Bijlage 1 - Evaluatie.pdf

Evaluatie Samen naar buiten, Speelbeleid gemeente Halderberge 2021-2025

Team Realisatie 17 december 2024 1

Bijlage 1 - evaluatie

2

Bijlage 1 - evaluatie

Inhoudsopgave

blz 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Inleiding Doelstelling en verbeterkansen huidig speelbeleid Financiën Uitkomsten van de evaluatie Trends en ontwikkelingen Conclusies Plan van aanpak opstellen nieuw speelbeleid

3

Bijlage 1 - evaluatie

4 5 6 8 10 12 13

1. Inleiding Op 12 november 2020 heeft de gemeenteraad de nota ‘Samen naar buiten, speelbeleid gemeente Halderberge 2021-2025’ vastgesteld. De looptijd van deze nota loopt af. Daarom is het huidige beleid geëvalueerd. Ook is een plan van aanpak gemaakt voor het opstellen van nieuw beleid. Voor het evalueren van het beleid zijn successen en aandachtspunten uit de afgelopen 4 jaar in kaart gebracht. Ook zijn kansen voor nieuw beleid en ontwikkelingen op het gebied van buiten spelen geïnventariseerd. Hiervoor zijn gesprekken gevoerd met collega’s van verschillende vakgebieden, waaronder stedenbouw, sport, onderwijs, groen en wonen. Daarnaast zijn gesprekken gevoerd met de buurtsportcoaches, Samenstichting Groet & Ontmoet, Samenstichting Hoeven, Samenstichting Oud Gastel, Samenstichting Stampersgat en Stichting Groen Ontmoet.

4

Bijlage 1 - evaluatie

2. Doelstelling en verbeterkansen huidig speelbeleid Het huidige speelbeleid omvat een aantal beleidsuitgangspunten die vanuit het vorige speelbeleid ‘Herijking Speelbeleid 2015-2018’ zijn voortgezet. Daarnaast is een aantal verbeterkansen geformuleerd. Uitgangspunten van het huidige speelbeleid: • • • •

Veiligheid: Alle speelplekken worden periodiek gekeurd en voldoen aan de wettelijke veiligheidseisen. Aansluiting bij de doelgroep: Speelruimte sluit aan bij de leeftijd en speelbehoefte van kinderen en jongeren. 3% norm: Van het woongebied is minimaal 3% bestemd als speelruimte Behoud van het speelvoorzieningenniveau: Alle bestaande speelvoorzieningen worden behouden.

Verbeterkansen: • • • • • •

Meer voorzieningen voor de allerkleinsten, kinderen van 6-11 jaar en jongeren van 1218 jaar Meer voorzieningen voor ouderen Meer inclusief spelen Meer aandacht voor natuurlijk spelen Meer aandacht voor biodiversiteit, schaduw en waterberging Inzet van digitale toepassingen.

5

Bijlage 1 - evaluatie

3. Financiën Met de vaststelling door de gemeenteraad van de nota ‘Samen naar buiten, speelbeleid gemeente Halderberge 2021-2025’ zijn financiële middelen ogenomen in de Programmabegroting 2021. Daarnaast is bij de vaststelling van het Collegewerkprogramma 2022-2026 extra budget in het Investeringsprogramma opgenomen voor het inrichten van inclusieve speelplekken.

Investeringsbudget vanuit speelbeleid 2021 2022 2023 2024 2025

Extra budget voor het inrichten van inclusieve speelplekken

€ 135.000,00 € 100.000,00 € 97.000,00 € 85.000,00 € 85.000,00

Totaal beschikbaar

€ 50.000,00 € 50.000,00 € 50.000,00

De volgende werkzaamheden zijn in de periode 2021-2024 uitgevoerd:

Bosschenhoofd • •

’t Bossche Hart, aanleg SamenSpeelplek Advocatenhof, aanvulling speelplek

Hoeven • • • • •

De Halderberg, renovatie Jasmijnstraat, renovatie Groene Hart, vervanging goals Constantijn Huygensplein, vervanging goals Wezemaal, aanleg SamenSpeelplek

6

Bijlage 1 - evaluatie

€ 135.000,00 € 100.000,00 € 147.000,00 € 135.000,00 € 135.000,00

Oudenbosch • • • • • • •

Spuilaan, renovatie Porta Pia, renovatie Burg. Vd Drieslaan, combinatie met aanleg waterplein Frascatilaan, aanleg nieuwe speelplek Acer Flamingolaan, renovatie Sparrenstraat, renovatie Drimmelaarstraat, vervanging speeltoestellen

Oud Gastel • • •

Rozemarijnlaan, renovatie in combinatie met waterberging Angel, renovatie Schoolstraat, aanleg hockeyveld

Stampersgat • •

Groeneweg, renovatie Jos Erneststraat, aanvulling speeltoestelling op natuurspeelplek

Voor 2025 staat het volgende gepland: -

Mauritsstraat in Bosschenhoofd, aanvulling Krokus in Hoeven, renovatie Bovenstraat-Erf in Hoeven, renovatie Brink in Oudenbosch, aanleg SamenSpeelplek Duiventoren in Oudenbosch, renovatie in combinatie met tegelwippen Roosendaalsebaan in Oud Gastel, aanvulling Bernhardstraat in Oud Gastel, aanleg SamenSpeelplel Meireweikes in Oud Gastel, renovatie Stampersgat, aanleg SamenSpeelplek

7

Bijlage 1 - evaluatie

4. Uitkomsten van de evaluatie Hieronder staan de uitkomsten van de evaluatie weergegeven. Dit zijn achtereenvolgens de successen, aandachtspunten en kansen voor nieuw beleid.

Successen Aanmoedigingsprijs Jantje Beton In 2023 heeft de gemeente Halderberge van Jantje Beton de aanmoedigingsprijs ontvangen voor de meest speelvriendelijke gemeente van Nederland. Dit is een groot compliment en een aanmoediging om buiten spelen te blijven stimuleren. Buiten spelen in Halderberge is hiermee op de kaart gezet. Veilig buiten spelen Kinderen kunnen veilig spelen in Halderberge. Alle speelplekken worden periodiek gekeurd en voldoen aan de wettelijke veiligheidseisen. Alle bestaande plekken zijn behouden en er zijn nieuwe speelplekken aangelegd In de afgelopen 4 jaar zijn 15 speelplekken heringericht en zijn 4 nieuwe speelplekken aangelegd. In 2025 worden nog eens 6 speelplekken heringericht en 2 nieuwe speellocaties aangelegd. Veel aandacht voor inclusief spelen In 2024 heeft de gemeente Halderberge een SamenSpeelBelofte gedaan. Deze belofte houdt in dat in alle kernen van de gemeente een SamenSpeelplek wordt aangelegd. Inmiddels zijn er 2 SamenSpeelplekken gerealiseerd, namelijk in Bosschenhoofd en in Hoeven. In 2025 wordt ook in Oudenbosch, Oud Gastel en Stampersgat een SamenSpeelplek aangelegd. Samen met bewoners Bij de (her)inrichting van speelruimte is er altijd afstemming met omwonenden (kinderen en volwassenen), Samenstichtingen en schooldirecties. Er wordt aangesloten bij hun wensen en behoeftes. Kinderen spelen hierdoor meer buiten.

Ook is er meer betrokkenheid vanuit de buurt bij een speelplek. Er wordt gebruik gemaakt van koppelkansen met andere opgaven voor de openbare ruimte (Her)inrichting van speelruimte wordt daar waar mogelijk gekoppeld aan andere werkzaamheden in de openbare ruimte, zoals bijvoorbeeld bij afkoppeling van de riolering, tegelwippen en het planten van bomen. Kinderen kunnen spelen in een groene omgeving Halderberge is een groene gemeente waar aandacht is voor groen, biodiversiteit, schaduw en waterberging. Er zijn natuurlijke speelplekken, er zijn bomen en robuust en inheems groen geplant bij speelplekken en er zijn wadi’s.

8

Bijlage 1 - evaluatie

Aandachtspunten en kansen voor nieuw beleid Een beweegvriendelijke ruimte voor alle bewoners van Halderberge Kinderen spelen buiten, maar ook volwassenen maken steeds meer gebruik van de openbare ruimte. Om te sporten, te bewegen en elkaar te ontmoeten. De afgelopen jaren zijn diverse voorzieningen aangelegd, zoals fitroutes en jeu de boulesbanen. Er is veel behoefte aan een beweegvriendelijke openbare ruimte waar sporten, spelen, bewegen en ontmoeten met elkaar verbonden zijn. Ruimte voor spelen en bewegen bij ontwikkelingen De druk op de openbare ruimte is groot. Met het oog op deze ontwikkelingen en het Omgevingsplan is een richtlijn essentieel om voldoende speel- en beweegruimte te waarborgen. In het huidige speelbeleid is een richtlijn voor 3% voor de hoeveelheid speelruimte opgenomen. Deze richtlijn kan verder worden uitgewerkt in het nieuwe beleid, zodat hij helder is en kan worden getoetst. Ruimte voor avontuurlijk spelen Speelplekken moeten veilig zijn. Tegelijkertijd is het heel belangrijk dat er ruimte is voor uitdaging. Kinderen moeten door spel ontdekkend kunnen leren. Het is daarom essentieel om speelruimte avontuurlijk in te richten. Buiten spelen en verkeersveiligheid Kinderen spelen overal. Op speelplekken, maar ook op stoepen en veldjes.

Het is belangrijk dat alle kinderen veilig kunnen spelen, de speellocaties veilig kunnen bereiken en dat speelplekken daar waar nodig zijn begrensd. De voorzieningen voor de jongeren van 12-18 jaar zijn nog niet voldoende uitgebreid. Er is meer ruimte nodig voor jongeren. Ruimte waar jongeren elkaar kunnen ontmoeten, waar ze kunnen sporten en chillen. Sociale veiligheid is hier een aandachtspunt, met name op het gebied van verlichting, zwerfafval en zichtbaarheid voor de omgeving. In 2025 worden een freerunparcours en een multifunctionele baan voor wielen aangelegd. De inzet van digitale toepassingen is niet gelukt Een verbeterkans uit het huidige speelbeleid is het inzetten van digitale toepassingen om buiten spelen te stimuleren. Dit is nog niet gelukt. Het is een kans om dit alsnog te onderzoeken. Denk hierbij aan apps met spelideeën, interactieve speurtochten of een webpagina met overzicht van alle speelplekken in Halderberge. Onderhoud en beheer van speelruimte De kosten voor onderhoud en beheer van het hele speelareaal zijn een aandachtspunt. De voortdurende kostenstijging kan een belemmering vormen voor het behoud van de kwaliteit van de speelvoorzieningen. Daarnaast is het onderhoud van natuurlijke speelplekken een uitdaging. Dit vraagt om een combinatie van groenonderhoud en speeltechnisch onderhoud.

Deze werkzaamheden nemen meer tijd in beslag van de medewerkers van het serviceteam dan de traditionele speelplekken.

9

Bijlage 1 - evaluatie

5. Trends en ontwikkelingen m.b.t. buiten spelen Op het gebied van buiten spelen zien we de volgende landelijke ontwikkelingen: Een beweegvriendelijke openbare ruimte De openbare ruimte vervult een steeds grotere rol in onze samenleving als het gaat om sporten, spelen, bewegen en ontmoeten. Mensen zijn tijdens de Coronatijd meer naar buiten gegaan. Hierdoor ervaren we hoe belangrijk het is dat er voldoende en kwalitatief goede openbare ruimte dichtbij huis is. Om te spelen, een rondje te wandelen, te fietsen of om even te ontspannen. En ook om te sporten. Het sportlandschap verschuift en er wordt steeds meer gesport in de openbare ruimte. Hardlopen en urban sports, zoals calisthenics, bootcamp en skaten zijn mateloos populair. Dit vraagt om een beweegvriendelijke openbare ruimte. Buiten spelen en de omgevingswet Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet ingevoerd. De Omgevingswet gaat over de fysieke leefomgeving en heeft ook raakvlak met maatschappelijke opgaven zoals een gezonde- en beweegvriendelijke buitenruimte. Dus ook met buiten spelen. Het is daarom van belang dat buiten spelen een rol heeft binnen de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan van een gemeente. Integraal beleid en participatie van inwoners zijn belangrijke voorwaarden. Maar ook concrete richtlijnen voor speel- en beweegruimte in een buurt.

Bij ontwikkelingen in een buurt kan zo voldoende speelruimte worden gewaarborgd. Buiten spelen en duurzaamheid De speelplek van de toekomst is circulair. En dat kan op verschillende manieren: door hergebruik van oude speeltoestellen, door speeltoestellen te repareren of op te knappen, door van onderdelen andere toestellen te maken. Of door inzetten van natuurlijke materialen in plaats van speeltoestellen. Denk aan een klimboom, heuvels, groen, water en zand. Natuurlijk spelen kan ook bijdragen aan biodiversiteit. Bomen, struiken en een groene ondergrond fungeren als een waterberging en gaan hittestress tegen. Groene schoolpleinen waar kinderen na schooltijd ook kunnen spelen Schoolpleinen bieden veel ruimte en zijn vaak een centrale plek in een buurt. In buurten waar weinig vrije ruimte is, kan een schoolplein kinderen de kans bieden om buiten te spelen na schooltijd. Een schoolplein met veel groen is gezond, uitdagend en maakt kinderen spelenderwijs bekend en vertrouwd met de natuur. De speelruimte kan tegelijkertijd als lesruimte fungeren. Ook draagt een groen schoolplein bij aan een klimaatbestendige buitenruimte. Openbare schoolpleinen kunnen bijdragen aan het stimuleren van buiten spelen. Veel kinderen en hun ouders vinden dit een veilige plek om buiten te spelen ook na schooltijd.

10

Bijlage 1 - evaluatie

Kinderen spelen steeds minder buiten. Kinderen vinden speelruimte saai Kinderen spelen steeds minder buiten. Uit onderzoek van Jantje Beton (2024) blijkt dat ruim 400.000 kinderen in Nederland nooit buitenspelen. Er is minder ruimte, kinderen hebben minder vrije tijd, kinderen zitten veel achter een scherm, ouders stimuleren kinderen niet en er zijn geen andere kinderen om mee buiten te spelen. Maar ook vinden kinderen speelplekken saai! Buiten spelen mag best spannender. Risicovol spelen Buiten spelen is voor kinderen oefenen op het leven als volwassene. Buiten zoekt een kind de grenzen op van wat het al wel of niet kan. Een kind leert nieuwe dingen en leert problemen op te lossen. Dit is essentieel voor het opgroeiende kind. Het is daarom belangrijk dat kinderen kunnen spelen in een uitdagende omgeving. Bescherm het kind tegen gevaren, maar neem niet de risico’s weg. Juist door risico’s te nemen leert een kind zijn grenzen kennen en groeit het veilig op (Veiligheid.nl,2024) Buitenruimte waar tienermeisjes buiten spelen en bewegen Uit onderzoek blijkt dat meisjes vanaf 8 jaar minder buiten spelen en bewegen dan jongens van die leeftijd (Helleman, 2021, Mulierinstituut 2023). Meisjes voelen zich vaak minder op hun gemak. De inrichting van de buitenruimte sluit vaak niet aan bij hoe meisjes spelen en bewegen. Ook ervaren meisjes vaak sociale onveiligheid.

Door met de inrichting aan te sluiten bij de behoefte van meisjes zullen ze meer naar buiten gaan. Samenspelen voor alle kinderen Samen buiten spelen is voor alle kinderen heel erg belangrijk. Maar voor kinderen met een beperking niet vanzelfsprekend. Daarom is in 2019 het SamenSpeelakkoord ondertekend. Diverse gemeenten en organisaties hebben met het doen van een SamenSpeelbelofte dit akkoord ondertekend. De hele openbare ruimte is potentiële speelruimte: speelweefsels Kinderen spelen overal. Op ingerichte speelplekken, maar ook op stoepen pleintjes en veldjes. Door het verbinden van speelplekken en informele ruimten ontstaat een buitenruimte die uitnodigt tot buiten spelen, een speelweefsel.

11

Bijlage 1 - evaluatie

6. Conclusies Naar aanleiding van de uitkomsten van de evaluatie en de landelijke trends en ontwikkelingen op het gebied van spelen worden de volgende aanbevelingen gedaan voor het op te stellen speelbeleid 2026-2030: Buiten spelen stimuleren voor alle Halderbergse kinderen Met aandacht voor inclusief spelen, avontuurlijke speellandschappen, veilige routes naar speelplekken en het verbinden van speelplekken tot een speelweefsel. En kansen voor de inzet van digitale toepassingen en voor groene openbare schoolpleinen zoveel mogelijk benutten. Meer ruimte voor jongeren met speciale aandacht voor tienermeisjes Bij (her)inrichting van de openbare ruimte extra inzetten op ruimte voor de oudere jeugd. Vooral voor tienermeisjes. Ruimte om te bewegen, te sporten en te chillen. Sociale veiligheid is hierbij een aandachtspunt, met name op het gebied van verlichting, zwerfaval en zichtbaarheid vanuit de omgeving. Een beweegvriendelijke openbare ruimte voor alle bewoners van Halderberge De openbare ruimte vervult een steeds grotere rol in onze samenleving. Om te sporten, te bewegen, te spelen en elkaar te ontmoeten. Er is behoefte aan een beweegvriendelijke openbare ruimte. Daarom is het van belang om integraal beleid op te stellen voor buiten spelen en in samenhang met andere beleidsterreinen.

Ruimte waarborgen voor spelen Met het oog op de toenemende druk op de openbare ruimte bij ontwikkelingen is een richtlijn essentieel om voldoende speel- en beweegruimte te waarborgen. Daarom is het advies om een richtlijn voor de hoeveelheid speel- en beweegruimte te formuleren en deze op te nemen in het Omgevingsplan. Duurzame speelplekken Speelplekken worden zoveel mogelijk duurzaam aangelegd. Daar waar mogelijk worden natuurlijke materialen ingezet zoals heuvels, groen, water en zand en worden oude speeltoestellen hergebruikt. Natuurlijk spelen kan ook bijdragen aan biodiversiteit. Bomen, struiken en een groene ondergrond fungeren als een waterberging en gaan hittestress tegen.

12

Bijlage 1 - evaluatie

7. Plan van aanpak opstellen speelbeleid 2026-2030 Wanneer

Actie

Februari/maart

o o o

April/mei

o

o o

Juni/september

Beleidskaders en lopende ontwikkelingen die raakvlak hebben met buiten spelen en bewegen inventariseren en in kaart brengen Onderzoek richtlijn voor de hoeveelheid speel- en beweegruimte Voorbereiden participatietraject in samenwerking met basisscholen en organisaties uit de kernen Brede participatie met inwoners, zowel kinderen als volwassenen. Er is bijzondere aandacht voor meisjes en kinderen met een beperking. De participatie vindt plaats via basisscholen en op sport- en speelplekken in de wijken. Dit gebeurt aan de hand van foto-interviews en vragenlijsten. Bijeenkomst met jongerenwerkers en buurtsportcoaches Bijeenkomsten en gesprekken met organisaties uit de kernen, waaronder schoolbesturen en samenstichtingen en scoutingverenigingen

Uitwerken inbreng en opstellen notitie o o

beleidsuitgangspunten uitvoeringsplan

Oktober

Collegebehandeling

November

Commissie / Gemeenteraad

13

Bijlage 1 - evaluatie