AB Voor De Gemeenschap.pdf

Algemene beschouwingen 2021 begroting 2022-2025: terugkijken Voorzitter, Omdat Voor de Gemeenschap alleen maar bij de aanvang van de algemene beschouwingen aanwezig kan zijn en door de volgorde, van groot naar klein, pas het laatst aan de beurt is, is de kans groot dat we deze beschouwingen helaas niet kunnen uitspreken. Hoewel Progressief Halderberge groter was, is deze begin van dit jaar uiteengevallen en zijn twee nieuwe partijen ontstaan. Op basis van de kieswet zou het logischer zijn geweest als wij voor hen deze algemene beschouwingen hadden kunnen uitspreken. 12 jaar Voor de Gemeenschap. Op 16 maart 2022 eindigt dit avontuur vooralsnog, die begonnen is door het uiteen vallen van de fractie van VVD destijds alsmede verschil van inzichten bij Progressief Halderberge. We stoppen noodgedwongen wegens gebrek aan mensen. En daar kampt heel bestuurlijk Nederland mee. We hebben de afgelopen jaren noodgedwongen meer de ombudsfunctie vervult en dat deze hard nodig blijkt en dus moet blijven is wel helder. Adviezen in zowel het fysieke als sociale domein. Vier jaar de huidige raad bijna. Reden om terug te kijken. Naar de afgelopen vier jaar en wat er uit het collegeprogramma is voortgekomen. De collegepartijen zullen zeggen dat alles gerealiseerd is. Logisch het is hun collegeprogramma. Wij hebben er nooit mee ingestemd. Er is veel geld geïnvesteerd in de diverse kernen.

Laatst nog, gisteren om precies te zijn, in het cultureel erfgoed in Oudenbosch. 2020 was een dynamisch jaar. Veel gemeenten gingen over op digitaal vergaderen en richten hier hun organisatie en vergaderruimte op in. Niet alleen de raadzaal maar ook andere vergaderruimten om hybride te kunnen vergaderen. Helaas lopen wij hierin nog wat achter. Juist hybride vergaderen is gewenst en biedt mogelijkheden. Ook voor raadsleden die buiten de gemeente werkzaam zijn. Ook zien we dat de organisatie graag digitaal aansluit bij bijeenkomsten. Hopelijk komt dit nu snel in orde. Onze raadszaal is groot genoeg om NIET in twee rijen te moeten zitten. Hieronder een voorbeeld in een kleinere zaal met 23 raadsleden. Onze raadszaal is zeker net zo groot en biedt door de ronde vorm nog meer mogelijkheden dan deze octagoon.

1

De raadszaal en het nieuwe vergaderen. Bestuurscultuur is een breed en containerbegrip. John Bijl van het periclesinstituut gaf het al aan. Eigenlijk kun je hieraan moeilijk werken. Zaken er om heen en vooral de mensen bepalen de cultuur. Beter naar elkaar luisteren en daar op in gaan is beter dan aan het college allerlei vragen te stellen. We zullen elkaar moeten aanspreken in plaats dit door de griffier te laten doen zoals in actieplan nu staat. Ook zijn wij geen voorstander van spreektijden. Het gaat om de inhoud, de kwaliteit en niet de kwantiteit. We hebben maar tien minuten dus een aantal items die we aan willen snijden: •

Rampenbestrijding: We hebben het over brandweer, politie en GHOR/GGD. Maar de bevolkingszorg, de gemeentelijke kolom, dient ook verder geprofessionaliseerd te worden.

•

Rol gemeente vervoer gevaarlijke stoffen over spoor: fijn dat andere gemeenten mee doen en westelijk Noord-Brabant, maar hou als gemeente zelf de regie, burgemeester, want anders vervallen we weer in het oude

•

Omgevingswet: naast financiën nog een van de weinige zaken waar we als raad over gaan. Nu stellen we als raad de bestemmingsplannen nog vast. Alleen pas nadat het college alle voorbereidingen heeft gedaan komt dit bij de raad terecht. Eigenlijk klopt dit niet. Het is een bevoegdheid van de raad en dus moet je van te voren weten en je van te voren afvragen of je dit wilt. Straks stelt de raad de omgevingsvisie vast en de omgevingsplannen. Juist hier moeten we op onze zaak letten en vroegtijdig met onze inwoners via participatie mee denken. Bewoners nemen steeds vaker het initiatief om samen de regie te nemen op maatschappelijke onderwerpen zoals duurzaamheid, zorg, welzijn en cultuur. Deze initiatieven voor en door bewoners dragen bij aan het behoud van de leefbaarheid van de eigen (leef)omgeving. Afgelopen week was daarover een bijenkomst in Driebergen Rijssenburg voor en over dit soort bewonerscollectieven,gericht op samen leven, samen wonen en samen zorgen. Tijdens die bijeenkomst hebben een groep van initiatiefnemers uit het hele land gedeeld wat zij hebben bereikt , welke knelpunten zij hebben ervaren en wat er nodig is om de rol van actieve bewoners in onze samenleving te versterken. Laten we hier lering uit trekken.

•

Leefbaarheid omgevingsvisie: van conserverende bestemmingsplannen naar ontwikkelingsplanologie. Daar hebben we de omgevingswet niet voor nodig. Is meer techniek van het digistaal stelsel omgevingswet dat alle wetten en regels in één zitten. Of dit nog leesbaar is voor burgers? Het wordt eerder nog lastiger voor burgers. Het is de houding die we als gemeente moeten hebben naar burgers. Niet de discussie of een glas halfvol of halfleeg is (Ja, tenzij of nee maar) maar het glas blijft half. Door te kiezen voor ja, en wordt het glas gevuld en helpen we de burgers.

Voorzitter, een fractie heeft het altijd over dat het moet blijven kloppen, maar financieel wordt het wel erg zwaar weer na het besluit van gisteren. Voor 2023 en 2024 hebben we nog weinig ruimte en als het plan van herverdeling gemeentefonds doorgaat ziet het er niet goed uit. Klopt het straks niet zoals een zwerende vinger klopt?

2

Een andere fractie had het in vorige periode altijd over minder ambtenaren. Wat zien we nu? Het aantal medewerkers neemt alleen maar toe onder hun verantwoordelijkheid? En dan participatie. Oud Gastel is verstoken van openbaar vervoer door de kern. De loopafstand is zo groot dat u inwoners uit het openbaar vervoer jaagt. En dat met de klimaatdoelen. Het marktplein wordt aangepast omdat een kleine groep dit wil op basis van voorstellen van het college. Is dit nu Wij overleggen samen? Later bleek dat veel inwoners van deze kern hier tegen zijn, maar met een procedure die niet geheel transparant bleek voor inwoners wordt dit er nu doorgedrukt. •

Tegenvallende inkomsten en grote uitgaven in de jeugdzorg. De kosten in het sociale domein blijven maar oplopen. Maar er dient wel goede jeugdzorg te zijn, niemand mag buiten de boot vallen

•

We geven 40.000 euro minder uit aan subsidies. Kunnen we dit bedrag niet inzetten voor meer preventie op de scholen door onze jongerenwerkers. We hebben begrepen dat hier in het verleden goede resultaten hebben behaald en nu wegens capaciteitsproblemen niet of te weinig gebeurd.

•

Aandacht voor schoolgebouwen draagt bij aan de kwaliteit van onderwijs. Helaas bleken de cijfers, zoals al jaren, onvoldoende houvast en zijn dus de scholen al weer te klein

•

Nuchtere aanpak energievraagstukken: nog onduidelijk is wat alle maatregelen voor duurzaamheid en energietransitie de inwoners echt gaat echt gaan kosten. Uitgangspunt is dat er gekeken wordt naar haalbare, betaalbare en toekomstvaste oplossingen

•

Woningnood: daar kom ik verder op nog op terug, maar laten we kijken naar lokale mogelijkheden om zogenaamd scheef wonen tegen te gaan en starters te helpen aan een betaalbare woning (koop en huur)

•

Veilige paden voor voetgangers en fietsers en schoolroutes

•

Inwoners leveren via de gemeentelijke belastingen ook een wezenlijke bijdrage in de gemeentelijke financiën

•

Is onze gemeente al dementievriendelijk?

•

Biodiversiteit: Brabants Landschap aangesloten subsidies? Groenfonds alleen voor eigendommen gemeente: zo blijft dit fonds lekker gevuld

•

Tegel er uit groen er in. Steeds vaker zien we deze voorbeelden. Het lijkt wel of je over een

begraafplaats loopt. •

Sportvoorzieningen voor iedereen toegankelijk

Woningbouw/volkshuisvesting: afgelopen commissie deden we een emotionele oproep voor woningbouw, betaalbare woningbouw, dus onder de grens van de starterslening, voor nestverlaters, 3

starters. Van woningnood in woningcrisis. Een situatie die bijna niet op te lossen is. Maar een conservatief beleid en in beton gegoten afspraken, gaan zeker geen verandering opleveren. Met namen alleenstaanden komen niet aan bod. Kleine jonge beleggers weten te koop staande woningen op te kopen, net zoals in Amsterdam gebeurt. We verkopen gronden aan projectontwikkelaars en er kwam een oproep voor ouderen die willen doorstromen en waarvoor ook geen woningen beschikbaar zijn. Klopt, maar doorstroming werkt erg langzaam als het al werkt. En die doelgroep heeft een andere portemonnee dan de starter/nestverlaters. Laten we als gemeente hier voor zorgen. Daarbij ook een woonplicht en antispeculatieregeling opnemen. Niet wachten, niet onderzoeken, maar handelen. Zeker nu door Afghanistan ook een beroep wordt gedaan op alle gemeenten meer woonruimte beschikbaar te stellen voor asielzoekers. Wij zijn niet geen, maar zie het wel als een geheel en laten we niet doorgaan met brandjes te blussen, maar met een effectief verhaal te komen om de woningnood, betaalbare woningen dus, effectief aan te pakken. De onlangs aangenomen woonvisie is verre van voldoende. Er wordt teveel naar voren geschoven. Er is geen daadkrachtige aanpak maar we gaan dit onderzoeken en dat.

Wat ons betreft gaan we creatiever om met de ruimte die er is, zeker voor sociaal huren, zo moet er meer aandacht komen voor tijdelijke bewoning en doorstroming. Het “scheefwonen” neemt hand over hand toe en een ieder lijkt behoorlijk vast te zitten in zijn of haar woonsituatie. Meer gezinswoningen moeten beschikbaar zijn voor gezinnen. De alleenstaanden willen vaak wel naar een kleinere woning verhuizen, maar stuiten dan op een forse verhoging van de huur. Hier is volgens Voor De Gemeenschap echt iets aan te doen, samen met de corporaties. Het bestand van koopwoningen neemt conform de verwachting nog steeds toe in Halderberge. Maar ook daar dreigt een fors probleem door de nog steeds oplopende prijzen en bouwkosten. We mogen hopen dat de rente de komende tijd niet teveel stijgt. En over in betongieten gesproken, moeten we met een toenemende wachtlijst voor sociale huur en de oplopende kosten voor koopwoningen toch nog eens keer kijken naar de verdeling koop, huur- en sociale huur? Onderhoud groen en wegen terugval 39 naar 37 % Halderberge schoner en veiliger: onlangs hebben we gekozen voor meer groenonderhoud. In ieder geval het budget te verhogen. Dan schrik je toch als er een terugval is. Het is maar 2 % maar zit ver onder de helft. Voor onderhoud wegen is gekozen voor minimale verhoging. Dit gaat ons opbreken op termijn.

Zeker nu de reserves wel groeien maar de begroting nog net sluitend is. We voldoen aan de CROW-richtlijn, maar dan wel in het minimale. Dus juridisch kunnen we niet snel een miskleun maken, maar toch…..? En moet dat de afweging zijn? De beeldkwaliteit en de beleving van onze inwoners zegt genoeg dat dit ver onder de maat is. Afvalscheiding: de afvalscheiding gaat beter. Als ik bij mezelf af ga, ben ik een gemiddelde burger?, dan zetten we eens in de weken en restafval buiten, een redelijk volle 240 liter. Dit past in de 13 keer per jaar waar we voor betalen. Zet je vaker de restafval buiten, betaal je extra. Elke twee weken de groenbak is ook prima. Misschien kunnen we de afvalcoaches ook per wijk gestructureerd inzetten om zo via voorlichting een en ander verder te verstevigen naar de 100 en straks de 30 kg per persoon. Voorlopig zijn we nog met z’n drieën, want voor onze dochter van 24 is geen betaalbare woning beschikbaar.

4

Sociaal domein de kracht van samen. Hoe staat het met de lokale aanpak van armoede en schulden, mede door de toeslagenaffaire? Zijn er voldoende begeleidingstrajecten voor ouders met jonge kinderen? Afgelopen zaterdag waren er toch wel verontrustende berichten over opvang. Maar misschien zijn we niet geheel goed op de hoogte want wij hebben geen zitting in de werkgroep sociaal domein die besloten vergadert en waarvoor we (nog) geen commissieleden kunnen inzetten. Gelukkig” werden wij niet genoemd als een van de niet goed scorende gemeenten, maar toch, blijvende aandacht is nodig. Denk ook aan vitaliteits- en valpreventieprogramma voor senioren. We zouden graag zien dat we als nieuwe raad straks een inwerkprogramma krijgen waar we kennis gaan maken met alle adviesorganen, maar ook een communicatiecursus krijgen, bijgepraat worden over alle projecten integraal op een interactieve wijze. Jan-Dirk Pruim emeritus griffier van Almere schreef er onlangs een artikel over in Binnenlands bestuur. (Leren om “Raad te zijn”met het inwerkprogramma) Oud Gastel: eindelijk wordt er gebouwd. Ook achter bij de begraafplaats en hopelijk voor starters/eigen jongeren tegen een prijs passend in de startersregeling. Jammer van het centrum en de leilinden. Veel burgers betreuren de manier van participatie en het resultaat.

Ook het feit dat de bussen niet meer door het dorp gaan is en doorn in het oog van mening gebruiker. Dat bewoners op de route hier wel blij mee zijn, kunnen we begrijpen, hoewel men wist dat men langs een busroute ging wonen. Onze zorg is behoud van het zwembad. Het huidige verzorgingscentrum staat op basis van milieuzonering al te dicht bij. Verplaatsen van het zwembad is geen optie want onbetaalbaar. Onlangs is wel een motie aangenomen om nogmaals (1995, 2014/15) te kijken of de voetbalvelden verplaatst kunnen worden en ook de andere sportvoorzieningen. Voorzitter, de milieuwetgeving geeft duidelijk aan welke afstanden gehanteerd dienen te worden om een zwembad (200 meter) en om voetbalvelden en tennisvelden met verlichting (50 meter). Als je die lijnen om de betreffende voorzieningen trekt dan is er niet zo veel mogelijk. We hebben destijds bewust in meerderheid, gekozen voor en multifunctioneel gebouw Futura. Wij waren voor deze locatie geen voorstander en helaas is dat nu wel bevestigd dat dit niet de beste oplossing was. Destijds gaf de toenmalige wethouder dit desgevraagd onderhans ook aan maar meer was niet haalbaar. De voetbal kon een veld inleveren en kreeg er een kunstgrasveld voor terug dat niet goed is aangelegd en kampt met wateroverlast. En die neemt in heftigheid alleen maar toe. Ook het aantal kleedkamers is te weinig.

Kunnen ze dan niet gebruik maken van het nabijgelegen Veerhuis? Stampersgat: van oudsher een lintbebouwing. Tussen de dijk en de Mark is er uitbreiding gerealiseerd. Woningbouw is lastig, zeker gezien de milieucirkel van de Suikerunie, liggend in een andere gemeente. Cosun zou wel gek zijn als ze de milieucirkel kleiner laat worden, dus woningbouw is lastig aan die zijde. Hoe gaan we de leefbaarheid vergroten? Verhoeven verplaatsen naar de werf en hier samen met de werf een ontwikkeling straten in kader van Waterpoort? Hoeven: mooie ontwikkelingen. Hier heeft de tijd niet stil gestaan en er is en wordt flink gebouwd. Alleen wordt hetgeen hier gedaan wordt in het centrum gekopieerd naar andere kernen. Laten we daar mee ophouden. Elke kern heeft zijn eigen eigenheid en laten we die vooral behouden en bewaken dat we deze behouden. 5

Bosschenhoofd: mooie ontwikkelingen, er komt weer een supermarkt, de markt kan nog wel wat standplaatsen gebruiken en de verkeersveiligheid is nog wel een belangrijk punt van aandacht. Oudenbosch: wat een soap is het toch geworden, dat religieus erfgoed. Goed dat er een bewonersbelangengroep is opgestaan. Dit en andere voorbeelden zoals het centrum van Oud Gastel, geeft aan dat we toe zijn aan een nieuwe nota over participatie, opgesteld met en door de inwoners. Dus niet eenzijdig vanuit de ambtelijke organisatie. Ook dat is een aspect, een cultuuraspect, vanuit de omgevingswet. Nog even terug naar het religieus erfgoed. Vanaf het moment dat we in dit nieuwe gemeentehuis trokken, heeft dit project ons veel geld gekost. Sint Anna zou pas overgenomen worden als er plannen voor waren. De indruk is ontstaan dat er partijen belang bij hadden een en ander niet al te voortvarend op te pakken. De provincie heeft subsidies verstrekt aan de eigenaren, maar wij moeten best diep in de buidel tastten om nu een en ander gerealiseerd te krijgen. Hebben we niet te veel aan elkaar gekoppeld? Dit project is nu uitermate geschikt om het een evaluatieonderzoek naar te doen door de Rekenkamer. Opvang van bepaalde groepen in sociale woningbouw past in Oudenbosch.

We moeten hier niet teveel woningen laten verkopen door de woningstichting vanuit “evenwichtige” opbouw, want er komen alleen maar duurdere huurwoningen voor terug, net onder de huurtoeslagengrens. Bepaalde doelgroepen hebben in het verleden bewust gekozen voor Oudenbosch vanwege de voorzieningen (station, sociaal culturele voorzieningen). Er is vrije keuze in huisvesting. Financiën na besluit religieus erfgoed 3 november 2022 € 1.124.983 2023 € 350.334 2024 € 6.512 2025 € 304.927 Inflatiepercentage 1,5 maar vorig jaar ruim 5 % die wel doorwerkt. Meerpersoonshuishouden 3,57 %. Voor mensen in een huurwoning is dit zelfs 4,63 %. Een vergelijkbaar percentage is van toepassing bij eenpersoonshuishouden. Het is niet niks in deze tijd dat alles duurder wordt en zelfs middeninkomen gebruik moeten maken van de voedselbank. Wij zijn van mening dat deze verhoging niet passend is in deze tijd. En daarbij komt nog de onzekerheid van de herstructurering van het gemeentefonds wat in de tonnen wellicht richting een miljoen gaat lopen voor onze gemeente. Uiteraard, als je dit omrekent naar het bedrag per inwoner is het schijnbar niet zo veel. Maar je kunt alles terug rekenen naar een burger en als je dit dan weer naar een bedrag per minuut doet,stelt het helemaal niets voor.

Maar wie houdt dan wie voor de gek? Het weerstandsvermogen is hoog, dus we kunnen financiële tegenvallers wel opvangen zonder dat de bedrijfsvoering wordt aangetast. Mara ten koste van wat? Uiteindelijk betaalt de inwoner. Met de netto schuldquote gaan we richting C; het meest risicovolle. Voor het solvabiliteitsratio zitten we al in het hoogste risico naar de normen van de provincie. . Ook qua belastingcapaciteit gaan we van B naar C; de meest risicovolle. Een zorgelijke financiële toekomst na 4 jaar deze coalitie. Klopt het nog of begint het toch richting een zwerende vinger te gaan? Afsluiting 6

Voorzitter, dit was de laatste bijdrage van Voor De Gemeenschap voor een begroting. Of we in 2026 terugkeren, de tijd zal het leren. Ik zal in ieder geval mijn ombudswerk wat minder voorzichtig kunnen uitvoeren. Want als raadslid moest je toch terughoudend zijn. Je bent wel lid van het hoogste bestuursorgaan, al hoewel we ons als raad dat onvoldoende realiseren. Ik ga er vooralsnog vanuit dat dit ook mijn laatste bijdrage aan een gemeentelijke begroting was en is. Of ik straks weer gekozen wordt met voorkeursstemmen? De tijd zal het leren. Ik heb nooit voor mezelf heb gestreden, maar altijd voor de inwoners en bedrijven, dus het is aan de kiezer. Ik was graag bij de discussie en het debat geweest vanavond, zoals ik dat bij meer zaken was geweest zoals bestuurlijke vernieuwing. Helaas werd de laatste tijd steeds minder rekening gehouden met mensen die vanuit hun werk ’s avonds moesten werken. En bij mij was dat in de basis alleen de eerste maandag van de maand en in de derde week de dinsdag en de woensdag. En vanavond, want mijn werkgemeente doet twee dagen over de algemene beschouwingen al jaren: de eerste maandag en donderdag van de maand.

7