bijlage 1 omgevingsvisie

1 Januari 2022 2 Digi-Taalhuis Halderberge Heeft u moeite met lezen, schrijven of het werken met de computer? Bij het Digi-Taalhuis in de bibliotheek in Oudenbosch kunt u terecht voor het oefenen met spreken, lezen of schrijven en voor computerlessen (gratis). U wordt geholpen tijdens het inloopspreekuur: iedere vrijdag van 14.00 - 16.30 uur in de bibliotheek in Oudenbosch. Of bel/stuur een bericht naar 06 - 180 522 48. Informatiepunt Digitale Overheid Steeds meer zaken met de overheid regel je via internet. Zoals belastingen, je rijbewijs verlengen, huurtoeslag regelen en AOW aanvragen. Bij het Informatiepunt Digitale Overheid in de bibliotheek in Oudenbosch helpen ze u met uw digitale contact met de overheid. De hulp is gratis en voor iedereen. Ook als u geen lid bent van de bibliotheek. Een afspraak maken is niet nodig. Bezoek het Informatiepunt Digitale Overheid tijdens de openingstijden van de bibliotheek: maandag, woensdag en vrijdag van 14.00-17.30 uur of zaterdag van 10.00-12.30 uur. Ook hier kunt u zichzelf aanmelden voor computercursussen. 3 Inleiding Met deze omgevingsvisie laten we zien wat we belangrijk vinden in de omgeving waarin we wonen, werken en recreëren.

Over het algemeen gaat er veel goed in de gemeente en daar zijn we trots op! Het college van B&W en de gemeenteraad nodigt daarom iedereen hartelijk uit om bij te dragen aan een blijvende positieve ontwikkeling van onze gemeente. De omgevingsvisie helpt ons om samen te blijven werken aan een aantrekkelijke gemeente en vooruit te kijken naar ontwikkelingen waar we mee te maken (gaan) krijgen. Wat we ‘goed’ en ‘aantrekkelijk’ vinden, hebben we beschreven in waarden en opgaven. We nodigen u dus uit om mee te denken over de waarden en opgaven van Halderberge. Hoe u dat kunt doen, leest u op de volgende bladzijde. Heeft u al een initiatief? Dan leest u onder het kopje Ik heb een initiatief welke stappen nodig zijn om hiermee verder te komen. Ik heb een initiatief Hoe kom ik verder? Waarden Dit is Halderberge! Opgaven Waar willen we aan werken? 4 Hoe werkt de omgevingsvisie? Met de omgevingsvisie willen we bereiken dat Halderberge aantrekkelijk blijft én nog aantrekkelijker wordt. We noemen dat “het versterken van de kwaliteit van de leefomgeving”. Dat kan door de waarden te versterken én door bij te dragen aan de opgaven. Waarden Bij de waarden gaat het om de vraag wat kenmerkend is voor Halderberge en Halderberge uniek maakt. Het DNA van Halderberge! Dit is per kern of gedeelte van het buitengebied beschreven.

Opgaven De opgaven zijn de speerpunten van beleid waar we aan willen werken. Er zijn opgaven die voor de hele gemeente gelden. Ook is er per kern of deelgebied een aanvulling gemaakt. We nodigen iedereen uit om met goede initiatieven te komen om de leefomgeving mooier en beter te maken. Het is wenselijk als deze initiatieven binnen de omgevingsvisie passen; dat wil zeggen dat ze passen binnen de waarden en opgaven die in dit document zijn benoemd. Zo versterken we met elkaar de waarden en dragen we bij aan de opgaven. Deze omgevingsvisie kan dus gebruikt worden als een soort toetsingskader waarin u kunt zien aan wat voor zaken we denken en op welke vlakken we inwoners, ondernemers en organisaties in Halderberge willen uitnodigen om samen met ons te werken aan de toekomst. De omgevingsvisie vraagt op sommige punten ook een actieve rol van een lokale overheid. De omgevingsvisie geldt daarom ook voor de gemeente en haar ketenpartners. 5 Onze waarden Het karakter van Halderberge wordt gekenmerkt de grote verschillen in de gemeente. Elke kern heeft z’n eigen karakter. En ook het buitengebied is erg divers. Uniek voor Halderberge is de overgang van klei naar zand. Daardoor kunnen we binnen onze gemeente genieten van zowel polderlandschap en bosgebieden. We willen dit bijzondere karakter van gebieden en kernen met hun eigen identiteit koesteren en versterken.

Daarom willen we met elk initiatief ervoor zorgen dat we de waarden en het karakter versterken van dat deelgebied of kern. We hebben de waarden per deelgebied beschreven. Het behoud van de kwaliteiten van de ondergrond zijn een essentiële voorwaarde voor alle thema’s die in de Omgevings- visie aan de orde komen. Een robuust en toekomstbestendig bodem- en watersysteem is nodig om de waarden in alle deelgebieden te kunnen behouden.

6 Waarden Bosschenhoofd De kern Bosschenhoofd werd vroeger ook wel Seppe genoemd. Vroeger stond hier een café dat eigendom was van de familie Sep. Als mensen naar deze plek gingen, werd vaak gezegd ‘we gaan naar Seppe”. Het nabijgelegen vliegveld kwam later en werd vernoemd naar dit café. Tegenwoordig heet dit vliegveld Breda International Airport. De afgelopen jaren hebben er al veel ontwikkelingen plaatsgevonden en is het vliegveld voor een groot deel gerevitaliseerd. Het vliegveld is momenteel bezig met de ontwikkeling van een bedrijvenstrook langs de snelweg. De kern is goed ontsloten door de ligging langs de A58 en wordt gekenmerkt door een gebiedsontsluitingsweg; de Pastoor van Breugelstraat. Van deze weg wordt veel gebruik gemaakt. Aan de oostzijde van deze straat vloeien het bosgebied en de bebouwing in elkaar over en de bebouwing heeft een bosrijk karakter. De kern heeft een relatief hoge ligging op zand, waardoor het gebied droogtegevoelig is, vooral de bosrijke omgeving rondom de kern. De kern heeft veel verschillende soorten woningen (zoals in voormalig retraitehuis Seppe) en voorzieningen, zoals een basisschool, een slager, een bakker, maar ook een hotel (De Reiskoffer) en diverse horecagelegenheden. De spoorverbinding tussen Etten-Leur en Roosendaal doorkruist de gebiedsontsluitingsweg van de kern.

Bosschenhoofd heeft een rijk verenigingsleven en diverse terugkerende evenementen, waaronder de Midzomerfeesten. Waarden, de trots van Bosschenhoofd: • Rijk verenigingsleven en diverse evenementen • Verbonden met Breda International Airport • Omgeven door bossen en recreatie • Diversiteit aan woningbouw en voorzieningen • Behoud grondwaterkwaliteit in grondwaterbeschermingsgebied U kunt bijdragen aan de waarden door in te spelen op: • Het dorpse en bosrijke karakter • De mooie landschappen/bossen in de omgeving • Het belang van verenigingen, activiteiten en saamhorigheid Voorbeelden van wat we hier graag zien: • Stichting Midzomerfeesten Bosschenhoofd die jaarlijks een dorpsfeest organiseren met allerlei activiteiten • De vrijwilligers bij jongerencentrum All-in-One die activiteiten voor jongeren organiseren • ‘Groet en Ontmoet’ die activiteiten organiseert ter bevordering van de leefbaarheid en saamhorigheid • Werkgroep Pagnevaartbos die zich vrijwillig inzet voor het onderhoud van het Pagnevaartbos 7 Waarden Hoeven De kern kent een hechte gemeenschap. De inwoners van Hoeven zijn betrokken en het is gezellig en gemoedelijk. Er is een actief verenigingsleven met als een van de hoogtepunten het jaarlijkse carnaval en de optocht. De inwoners hebben zorg voor elkaar en kijken naar elkaar om, bijvoorbeeld door middel van buurtpreventieapps en whatsappgroepen.

De inwoners van Hoeven wonen in een mooie, gevarieerde, landelijke en bosrijke omgeving. Er is een combinatie van rust en groen en een diversiteit aan bebouwing (zonder hoogbouw). Over het algemeen hebben de wijken in Hoeven een groen karakter, die aansluit bij de stedenbouwkundige opzet en de tijdsgeest waarin de wijk is ontwikkeld. Het rijksmonument Bovendonk trekt de aandacht. Dit is het voormalige seminarieklooster dat nu dient als conferentiecentrum en priesteropleiding. De voorzieningen in Hoeven liggen op een hoog niveau met het kindcentrum Uniek, diverse speel- en sportvoorzieningen, winkels en eetgelegen- heden en de diverse ontwikkelingen binnen het centrum van Hoeven. Ook kent Hoeven één lokaal bedrijventerrein: De Hoge Akker. De kern wordt aan de noordzijde begrensd door de provinciale weg richting Oudenbosch en Etten-Leur; de N640. * onder hoogbouw wordt verstaan: vanaf vier bouwlagen Waarden, de trots van Hoeven: • Hechte en actieve gemeenschap met oog voor elkaar • Diversiteit aan bebouwing zonder hoogbouw* • Goed voorzieningenniveau • Bosrijke, gevarieerde en landelijke omgeving • Bijzondere monumenten zoals Bovendonk • Gastvrij en open karakter door o.a.

recreatie • Vloeiende overgang van de kern naar het buitengebied • Behoud grondwaterkwaliteit in boringsvrije zone aan de zuidkant van de kern U kunt bijdragen aan de waarden door in te spelen op: • De bijzondere cultuurhistorische waarde van Bovendonk • De hechte gemeenschap • De zichtbaarheid en toegankelijkheid van het landschap • Het belang van saamhorigheid en betrokkenheid Voorbeelden van wat we hier graag zien: • Samenstichting Hoeven die zich met name inzet voor het verbeteren van de leefbaarheid in de kern Hoeven • Ondernemersvereniging Hoeven die startende ondernemers in corona-tijd ondersteunt en verbindt • Project ‘Oog voor Elkaar’ om eenzaamheid tegen te gaan door verbinding te creëren 8 Waarden Oud Gastel Oud Gastel kenmerkt zich door een hechte gemeenschap. Er zijn veel actieve inwoners, er is saamhorigheid, gemoedelijkheid en er zijn relatief veel verenigingen en vrijwilligers. Inwoners letten bovendien goed op elkaar, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid door middel van buurtapps. De BuitenBeterapp helpt inwoners om de leefomgeving netjes en schoon te houden. Hier wordt goed gebruik van gemaakt. Het is fijn wonen in Oud Gastel in een mooie omgeving. Er is veel groen en de kern is goed bereikbaar door de ligging aan de A17. Daarnaast is de kern goed ontsloten met het openbaar vervoer.

Aan de oostzijde wordt de kern begrensd door de provinciale weg; de N268. De lintbebouwing gaat over deze provinciale weg en vloeit uit in het buitengebied van Oud Gastel. Ook qua voorzieningenniveau heeft Oud Gastel genoeg te bieden. Er zijn nieuwe schoolgebouwen en sportaccommodaties (zoals een zwembad). Er zijn ook diverse winkels, culturele voorzieningen en een speelbos. De twee lokale bedrijventerreinen, Korenweide en Klaverweide zijn geconcentreerd aan de zuidzijde van de Kruislandseweg. Aan de noordzijde hiervan liggen het centrum en de woongebieden. Aan de westzijde zijn veel groen/blauwe buffers aanwezig tussen de kern en het buitengebied.

Waarden, de trots van Oud Gastel: • De sfeer in Oud Gastel; gemoedelijk en saamhorig • Actieve en betrokken gemeenschap met veel vrijwilligers • Compacte kern • Goed bereikbaar met de auto en het OV • Goed voorzieningenniveau • Aanwezigheid van culturele voorzieningen • Historische gebouwen, zoals de Kerk en Mastboomhuis • Mooie westelijke groene kernrand • Kleinschaligheid, ook qua bedrijvigheid U kunt bijdragen aan de waarden door in te spelen op: • De gemoedelijke en saamhorige sfeer • Het actieve verenigingsleven • Het dorpse, kleinschalige karakter • De zichtbaarheid en waarde van karakteristieke gebouwen en elementen Voorbeelden van wat we hier graag zien: • Samenstichting Oud Gastel die een schakel wil zijn tussen gemeente en inwoners op gebied van leefbaarheid • Groen Ontmoet die zich inzet om buiten spelen leuker te maken en contacten voor groot en klein te versterken 9 • Initiatiefnemers Gastelse Speelbos die een bosje transfor- meerden tot een educatieve en avontuurlijke speelplek • Vrijwilligers en buurtbewoners die de Mariakapel op de Stoof volledig opknapten en onderhouden 10 Waarden Oudenbosch Oudenbosch kenmerkt en onderscheidt zich van de andere kernen door de aanwezigheid van het religieus erfgoed. Er is een verscheidenheid aan historische gebouwen en monumenten in de kern, die verbonden zijn door het Parelpad.

De aanwezigheid van de Basiliek met koepel, die boven de overige bebouwing uitsteekt, geeft de kern deels haar identiteit. De kern heeft een kernwinkelgebied met een goed bereikbare haven en voorzieningen voor de gehele gemeente met tevens een kleine regionale voorzieningenfunctie. Mede door verschillende instellingen in het voortgezet en het beroepsonderwijs, zoals het Markland College en Curio Prinsentuin, heeft de kern ook een regionale aantrekkingskracht. De bereikbaarheid per openbaar vervoer is goed, mede vanwege de aanwezigheid van het treinstation. Dit station vormt een opstappunt naar Roosendaal en Dordrecht. Afgelopen jaren is er veel geïnvesteerd in de herstructurering van gebiedsontsluitingsweg en de rondweg om de bereikbaarheid met de auto te verbeteren, waardoor de bereikbaarheid van Oudenbosch nu goed is. Oudenbosch heeft verschillende woonwijken met een eigen identiteit en eigen voorzieningen. De wijken ten zuiden van de spoorlijn zijn gewilde woongebieden met een groen karakter. Ook op gebied van groen kent iedere wijk haar eigen identiteit; zo wordt de wijk Spui-Noord gekenmerkt door gazons en bomen en de wijk Albano door veel heesterbeplanting. De leefbaarheid in een aantal wijken komt steeds meer onder druk door tal van sociaaleconomische ontwikkelingen en maatschappelijke opgaven.

De kern heeft veel verschillende culturen, die zich op verschillende manieren in het straatbeeld tonen. Waarden, de trots van Oudenbosch: • Grootste kern met een centrale ligging • Voorzieningen voor de hele gemeente, kernwinkelgebied • Goed aanbod aan voortgezet- en beroepsonderwijs • Aanwezigheid basiliek, station en haven • Onderscheidend door religieus erfgoed • Veel verschillende culturen vertegenwoordigd U kunt bijdragen aan de waarden door in te spelen op: • De zichtbaarheid en waarde van karakteristieke, cultuurhistorisch elementen en gebouwen • De zichtbaarheid en toegankelijkheid van het landschap • Meer reuring in het centrum (m.n. bij de haven) en rust, groen en veiligheid in de woonwijken; • Het bieden van activiteiten die voor alle groepen in de samenleving interessant zijn 11 • Het versterken van het groene karakter van het centrum Voorbeelden van wat we hier graag zien: • 't Stoofje is een laagdrempelige ontmoetingsplek in Oudenbosch waar veel activiteiten georganiseerd worden • Culturele en Islamitische Jongerencommissie die zich als rolmodel inzet om Marokkaanse jongeren te helpen • De kleine mensjes route waarmee verhalen verteld worden over mensen en plekken van vroeger én nu • Visit Halderberge werkt aan het versterken en vermarkten van het toeristisch-recreatieve aanbod in het centrum van Oudenbosch.

Samen met tal van vrijwilligers is bijvoorbeeld een Toeristisch Informatiepunt ingericht en worden rondleidingen en audiotours aangeboden. 12 Waarden Stampersgat De hechte samenleving in Stampersgat blijkt uit de saamhorige en behulpzame houding van de inwoners. De dorpssfeer, het verenigingsleven en het aantal vrijwilligers zijn ook belangrijk voor de identiteit van Stampersgat. De inwoners kijken naar elkaar om als het aankomt op veiligheid, bijvoorbeeld door deel te nemen aan buurtapps. Het groene, landelijke en rustige karakter in de omgeving van Stampersgat wordt gewaardeerd. Stampersgat ligt grotendeels op en naast een dijklichaam (buitendijks), grenst aan de Dintel en heeft een aanlegsteiger. Het uitzicht over de polder aan de zuidkant, de Dintel-Mark aan de noordzijde en de Suikerfabriek aan de westzijde zijn beeldbepalend. Ook het ontbreken van een uitgesproken groen karakter van de Gastelsedijk West (binnen de bebouwde kom) en de Dennis Leestraat is typerend voor Stampersgat. De kern heeft verschillende basisvoorzieningen, zoals een kindcentrum, een bakker/ buurtsuper, een dorpshuis, bushaltes en sportaccommodaties. Stampersgat kent dichtbij een grote ontwikkeling met het Agro & Food Cluster Nieuw Prinsenland (AFCNP). Een gebied van ca.

300 hectare wordt ontwikkeld ten behoeve van de bestaande suikerfabriek, bedrijventerrein voor agro-food gerelateerde bedrijven en (ruim 200 hectare) glastuinbouw. Deze ontwikkeling heeft invloed op de ontwikkeling en het leefklimaat in Stampersgat. Waarden, de trots van Stampersgat: • Sociaal sterke gemeenschap met verenigingsleven • Saamhorigheid en samenredzaamheid • Karakteristieke lintbebouwing • Karakteristieke gebouwen: kerk, klooster en watertoren • Landelijk en relatief rustig • Omringd door de Dintel met een aanlegsteiger U kunt bijdragen aan de waarden door in te spelen op: • Het belang van verenigingen, saamhorigheid en betrokkenheid • De mogelijkheden van waterbeleving/recreatie • Het rustige en dorpse karakter Voorbeelden van wat we hier graag zien: • Samenstichting Stampersgat, die zich inzet voor de leefbaarheid van de kern Stampersgat en initiatief heeft genomen voor de realisatie van waterpicknicktafels • Zwerfvuil prikken door bewoners van het Stampershuis, die zich zo inzetten voor en integreren in de samenleving 13 Waarden Borchwerf II Bedrijvenpark Borchwerf II is een modern regionaal bedrijventerrein van 275 hectare in de gemeente Halderberge en Roosendaal. Het terrein ligt aan weerszijden van de snelweg A17.

Het bedrijventerrein biedt ruimte aan alle bedrijfstypen van diverse omvangen, van kantoren tot (grootschalige) industriële en logistieke bedrijven. Bedrijvenpark Borchwerf II staat ook bekend als logistiek bedrijventerrein. Er is op en rond Borchwerf II een groenstructuur aangelegd die past bij de schaal en maat van het bedrijventerrein. Parkeren vindt plaats op eigen terrein van de bedrijven. De busverbinding tussen Roosendaal en Oud Gastel rijdt over het bedrijvenpark. Voor een deel van Borchwerf II is een geluidszone opgenomen. Verder werken drie partijen samen aan de invulling en uitvoering van parkmanagement op het bedrijventerrein. Dit houdt in dat zij zich inzetten voor het beheer en onderhoud van het openbare gebied, de collectieve beveiliging van het gebied en de verwijsborden.

Waarden, de trots van Borchwerf II: • Modern regionaal bedrijventerrein • Goed bereikbaar vanaf de A17 • Logistiek bedrijventerrein • Parkmanagement • Groenstructuur aanwezig • Busverbinding aanwezig • Aanwezigheid van glasvezel U kunt bijdragen aan de waarden door in te spelen op: • De centrale en goed bereikbare locatie • Mogelijkheden om het terrein te ‘vergroenen’ (denk aan: zonnepanelen op dak en beplanting/bomen) 14 Waarden buitengebied – Open polderlandschap Het open polderlandschap bestaat uit verschillende gebieden, zoals de zeekleipolders ten noorden van Hoeven en de lager gelegen gebiedsdelen in het zandgebied. De zeekleipolders worden vanuit de cultuurhistorie gekenmerkt door de dijken en turfvaarten in een grootschalig en open landschap. Ook in de Hoevense Beemden hebben turfvaarten een cultuurhistorische waarde. Specifiek voor de Hoevense Beemden komt nog bij dat het gebied zettingsgevoelig is vanwege veen in de ondergrond. De gebieden in het open polderlandschap zijn voornamelijk gevuld met agrarische functies. De agrarische sector is van oudsher een belangrijke en beeldbepalende sector in de gemeente en kent verschillende vormen, zoals akkerbouw, veeteelt, boomteelt en glastuinbouw. De natuurwaarden zijn dan ook gerelateerd aan deze agrarische functies.

De sector draagt in sterke mate bij aan het groene karakter van de gemeente en de leefbaarheid van het buitengebied. Gebieden waar wat minder agrarisch gebruik voorkomt, zijn Langenberg-Noordhoek, Pietseweg en Seppe-Kibbelvaart. Gelijkenis tussen deze gebieden is dat zij allemaal op zandgrond of op de overgang tussen zand en klei gelegen zijn. Hoogspanningsleidingen, de A17 en de spoorlijn zijn kenmerkende zaken in de eerste twee genoemde gebieden. Seppe-Kibbelvaart kent daarentegen voornamelijk een woonfunctie en de functie vliegveld. De aanwezigheid van de Kibbelvaart is typerend in dit gebied en de natuurwaarden langs de loop van dit water zijn versterkt door de realisatie van een ecologische verbindingszone.

Waarden, de trots van ons polderlandschap: • Agrarisch gebied met akker- en graslandgebieden en verspreid liggende agrarische bebouwing met beplanting • Open, lager gelegen, klei (en veen op klei) gebied • (Agrarische) natuur- en cultuurwaarden • Aanwezigheid van dijken en turfvaarten • Deels omringd door water: Markvlietkanaal, de Dintel, de Mark en de Kibbelvaart U kunt bijdragen aan de waarden door in te spelen op: • Het agrarische karakter van dit gebied • De openheid van het landschap • (Agrarisch) natuur- en landschapsbeheer • Natte/droge verbindingszones • De aanwezige cultuurhistorische- en natuurwaarden • Verbetering van de recreatieve functie door routes • Het toevoegen van agro-toerisme 15 Voorbeelden van wat we hier graag zien: • De agrarische belevingsroute, ontwikkeld door ZLTO en Visit Halderberge. Deze route loopt langs 14 agrarische bedrijven en door de verschillende landschappen • Het doortrekken van de wandel- en fietsroute 'Verdwenen Venen in Beeld' op initiatief van Brabants Landschap • De realisatie van ecologische verbindingszones, zoals de Kibbelvaart 16 Waarden buitengebied – Kleinschalig landschap Op de zandgronden rond de kernen is sprake van een halfopen landschap dat voornamelijk is ontstaan in vroegere tijden. Houtwallen, bomenrijen, geriefhoutbosjes en verspreide bebouwing hebben het landschap een kleinschalig en halfopen karakter gegeven.

Binnen dit kleinschalige / halfopen landschap liggen verschillende gebieden, zoals De Stoof, Kuivezand- Heinsberg en Gastels Laag. Gastels Laag heeft ook cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Naad van Brabant en heeft door de ligging op de rand van zand naar klei grote potenties voor natuurontwikkeling. In sommige van deze gebieden is typerende lintbebouwing aanwezig, die omringd wordt door kleinschalige groen- en landschapselementen. Andere gebieden worden weer gekenmerkt door de aanwezigheid van boomkwekerijen en glastuinbouwbedrijven. Daarnaast is kenmerkend voor dit kleinschalige landschap dat water(lopen), kwelgebieden en retentievoorzieningen een plek innemen hierin.

Waarden, de trots van ons kleinschalige landschap: • Landelijke omgeving waar recreatie, natuur, landbouw, wonen en water samenkomt • Gemengd agrarisch gebruik • Rond de kernen: kleine bebouwingsclusters of verdichte lintbebouwing • Behoud grondwaterkwaliteit in het waterwingebied en het grondwaterbeschermingsgebied en boringsvrije zone daar omheen • Oude groenelementen als houtwallen, laanbeplanting en geriefbosjes • Onregelmatige verkaveling • Beken/beekdalen U kunt bijdragen aan de waarden door in te spelen op: • Het gemengde agrarische karakter van dit gebied • Het behoud van groene landschapselementen • Natte/droge verbindingszones Voorbeelden van wat we hier graag zien: • Realisatie van ecologische verbindingszones • Agrariërs en particulieren die deelnemen aan de Stimuleringsregeling Landschap • Voedselbossen 17 Waarden buitengebied – Besloten gebieden Het besloten landschap onderscheidt zich door de aanwezigheid van bos en andere opgaande begroeiing. Hier worden enkel ontwikkelingen toegestaan, die bijdragen aan de ontwikkeling van natuurwaarden. Voorbeelden van deze gebieden zijn Hoezaar-Pagnevaart en Poldersdijk, gelegen in het zuiden en noorden van de gemeente. Hoezaar-Pagnevaart is gelegen op hogere gronden waar met name een concentratie van verblijfsrecreatie te vinden is. Daarnaast heeft een deel van dit bosgebied een functie ten behoeve van de drinkwaterwinning.

Daarom is dit deel beschermd tegen bepaalde vervuilende activiteiten. Poldersdijk ligt tegen het open zeekleilandschap aan en heeft als hoofdfunctie natuur. Cultuurhistorische elementen in dit gebied zijn de dijken en wielen (oude dijkdoorbraken) en hebben een sterke relatie met wateren. Waarden, de trots van onze besloten gebieden: • Besloten bosgebieden met een diversiteit in functie • Aanwezigheid van dijken en wielen (oude dijkdoorbraken) • Verschillende recreatieve mogelijkheden • Waterwingebied • Concentratie van verblijfsrecreatie • Behoud grondwaterkwaliteit in het waterwingebied en het grondwaterbeschermingsgebied en boringsvrije zone daar omheen U kunt bijdragen aan de waarden door in te spelen op: • Verbetering van de toegankelijk van deze gebieden voor inwoners en recreanten • Duurzaam behoud of herstel van cultuurhistorisch, waardevolle elementen 18 Waarden buitengebied – Bebouwingsconcentraties Het gaat hierbij om bebouwingslinten en bebouwingsclusters in het buitengebied. De verschillende bebouwingsconcentraties zijn beschreven in de gebiedsvisie voor bebouwingsconcentraties van 24 september 2009. Daarin zijn de kwaliteiten beschreven en in beeld gebracht. Daaruit kunnen locaties worden ontleend waar ontwikkelingen mogelijk zijn, zoals ruimte voor ruimte woningen. Deze gebiedsvisie blijft dus van toepassing.

19 Opgaven van Halderberge In negen speerpunten We kiezen in deze omgevingsvisie voor negen algemene speerpunten en daarnaast nog een verdere uitwerking van specifieke opgaven per kern of deelgebied. De speerpunten ontlenen we aan de Omgevingsagenda, het bestaande actuele beleid en de bijeenkomsten die we daarover hebben gehouden. Met deze speerpunten laten we zien wat we belangrijk vinden en op welke thema’s er opgaven voor ons liggen om in de toekomst mee aan de slag te gaan. Hierbij merken we op dat deze opgaven niet los van elkaar gezien mogen worden, maar juist in samenhang. We zien de eerste drie speerpunten als overkoepelende leidende principes. Dit zijn zulke grote opgaven, dat deze bij elke ontwikkeling aan bod moeten komen. Dat betekent dat een initiatiefnemer bij elke ontwikkeling bekijkt hoe een bijdrage aan ten minste deze drie speerpunten kan worden geleverd. De nummering van de speerpunten betekent overigens nadrukkelijk geen prioritering. De speerpunten zijn (buiten de eerste drie) allemaal even belangrijk. Verder geldt dat moet worden voldaan aan de actuele wet- en regelgeving. Voorbeeld: bij een woningbouwontwikkeling (speerpunt 7) willen we dat er ook bekeken wordt hoe een bijdrage kan worden geleverd aan een duurzame en klimaatbestendige omgeving, versterken van de biodiversiteit en een gezonde leefomgeving.

Naarmate aan meer speerpunten wordt voldaan, is de kans op medewerking groter. De omgevingsvisie is voornamelijk gericht op onze gemeente, maar er zijn ook opgaven die we niet alleen kunnen/willen oppakken en/of gemeente overstijgend zijn (bijvoorbeeld opgaven vanuit het Rijk). Voorbeelden hiervan zijn de Regionale Energiestrategie en het rijksproject hoogspanningsverbinding ZW380kV Oost. Ook voor de ontwikkeling van werklocaties (zoals bedrijventerreinen, kantoren en detailhandel) zijn in regionaal verband afspraken gemaakt en wordt samengewerkt. We hebben hier buurgemeenten en regionale ketenpartners bij nodig en zijn soms afhankelijk van hogere overheden. We trekken graag samen met hen op om tot mooie resultaten te komen voor iedereen en de hinder in onze leefomgeving zo veel mogelijk te beperken. Daarnaast zijn we bij ieder speerpunt ook 20 waakzaam voor ontwikkelingen in de regio en zoeken we zoveel mogelijk de afstemming wanneer ontwikkelingen nabij onze gemeentegrenzen voorzien zijn. De algemene speerpunten zijn: 1. Werken aan een duurzame en klimaatbestendige omgeving 2. Werken aan een gezonde en veilige leefomgeving 3. Versterken van biodiversiteit 4. Behoud en (her)ontwikkeling van bijzonder cultureel erfgoed 5. Behoud en versterking van een aantrekkelijk buitengebied 6. Versterken aantrekkelijkheid voor recreanten en toeristen 7.

Zorgen dat het in Halderberge goed wonen is voor iedereen 8. Behoud van vitale kernen en een actieve samenleving 9. Bieden van een aantrekkelijk economisch klimaat 21 1. Werken aan een duurzame en klimaatbestendige omgeving Halderberge werkt samen met haar inwoners, bedrijven, partners en Energiek Halderberge aan een duurzame en klimaatbestendige omgeving. Belangrijke uitdagingen zijn energietransitie, klimaatadaptatie en circulariteit. Duurzame ontwikkeling is meer dan de optelsom van acties op het gebied van energietransitie, klimaatadaptatie, biodiversiteit en circulaire economie. Het is een manier van denken en doen. Duurzame ontwikkeling betekent dat we ons gedrag aanpassen en handelen op een manier waarop we de aarde als belangrijkste belanghebbende beschouwen. Ontwikkelingen moeten dienend zijn aan het ecosysteem waar we van afhankelijk zijn. Energietransitie We werken in regionaal verband aan de Regionale Energiestrategie 1.0* (RES). In de RES wordt uitgezocht waar en hoe we in 2030 (grootschalig) duurzame elektriciteit kunnen opwekken. Hier werken 16 gemeenten, waterschappen Brabantse Delta en Rivierenland, Enexis en de provincie Noord- Brabant samen. • De RES vormt voor ons de uitwerking van de koers voor de energietransitie. Wij zien dit als programma. Daarnaast staan wij open voor allerlei vormen die kunnen bijdragen aan de energietransitie.

• In de RES 1.0 is er voor Halderberge een opgave voor zonnepanelen op daken. In principe ligt er géén opgave voor zon op land (zonneweides). We werken dan ook niet mee aan zonneweides of nieuwe windturbines. Twee lopende initiatieven voor zonneweides vinden wel doorgang en zijn meegenomen in de RES 1.0. • Bij ruimtelijke ontwikkelingen stellen we voorwaarden op gebied van duurzame energievormen, zoals zon op dak. • In 2050 moeten we de bebouwde omgeving aardgasvrij hebben gemaakt. In het kader van de Transitievisie Warmte** doen we vóór 2030 verkennend onderzoek en maken we de plannen die we na 2030 kunnen uitrollen. • We werken aan het reduceren van energie- en warmtegebruik door bijvoorbeeld isoleren te stimuleren. Met de Regeling reductie energiegebruik (RRE) en Regeling reductie energiegebruik woningen (RREW) stimuleren we 22 inwoners om (kleine) energiebesparende maatregelen te nemen, bijvoorbeeld met energiebesparende producten. • We hebben oog voor de plannen in onze buurgemeenten op het gebied van energie, zodat deze ontwikkelingen niet gaan zorgen voor nadelige effecten op de leefbaarheid, alsmede het woon- en leefklimaat in onze gemeente. • We hebben aandacht voor de raakvlakken en gevolgen van de energietransitie voor de bodem en zien toe op het voorkomen van negatieve effecten op het watersysteem en de kwaliteit van grondwater als bron voor drinkwater.

• We onderschrijven het belang van de buisleidingenstraat voor het transport van (duurzame) energie. Klimaatadaptatie We passen onze fysieke leefomgeving aan het klimaat aan. Bij extreme regenval kunnen alle kernen – met name de overgang tussen kern en buitengebied – wateroverlast of water-op-straat ervaren. We beperken de gevolgen van overstromingen en de nadelige gevolgen van extreme hitte/droogte en hevige regenval. We zoeken met inwoners en bedrijven naar de kansen die bijdragen aan een prettige en gezonde, maar ook duurzame en klimaatbestendige leefomgeving. 1. We doen het samen Klimaatverandering is een probleem dat iedereen raakt. De overheid kan dit niet alleen oplossen. Daarom gaan we nog meer samenwerken. Belanghebbenden (inwoners, bedrijven woningbouwverenigingen, enz.) nemen hun verantwoordelijk- heid bij het uitvoeren van maatregelen bij elke ontwikkeling, hoe klein ook. Denk aan het onverhard laten van tuinen, groene daken, speelplaatsen schaduwvrij inrichten en isolatie en zonwering. Voorlichting en bewustwording zijn hierbij erg belangrijk. Voor sommige maatregelen is ook subsidie beschikbaar. * Elke twee jaar krijgt de RES een update.

Gaat de uitvoering zoals gepland, moet er worden bijgestuurd, zijn er nieuwe innovaties, of moeten er nieuwe projecten worden opgenomen? Zo ontstaan er telkens nieuwe versies die meebewegen met recente maatschappelijke of technologische ontwikkelingen. In 2023 wordt de nieuwste versie, de RES 2.0 vastgesteld. ** Elke vijf jaar wordt de Transitievisie Warmte herzien om aan te blijven sluiten op de laatste ontwikkelingen. 23 2. Klimaatadaptief is de standaard Bij ruimtelijke ontwikkelingen en bij nieuwe initiatieven wordt aangegeven welke adaptieve maatregelen worden toegepast. Bij herontwikkeling zoeken we actief en innovatief naar meekoppelkansen. Klimaatadaptief betekent meestal ook: goed voor de biodiversiteit. Daarmee ligt deze opgave in het verlengde van het versterken van de biodiversiteit. In de waterbergingsgebieden (zie bestemmingsplan buitengebied) behouden we het waterbergend vermogen van die gebieden. Circulariteit Circulaire economie valt voor ons onder de noemer van duurzaamheid. Wij volgen daarbij de ontwikkelingen in het Rijksbrede programma Circulaire Economie. Daarin staat wat nodig is voor een circulair Nederland in 2050. In de Regio West- Brabant is het Raamwerk Circulaire Economie gemaakt. Dit biedt een startpunt om samen met de gemeenten, bedrijven, inwoners en onderwijsinstellingen werk van te maken van een circulaire economie.

Met het afvalbeleidsplan geven we invulling aan de doelstelling Van Afval Naar Grondstof. Ons Grondstoffencentrum samen met de gemeente Roosendaal en Saver is een mooi en praktisch voorbeeld hoe we de eerste stappen zetten in de circulaire economie. En ook de kringloopactiviteiten van De Kringloper dragen hieraan bij. We geven hierbij het goede voorbeeld door duurzaam in te kopen. Het dient ook om lokale economie te inspireren en een impuls te geven. Dit geldt ook voor de fysieke leefomgeving, specifiek de Openbare Ruimte waar wij ons bij het maken en aanbesteden van plannen richten op het sluiten van biologische en technologische kringlopen als ook bij het beheer en onderhoud. 24 2. Werken aan een gezonde en veilige leefomgeving We zetten ons in voor een gezonde woonomgeving, gezonde mobiliteit, gezonde gebouwen en een veilige leefomgeving.

Gezonde woonomgeving: We streven naar: • een rookvrije omgeving • omgeving die uitnodigt tot bewegen en spelen en een gezonde (voedings)keuze vergemakkelijkt • een omgeving die ontmoeten en ontspannen stimuleert • een omgeving waarbij wonen en verkeer/overlast gevende bedrijven zoveel mogelijk gescheiden zijn • een groene omgeving die inwoners als prettig ervaren • het realiseren kwalitatieve speelruimte voor jeugd, zo mogelijk met schaduwplekken voor hete periodes • het hittebestendig inrichten van gebouwen en de leefomgeving • voldoende afstand tussen veehouderijen en woningen. We volgen hier de Handreiking Veehouderij en Volksgezondheid • het behouden van zorgpartners voor de gemeente in het kader van gezondheid Gezonde mobiliteit We streven naar een omgeving: • die verkeersveilig is • die inspeelt op nieuwe vormen van mobiliteit (zoals elektrische auto's, deelauto's, deelfietsen, etc) en uitdaagt om te bewegen door ruimte en prioriteit te geven aan voetgangers en fietsers. Aanpassingen in de infrastructuur en openbare ruimte kunnen worden gedaan indien de veranderingen in het mobiliteitsgedrag daartoe aanleiding geven. Denk hierbij aan de transitie naar elektrische auto’s en de behoefte aan laadpalen • waarin we proberen landbouwverkeer niet door de kern te laten rijden • waarin er sprake is van een goede balans tussen bereikbaarheid, verkeersveiligheid en leefbaarheid.

Dit hebben we uitgewerkt in onze Mobiliteitsvisie 2019-2022 We hebben ook oog voor de infrastructurele ontwikkelingen in onze buurgemeenten, zodat deze ontwikkelingen niet gaan zorgen voor nadelige effecten op de leefbaarheid in onze gemeente. 25 Gezonde gebouwen We streven naar woningen en gebouwen die een prettig en gezond binnenklimaat hebben. We zetten ons in voor goed toegankelijke (openbare) gebouwen en openbare ruimtes, waar iedereen zich veilig voelt. Veilige leefomgeving • We zetten ons in voor een veilige leefomgeving, waarbij we risico's voor externe veiligheid zo klein mogelijk houden en de veiligheids/vrijwaringszones langs hoogspannings- en buisleidingen, de spoorlijn en de buisleidingenstraat respecteren • In dat kader stellen we ons kritisch op ten aanzien van de vergroting van het goederenvervoer op de spoorlijn, met name het vervoer van gevaarlijke stoffen • We willen de overlevingskansen van mensen met een hartstilstand verbeteren door uitbreiding van het aantal AED’s (Automatische Externe Defibrillator) in de gemeente. Binnen het lokale netwerk stelt de gemeente AED’s beschikbaar aan (sport)verenigingen met een eigen accommodatie. Daarnaast plaatsen wij in de openbare ruimte AED’s die 24 uur per dag bereikbaar zijn.

Dat netwerk bouwen we in de loop der jaren gefaseerd uit tot een redelijke dekking in de kernen is bereikt, inclusief de woonclusters in het buitengebied • Ook werken we samen met provincie, waterschap en Rijkswaterstaat om de waterveiligheid van omliggende dijken te borgen middels dijkverbetering, beheer en onderhoud. Gezonde en veilige afweging • We stimuleren de samenwerking tussen het fysiek en het sociaal domein. Beide domeinen hebben elkaar veel te bieden: het fysiek domein heeft de instrumenten in handen om de fysieke leefomgeving gezond in te richten. Het sociaal domein kan het fysiek domein helpen met integraal kijken naar de leefomgeving en kijken wat nodig is vanuit inwoners • Gezondheid is een belangrijke afwegingsfactor bij ruimtelijke plannen: draagt de inrichting van de ruimte bij aan een gezonde(re) leefomgeving, zoals hiervoor aangegeven? Vanzelfsprekend wordt daarbij ook gekeken naar milieunormen, zoals voor luchtkwaliteit, geluid- en geurhinder 26 3. Versterken natuur en de biodiversiteit (mede in het kader van een gezonde leefomgeving) Het groene karakter en de natuurgebieden vormen een belangrijk onderdeel van de identiteit van Halderberge. Bomen en groen zijn positief voor de beleving, dragen bij aan een goede luchtkwaliteit, zorgen voor verkoeling en zetten aan tot bewegen. Een groene en gezonde leefomgeving draagt bij aan een positieve gezondheid.

We zetten ons in voor: • Het koesteren en versterken van onze groene, natuurlijke leefomgeving door alles wat we doen te doen met méérwaarde voor biodiversiteit en klimaatadaptatie. Dat wil zeggen met ruimte voor waardevol groen en oppervlakkige waterberging. Voorbeelden zijn bloemrijke akkerranden, bijenhotels, nestkasten, etc. Ook kan gedacht worden aan voedselbossen of agroforestry of het aanbieden van ecosysteemdiensten. • Groen, water, biodiversiteit en bodem/ondergrond. Deze elementen zijn sturend bij ruimtelijke ontwikkelingen in boven- en ondergrond. Versterken van de biodiversiteit en maatregelen die inspelen op de klimaatverandering kunnen zo samen gaan. • Het geven van het goede voorbeeld. We gaan uit van natuurinclusief bij (her)ontwikkelingslocaties, herinrichtingen, ecologisch bermbeheer, gemeentelijke eigendommen, etc. Natuurinclusief houdt in dat kan worden gemotiveerd welke bijdrage er wordt geleverd aan het behoud of de versterking van de biodiversiteit. • Natuuronderzoeken bij ontwikkelingen, die ook ingaan op de ecologische potenties en de kansen voor ecologische meerwaarde. • Behouden en versterken van de kenmerkende natuurwaarden, (natuur)elementen of karakteristieke cultuurhistorische waarden in de verschillende gebieden in het buitengebied. Speciale aandacht vragen de natuurgebieden in de zogenaamde Naad van Brabant *), zoals Gastels Laag.

In de overgang van zand naar kleigrond is kwelwater te vinden dat grote potenties biedt voor natuurontwikkeling. 27 *) de Naad van Brabant is een smalle strook van enkele km breed die loopt van Boxmeer tot Bergen op Zoom © afbeelding: hetgastelslaag.nl

28 4. Behoud en (her)ontwikkeling van ons bijzonder cultureel erfgoed Halderberge kent een rijke cultuurhistorie. De bijzondere historische bebouwing en bijbehorende omgeving/openbare ruimte maakt de Halderbergse kernen uniek en is aantrekkelijk voor toeristen. Cultuurhistorie is een belangrijke drager van de identiteit van Halderberge. De dorpen en het buitengebied van Halderberge zijn door allerlei ontwikkelingen sterk gewijzigd, maar er is ook veel hetzelfde gebleven. Met name in het buitengebied hebben veel van de menselijke ingrepen in het landschap sporen achtergelaten die nu nog zichtbaar zijn. Veelal betreffen dit verkavelingspatronen en/of is een en ander nog te herleiden van het functionele gebruik van een gebied. Doel is om bij al die veranderingen het karakter van Halderberge te koesteren en te versterken. Ontmoetingen van heden en verleden gelden als uitdaging en inspiratiebron voor de toekomst. In de monumentale objecten en het landschap van Halderberge is nog veel terug te vinden over de geschiedenis en de ontwikkeling van de streek. Monumenten en het historische landschap vormen als het ware de beelddragers van de Halderbergse identiteit. In Halderberge wordt zorgvuldig omgegaan met de aanwezige cultuurhistorische waarden. En we koesteren het archeologisch erfgoed in de ondergrond.

Cultuurhistorische waarden en ontwikkelpotenties van het erfgoed zijn leidraad van en inspiratiebron voor nieuwe ontwikkelingen, die daarmee aan (belevings)kwaliteit winnen. We zetten ons in voor: • Het behouden en ontwikkelen van ons erfgoed • Het gebruiken van ons erfgoed als inspiratiebron voor nieuwe ontwikkelingen • Het ontwikkelen en bevorderen van cultuurtoerisme 29 5. Behoud en versterking van een aantrekkelijk buitengebied Halderberge is het groene hart van West-Brabant. Er is diversiteit in landbouw en natuur. In het Halderbergse landschap kan je goed recreëren. Onder deze waarde komen de verschillende functies in het buitengebied samen: landschap, natuur, agrarisch ondernemen, recreatie(parken). We onderscheiden drie hoofdlijnen in ons beleid: I. Ruimte voor (duurzaam) agrarisch ondernemen II. Mogelijkheden voor hergebruik agrarisch vastgoed III. Versterken aantrekkelijkheid voor recreanten en toeristen Deze hoofdlijnen zijn hieronder verder uitgewerkt. I Ruimte voor (duurzaam) agrarisch ondernemen Het buitengebied van Halderberge heeft een overwegend divers agrarisch en groen karakter. De bestaande agrarische bedrijven moeten ook in de toekomst hun bedrijfsvoering uit kunnen voeren. Met name de vruchtbare kleigronden hebben een belangrijke functie voor de agrarische productie in de vorm van met name akkerbouw.

Dit betreft met name het open landschap, zoals opgenomen op de waardenkaart. Nergens is de agrarische sector in Nederland al zo ver richting een circulaire landbouw als in West-Brabant. Binnen het praktijkcluster Nieuw Prinsenland krijgt de biobased economy vorm en kan een voorbeeld zijn voor de rest van Nederland. De agrarische sector van Halderberge kan daar op meeliften. Het sterke economische profiel rondom agrofood wordt ook benoemd in de Gebiedsagenda Vitaal Platteland West-Brabant. We willen deze uitstekende agrarische functie behouden en versterken en ruimte bieden aan innovaties om de functie als topsector te kunnen blijven vervullen. In het kleinschalig halfopen landschap is er sprake van een grotere diversiteit aan functies. Dit gebied kenmerkt zich door de combinatie van agrarische bedrijven, niet-agrarische bedrijven, wonen en recreëren. We zien deze gemengde functies ook in de toekomst naast elkaar bestaan, waarbij uiteraard bestaande (agrarische) bedrijven niet gehinderd mogen worden in hun bedrijfsvoering. Verdere verdichting van het gebied willen we voorkomen. 30 We streven naar:  Een gezonde en duurzame leefomgeving  Ruimte voor ontwikkeling van bestaande agrarische bedrijven, mits deze niet voor grotere druk op het milieu en de leefomgeving van omwonenden zorgen.

 We ondersteunen de bestaande veehouderijen om zich te ontwikkelen binnen de regels die de provincie daarvoor heeft gesteld. Daarbij hanteren we de Handreiking Veehouderij en Volksgezondheid.  Het bieden van ruimte aan bestaande glastuinbouw- bedrijven om zich te ontwikkelen. Bij andere agrarische bedrijven blijft er ruimte voor teeltondersteunende kassen.  Het bieden van ruimte aan bestaande agrarisch verwante bedrijven in het open landschap teneinde de agrarische sector te ondersteunen.  Behoud van het karakter van ons buitengebied, reden waarom we niet meewerken van vestiging van een nieuw agrarisch bedrijf. Tenzij het gaat om een verplaatsing om een knelpunt elders op te lossen.  Het ondersteunen van ondernemers die de omslag willen maken naar een meer duurzame, natuurinclusieve bedrijfsvorm  Het bieden van mogelijkheden om de bedrijfsvoering uit te breiden met nevenfuncties. In het open landschap dat primair een agrarische functie heeft, zijn we terughoudend met nevenfuncties die potentieel een belemmering kunnen vormen voor de agrarische functie, zoals verblijfsfuncties. Anderzijds zijn hier nevenfuncties met een duidelijke koppeling met de agrarische functie juist kansrijk, zoals verkoop van eigen producten of een kookstudio.

 Het stimuleren van duurzame energievormen en biodiversiteit bij nieuwe ontwikkelingen, zoals zonnepanelen op daken en groene daken  Een kwalitatief goede en voldoende huisvesting voor arbeidsmigranten. Dit om zo de (boven)lokale economie te versterken en uitbuiting te voorkomen. Hiervoor hebben we het toetsingskader humane huisvesting arbeidsmigranten opgesteld  Een goede en verkeersveilige infrastructuur op gebied van wegen, kabels en leidingen  Een goede balans met de waarden van de ondergrond (bodem, watersysteem en drinkwater). 31 II Mogelijkheden voor toekomstbestendig gebruik agrarisch vastgoed Het buitengebied verandert. Voor agrarische bedrijven is het steeds moeilijker om aan alle eisen van wet- en regelgeving te voldoen. Daarnaast hebben veel bedrijven geen opvolger. Daarom stoppen steeds meer bedrijven, met leegstand tot gevolg. Leegstand en verwaarlozing van deze gebouwen heeft grote invloed op de kwaliteit van buitengebied van Halderberge. Wij willen leegstand van vrijkomende agrarische bedrijfsbebouwing in het buitengebied voorkomen. Door het mogelijk maken en stimuleren van innovaties, creativiteit en herstructurering zijn ondernemers en bewoners minder kwetsbaar voor (ondermijnende) criminaliteit en wordt verrommeling tegengegaan. Voor het pilot-plangebied De Stoof en omgeving is hiervoor in februari 2021 een visie vastgesteld.

De uitkomsten hiervan worden gemeentebreed vertaald. We maken geen (uitputtende) lijst van mogelijkheden. Daarmee bieden we ruimte aan innovatieve ideeën. Maar met de kanttekening dat hergebruik in de vorm van sloop en nieuwbouw van gewone woningen alleen mogelijk is in de vorm van ruimte voor ruimte woningen in de bebouwingsconcentraties zoals aangegeven op de waardenkaart. Wel bieden we mogelijkheden voor bijzondere woonvormen, zoals geclusterde woonvormen, meergeneratiewoningen, begeleid wonen, maar ook kleine woningen of flexwoningen. We volgen hierbij de provinciale regels van het Actieprogramma Nieuwe woonvormen en zelfbouw. Wel moet elk initiatief aan de volgende voorwaarden voldoen.  Er moet per saldo sprake moet zijn van een versterking van de omgevingskwaliteit. Zie toelichting hieronder.  Het initiatief houdt rekening met onze zonering. Zie de toelichting hieronder.  Om het karakter van het buitengebied in stand te laten, dient een herontwikkeling aan de sluiten bij de omvang van het bestaande erf. Het erf wordt bij voorkeur verkleind naar ca 2.500 m2. Een kleine vergroting is wel mogelijk, maar uitsluitend in ruil voor extra investeringen in de omgevingskwaliteit. Bij bestaande, grote erven vormt een nieuwe omvang van 5.000 m² de absolute bovengrens.  De vorm en ligging van het voormalige bouwvlak is niet op voorhand bepalend.

Ook een vormverandering of verschuiving van het erf is mogelijk, mits het geheel nog wel de omvang en uitstraling heeft van een agrarisch erf.  Er moet sprake blijven van een koppeling tussen de aanwezige woning en de nieuwe functie. De bebouwing 32 moet ruimtelijk en functioneel bij elkaar blijven behoren en dezelfde bestemming hebben.  Deze voorwaarde is belangrijk om te voorkomen dat de woning en de bedrijfsgebouwen worden opgesplitst. Opsplitsing leidt al snel tot overlast over en weer en roept de vraag weer op naar huisvesting voor de ondernemer van de functie in de bedrijfsgebouwen.  Omliggende functies mogen door een ontwikkeling niet worden belemmerd.  In geval van verblijfsfuncties moet er sprake zijn van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat.  We bieden geen ruimte aan: o reguliere detailhandel zonder meerwaarde voor het buitengebied; o bedrijven die veel verkeer aantrekken, met name logistieke bedrijven; o bedrijven die veel milieuoverlast veroorzaken. Milieucategorie 3.2 en hoger wordt niet toegestaan. o op zichzelf staande mestbewerking en/of –verwerking.

Versterking omgevingskwaliteit Om te bepalen of een initiatief de omgevingskwaliteit versterkt, moet er (per saldo) sprake zijn van meerwaarde voor het buitengebied: wordt ons buitengebied er gezonder, vitaler, leefbaarder, aantrekkelijker en schoner van? Nodigt het uit tot meer bewegen en is het meer divers qua natuurwaarden? Daarbij is ruimte voor ondernemen noodzakelijk om die meerwaarde vorm te kunnen geven. Door de waarden te versterken en bij te dragen aan de in deze omgevingsvisie geformuleerde opgaven kan dit onderbouwd worden. Onder het versterken van de waarden verstaan we in ieder geval een zorgvuldige landschappelijke inpassing. Sloop van overtollige gebouwen kan een goede bijdrage leveren aan de versterking van de omgevingskwaliteit, maar is niet altijd persé noodzakelijk. Naast hergebruik mag er ook sprake zijn van vervangende nieuwbouw, mits dit bijdraagt aan de omgevingskwaliteit en er (per saldo) geen sprake is van een toename van de bebouwing. In het kleinschalig landschap sluiten we enige toename van bebouwing niet uit, mits hier een forse kwaliteitsslag van de omgevingskwaliteit tegenover staat. Om de kwaliteitsverbetering concreet te kunnen beoordelen maken we gebruik van het Afsprakenkader Kwaliteitsverbetering van het landschap West-Brabant. 33 Zonering De mogelijkheden zijn wel afhankelijk van het gebied waar de locatie ligt.

Daarbij sluiten we aan bij de indeling in deelgebieden bij de waarden. Open Agrarisch landschap In deze zone krijgt de verdere ontwikkeling van de agrarische bedrijven voorrang. We denken hier vooral aan functies die een relatie hebben met de agrarische bedrijvigheid, zoals agrarisch verwante bedrijven, loonwerkbedrijven, veehandelsbedrijf e.d. Uiteraard zijn andere nieuwe functies ook welkom, zolang dit niet ten koste gaat van de uitoefening van de agrarische bedrijven. Bij agrarische erven die in de buurt liggen van de kernen of nabij een bebouwingslint is om die reden meer mogelijk. Met functies die snel belemmerend kunnen zijn voor de agrarische bedrijven wordt terughoudend omgegaan. Denk hierbij aan intensieve recreatie of een kinderdagverblijf. Extensieve recreatie zien we in deze zone wel groeien. Denk hierbij aan wandelen en fietsen. Kleinschalig landschap Dit gebied kenmerkt zich door de combinatie van agrarische bedrijven, niet-agrarische bedrijven, wonen en recreëren. Dankzij de open structuur kunnen deze functies ook heel goed naast elkaar bestaan. We zien deze gemengde functies ook in de toekomst naast elkaar bestaan. Verdere verdichting van het gebied willen we voorkomen. Bebouwingsconcentraties Ruimte voor Ruimte woningen zijn mogelijk op enkele aangewezen locaties binnen bebouwingsconcentraties.

Het beleid vanuit de Gebiedsvisie Bebouwingsconcentraties uit 2009 geldt hiervoor. Een bebouwingsconcentratie kan een bebouwingslint, een bebouwingscluster of kernrandzone zijn. We zetten ons in voor: • Een breed georiënteerde plattelandseconomie voor vrijkomende agrarische bebouwing (VAB), passend bij de waarden per landschappelijk deelgebied. We zien kansen voor kleinschalige toeristisch of recreatieve functies in VAB's mits passend in de omgeving. Dit is vaak maatwerk. • Het koppelen van andere speerpunten, met name hergebruik van cultureel erfgoed en een duurzame en klimaatbestendige omgeving. 34 • Het bewaken van de overige randvoorwaarden: gezond en veilig, kwaliteitsverbetering en de omgevingsdialoog. Nadere uitleg hiervan vindt u achteraan in dit document. • Het vinden van geschikte verdienmodellen om de sanering van asbest te stimuleren, bijv. ‘asbest eraf, zonnepanelen er op’. III Versterken aantrekkelijkheid voor recreanten en toeristen (zie speerpunt 6) 35 6. Versterken aantrekkelijkheid voor recreanten en toeristen De toerist en recreant weet onze gemeente goed te vinden, vanwege de aanwezige landschappelijke, cultuurhistorische en natuurwaarden in het buitengebied. Uniek is de overgang van klei naar zand, waardoor we zowel polders als bossen hebben. Daarnaast zijn onze kernen aantrekkelijk voor toeristen, onder andere door de aanwezigheid van cultureel erfgoed.

We zetten ons in voor: • Het behouden of zelfs versterken van deze kwaliteiten met nieuwe kleinschalige initiatieven, zoals bij vrijkomende agrarische gebouwen. Het recreatiecluster Hoeven is het recreatiegebied voor zowel de lokale als regionale markt. De mix aan toeristisch-recreatieve functies is bijzonder; aantrekkelijk om te wandelen en te fietsen, verschillende vormen van verblijfsrecreatie, een waterpark en indoorvoorzieningen etc. Het is in potentie een sterk cluster, waarbinnen bedrijven elkaar kunnen aanvullen en versterken. Hiervoor zijn wel maatregelen nodig, die zijn omschreven in de Gebiedsvisie cluster Hoeven. We zetten ons in voor: • Het terugdringen van het niet-recreatieve gebruik van de recreatieparken • Een betere organisatie van de recreatie in termen van infrastructuur (routes, informatieborden e.d.), marketing, promotie en samenwerking tussen de parken • Een kwaliteitsimpuls van het recreatiecluster • Het gebruiken van de gebiedsvisie als beoordelingskader voor het recreatiecluster Hoeven • Meer mogelijkheden voor recreatie op en rond het water, vooral in Stampersgat en Oudenbosch 36 7. Zorgen dat het in Halderberge goed wonen is voor iedereen Het is prettig, veilig en gezond wonen in Halderberge. Dat willen we zo houden. Halderberge is het groene hart van de regio West-Brabant.

Het is een woongemeente met een unieke diversiteit aan kernen met ieder een eigen identiteit. We zorgen voor een ruime keuzevrijheid om te voorzien in de woonwens van (toekomstige) Halderbergenaren. Zodat er een blijvend goed woonklimaat en woonmogelijkheden zijn voor jong en oud voor nu en in de toekomst. De volgende uitgangspunten zijn vastgelegd in de woonvisie. We zetten ons in voor: • Een woningaanbod en woonmilieus die passen bij de identiteit per kern. Dit monitoren we in het woningbouwprogramma. Hoofddoel is om de woningvoorraad en de gebouwde omgeving in sociaal en fysiek opzicht te verrijken en duurzaam en toekomstbestendig te maken. Een belangrijk deel van de opgave zal ook in (aanpassingen van) de bestaande woningvoorraad worden gezocht. • Een duurzame ontwikkeling in bouwen en wonen: we bouwen rekening houdend met energetische maatregelen en toekomstbestendigheid van woningen. We creëren een leefomgeving, die rekening houdt met het veranderende klimaat en daarnaast bijdraagt aan de gezondheid en veiligheid van de inwoners van Halderberge. • Het bieden van ruimte voor initiatief en samenwerking. We willen een overheid zijn die mogelijk maakt. Eigen kracht en zelfregie van inwoners staat centraal. Zonder de samenwerking met lokale en regionale partners worden gemeenschappelijke doelen niet of onvoldoende behaald. • Het voorkomen van verkamering van woningen.

Dit hebben we o.a. vastgelegd in het toetsingskader humane huisvesting arbeidsmigranten. • Waar mogelijk transformeren we bestaand vastgoed naar woningen en benutten we inbreidingslocaties mits dit niet ten koste gaat van de leefomgeving. Gelet op de compactheid van de kernen benutten we ook uitbreidingslocaties direct grenzend aan de woonkernen, tenzij de waarden van het buitengebied daarbij in het gedrang komen. • We bieden ruimte via maatwerk voor kleinschalige, collectieve wooninitiatieven met meerwaarde in de kernen en in (delen van) het buitengebied, onder voorwaarden (ja mits). 37 8. Behoud van vitale kernen en een actieve samenleving Halderberge is kleinschalig en heeft actieve en betrokken gemeenschappen en verenigingen. Dat willen we behouden en waar nodig/mogelijk ondersteunen we daarbij. Inwoners, ondernemers, ketenpartners en de gemeente kennen elkaar en werken samen. Deze sociale kwaliteit beïnvloedt ook de leefbaarheid in onze gemeente. Verder hebben wij ook aandacht voor de revitalisering van wijken. We vinden het belangrijk dat er een evenwichtige samenstelling van de samenleving ontstaat en dat er een spreiding is van kwetsbare groepen binnen onze gemeente. We zetten ons in voor: • inclusiviteit: iedereen kan meedoen in de samenleving, kan elkaar gemakkelijk ontmoeten. We maken (langer) zelfstandig wonen mogelijk.

We houden of maken de openbare ruimte toegankelijk voor iedereen • het stimuleren van maatschappelijk verantwoord ondernemen bij bedrijven • het in stand houden van de voorzieningen in de kernen. Voor onderwijs en de opvang van kinderen vormt het Integraal Huisvestingsplan Halderberge ons kompas • we monitoren regelmatig of demografische en maatschappelijke ontwikkelingen in de kernen aanleiding geven voor aanpassing of uitbreiding van de voorzieningen (bijv. scholen of sportvoorzieningen) • het behoud van onze waarden. Bij initiatieven met betrekking tot bijvoorbeeld woningbouw, bereikbaarheid en recreatie wordt door de initiatiefnemers rekening gehouden met de waarden per kern/deelgebied. Iedereen wordt uitgenodigd om hieraan mee te werken en actief te zijn. Wat inwoners zelf kunnen, doen zij zelf (zelfredzaam- heid). De gemeente helpt inwoners die dat nodig hebben • het bieden van voldoende ruimte aan bouwlocaties voor carnavalswagens. • goede verbindingen tussen de kernen. Ook de (langzame) verkeersverbindingen tussen de kernen vinden we belangrijk • waar er sprake is van een goede balans tussen bereikbaarheid, verkeersveiligheid en leefbaarheid. Dit hebben we uitgewerkt in onze Mobiliteitsvisie 2019-2022 • het stimuleren van onze inwoners om zich te voet of per fiets te verplaatsen. Dit draagt bij aan een gezonde leefomgeving.

38 Bij ontwikkelingen kijken we of de uitwerking een gezonde leefomgeving stimuleert 39 9. Bieden van een aantrekkelijk economisch klimaat Door de centrale ligging en goede bereikbaarheid is Halderberge aantrekkelijk voor ondernemers en inwoners. We zetten ons in voor: • Het behoud van een aantrekkelijk en kwalitatief hoogwaardig economisch klimaat • Innovatieve bedrijvigheid en duurzame bedrijventerreinen, die in goede staat verkeren • Compacte centrumgebieden Het gaat economisch gezien heel goed. Maar het kan nog beter! Het gaat dan niet zozeer om meer bedrijven en meer banen, maar om meer kwaliteit. Dit hebben we uitgewerkt in de Economische visie 2021-2025. Met deze visie als basis, zetten we ons in voor: • Het méér halen uit de bestaande bedrijven en voorzieningen. Door betere onderlinge samenwerking, door een verdere verbetering van de gemeentelijke dienstverlening, door het versterken van de openbare ruimte en vestigingsmogelijkheden van bedrijven en door nog beter te communiceren over alles wat Halderberge te bieden heeft. • De thema’s waar we vanuit de Economische visie 2021-2025 op focussen zijn: 1. Ruimte voor vestigen en ondernemen 2. Halderberge in de spotlight 3. Samenwerking als stuwende kracht • Het opwaarderen en het verduurzamen van de bedrijfsterreinen. We werken daarbij samen met Economische Samenwerking Halderberge, ondernemers- en brancheverenigingen.

De actiekaarten vormen hierbij ons gezamenlijk kompas. 40 Opgaven Bosschenhoofd De algemene speerpunten zijn ook op Bosschenhoofd van toepassing. Aanvullend geldt voor Bosschenhoofd het volgende: • Versterken van het groene karakter van de kern • Realiseren van een dorpshuis • Transformeren van de bedrijvigheid ten noordoosten van de kern naar een beter passende bestemming • Faciliteren van een verdere invulling van het bestaande bedrijventerrein bij Breda International Airport (voormalig vliegveld Seppe) door de gemeente • In de Transitievisie Warmte is aangegeven dat bodemenergie in Bosschenhoofd geen optie is vanwege het waterwingebied. Alternatieve mogelijkheden worden de komende tijd uitgezocht in verkenningsonderzoeken • Inzetten voor de realisatie van een supermarkt en een aantal woningen in het centrum van Bosschenhoofd • Stimuleren van en in gesprek gaan met partijen om het basisvoorzieningenniveau in de kern te verbeteren, passend wat haalbaar, realistisch en nodig is voor Bosschenhoofd 41 Opgaven Hoeven De algemene speerpunten zijn ook op Hoeven van toepassing. Aanvullend geldt voor Hoeven het volgende: • Samenwerken met ondernemers en andere partijen in de kern aan de verbetering van het centrum tot een centrum waar het goed toeven is, gezellig, dorps, goed bereikbaar en compact.