361 57 77

IBAN NL10RABO0322622360 BTW nr. NL810591625B01 info@astrium.nlKVK: 34168056

INHOUDSOPGAVE UITGANGSPUNTEN VAN DE CONTROLE................................................................................................................................................................................ 3 MANAGEMENT SAMENVATTING ............................................................................................................................................................................................ 5 BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN .............................................................................................................................................................................................. 7 DECENTRALISATIES OVERHEID ............................................................................................................................................................................................ 11 GRONDEXPLOITATIES .............................................................................................................................................................................................................. 13 VOORZIENINGEN .......................................................................................................................................................................................................................

14 ANALYSE VERMOGEN EN RESULTAAT ............................................................................................................................................................................... 15 INTERNE BEHEERSING ............................................................................................................................................................................................................. 19 RECHTMATIGHEID .................................................................................................................................................................................................................... 21 OVERIGE BEVINDINGEN ...................................................................................................................................................................................................... 25

Bijlagen A: Niet-gecorrigeerde controleverschillen B: Onafhankelijkheidsbevestiging en overige dienstverlening C: Overzicht met de belangrijkste afkortingen

2

UITGANGSPUNTEN VAN DE CONTROLE Controleverklaring De jaarrekeningcontrole is uitgevoerd zoals overeengekomen in de opdrachtbevestiging. In het najaar van 2020 hebben wij de interimcontrole verricht, die gericht is op de interne beheersing binnen de voor ons relevante processen van de gemeente Halderberge. De interimcontrole hebben wij afgesloten met een managementletter. De controle in het voorjaar 2021 is gericht op de jaarrekening 2020 zelf. De uitgevoerde werkzaamheden resulteren in een controleverklaring bij de jaarrekening 2020 en een nadere toelichting via dit verslag van bevindingen. De controleverklaring kent een voorgeschreven format en zullen wij separaat toezenden. Reikwijdte van de controle Met de opdrachtbevestiging heeft u ons de opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening. De reikwijdte van onze controle staat hierin omschreven. Er is gedurende het verloop van de controle over 2020 op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Tijdens de uitvoering van de controleplanning hebben zich geen wijzigingen van materieel belang in de reikwijdte voorgedaan. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2020 voldoende voor de doelstelling van onze controle. Onafhankelijkheid • Astrium Overheidsaccountants B.V.

(hierna: Astrium) is onafhankelijk van gemeente Halderberge en voor zover wij weten heeft zich geen inbreuk voorgedaan op de van toepassing zijnde regels en het beleid ten aanzien van onafhankelijkheid. • Ons zijn geen relaties bekend tussen Astrium en de gemeente Halderberge, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. • Bijlage B bevat een nadere uiteenzetting van onze onafhankelijkheid.

3

Materialiteit De materialiteit bij de planning en uitvoering van de jaarrekeningcontrole 2020 is € 836.510. Deze materialiteit vloeit voort uit het door de gemeenteraad vastgestelde controleprotocol Halderberge 2018-2021, hetgeen voldoet aan de wettelijke minimumvereisten. Goedkeuringstoleranties Fouten Onzekerheden Rapporteringstoleranties Fouten Onzekerheden

Toelichting 1% van de totale lasten (incl. reserve mutaties) 3% van de totale lasten (incl. reserve mutaties) Cf Controleprotocol gemeente Halderberge Cf Controleprotocol gemeente Halderberge

Bedrag € 836.510 € 2.509.530

(2019: € 747.199) (2019: € 2.241.597)

Gelijk aan goedkeuringstolerantie Gelijk aan goedkeuringstolerantie

WNT De verantwoording op basis van de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) in de jaarrekening hebben wij gecontroleerd met inachtneming van het specifiek daarvoor van toepassing zijnde controleprotocol, waarbij een afwijkende (lagere) materialiteit geldt. SiSa-regelingen Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSA 2020. Later in de rapportage komen wij terug op onze controlebevindingen ten aanzien van de SiSa-regelingen en verantwoorden wij de verplicht voorgeschreven SiSa-tabel met bevindingen.

4

MANAGEMENT SAMENVATTING Uitkomsten jaarrekeningcontrole • Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2020 een goedkeurende controleverklaring te verstrekken. Ons oordeel omvat zowel de getrouwe weergave van vermogen en resultaat als de financiële rechtmatigheid van baten, lasten en balansmutaties; • Het jaarverslag bevat de vereiste aspecten en is verenigbaar met de jaarrekening; • De in de jaarrekening gehanteerde continuïteitsveronderstelling is aanvaardbaar; • De waardering van de grondexploitaties is sterk afhankelijk van inschattingen van het College van toekomstige kosten en opbrengsten en hoewel wij die adequaat vinden, blijft het risicoprofiel hoog en is het van groot belang de ontwikkelingen nauwgezet te volgen; • Er is over het boekjaar 2020 geen sprake van onzekerheden betreffende de decentralisaties, omdat wij toereikende controle-informatie hebben ontvangen waaruit de prestatielevering door de zorgleverancier blijkt. Bestuurlijke aandachtspunten • De gevolgen van de Coronacrisis voor de samenleving is enorm. De financiële impact van de coronacrisis is in de jaarrekening weergeven in een nieuwe paragraaf “Financiële effecten van de corona crisis” (paragraaf 2.8 van de jaarrekening). Hoewel een goede inschatting van de financiële impact van de coronacrises lastig is, staat de continuïteit van de gemeente niet ter discussie.

De ontwikkelingen blijven uw continue aandacht vragen. • De gemeente en de Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Hart van West-Brabant (GR Werkplein) is vanwege de urgentie van de coronacrisis voortvarend aan de slag gegaan met de Tozo regeling. De benodigde snelheid bij de totstandkoming en uitvoering van de Tozo impliceert dat er gevoeligheden en risico's zijn met betrekking tot de rechtmatigheid en misbruik en oneigenlijk gebruik. Desalniettemin geldt voor de Tozo dat de uitkeringen rechtmatig moeten worden verstrekt en dat misbruik en oneigenlijk gebruik zoveel mogelijk moet worden voorkomen. In het kader van de rechtmatigheidsverantwoording 2021 vragen wij de gemeente toezicht te houden op het Misbruik & Oneigenlijk gebruik beleid (M&O-beleid) van GR Werkplein en de herstelacties die hieruit voortvloeien. • Ten aanzien van coronacompensatie Jeugdzorg en Wmo zijn op landelijk niveau specifieke afspraken gemaakt tussen VNG, zorgaanbieders, I-Sociaal domein, met betrokkenheid van het ministerie van VWS, BZK en de NBA. Te denken valt aan continuïteitsbijdragen en meerkosten. Wij adviseren de gemeente deze afspraken de blijven monitoren en de impact hiervan op de rechtmatigheidsverantwoording 2021 tijdig in kaart te brengen.

5

Analyse van het weerstandsvermogen Vergelijking benodigde versus aanwezige weerstandscapaciteit periode 2018-2020:

600 500 400 300 200 100 0

Duizenden €

Duizenden €

Financiële resultaten Resultaatvergelijking periode 2018-2020:

20.000 15.000 Benodigd

10.000

Aanwezig

5.000 Realisatie 2018

Realisatie 2019 Begroot primitief

Begroot na wijzigingen

Realisatie 2020

In de jaren 2018 tot en met 2020 is ieder jaar een positief resultaat gerealiseerd, bij een begroot resultaat van (bijna) nihil. Het beperkt voordelig resultaat in 2020 is te herleiden naar één oorzaak, namelijk afwaardering van Materiële vaste activa.

0 2018

2019

2020

Uit de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing blijkt dat de aanwezige weerstandscapaciteit uitstekend is gelet op het risicoprofiel van uw gemeente. Overigens is ook de onbenutte belastingcapaciteit (2020: 1,9 mio) meegerekend bij de hierboven getoonde aanwezige weerstandscapaciteit.

6

BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN Eindoordeel naar aanleiding van de jaarrekening controle Op basis van de door ons verrichte werkzaamheden zijn wij voornemens een goedkeurende controleverklaring af te geven bij de jaarrekening 2020 van uw gemeente. Deze goedkeurende strekking betreft zowel de getrouwe weergave van vermogen en resultaat in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) als de financiële rechtmatigheid van baten, lasten en balansmutaties. Op basis van onze werkzaamheden zijn wij van mening dat de in de jaarrekening gehanteerde continuïteitsveronderstelling aanvaardbaar is. Op de geconstateerde - niet gecorrigeerde - controleverschillen komen wij afzonderlijk terug. Ze zijn gespecificeerd in bijlage A van dit verslag. Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de minimale wettelijk voorgeschreven informatie bevat, dat de inhoud van dit verslag geen tegenstrijdigheden bevat met de door ons gecontroleerde jaarrekening en dat het jaarverslag geen materiële afwijkingen bevat voor zover wij dat vanuit onze controle kunnen beoordelen. Daarnaast hebben wij vastgesteld dat de bezoldigingen over 2020 in overeenstemming is met de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) en dat de jaarrekening 2020 van de gemeente Halderberge voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.

Dit jaar is het verantwoordingsmodel zoals beschikbaar gesteld door het ministerie voor het eerst volledig toegepast in de jaarrekening. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de in de SiSa-bijlage opgenomen specifieke uitkeringen geen fouten of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. Vermogen en resultaat Het gerealiseerd resultaat (inclusief reservemutaties) bedraagt € 153.482 positief versus een begroot resultaat (na wijziging) van € 0. In de jaarrekening in het “Overzicht van baten & lasten” heeft het College de belangrijkste wijzigingen toegelicht. In hoofdstuk 7 gaan wij nader in op het resultaat en de ontwikkeling van het (weerstands-)vermogen. Sociaal Domein Kosten Jeugdhulp en WMO Inzake de kosten Jeugdhulp en de WMO steunt gemeente Halderberge op de controleverklaring en financiële productieverantwoordingen van zorgaanbieders. Op basis van de ontvangen controleverklaringen inclusief de financiële productie-verantwoordingen en de door de gemeente uitgevoerde aanvullende controles zoals de (verbijzonderde) interne controles resteert er geen onzekerheid ten aanzien van de Jeugdhulp en WMO. 7

PGB-budget De gemeente Halderberge heeft de totale kosten inzake de PGB budgetten gebaseerd op de schatting van de SVB. Op basis van een opgave vanuit het SVB is er vanuit hun accountantscontrole een maximale fout van € 69.881 voor de gemeente Halderberge. Deze onzekerheid is echter ondervangen doordat de gemeente aanvullende interne controles heeft verricht op de prestatielevering. Hiermee is deze onzekerheid ondervangen en derhalve niet meegenomen in de foutenevaluatie. Grondexploitaties Gemeente Halderberge heeft de exploitatieberekening van de grondexploitaties in de jaarrekening 2020 geactualiseerd. Wij hebben vastgesteld of de uitgangspunten aanvaardbaar zijn. De waarde van de balanspost Voorraden ultimo 2020 van gemeente Halderberge bedraagt € 12.771.248. Ten opzichte van 31 december 2019 is de boekwaarde grondexploitatie toegenomen met € 0,97 miljoen. Deze toename ten opzichte van het boekjaar 2019 is als volgt samen te vatten: Bouwgrond in exploitatie Netto boekwaarde per 1 januari

Boekwaarde per 31-12-2019 € 5.699.000

Boekwaarde per 31-12-2020 € 11.801.788

Investeringen

€

2.855.000

€

4.445.664

Grondverkopen

-/- €

2.169.000

-/- €

3.750.990

Tussentijdse winstneming

€

5.447000

€

292.127

Mutatie verliesvoorziening

-/- €

30.000

-/- €

17.342

Bouwgronden per 31 december Voorziening verliesgevende projecten Netto boekwaarde per 31 december

€ -/- € €

11.802.000 7.975.000 3.826.000

€ 12.771.248 -/- € 8.151.000 € 4.621.000

De belangrijkste complexen in uitvoering zijn Sportpark Pagnevaart, Mgr. Meeuwissenstraat/Kerkstraat, Klooster Stampersgat en Oud Gastel Noord. Onze conclusie is dat wij kunnen instemmen met de schattingen die door het college zijn gemaakt bij de actualisatie van de complexen en daarmee ook met de uitkomsten van deze actualisatie. In hoofdstuk 5 gaan wij nader in op de controle alsmede de uitkomsten daarvan inzake de grondexploitaties. Voorzieningen Toereikendheid van voorzieningen, zoals opgenomen in de jaarrekening, is een belangrijk toetspunt in onze controle. Daarnaast hebben we beoordeeld of de gevormde voorzieningen voldoen aan de eisen en voorwaarden die de verslaggingswetgeving voor de gemeente (BBV) daaraan stelt. Onze conclusie is dat een adequate onderbouwing aanwezig is voor de voorzieningen, waaruit blijkt dat de voorzieningen toereikend zijn. In hoofdstuk 6 gaan wij nader in op de controle van de voorzieningen. 8

Schattingen Het College is verantwoordelijk voor het maken van schattingen bij het opmaken van de jaarrekening. Als accountant beoordelen wij deze schattingen: Belangrijke schattingen

Mate van subjectiviteit

Onze beoordeling 2020

Toelichting

Waardering van grond en gebouwen inclusief afschrijvingen

Laag

De afschrijvingstermijnen zijn vergelijkbaar met die wij bij andere gemeenten zien. Er zijn geen indicaties dat de afschrijvingstermijnen niet zijn afgestemd op de economische levensduur van de activa.

Waardering van de In exploitatie genomen gronden

Hoog

De waarderingen zijn gebaseerd op valide uitgangspunten.

Voorzieningen

Gemiddeld

De saldi in de voorzieningen worden jaarlijks geactualiseerd en op een consistente wijze berekend. Aan de voorzieningen liggen toereikende berekeningen en onderbouwingen ten grondslag.

Waardering van deelnemingen en uitzettingen (Financiële Vaste Activa)

Laag

Er zijn geen indicaties dat een afwaardering van de boekwaarde van een deelneming of uitzetting noodzakelijk is.

Waardering debiteuren

Laag

Minimaal jaarlijks wordt de voorziening voor dubieuze debiteuren geactualiseerd. Wij kunnen ons vinden in de wijze waarop de voorziening voor de diverse soorten vorderingen bepaald is.

Legenda: Evenwichtig

Voorzichtig

Optimistisch

Buiten de bandbreedte

9

Afwaardering boekwaarde Sint Anna Op 18 december 2020 heeft de gemeenteraad de randvoorwaarden voor herontwikkeling van de Sint Anna (behoudens de kapel) gewijzigd. Rekening houdende met de gewijzigde randvoorwaarden ligt er nu een plan om tot ontwikkeling over te kunnen gaan van deze locatie. De verkoopprijs voor de ontwikkellocatie, exclusief de kapel van Sint Anna ligt aanmerkelijk lager dan de boekwaarde zoals opgenomen in de jaarrekening (€ 2,25 miljoen). De gemeenteraad heeft aangegeven geen wensen en bedenkingen in te dienen bij het voorstel d.d. 8 april 2021 van het college om over te gaan tot de verkoop van de Sint Anna. Conform de thans geldende verslaggevingsregels (het Besluit, Begroting en Verantwoording provincie en gemeenten) is een afwaardering van de boekwaarde ten last van de exploitatie 2020 het gevolg. Het verwerken van de wijzigingen in de financiële administratie en het opmaken van een aangepaste concept versie van de jaarrekening hebben geleid tot extra werkzaamheden voor de ambtelijke organisatie en een vertraging in het besluitvormingsproces van de jaarrekening.

10

DECENTRALISATIES OVERHEID Inleiding sociaal domein Het College van de gemeente Halderberge is verantwoordelijk voor het opstellen van de jaarrekening. Bij het sociaal domein is de gemeente echter afhankelijk van diverse partijen, zoals de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en tal van zorgaanbieders. Om verantwoording af te kunnen leggen over de lasten die samenhangen met het sociaal domein is de gemeente daarom afhankelijk van het verkrijgen van betrouwbare verantwoordingsinformatie van deze partijen. Onze bevindingen zijn als volgt: Het landelijke controleprotocol hanteert een grens van € 125.000 waarboven een zorgaanbieder een controleverklaring van zijn accountant moet aanleveren, ter onderbouwing van de kosten en de geleverde prestaties. Uw gemeente heeft een grens van € 50.000 van toepassing verklaard, op grond waarvan zorgaanbieders, die een verantwoording met een totaal declaratiebedrag WMO of Jeugd boven € 50.000 indienen, bij deze verantwoording een controleverklaring van hun accountant moeten aanleveren. Het beschikbaar zijn van een goedkeurende controleverklaring geeft een onderbouwing van de daadwerkelijke levering van de zorg (prestatielevering) door de zorgleverancier aan de rechthebbende.

Op basis van deze verantwoordingen constateren wij: • Niet alle zorgaanbieders met een declaratieomvang > € 50.000 hebben een goedkeurende controleverklaring bij de jaarverantwoording ingediend, waarmee de prestatielevering onderbouwd is door de accountant van de zorgaanbieder. Er zijn voor deze categorie geen lasten in de verantwoording van de gemeente Halderberge die als onrechtmatig moeten worden aangemerkt. • Zorgaanbieders met een declaratiebedrag lager dan € 50.000 hoeven geen controleverklaring in te dienen bij de jaarverantwoording, maar zij mogen volstaan met een bestuursverklaring. Gemeente Halderberge voert aanvullende (verbijzonderde) interne controlewerkzaamheden uit op de lasten in de jaarrekening waarover van de zorgleveranciers geen controleverklaring is ingediend. Op grond van aanvullende controlewerkzaamheden resteert er geen onzekerheid voor zowel WMO als Jeugd. Constatering landelijk is dat van de SVB, die het beheer van de persoonsgebonden budgetten (PGB’s) uitvoert, geen sluitende informatie is ontvangen over de getrouwe en rechtmatige besteding van de PGB’s. De auditdienst van de SVB heeft op grond van zowel materiele als formele afwijkingen geen goedkeurende controleverklaring af kunnen geven bij de totale bestedingen op kasbasis in 2020.

Op grond van de interne (kwaliteits-)controles zijn er afdoende werkzaamheden verricht om onzekerheden omtrent de PGB’s weg te nemen. Samenvattend zijn er geen geconstateerde onzekerheden voor zowel WMO als Jeugd. 11

Jeugdzorg Uw gemeente heeft voor de financiële verantwoording van de Jeugdzorg aansluiting gezocht met de ontvangen informatie vanuit Regio Jeugdhulp West-Brabant (Zorg Informatie & Inkoop Team (ZI²T)). Hieruit blijkt- net als vorig jaar – dat een goede schatting van de onderhanden werk positie niet mogelijk is. Derhalve is ook dit jaar weer gekozen om de omvang van de nog onderhanden zijn cq. lopende zorgtrajecten te verantwoorden onder de “Niet in de balans opgenomen verplichtingen” in de jaarrekening. Het betreft een bedrag van € 1,2 miljoen. Tozo 1,2,3 Uw gemeente heeft de uitvoering van de Tozo gedelegeerd aan GR Werkplein Hart van West Brabant (Werkplein). De invoering van de Tozo regeling heeft dit jaar voor zowel de GR als haar accountant tot uitgebreide ‘nieuwe’ werkzaamheden geleid. Werkplein heeft de toekenning op aanvragen gebaseerd op informatie die de aanvragers hebben aangeleverd. De controle of aanvragers met recht aanspraak maakten op een uitkering cq. lening heeft vaak achteraf plaatsgevonden. Daarmee werd in sommige gevallen achteraf geconstateerd dat niet werd voldaan aan de eisen. In de afgelopen maanden zijn diverse (nieuwe) administratieve en controle eisen opgelegd die door de GR en haar accountant moeten worden nageleefd.

Overeenkomstig de Tozo-regelgeving heeft iedere gemeente een Misbruik & Oneigenlijk gebruik beleid (M&O-beleid) specifiek voor de Tozo regeling moeten opstellen, waarbij in basis het bestaande M&O-beleid als uitgangspunt gehanteerd kon worden. In dit specifieke M&O-beleid wordt invulling gegeven aan de controles die de gemeente (i.c. Werkplein) uitvoert op de Tozo aanvragen / toekenningen om vast te stellen dat de aanvragers met recht aanspraak maken op de uitkering cq. lening. Uw gemeente heeft niet zelfstandig een specifiek M&O-beleid vastgesteld, maar is hierbij aangesloten bij het M&O-beleid van Werkplein. De accountant van Werkplein dient vast te stellen dat zij inderdaad het specifieke M&O beleid voor de Tozo heeft gebruikt en dat Werkplein haar controles conform dat beleid heeft uitgevoerd. Op grond van onze afstemming met de accountant kunnen wij steunen op de uitkomsten van de werkzaamheden van deze accountant en kan geconcludeerd worden dat aan de rechtmatigheidsaspecten van Tozo is voldaan. Wij steunen op de werkzaamheden van de accountant van Werkplein. De wetgever heeft zich gerealiseerd dat uw GR niet in staat is om alle controles op de aanvragen / toekenningen in 2020 uit te voeren voor het afronden van de jaarrekeningcontrole. Daarom zullen ook nog na het afronden van de jaarrekening 2020 afwijkingen worden geconstateerd.

Afspraak is dat die afwijkingen zullen worden betrokken in de rechtmatigheidscontrole van 2021 bij het GR Werkplein, ook al hebben ze betrekking op 2020.

12

GRONDEXPLOITATIES Algemeen De gemeente heeft een relatief omvangrijke portefeuille van grondexploitaties waarin een actief grondbeleid wordt gevoerd. De omvang van de boekwaarde van de grondexploitaties wordt voornamelijk veroorzaakt door de hoge boekwaarden van Sportpark Pagnevaart, Mgr. Meeuwissenstraat / Kerkstraat, Klooster Stampersgat en Oud Gastel Noord. De grondexploitaties worden jaarlijks herzien door het College en ter goedkeuring voorgelegd aan de Raad. De gemeente stelt de exploitatie waar nodig geacht bij en vertaalt dit naar financiële gevolgen voor de netto contante waarde van de grondexploitatie. Omdat de actualisatie ook een bijstelling van de kredieten (budgetrecht) kan inhouden, is het van belang de voorgestelde aanpassingen kritisch te (blijven) beoordelen. In 2020 hebben er meerdere grondtransacties plaatsgevonden. Voor een verdere toelichting over deze onderwerpen verwijzen we naar de paragraaf Grondbeleid in de Programmaverantwoording 2020. Gehanteerde parameters Gemeente Halderberge heeft evenals voorgaande jaren projectbegrotingen opgesteld die inzicht geven in de verwachte kosten en opbrengsten per project. De kostenstijgingen zijn geschat op 1,5% en de rente is vastgesteld op 0,76%. Wij zijn van mening dat de projectbegrotingen zijn gebaseerd op valide uitgangspunten.

De gehanteerde kosten- en opbrengsteninflatie zijn door u afgeleid van gepubliceerde cijfers door Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Dat deze inflatiecijfers ook voor de exploitaties van gemeente Halderberge van toepassing zijn is onderbouwd met calculatieverschillen uit het verleden, gemaakte afspraken met ontwikkelaars dan wel met behulp van recentelijke transacties. Tijdens de controle over het boekjaar 2020 heeft dit niet tot bijzonderheden of aanpassingen geleid. De gemeente Halderberge heeft evenals voorgaande jaren projectbegrotingen opgesteld die inzicht geven in de verwachte kosten en opbrengsten per project. Wij zijn van mening dat de projectbegrotingen zijn gebaseerd op valide uitgangspunten. Planning en programmering Ten aanzien van planning zien wij dat de genoemde exploitaties een relatief lange doorlooptijd c.q. verwachtte einddatum kennen. We willen hierbij benadrukken dat exploitaties met een langere looptijd meer onzekerheden en schattingselementen bevatten waardoor toekomstige opbrengsten en kosten lastig aannemelijk zijn te maken. Voor een uitgebreidere toelichting verwijzen wij u naar de notitie Grondbeleid van de commissie BBV. Tot slot willen wij graag benadrukken om ook gedurende het jaar te monitoren en in tussentijdse rapportages zichtbaar de realisatie versus prognoses te evalueren (Waar staat de gemeente t.o.v.

planning? Waardoor een afwijking t.o.v. planning? Welke impact heeft een gewijzigde programmering? etc.).

13

VOORZIENINGEN Voorzieningen Wij hebben gecontroleerd of de voorzieningen van gemeente Halderberge toereikend zijn. Daarbij hebben we specifiek beoordeeld of de gevormde voorzieningen voldoen aan de eisen en voorwaarden van het BBV. In artikel 44 van het BBV is opgenomen dat voorzieningen (alleen) gevormd moeten worden voor: Verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs te schatten. Op de balansdatum bestaande risico’s ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten. Kosten die in een volgend begrotingsjaar zullen worden gemaakt, mits het maken van die kosten zijn oorsprong mede vindt in het begrotingsjaar of in een voorafgaand begrotingsjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren. Van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden. Overigens geldt dat altijd voldoende onderbouwing aanwezig dient te zijn alvorens een voorziening gevormd mag worden. Enkele voorzieningen lichten wij toe, vanwege omvang, gewijzigde uitgangspunten of vanwege de bijzondere situatie: Voorziening wethouderspensioen (waarde ultimo 2020: € 191.000) De voorziening wethouders is bepaald op basis van recente actuariële berekeningen. Hierdoor is een extra dotatie van € 106.827 gedaan aan de voorziening wethouders.

Hiermee voldoet de voorziening wethouders aan de BBV-voorschriften. Voorziening kapitaallasten en overschotten riolering (samen waarde ultimo 2020: € 901.000) De gemeente Halderberge classificeert deze twee riolering voorzieningen als een voorziening ex artikel 44 lid 2 van het BBV (van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden). De mutatie op deze voorziening betreft het resultaat op het Product riolering. Het resultaat op het product riolering bestaat uit de ontvangen rioolheffingen en uit de kapitaallasten van de geïnvesteerde bedragen in riolering. Deze verwerkingswijze is conform het BBV. Naast deze voorzieningen kent de gemeente ook een afzonderlijke Spaarvoorziening riolering ten behoeve van vervangsingingsinvesteringen, die met name bedoeld is voor de verwachte piek investeringen na 2030 (waarde ultimo 2020 € 926.000). In 2020 was het tarief op realisatiebasis kostendekkend, waardoor het overschot op het product riolering is toegevoegd aan de voorziening. Wij adviseren aan het College om jaarlijks te monitoren op basis van het GRP of de omvang van de voorziening riolering toereikend is c.q. blijft om de resultaten uit het product Riolering te kunnen dekken.

14

ANALYSE VERMOGEN EN RESULTAAT Eigen vermogen Het BBV kent een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling (het gerealiseerde saldo van baten en lasten) en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. De gemeente mag geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen muteren. Om het resultaat van de jaarrekening goed te kunnen begrijpen, is het van belang dat u inzicht heeft in wat het effect op de reserves van uw gemeente is geweest . Verloopoverzicht Eigen vermogen Eigen vermogen per 1 januari 2020

€ 16.379.000

De totale baten van uw gemeente over 2020 bedragen:

€ 80.635.000

De totale lasten van uw gemeente over 2020 bedragen:

€ 82.064.000

A: Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

-/- € 1.429.000

Toevoegingen aan reserves (gedurende het jaar heeft de Raad besloten gelden te reserveren)

-/- € 1.586.000

Onttrekkingen aan reserves (gedurende het jaar heeft de Raad besloten gelden te onttrekken)

€ 3.168.000

B: Saldo toevoegingen/ onttrekkingen reserves (er is meer onttrokken aan de reserves dan toegevoegd)

€ 1.582.000

Gerealiseerd resultaat A+B

€ 153.000

Eigen vermogen per 31 december 2020

€ 14.950.000

15

Analyse van de financiële positie Met betrekking tot de financiële positie zijn een aantal kengetallen te benoemen, die wij hieronder hebben weergegeven (in vergelijking met de afgelopen twee boekjaren):

Netto schuld quote

Netto schuld quote zonder leningen

82% 80%

80%

78%

75%

60%

8%

50%

6%

76% 74% 72%

65%

2%

70%

60%

0%

2018

2019

2020

40%

4%

70%

2018

2019

2020

Solvabiliteit

Grondexploitatie / totale baten

30% 20% 10% 0% 2018

2019

2020

2018

2019

2020

Op basis van deze kengetallen zien wij de volgende ontwikkelingen in de financiële positie van uw gemeente: • De netto schuld quote, bepaald door de langlopende schulden te delen door de totale baten, varieert de afgelopen 3 jaren tussen de 74% - 81% en is daarmee vrij stabiel. De lichte daling wordt in 2020 onder andere veroorzaakt doordat de totale baten ten opzichte van 2019 significant zijn gestegen als gevolg van met name eenmalige Rijksuitkeringen Het kengetal ligt onder de norm van minst risicovol (<90%) volgens Gemeentelijk Financieel Toezichtskader (GTK2020). Omdat bij leningen er onzekerheid kan bestaan of ze allemaal terug worden betaald, wordt bij de berekening van de netto schuldquote onderscheid gemaakt door het kengetal te berekenen, zowel inclusief als exclusief de doorgeleende gelden. Op die manier wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en ook wat dat betekent voor de schuldenlast. De streefwaarde van dit laatste kengetal ligt onder 130% (exclusief leningen). • Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. De mate van weerbaarheid geeft in combinatie met de andere kengetallen een indicatie over de financiële positie van de gemeente. Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen.

De solvabiliteit, bepaald door het eigen vermogen te delen door het totale vermogen, laat een lichte daling zien. In 2019 bedroeg de ratio 18,82% ten opzichte van 16,03% in 2020. Deze daling wordt onder andere veroorzaakt door een hoger totaalvermogen in 2020 dat onder andere te maken heeft met de vordering van de Tozo gelden op het Werkplein (€ 2,8 mln.), die vorig jaar nog niet bestond. De streefwaarde van dit kengetal ligt boven de 20%.

16

•

De ratio grondexploitatie, zijnde de balanspositie grondexploitatie in verhouding met de totale baten, laat een licht stijgende trend zien ten opzichte van 2019. Daarbij moet gerealiseerd worden dat de totale baten dit jaar (inclusief onttrekking reserves) 7,9 mln. hoger zijn, hetgeen de ratio beïnvloed. De ratio bij uw gemeente blijft relatief laag, wat duidt op een laag risicoprofiel. Hierna gaan we nader in op deze ratio’s. Financiële positie Inclusief het resultaat 2020 bedraagt het eigen vermogen van de gemeente per ultimo 2020 € 14,9 miljoen. De reserves van uw gemeente zijn in 2020 met een bedrag van € 1,4 miljoen afgenomen. Dit sluit aan met het saldo van baten en lasten zoals dat is verantwoord in de programmarekening. De totale vermogenspositie wordt onder andere tot uitdrukking gebracht door middel van het solvabiliteitspercentage. Dit percentage wordt bepaald door het eigen vermogen te delen door het balanstotaal. Ultimo 2020 bedraagt dit solvabiliteitspercentage 16,0% (2019: 18,8%) waarmee de norm van 20% van de VNG net niet wordt gehaald en de gemeente hier aandacht voor moet hebben. De netto schuldquote bedraagt 74,1% (2019 : 80,6%) .De ratio geeft aan in hoeverre de schulden meer bedragen dan de jaarlijkse inkomsten. Wij stellen vast dat wordt voldaan aan de gehanteerde norm van max 130% van de VNG.

Weerstandsvermogen Ten einde een oordeel te geven over de financiële positie van de gemeente dienen naast het eigen vermogen ook de risico’s zoals opgenomen in de risicoparagraaf te worden betrokken. De gemeente actualiseert tweemaal per jaar de risico-inschattingen, namelijk bij het opstellen van de Zomernota en de Programmabegroting. Bij het bepalen van de risico’s worden de risico’s ingeschat op basis van vijf categorieën. Voor ieder risico wordt de kans vermenigvuldigd met de maximale financiële impact. In de jaarrekening wordt geen actuele weerstandsratio opgenomen. Norm weerstandvermogen: De verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit (incidenteel + structureel) en de aanwezige risico’s wordt in het algemeen uitgedrukt in een weerstandsratio. Bij de berekening van deze ratio wordt een waarderingscijfer gehanteerd zoals door het GTK 2020 als financieel toezichthouder is aangegeven, namelijk: Waarderingscijfer A B C D E F

Ratio weerstandsvermogen >2 1,4 - < 2,0 1,0 - < 1,4 0,8 - < 1,0 0,6 - < 0,8 < 0,6

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende 17

In de jaarrekening 2020, paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing zijn de risico’s vermeld zoals opgenomen in de begroting 2020. Deze informatie en de door de gemeente Halderberge gehanteerde formule laat de volgende waarderingscijfer en ratio zien: Risico’s inschatting Beschikbare weerstandscapaciteit

Totaal € 3.024.000 € 14.080.000

Ratio 4,66 (A)

Met een weerstandratio van 4,66 wordt de weerstandcapaciteit van gemeente Halderberge als “uitstekend” aangemerkt en is er voldoende ruimte om de risico’s met haar reserves en onbelaste belastingcapaciteit op te kunnen opvangen. Gemeenten zijn vrij in het hanteren van een norm maar hierbij is het wel belangrijk dat bij de risicobeheersing een realistisch beeld wordt neergezet. Conclusie financiële positie Er zijn enkele verbeteringen in sommige kengetallen (schuldquotes), maar die zijn naar verwachting niet structureel, omdat ze dit jaar worden veroorzaakt door een stijging van de totaal baten. Er lijkt nog geen sprake van structureel herstel. Daarbij wordt gewezen op de geplande omvangrijke investeringen in onder meer schoolgebouwen en riolering, die de komende jaren een negatief effect zullen hebben op de kengetallen schuldquote en solvabiliteit. Op de solvabiliteit na, vallen de andere genoemde kengetallen nog wel binnen de streefwaarden.

18

INTERNE BEHEERSING Samenvatting bevindingen managementletter 2020 Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in november 2020 een interim-controle uitgevoerd. Deze interimcontrole is primair gericht op de bedrijfsvoering binnen de gemeente met name de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing (AO/IB), voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. Onze bevindingen, voortvloeiend uit de interim-controle zijn vastgelegd in onze boardletter 2020 d.d. 12 januari 2021 en toegelicht aan de leden van de auditcommissie op 1 maart 2021. Voor de gerapporteerde onderwerpen en overige aanbevelingen verwijzen wij u naar de genoemde boardletter. De uitkomst van de interim-controle ten behoeve van het College was het volgende: “Op basis van de uitgevoerde interim-controle 2020 concluderen wij dat de administratieve organisatie en interne beheersing voldoet aan de daaraan te stellen eisen. Ten aanzien van de processen waarbij in het proces zelf nog onvoldoende interne beheersingsmaatregelen zijn ingebouwd zijn aanvullende verbijzonderde interne controlewerkzaamheden ingeregeld of vormgegeven. Bij de uitvoering van onze controlewerkzaamheden kunnen wij hierdoor gebruik maken van deze uitgevoerde of deels nog uit te voeren aanvullende werkzaamheden.

Het management van uw gemeente heeft verbeteringen hoog op de agenda staan en werkt hierin nauwgezet en gestructureerd. Daarmee wordt op een georganiseerde wijze gebouwd aan een robuuste en toekomst-bestendige organisatie. Wij constateren dat in het boekjaar 2020 hard is en wordt gewerkt aan het verder verbeteren en optimaliseren van de kwaliteit van de operationele bedrijfsvoeringsprocessen binnen uw organisatie. Er zijn nog wel diverse verbeterpunten geconstateerd ten aanzien van de kwaliteit van de interne beheersing.” Tijdens de jaarrekeningcontrole hebben wij over de gerapporteerde bevindingen uit de boardletter aanvullende informatie ontvangen, waaruit blijkt dat er verschillende onderwerpen gestructureerd zijn opgepakt. Wij adviseren uw gemeente deze onderwerpen gedurende de uitvoering te monitoren en de voortgang te bewaken. Tijdens de interim-controle 2021 zullen wij de opvolging van onze adviezen beoordelen en hierover rapporteren in onze managementletter 2021. Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel omtrent de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken omtrent de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan.

Onze bevindingen daaromtrent raken dan ook slechts die onderdelen, die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij ter zake geen volledigheid pretenderen. 19

Op grond van artikel 393 lid 4, Titel 9 Boek 2 BW rapporteren wij onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Hierbij dient opgemerkt te worden dat de controle van de jaarrekening niet specifiek is gericht op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. In onze boardletter 2020 hebben wij geadviseerd om een IT-audit te laten uitvoeren naar de betrouwbaarheid van de informatievoorziening en waarborging van continuïteit van de automatiseringsomgeving. In dit kader heeft uw gemeente samenwerking gezocht met de gemeente Rucphen en aan een onafhankelijke expert opdracht verstrekt voor een nulmeting. Op basis van een adviesrapport zullen concrete acties volgen. Wij zijn van mening dat deze acties een stap in de goede richting is om voldoende maatregelen te treffen ter waarborging van de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking en informatievoorziening.

20

RECHTMATIGHEID Begrotingsrechtmatigheid De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet. Deze normen dient de gemeenteraad zelf nader in te vullen en te concretiseren. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat het College belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig meldt aan de gemeenteraad, zodat de gemeenteraad hierover tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat het College inbreuk maakt op het budgetrecht van de gemeenteraad. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. Een overschrijding van de begroting is altijd onrechtmatig, maar hoeft door de accountant niet in alle gevallen te worden meegewogen in zijn oordeel. Essentieel is dat de raad nadere regels kan stellen wanneer: 1. kostenoverschrijdingen die zijn gecompenseerd door direct gerelateerde baten; 2. kostenoverschrijdingen passend binnen het beleid en 3.

kostenoverschrijdingen bij openeinderegelingen moeten meewegen bij het oordeel van de accountant. In die gevallen dat de gemeenteraad geen nader beleid stelt, geldt het uitgangspunt dat de accountant deze kostenoverschrijdingen niet betrekt bij de beslissing of hij al dan niet een goedkeurend rechtmatigheidsoordeel kan afgeven. Daarnaast moet de accountant deze kostenoverschrijdingen – waarvan het College in de jaarrekening moet aangeven dat de raad deze nog dient te autoriseren – in het verslag van bevindingen aan de orde stellen. Extra lasten die zijn gemaakt omdat extra opbrengsten daarvoor de ruimte bieden, terwijl deze extra lasten niet direct zijn gerelateerd aan de extra opbrengsten en waarbij de raad nog geen besluit heeft genomen over de aanwending van deze extra opbrengsten, zijn onrechtmatig. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid kijkt de accountant naar de lastenoverschrijdingen per programma (indien van toepassing in relatie met de batenoverschrijding). Op drie programma’s en de vastgestelde investeringskredieten is een begrotingsoverschrijding op de lasten geconstateerd. Deze zijn in de tabel hierna opgenomen:

21

Lastenoverschrijding Programma Bestuur en burgerzaken Programma Veiligheid Programma Algemene dekkingsmiddelen Investeringskredieten

Begrotingsafwijking lasten € 4.000 € 72.000 € 468.000 € 38.000

Onrechtmatig, telt niet mee    

Onrechtmatig telt wel mee

De overschrijdingen zijn goed herkenbaar in de jaarrekeningen opgenomen in paragraaf 3.2.2; pag. 164 - 165. Daar wordt aangegeven waarom deze overschrijdingen niet meetellen in ons oordeel. Conclusie: De begrotingsoverschrijdingen zijn getoetst aan de Kadernota Rechtmatigheid 2018 van de Commissie BBV en tellen niet mee bij de bepaling van de strekking van ons rechtmatigheidsoordeel bij de jaarrekening 2020. Europese aanbesteding Het normenkader voor de rechtmatigheidscontrole, zoals vastgesteld door het bestuur, bevat onder andere de Europese aanbestedingswetgeving. Bij onze jaarrekeningcontrole hebben wij aan de hand van een door uw organisatie uitgevoerde crediteurenanalyse (spend-analyse) gecontroleerd of de Europese aanbestedingswetgeving gedurende boekjaar 2020 is nageleefd. Naast inzicht in de rechtmatigheid van individuele dossiers geeft deze analyse ook inzicht in de beheersing van het inkoopproces, die (ook) het naleven van de aanbestedingswetgeving moet waarborgen. Daarbij zijn ons de volgende zaken opgevallen: • In het kader van de rechtmatigheidsverantwoording voor boekjaar 2021 adviseren wij de gemeente om het normenkader verder te specificeren in een toetsingskader. Bij het specificeren van de relevante wetsartikelen uit de Aanbestedingswet 2012 bevelen wij de Gids proportionaliteit (per 1 juli 2020) aan welke door de Rijksoverheid is gepubliceerd.

• De organisatie heeft zelf een zorgvuldige inkoopanalyse uitgevoerd. Wij hebben vastgesteld dat de organisatie voldoende aandacht heeft voor het naleven van de Europese aanbestedingsregels. Wij adviseren hieraan in de organisatie continue aandacht te blijven geven waardoor de benodigde gedragsverandering bij degenen die inkopen gestimuleerd wordt. Het is van belang dat inkopers en budgethouders voldoende kennis en ervaring krijgen met betrekking tot de voorbereiding en uitvoering van hun inkopen. • De inkoopdossiers dienen een zorgvuldige raming van de waarde van de overheidsopdracht te bevatten waarbij de looptijd en eventuele overige kosten zorgvuldig moeten worden ingeschat. In de praktijk is gebleken dat de onderbouwing hieromtrent niet altijd in voldoende mate aanwezig is. Bijzondere aandacht wordt gevraagd voor de raming bij raamovereenkomsten. Zonder een zorgvuldige raming kan niet worden vastgesteld of er sprake is van een wezenlijke wijziging van de opdracht.

22

•

•

We hebben vastgesteld dat de contracten worden vastgelegd in het Zaaksysteem waarvoor een werkinstructie opgesteld. Wij adviseren de gemeente deze goede stappen richting adequaat contractenbeheer door te zetten voor de komende jaren. Hiervoor graag specifieke aandacht met betrekking tot de volledigheid van de contracten en aflopende contracten. Wij merken op dat bijzondere aandachtsgebieden binnen de aanbestedingen ICT en inhuur derden betreffen. Bij ICT gerelateerde opdrachten kunnen er discussies ontstaan over de vraag of er sprake is van nieuwe opdrachten. De gemeente is voor haar IT omgeving grotendeels afhankelijk van één bepaalde leverancier. Hierdoor is het lastig voor andere leveranciers aansluiting te vinden op het bestaande systeem. Graag willen we de organisatie aanbevelen om voor nieuwe applicaties of andere IT gerelateerde opdrachten de afwegingen voor de gekozen aanbestedingsprocedure duidelijk vast te leggen.

Naleving Europese Aanbestedingsrichtlijnen In de jaarrekening controle hebben wij conform het normenkader ook de werkzaamheden uitgevoerd voor de naleving van de Europese Aanbestedingsplicht. De gemeente Halderberge heeft over het boekjaar 2020 een zogenaamde “spend-analyse” uitgevoerd. Hierbij is vastgesteld dat voor drie opdrachten niet de EU-aanbestedingsprocedure is doorlopen: • Schoonmaakdiensten totaal € 101.066; Betreft uitbesteding schoonmaak en glasbewassing aan een V.O.F. in een samenwerkingsverband. Deze opdracht voldoet niet aan de criteria verbonden aan verticale samenwerking (quasi-inbesteding). • Inhuur personeel totaal € 119.900; • Onkruidbestrijding totaal € 177.035; In juni 2020 is het onkruidbeheer op verhardingen Europees aanbesteed. De kosten tot 1 oktober 2020 zijn als onrechtmatig aangemerkt. Conclusie: Bovenstaande opdrachten worden als onrechtmatig worden aangemerkt en betrokken bij ons oordeel. In bijlage A hebben wij een onrechtmatigheid ten aanzien van de aanbestedingsregels opgenomen van € 398.001. Rechtmatigheidsverklaring Over de jaarrekening 2021 van gemeenten en gemeenschappelijke regelingen zal – zoals het er nu naar uitziet – het college verplicht zijn een rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening op te nemen. Het formele wetsbesluit moet nog worden goedgekeurd en het BBV wordt hierop in de komende tijd aangepast.

De accountant zal zijn/haar oordeel geven over de getrouwheid van de jaarrekening waar de rechtmatigheidsverantwoording onderdeel van uitmaakt. De accountant verstrekt geen afzonderlijk rechtmatigheidsoordeel meer. Inmiddels is een standaardtekst voor deze verantwoording ontwikkeld. Hierin geeft het college aan dat er zich geen rechtmatigheidsfouten (alleen de 3 criteria: begroting, voorwaarden en M&O) in de financiële handelingen gedurende het kalenderjaar hebben voorgedaan boven een gestelde verantwoordingsgrens. 23

De keuze van de hoogte van deze grens – de verantwoordingsgrens – wordt aan het college overgelaten en is maximaal 3% van de totale lasten inclusief de toevoegingen aan reserves. Overigens merken wij hierbij op dat de huidige drempels ten aanzien van foutevaluatie volgens het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) uitgaan van maximaal 1% afwijking (ook ten aanzien van getrouwheid). Hiermee ontstaat mogelijk een discrepantie tussen eigen normenkader en accountantsregelgeving. Dit geldt voor fouten én onzekerheden. Als deze zich gezamenlijk boven de grens bevinden dan is het vereist aan te geven welke afwijkingen het betreft. Van het college wordt tevens verwacht dat in de paragraaf bedrijfsvoering een toelichting op de rechtmatigheidsverantwoording wordt gegeven en welke acties zij neemt om dergelijke afwijkingen in de toekomst te voorkomen. Om deze verplichting te kunnen invoeren moet onder andere de Gemeentewet, het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) en de Kadernota rechtmatigheid nog worden aangepast. Vooralsnog wordt nog steeds uitgegaan van de invoering per 2021. De wijziging in de verantwoordelijkheden ten aanzien van rechtmatigheid betekent dat het college zelfstandig een controlesystematiek moet inrichten, deze moet laten uitvoeren en over de uitkomsten moet rapporteren middels een rechtmatigheidsverantwoording.

De organisatie heeft al diverse voorbereidende maatregelen genomen en is actief bezig met de implementatie van dit traject.

24

OVERIGE BEVINDINGEN Wijziging in verslaggevingsvoorschriften en overige wet- en regelgeving In de jaarrekening 2020 zijn geen stelsel- of schattingswijzigingen verwerkt. Bevestiging van het College Wij hebben van het College een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen. Meningsverschillen met management of beperking in reikwijdte van de controle Er zijn geen meningsverschillen met het management noch het College geweest en er waren geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door de medewerkers en het College van uw gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad. Wet Normering Topinkomens (WNT) De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is in werking getreden met ingang van 1 januari 2013. De WNT regelt niet alleen de openbaarmaking van topinkomens in de publieke en semipublieke sector, maar stelt ook maxima aan de hoogte van de bezoldiging van topfunctionarissen en tevens aan de ontslagvergoedingen.

Met ingang van 1 januari 2013 is bij wet vastgelegd dat rechtspersonen of organisaties die volledig of in aanzienlijke mate uit publieke middelen zijn gefinancierd, beloningen van topfunctionarissen openbaar dienen te maken, ook als deze de in de wet gestelde maximale bezoldiging van € 201.000 (2020) niet te boven gaan. Uit de werkzaamheden blijkt dat in 2020 voor de topfunctionarissen geen sprake van een overschrijding van de grensbedragen en dat de WNT juist is verantwoord in de jaarstukken, inclusief de niet van toepassing zijnde onderdelen. Naleving anticumulatiebepaling WNT niet gecontroleerd In overeenstemming met het controleprotocol WNT 2020 hebben wij de anticumulatiebepaling, bedoeld in artikel 1.6a WNT en artikel 5, lid 1, sub n en o Uitvoeringsregeling WNT, niet gecontroleerd. Dit betekent dat wij niet hebben gecontroleerd of er wel of niet sprake is van een normoverschrijding door een leidinggevende topfunctionaris vanwege eventuele dienstbetrekkingen als leidinggevende topfunctionaris bij andere WNT-plichtige instellingen, alsmede of de in dit kader vereiste toelichting juist en volledig is. In onze controleverklaring hebben wij bovenstaande expliciet opgenomen.

25

Vennootschapsbelasting Met ingang van 2016 vallen gemeenten (voor bepaalde activiteiten onder bepaalde voorwaarden) onder de werking van de Wet op de vennootschapsbelasting (Vpb). Deze wijziging is ingevoerd om publiekrechtelijke lichamen op dezelfde wijze te behandelen als private organisaties. Uw gemeente heeft de activiteiten destijds geïnventariseerd die (mogelijk) belastingplichtig zijn als gevolg van de invoering van de vennootschapsbelasting. Vervolgens heeft de gemeente deze activiteiten nader geanalyseerd, waarbij de gemeente gemotiveerd heeft aangegeven of, en in welke mate, de vennootschapsbelasting van toepassing is. Voor de grondexploitaties heeft dit geleid tot het opnemen van een Vpb-last van € 79.699. De aangifte hiervan wordt door uw gemeente in de loop van het boekjaar 2021 ingediend. Op het moment dat de definitieve aanslag wordt vastgesteld zal blijken óf en in hoeverre de fiscus de door de gemeente gevolgde standpunten overneemt. Om die reden kan de in de jaarrekening bepaalde belastinglast achteraf nog aan verandering onderhevig zijn. Desalniettemin zijn wij en het College van mening dat de vennootschapsverplichting, uitgaande van de nu beschikbare informatie, juist is verantwoord in de jaarrekening. We willen u erop attenderen om alert te blijven op Vpb-plichtige activiteiten en dit tussentijds te blijven monitoren.

Het verrichten van nieuwe activiteiten kan leiden tot een Vpb-plicht en vraagt derhalve om een evaluatie. Single Information Single Audit (SiSa-bijlage) De procedure die uw gemeente moet naleven bij de aanlevering van de bestanden aan het CBS is niet wezenlijk gewijzigd. Uw gemeente dient in een vast, voorgeschreven stramien een zevental documenten aan het CBS te leveren. De SiSa-bijlage die opgenomen is in de jaarrekening, is opgesteld door gemeente Halderberge. Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis van de nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2020. Hierbij stellen wij de juistheid van de gegevens in de SiSa-bijlage vast. Wij willen benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSa-bijlage. Indien een ‘0’ is ingevuld, zijn wij bij uw organisatie nagegaan of deze terecht is ingevuld. Medewerkers van uw gemeente hebben dit aan ons bevestigd. In het kader van de totstandkoming van de SiSa-bijlage merken wij nog het volgende op. Bij de meest recente review van de Audit Dienst Rijk (ADR) van de accountantscontrole van de SiSa-bijlage 2020 (de zogenaamde single review) hebben wij gemerkt dat deze dienst (zeer) kritisch is op de kwaliteit van de aangeleverde SiSa-bijlage door de gemeenten en de hierop uitgevoerde accountantscontroles.

Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit rapport over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die in 2020 in het kader van SiSa zijn verantwoord. Wij doen dit met een tabel, die wij ook opnemen als er geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn. Per regeling is hierin aangegeven of, en zo ja welke, financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd. 26

Uit de hierna volgende SiSa-tabel blijkt dat wij bij onze controle geen fouten of onzekerheden hebben geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. Nr.

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in Euro’s

Toelichting fout/onzekerheid

n.v.t.

€

0

BZK C1

Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek Regeling specifieke uitkering Reductie Energiegebruik

n.v.t.

€

0

OCW D8

Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB)

n.v.t.

€

0

IenW E23 E3

Subsidieregeling sanering verkeerslawaai

n.v.t.

€

0

Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling. Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling. Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling. Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.

IenW E20

Regeling stimulering verkeersmaatregelen 2020-2021

n.v.t.

€

0

EZK F9

Regeling specifieke uitkering Extern Advies Warmtetransitie

n.v.t.

€

0

SZW G2

Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2020 Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_Totaal 2019 Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 (exclusief levensonderhoud beginnende zelfstandigen)_gemeente 2020 Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 (exclusief levensonderhoud beginnende zelfstandigen)_totaal 2019 Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) _gemeentedeel 2020 Specifieke uitkering Sport

n.v.t.

€

0

n.v.t.

€

0

n.v.t.

€

0

n.v.t.

€

0

n.v.t.

€

0

n.v.t.

€

0

FIN B1

SZW G2A SZW G3 SZW G3A SZW G4 VWS H4

Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling. Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling. Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling. Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling. Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling. Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling. Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling. Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling. 27

VWS H8

Specifieke uitkering voor lokale Sportakkoorden (Regeling Sportakkoord)

n.v.t.

€

0

Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.

Conform SiSa voorschrift vermelden wij in deze tabel ook de strekking van de controleverklaring bij de jaarrekening. Het betreft een goedkeurende strekking voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid.

Fraude als onderdeel van de accountantscontrole In Nederland is de accountant wettelijk verplicht om alle ontdekte fraudegevallen te rapporteren aan het management van de organisatie. Hoewel wij een kritische houding hebben ten opzichte van risico’s van fraude in de jaarrekening, willen wij opmerken dat onze controle niet specifiek is gericht op het ontdekken hiervan. De accountant is wel verantwoordelijk voor het betrekken van frauderisico’s in de planning en uitvoering van zijn controleopdracht. Wij hebben een fraudediscussie gevoerd binnen het controleteam en met de ambtelijke organisatie van gemeente Halderberge. Tijdens dit overleg is gesproken of het management aanwijzingen en of vermoedens heeft gehad voor de mogelijke aanwezigheid materiële onjuistheden als gevolg van fraude in de jaarstukken. Van het management hebben wij de bevestiging ontvangen dat er geen onregelmatigheden zijn geconstateerd waarbij het management of de werknemers zijn betrokken die een belangrijke rol spelen bij de maatregelen van interne beheersing, of anderen in het geval dat de fraude van materieel belang kan zijn voor de jaarrekening. Tevens hebben wij zelfstandig werkzaamheden uitgevoerd die erop gericht waren om het risico van het ‘omzeilen’ van de interne beheersingsmaatregelen door het management te detecteren.

Wij hebben specifieke controles uitgevoerd op memoriaalboekingen en schattingen en hebben significante en ongebruikelijke transacties met behulp van gegevensanalyses onderzocht. Conclusie: Wij hebben tijdens de uitvoering van onze controle van de jaarrekening 2020 geen aanwijzingen verkregen dat er sprake is geweest van fraude.

28

Bijlage A – Niet-gecorrigeerde controleverschillen Aard van de fouten

Rechtmatigheid

Getrouwheid

Onrechtmatigheid aanbestedingen – lasten 2020 (zie paragraaf 9.3)

€ 398.001

€-

Totaal fouten

€ 398.001

€-

Aard van de onzekerheden

Totaal onzekerheden

Rechtmatigheid

Getrouwheid €€-

€€-

Wij hebben van het College een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen, waarin het College bevestigt dat geen sprake is van niet- gecorrigeerde fouten die, zowel individueel als in totaal, in het kader van de jaarrekening materieel (kunnen) zijn. Getrouwheid: De totale omvang van de fouten is lager dan de tolerantie van 1% van de totale lasten (€ 836.510) en heeft derhalve geen gevolgen voor de strekking van onze controleverklaring. De totale omvang van onzekerheden ligt lager dan 3% van de totale lasten (€ 2.509.530) en heeft derhalve ook geen gevolgen voor de strekking van onze controleverklaring. Rechtmatigheid: De totale omvang van de fouten is lager dan de tolerantie van 1% van de totale lasten (€ 836.510) en heeft derhalve geen gevolgen voor de strekking van onze controleverklaring. De totale omvang van onzekerheden ligt lager dan 3% van de totale lasten (€ 2.509.530) en heeft derhalve ook geen gevolgen voor de strekking van onze controleverklaring.

29

Bijlage B – Onafhankelijkheidsbevestiging en overige dienstverlening Bevestiging onafhankelijkheid In overeenstemming met de Nederlandse Corporate Governance Code dient de externe accountant mogelijke conflicten met betrekking tot zijn onafhankelijkheid, zowel in wezen als in schijn, onder de aandacht te brengen van het College en de gemeenteraad. Wij bevestigen dat onze onafhankelijke positie ten opzichte van uw gemeente in overeenstemming met de Nederlandse wettelijke en beroepsvoorschriften is gewaarborgd. Wij zijn van mening dat onze objectiviteit gedurende het afgelopen jaar niet is aangetast. Stelsel van waarborgen om onafhankelijke positie te waarborgen Astrium beschikt over een stelsel van maatregelen om onze onafhankelijke positie bij controlecliënten te waarborgen. Het stelsel van maatregelen is een integraal onderdeel van de bestuurlijke organisatie en van het voor de gehele organisatie van toepassing zijnde stelsel van kwaliteitsbeheersings- maatregelen. Bijgaande niet-limitatieve opsomming geeft u een indruk van de maatregelen die bijdragen aan het waarborgen van onze onafhankelijke positie: • Schriftelijke onafhankelijkheidsbepalingen waarin alle bestaande onafhankelijkheidsvereisten en de risico’s ten aanzien van de bedreiging van de onafhankelijkheid en de daaraan gerelateerde waarborgen zijn verwerkt.

• Procedures voor tijdige bekendmaking van de voorschriften en de daarin aangebrachte wijzigingen aan alle gevolmachtigden en werknemers bij Astrium. • Procedures voor de organisatie van periodieke training inzake de toepassing van de onafhankelijkheidsvoorschriften. • Procedures die erop gericht zijn dat onze gevolmachtigden en werknemers in specifieke casussen en omstandigheden de onafhankelijkheidsvoorschriften naleven. • De benoeming van professionals op seniorniveau die verantwoordelijk zijn voor het continu actualiseren van de procedures en voorschriften, de tijdige bekendmaking ervan en het adequaat functioneren van het gehele stelsel van waarborgen.