241003-1 Beleidsplan voor beheer en ontwikkeling van de Halderbergse binnensportaccommodaties.pdf

Beleidsplan voor beheer en ontwikkeling van de Halderbergse binnensportaccommodaties

September 2024

1. Inleiding Voldoende beweging heeft een positieve invloed op zowel de fysieke als de mentale gezondheid. Daarom vindt de gemeente Halderberge het belangrijk dat alle inwoners goed en voldoende kunnen sporten. Het opstellen van een beleidsplan voor het beheer en de ontwikkeling van de binnensportaccommodaties in Halderberge draagt hieraan bij. In dit hoofdstuk wordt omschreven wat de aanleiding voor het opstellen van dit beleidsplan is, wat het beleidsplan inhoudt en welke hoofdstukken in de rest van dit beleidsplan aan bod komen.

Aanleiding Dat de gemeente Halderberge het belangrijk vindt dat alle inwoners zich zo gezond en fit mogelijk voelen, komt terug in het lokale beleid. Het hoofddoel van het lokale Leefstijlakkoord is dan ook ‘De inwoner van de gemeente Halderberge zich gezonder laten voelen’. Sporten is hier een belangrijk onderdeel van. Op 25 mei 2023 is de motie ‘Visie op de toekomst van de Halderbergse binnensport’ aangenomen door de gemeenteraad. Deze motie stelt om visie op de Halderbergse binnensport op te stellen. Redenen hiervoor zijn onder andere dat binnensport verenigingen regelmatig de noodklok luiden over de staat van de geprivatiseerde sporthallen. Daarnaast wordt er door veel verenigingen aangegeven dat (structureel) contact met de eigenaar/beheerder niet tot nauwelijks mogelijk is en wanneer er contact is, dit niet altijd tot verbeteringen leidt. Dit heeft geleid tot een maatschappelijke discussie, waar de vraag: “Wat willen wij als gemeente Halderberge met de binnensportaccommodaties?” centraal staat.

Bron: Nederlands Jeugdinstituut, 2023

Bij behandeling van de visie door de gemeenteraad op 19 september is het amendement ‘Wijziging titel ‘Visie op de Halderbergse binnensport’ naar ‘Beleidsplan voor beheer en ontwikkeling van de Halderbergse binnensportaccommodaties’’ aangenomen door de gemeenteraad. Hierin wordt onder andere gesteld dat de term ‘beleidsplan’ beter aansluit bj de aard en inhoud van het voorstel. Naast het verenigingsleven is ook het onderwijs een belangrijke gebruiker van de binnensportaccommodaties. Kinderen en jongeren bewegen minder dan vroeger. In 2022 voldeed 56,8 procent van de kinderen van 4 tot 12 jaar aan de beweegrichtlijn. Onder jongeren van 12 tot 16 jaar is dit percentage 33,4%. Het is de wettelijke taak van de gemeente om te zorgen voor onderwijshuisvesting, waaronder ook voorzieningen voor het geven van bewegingsonderwijs. Om te zorgen dat zo veel mogelijk jongeren en kinderen voldoen aan de beweegrichtlijnen, is het belangrijk dat kinderen en jongeren in de gemeente Halderberge goed en veilig kunnen sporten. Beweegrichtlijn Dagelijks minimaal een uur matig intensieve lichamelijke activiteiten verrichten, zoals fietsen en lopen, en minstens drie keer per week spier- en botversterkende activiteiten.

De visie Naast buitensportaccommodaties, zijn binnensportaccommodaties noodzakelijk om te voorzien in de sportbehoefte die er is onder inwoners van de gemeente Halderberge. De maatschappelijke discussie, zoals omschreven in de aanleiding, heeft geleid tot de vraag wat we als gemeente Halderberge willen met de binnensportaccommodaties. Daarvoor is de volgende visie opgesteld. Visie binnensportaccommodaties 2024-2034: “In Halderberge gaan we als gemeente, in samenwerking met exploitanten, beheerders en gebruikers van de binnensportaccommodaties, de komende jaren (2024-2034) investeren in het creëren van een goede basis voor de gebruikers van de binnensportaccommodaties. Om deze goede basis te creëren, zal de gemeente Halderberge inzetten op onder andere: Het verbeteren van de kwaliteit van de binnensportaccommodaties. We willen dat de accommodaties voldoen aan huidige wet- en regelgeving en andere protocollen voor veiligheid en hygiëne; Het verbeteren van communicatie tussen beheerder(s)/exploitant(en) met gebruikers van de binnensportaccommodaties; Het vastleggen van afspraken tussen beheerder(s)/exploitant(en) en gebruikers van de binnensportaccommodaties.”

Leeswijzer Het beleidsplan stelt om de komende jaren te investeren in het creëren van een goede basis voor de gebruikers van de binnensportaccommodaties. Om dit te bereiken zijn er een aantal uitgangspunten opgesteld. Deze zijn te vinden in hoofdstuk 5. Voorafgaand aan deze uitgangspunten zal in hoofdstuk 2 in kaart gebracht worden welke binnensportaccommodaties er in de gemeente Halderberge zijn en wat de capaciteit en bezettingsgraad van deze accommodaties is. In hoofdstuk 3 zullen een aantal relevante ontwikkelingen in de binnensport worden omschreven. Daarna zal er in hoofdstuk 4 beschreven worden welke bestaand beleid relatie heeft tot het beleidsplan binnensportaccommodaties. Na het omschrijven van de uitgangspunten in hoofdstuk 5, zal er in hoofdstuk 6 omschreven worden hoe de uitvoering er uit zal zien. Onderdeel van hoofdstuk 5 is het omschrijven van de toekomstperspectieven van de verschillende sportaccommodaties en het binnenzwembad in de gemeente. Door ontwikkelingen in voornamelijk de eigendomssituatie rondom de sporthallen, zijn deze toekomstperspectieven een dynamisch onderdeel van dit beleidsplan. Bij relevante ontwikkelingen rondom deze ambities, zal deze pagina worden aangepast zodat het beleidsplan up-to-date blijft.

2. Binnensportaccommodaties in Halderberge In dit hoofdstuk wordt inzichtelijk gemaakt welke definitie van binnensportaccommodaties er gebruikt wordt en welke binnensportaccommodaties er in de gemeente Halderberge zijn. Omdat er in Halderberge veel verschillen zijn in de eigendoms- en beheers situatie tussen de verschillende accommodaties, wordt per accommodatie onder andere uitgelicht welke partij verantwoordelijk is voor het beheer en de exploitatie.

Definitie binnensportaccommodaties

Accommodaties Halderberge

Onder binnensportaccommodaties worden sporthallen, sportzalen en gymzalen verstaan. Deze accommodaties worden benut, of kunnen worden benut, voor de beoefening van meerdere zaalsporten. In onderstaande tabel is te vinden welke afmetingen horen bij elk type binnensportaccommodaties en welke sporten er in de verschillende soorten binnensportaccommodaties kunnen worden beoefend.

In de gemeente Halderberge zijn er drie sporthallen en vier binnengymzalen. Deze binnensportaccommodaties vormen de basis van dit beleidsplan. Het binnenzwembad, zwembad de Baarlebossche, wordt ook meegenomen.

Tabel 1.2 Binnensportaccommodaties gemeente Halderberge * Sporthal Dorpshuis Oud Gastel was voorheen ‘t Veerhuis. Na aankoop door de gemeente in januari 2024 is de naam van het gebouw, waar de sporthal onderdeel van is, aangepast naar Dorpshuis Oud Gastel. Tabel 1.1 Afmetingen binnensportaccommodaties Tabel 1.3 Zwembad de Baarlebossche

Overige accommodaties De drie sporthallen en vier gymzalen in de gemeente Halderberge vormen de kern van het beleidsplan. De uitgangspunten, zoals omschreven in hoofdstuk 5, zullen voornamelijk ingaan op deze accommodaties. Naast de sporthallen en gymzalen zijn er in Halderberge nog een aantal andere binnensportaccommodaties. Het Markland College en Curio Prinsentuin hebben beide een eigen sporthal in beheer, er is een tafeltennishal die gebruikt wordt door Vice Versa ‘51 en er is een handboog- en kruisboogvereniging met een eigen accommodatie. Daarnaast heeft de gemeente Halderberge sinds 2019 de eerste buitengymzaal van Nederland. Vanaf groep 5 gymmen de leerlingen van buitengymzaal de Schittering in Oudenbosch buiten. De meeste van deze accommodaties vallen niet onder de gehanteerde definitie van een binnensportaccommodatie. Daarnaast maakt er van deze accommodaties vaak maar één partij gebruik. Daarom zijn de opgestelde uitgangspunten (hoofdstuk 5) niet van toepassing op deze accommodaties.

Zwembad de Baarlebossche Zwembad de Baarlebossche wordt apart meegenomen in het beleidsplan. Het zwembad valt niet onder de gehanteerde definitie van een binnensportaccommodatie. Daarnaast is er een groot verschil in de exploitatievorm van een zwembad in vergelijking met bijvoorbeeld een sporthal of gymzaal. Zo is er bij een zwembad vaker sprake van individueel gebruik (vrij zwemmen) dan bij een sporthal of gymzaal. Hierdoor zijn niet alle uitgangspunten van toepassing op het zwembad. Omdat het binnenzwembad als belangrijke sportaccommodatie wordt gezien voor zowel zwemlessen als voor verenigingen, wordt het zwembad wel meegenomen in het beleidsplan. Daarnaast is er op dit moment een discussie gaande in de landelijke politiek om schoolzwemmen weer verplicht te maken in het Nederlandse onderwijs. Een Kamermeerderheid stemde in februari 2024 voor een motie, die het kabinet daartoe oproept. Als schoolzwemmen weer verplicht wordt gesteld, is zwembad de Baarlebossche een belangrijke accommodatie om hierin te kunnen voorzien.

In de gemeente Halderberge zijn ongeveer 20 sportverenigingen actief die structureel, of een deel van het jaar, gebruik maken van één van de binnensportaccommodaties in de gemeente. Daarnaast maken er 8 basisscholen en één voortgezet onderwijs gebruik van één of meerdere binnensportaccommodaties. Curio Prinsentuin maakt volledig gebruik van een sporthal in eigen beheer. Vanuit de gemeenteraad is het verzoek gekomen om onderzoek te laten doen naar de capaciteit en bezettingsgraad van de binnensportaccommodaties in de gemeente Halderberge. In dit beleidsplan worden de concept resultaten van dit onderzoek uitgelicht. Het definitieve onderzoek volgt apart.

Bezettingsgraad sporthallen

Tabel 1.4 Bezettingsgraad sporthal Dorpshuis Oud Gastel

Tabel 1.5 Uren verenigingen sporthallen de Beuk en de Parrestee

Tabel 1.6 Uren onderwijs sporthallen de Beuk en de Parrestee Bron: Drijver & Partners

De vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) hanteert een totale onderwijs- en sportbezetting van 1.600 uur per jaar als ondergrens voor de bouw en exploitatie van sporthallen en zalen. NOC*NSF gaat uit van 1.400 uur, maar dat is exclusief onderwijsgebruik. Vanaf circa 3.500 uur is sprake van een ‘volle’ accommodatie. In de praktijk is er sprake van ‘voldoende’ bezette accommodatie bij een bezetting van ongeveer 2.000 uur voor een sporthal. De urenbezetting komt ten opzichte van de capaciteit op jaarbasis overeen met een bezettingspercentage van circa 55%. De cijfers uit de tabellen 1.4, 1.5 en 1.6 kunnen afwijken van de werkelijkheid. Sporthal Dorpshuis Oud Gastel is in januari 2024 eigendom geworden van de gemeente. Hierdoor is de jaarbezetting gebaseerd op een schatting van het huidige gebruik. Het gebruik van de sporthallen de Beuk en de Parrestee is gebaseerd op verkregen gegevens van de verenigingen en onderwijsinstellingen die hier gebruik van maken. Incidenteel gebruik is hierdoor bijvoorbeeld niet meegenomen, waardoor de weergegeven bezetting af zal wijken van de werkelijkheid.

Bezettingsgraad gymzalen

Tabel 1.7 Bezettingsgraad gymzalen

Voor gymzalen bestaan geen genormeerde ondergrenzen. Gymzalen worden doorgaans gerealiseerd ten behoeve van bewegingsonderwijs, en zijn niet voor alle (verenigings-)sporten geschikt. Indicatief wordt bij gymzalen uitgegaan van voldoende bezetting bij ongeveer 1.500 uur per jaar.

Conclusies bezettingsgraad Uit de bezettingsgraad van de binnensportaccommodaties kan geconcludeerd worden dat er in de meeste accommodaties nog genoeg tijdsblokken beschikbaar zijn voor het onderwijs, verenigingen en overig gebruik. Bij groei van verenigingen of het ontstaan van nieuwe verenigingen, zal gekeken worden in welke bestaande accommodatie deze sport het best gefaciliteerd kan worden. Hierbij moet rekening worden gehouden met de piekbezetting. In het definitieve rapport van Drijver & Partners wordt per accommodatie een conclusie geschreven over de huidige bezettingsgraad. Daarnaast wordt er in het definitieve rapport per accommodatie, bij de accommodaties waar dit mogelijk is, inzichtelijk gemaakt welke tijdsblokken er nog beschikbaar zijn om te faciliteren in sport-, onderwijs- en overig gebruik. Hierdoor kan de piekbezetting en eventuele knelpunten, capaciteitstekorten en overschotten worden bepaald.

Capaciteit binnensportaccommodaties Naast de bezettingsgraad, is er ook onderzoek gedaan naar de capaciteit van de binnensportaccomodaties in de gemeente Halderberge. In de concept rapportage van Drijver & Partners wordt beschreven dat de gemeente Halderberge (31.203 inwoners; peildatum: 1 januari 2024) met haar drie sporthallen en vier gymzalen over elf zaalsporteenheden beschikt. Daarnaast zijn er nog een aantal andere sportaccommodaties, zoals de buitengymzaal, de accommodatie van de tennisvereniging en de zaaldelen bij Curio Prinsentuin. De zaaldelen bij het Curio Prinsentuin (vier zaaldelen) zijn de enige volwaardige zaaldelen die meegenomen kunnen worden in de berekening. In totaliteit heeft de gemeente Halderberge vijftien zaaleenheden ter beschikking. Wanneer we dit aantal verhouden met het aantal inwoners, dan komt de beschikbare binnensportcapaciteit in Halderberge - met één eenheid per 2.080 inwoners - uit onder het landelijk gemiddelde van één eenheid per 1.786 inwoners.

Bron: Drijver & Partners

Bezetting zwembad

Animocijfer zwembad

Een belangrijke indicator voor de verhouding tussen vraag en aanbod is de bezetting. Dat is het gemiddelde aantal bezoeken per vierkante meter zwemwateroppervlak per jaar en geeft aan hoe goed een zwembad is bezet. Het totaal aantal vierkante meter zwemwater wordt geraamd op 367,5 vierkante meter. Het landelijke gemiddelde van overdekte zwembaden ligt tussen de 225 - 250 bezoeken per vierkante meter en vanaf ongeveer 300 bezoeken per vierkante meter wordt van een (vrijwel) ‘vol’ bad gesproken. In tabel 1.8 is het aantal bezoekers per vierkante meter zwemwater van de afgelopen jaren weergegeven.

Om de prestatie van het zwembad in Oudenbosch in kaart te brengen is naast het bezettingscijfer ook het animocijfer afgebeeld. Het animocijfer is een valide prestatie-indicator die het gemiddeld aantal bezoeken per inwoner per jaar van het verzorgingsgebied weergeeft. Daarbij wordt uitgegaan van een verzorgingsgebied dat primair bestaat uit de inwoners van de gemeente Halderberge. Vanzelfsprekend is er altijd sprake van enige verloop van en naar omliggende gemeenten.

Tabel 1.8 Aantal bezoekers per jaar per vierkante meter functioneel zwemwater, de Baarlebossche

Zoals in bovenstaande tabel af te lezen is, lag het aantal bezoekers per vierkante meter zwemwater op 148 (2022) en op 215 (2023). Het zwembad heeft – in verhouding met de benchmarkcijfers – een voldoende bezetting, zij het aan de ondergrens van de benchmark. Over het algemeen loopt het zwembad dus niet tegen de grenzen van de capaciteit aan.

Bron: Drijver & Partners

Tabel 1.9 Animocijfer (=bezoek per jaar / inwoners verzorgingsgebied), de Baarlebossche

Een landelijke bandbreedte van het animocijfer voor kleinschalige overdekte zwembaden ligt tussen 2,5 en 3,5. Zoals af te lezen in tabel 1.9 ligt het animocijfer met 1,76 in 2022 buiten deze bandbreedte en 2,54 in 2023 binnen deze bandbreedte. Het is zeer aannemelijk dat de maatregelen tijdens de coronaperiode invloed hebben gehad op het bezoek in 2022. Het animocijfer in 2023 is met 2,54 voldoende.

3. Ontwikkelingen in de binnensport De binnensport staat - letterlijk en figuurlijk - niet stil. De laatste jaren zijn er dan ook demografische, maatschappelijke en overige ontwikkelingen die invloed hebben op de binnensport. In dit hoofdstuk worden een aantal van deze relevante ontwikkelingen in de binnensport beschreven.

Demografische ontwikkelingen

Maatschappelijke ontwikkelingen

Trends binnensport

In Nederland is er sprake van veranderingen in de bevolkingssamenstelling die van invloed kunnen zijn op sportdeelname.

Ieder jaar brengt het NOC*NSF een rapport uit over de sportontwikkelingen in Nederland. Uit het rapport ‘Zo Sport Nederland’ blijkt dat in 2022 de coronaperiode nog invloed heeft gehad op de sportdeelname. Zo’n 700.000 mensen waren op dat moment nog niet teruggekeerd in de sport. De deelname blijft het sterkst achter in de leeftijdsgroep tussen de 12 en 18 jaar en in de groep lager en middelbaar opgeleiden.

Naast demografische en maatschappelijke ontwikkelingen zijn er nog andere trends in de binnensport. Zo blijft de aandacht voor het gezond leven en bewegen toenemen. Dat betekent een positieve stimulans voor sportbeoefening in het algemeen.

Voornamelijk de vergrijzing en een toenemend aantal migranten leiden tot minder sportdeelname en daardoor minder clublidmaatschap, aangezien dit groepen zijn die over het algemeen minder sporten. Zowel de vergrijzing als het aandeel niet-westerse migranten is in Halderberge hoger dan het landelijke gemiddelde. De vergrijzing in Halderberge is zelfs het hoogst in vergelijking met onze regiogemeenten. Vanwege de toenemende vergrijzing zullen sportverenigingen voor het bestaansrecht van de vereniging of behoud van het huidig ledental zich waarschijnlijk actiever moeten (gaan) richten op oudere doelgroepen en hun specifieke wensen en mogelijkheden. Sportverenigingen ervaren speciaal aanbod voor ouderen nu vaak niet als nodig, maar onderzoek en praktijk laten zien dat specifiek aanbod en goede begeleiding ouderen wel kan stimuleren om te gaan of te blijven sporten.

Bronnen: Tiessen-Raaphorst (2015); Mulier Instituut (2019) en NOC*NSF (2022)

Sporten als lid van een sportvereniging nam met 4 procentpunt toe ten opzichte van 2021. Daarmee sport in 2022 23% van de inwoners van Nederland als lid van een sportvereniging. Sporten bij verenigingen groeit in 2022 vooral bij de jeugd (+6%), maar ook bij volwassen (+4%).

Daarnaast waren tot voor kort scholen in primair onderwijs alleen verplicht om bewegingsonderwijs te geven maar was in de wet niet vastgelegd hoeveel tijd zij daarvoor moesten inruimen. In februari 2020 is een amendement tot een verplichte twee lesuren gym als ‘deugdelijkheidseis’ door de Tweede Kamer aangenomen en vervolgens door de Eerste Kamer. Sinds 1 augustus 2023 zijn scholen in het primair onderwijs verplicht om tenminste twee (les)uren bewegingsonderwijs per week te geven. Hiermee is een ‘steviger fundament voor voldoende en goed bewegingsonderwijs voor alle kinderen’ gekomen.

4. Relatie tot bestaand beleid Bij het schrijven van het ‘Beleidsplan voor beheer en ontwikkeling van de Halderbergse binnensportaccommodaties’ zijn verschillende bestaande beleidsstukken in acht genomen. Het is immers belangrijk dat dit beleidsplan niet haaks staat op bestaand beleid, maar hier op voortborduurt. Daarom worden er in dit hoofdstuk verschillende beleidsstukken die invloed (kunnen) hebben op het ‘Beleidsplan voor beheer en ontwikkeling van de Halderbergse binnensportaccommodaties’ beschreven. De beleidsstukken zijn verwerkt in de uitgangspunten (hoofdstuk 5). In dit hoofdstuk is in kaart gebracht hoe de beleidstukken zijn verwerkt in de uitgangspunten.

Beleidsplan Sociaal Domein ‘De kracht van Samen’ In dit beleidsplan wordt als missie omschreven dat de inwoners van Halderberge zo gezond mogelijk zijn en dat alle inwoners kunnen meedoen ondanks eventuele gezondheidsbeperkingen. Om dit te bereiken wordt er in verschillende kernen een breed en gevarieerd sport- en beweegaanbod op verschillende niveaus mogelijk gemaakt, passend bij de sportieve ambitie.

Uitgangspunt 6: “Alle accommodaties zijn inzetbaar voor multifunctioneel gebruik. Dit betekent dat zowel het onderwijs, het verenigingsleven, als andere gebruikers, de accommodaties kunnen huren voor sport- en beweeggebruik.

Leefstijlakkoord Halderberge heeft besloten om de lokale vertaling van het Nationaal Sportakkoord II en het Preventieakkoord in 2023 samen te voegen tot één Leefstijlakkoord. Eén van de speerpunten van het Leefstijkakkoord is inclusief sporten en bewegen: het moet voor iedereen in de gemeente mogelijk zijn om te sporten.

Uitgangspunt 6: “Daarnaast zijn de accommodaties geschikt voor het beoefenen van diverse vormen van sport, waaronder gehandicaptensport.”

Vastgoed- en accommodatiebeleid In principe hanteert de gemeente sinds 1998 de lijn ‘Privatiseren van accommodaties op maat’. Omdat dit een een aantal risico's met zich meebrengt, zijn er in het nieuwe vastgoed- en accommodatiebeleid een aantal nieuwe uitgangspunten voor bestaande accommodaties vastgesteld. Eén van deze nieuwe uitgangspunten is als volgt: “bij geprivatiseerde accommodaties worden de gemaakte afspraken tegen het licht gehouden en waar nodig worden er nieuwe afspraken gemaakt over de kwaliteit en uitvoering van onderhoud of de privatisering wordt teruggedraaid.”

Uitgangspunt 8: “Bij ontwikkelingen, renovatie of nieuwbouw onderzoeken en overwegen of andere exploitatievorm wenselijk en haalbaar is. De belangen van de gebruikers staan hierbij voorop.”

Duurzaamheid In de gemeente Halderberge is op het gebied van duurzaamheid onder andere het beleidsplan energietransitie gemeente Halderberge 2019-2022 opgesteld. In de uitvoering van de energietransitie worden een aantal uitgangspunten gehanteerd. Hierbij wordt onder andere gesteld dat de gemeente Halderberge de ontwikkelingen volgt, maar geen leidende rol aanneemt. De gemeente Halderberge beperkt zich tot de verplichte taken op het gebied van energietransitie.

Beleidskaders buitensportaccommodaties In 2016 zijn er kaders voor de buitensport in de gemeente opgesteld. In de uitgangspunten van deze kaders wordt omschreven dat de gemeente Halderberge wil dat verenigingen op een veilige en functionele manier hun sport kunnen beoefenen.

Uitgangspunt 7: “Bestaande panden maken we realistisch duurzaam. Dit houdt in dat we overgaan tot verduurzaming op natuurlijke vervangingsmomenten of er wordt intensief ingezet op energiebesparende middelen.”

Uitgangspunt 4: “Prioriteit is dat gebruikers van de binnensportaccommodaties in de gemeente Halderberge op een veilige en functionele manier kunnen sporten. Hierbij moet er worden voldaan aan huidige wet- en regelgeving en protocollen voor veiligheid en hygiëne.”

Bewegingsonderwijs • Verordening voorziening huisvesting onderwijs Bewegingsonderwijs is een verplicht vak in het primair en voortgezet onderwijs. De gemeente heeft daarnaast de wettelijke zorgplicht om te voorzien in voldoende geschikte ruimte voor bewegingsonderwijs. De gemeente kan gymzalen of gymzaaldelen toewijzen binnen de in de verordening voorziening huisvesting onderwijs gestelde afstandscriteria. • Integraal huisvestingsplan onderwijs (IHP) Gemeenten en schoolbesturen zijn samen verantwoordelijk voor goede huisvesting van scholen. Het bewegingsonderwijs is hier onderdeel van. Gemeenten zijn bijvoorbeeld verantwoordelijk voor nieuwbouw en uitbreiding en schoolbesturen voor onderhoud, aanpassingen, exploitatie en beheer.

Uitgangspunt 5: “De gemeente heeft de wettelijke taak om te zorgen voor geschikte voorzieningen voor bewegingsonderwijs, voor zowel basisscholen als voortgezet onderwijs in de gemeente. Dit is opgenomen in de verordening huisvesting onderwijs.” Maximaal 1 km voor een school in het basisonderwijs met minimaal 20 klokuren bewegingsonderwijs; Maximaal 1 km voor een school in het speciaal onderwijs met minimaal 10 groepen; Maximaal 2 km voor een school in het voortgezet speciaal onderwijs met minimaal 10 groepen; Maximaal 2 km voor een school in het voortgezet onderwijs.

5. Uitgangspunten Er zijn acht uitgangspunten opgesteld die zullen bijdragen aan het bereiken van het opgestelde beleidsplan. Deze uitgangspunten zijn van toepassing op de drie sporthallen en vier binnengymzalen in de gemeente. Daarnaast wordt ingegaan op de verschillende toekomstperspectieven van de binnensportaccommodaties in de gemeente.

De visie “In Halderberge gaan we als gemeente, in samenwerking met exploitanten, beheerders en gebruikers van de binnensportaccommodaties, de komende jaren (2024-2034) investeren in het creëren van een goede basis voor de gebruikers van de binnensportaccommodaties. Om deze goede basis te creëren, zal de gemeente Halderberge inzetten op onder andere: Het verbeteren van de kwaliteit van de binnensportaccommodaties. We willen dat de accommodaties voldoen aan huidige wet- en regelgeving en andere protocollen voor veiligheid en hygiëne; Het verbeteren van communicatie tussen beheerder(s)/exploitant(en) met gebruikers van de binnensportaccommodaties; Het vastleggen van afspraken tussen beheerder(s)/exploitant(en) en gebruikers van de binnensportaccommodaties.” Uitgangspunt 1: het beleidsplan past in of sluit aan bij bestaand beleid. Het ‘Beleidsplan voor beheer en ontwikkeling van de Halderbergse binnensportaccommodaties’ past in of sluit aan bij bestaand beleid van de gemeente Halderberge, zoals het vastgoed- en accommodatiebeleid en het beleidsplan ‘De kracht van samen’. Dit is beschreven in hoofdstuk 4.

Uitgangspunt 2: vastleggen van afspraken tussen gebruikers en exploitanten/beheerders Door gebrek aan afspraken tussen gebruikers en exploitanten/beheerders van de binnensportaccommodaties is op dit moment niet duidelijk welke wederzijdse verwachtingen de partijen mogen en kunnen hebben. Om afspraken vast te leggen, zullen er uniforme overeenkomsten worden opgesteld. Als basis voor het opstellen van deze overeenkomsten, zal het ROZ-model* worden gebruikt. De uniforme overeenkomsten zullen uitgangspunten bevatten die nadere invulling behoeven om tot een contract tussen partijen te komen. De gebruikers en exploitanten/beheerders zijn verantwoordelijk voor deze nadere invulling. De gemeente ondersteunt hierbij. De gebruikers en exploitanten/beheerders zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor de naleving van de gemaakte afspraken. Zij zijn elkaars eerste aanspreekpunt als afspraken niet worden nageleefd. De gemeente ondersteunt als partijen er samen niet aan uitkomen. Het gebruikersoverleg (uitgangspunt 3) zal gebruikt worden om afspraken te evalueren.

*De ROZ (de vereniging Raad voor Onroerende Zaken) heeft als doel juridisch juiste en in de praktijk goed toepasbare model huurcontracten beschikbaar te stellen.

Uitgangspunt 3: (aansturen op) het verbeteren van de communicatie Tijdens gesprekken met gebruikers van de binnensportaccommodaties is geconcludeerd dat zij behoefte hebben aan duidelijkere communicatie. Het vastleggen van afspraken rondom communicatie in overeenkomsten is een eerste stap tot het bereiken hiervan. Daarnaast zal er een twee keer per jaar een gebruikersoverleg worden georganiseerd. De gemeente zal het initiatief nemen voor het opzetten van een overlegstructuur voor dit gebruikersoverleg. Dit gebruikersoverleg wordt gepland aan het begin van het jaar om afspraken te maken en aan het eind van het jaar om deze afspraken te evalueren. Tijdens deze gebruikersoverleggen zal per accommodatie inzichtelijk worden waar zowel gebruikers als beheerders/exploitanten behoefte aan hebben om de communicatie te verbeteren. Een aantal mogelijke acties zijn: • Het opstellen van een jaarlijks plan van aanpak door beheerders/exploitanten; • Accommodatieplan opstellen dat inzicht geeft in de komende 10 jaar; • Opstellen MJOP (meerjarenonderhoudsplan). Uitgangspunt 4: (aansturen op) het verbeteren van de kwaliteit en veiligheid Prioriteit is dat de gebruikers van de binnensportaccommodaties in de gemeente Halderberge op een veilige en functionele manier kunnen sporten. Hierbij moet er worden voldaan aan huidige wet- en regelgeving en protocollen voor veiligheid en hygiëne.

We streven ernaar om te voldoen aan de eisen en normen van NOC*NSF. De bestaande sportaccommodaties voldoen zoveel als mogelijk aan de eisen voor amateursport, we streven hierbij niet naar A-status (topsportniveau). Gebruikers van binnensportaccommodaties hebben aangegeven dat er zorgen zijn over de brandveiligheid en veiligheid van de toestellen bij voornamelijk de sporthallen. Voor brandveiligheid moet worden voldaan aan de eisen van de Arbowet, de omgevingsvergunning en het Bouwbesluit 2012. De inrichting van de binnensportaccommodaties wordt minimaal jaarlijks geïnspecteerd. Hier zijn exploitanten/beheerders verantwoordelijk voor. Als een toestel onveilig wordt bevonden of wordt afgekeurd, zal deze worden gerepareerd, vervangen of verwijderd. Exploitanten/beheerders van accommodaties zijn verplicht om zorg te dragen voor een veilige plek voor de gebruikers. In de overeenkomsten (uitgangspunt 2) zullen afspraken over kwaliteit en veiligheid worden opgenomen. Tijdens de gebruikersoverleggen zal worden besproken of deze afspraken worden nageleefd. Bij zorgen over de kwaliteit en/of veiligheid zullen de gebruikers en de gemeente de exploitanten/beheerders wijzen op de afspraken die zijn gemaakt.

Uitgangspunt 5: voldoen aan de wettelijke taak omtrent bewegingsonderwijs

Uitgangspunt 6: binnensportaccommodaties zijn inzetbaar voor multifunctioneel gebruik

De gemeente heeft de wettelijke taak om te zorgen voor geschikte voorzieningen voor bewegingsonderwijs, voor zowel basisscholen als voortgezet onderwijs in de gemeente. Dit is opgenomen in de verordening voorzieningen huisvesting onderwijs (hoofdstuk 4). Met het beleidsplan is het mogelijk om te blijven voldoen aan deze wettelijke taak.

Alle accommodaties zijn inzetbaar voor multifunctioneel gebruik. Dit betekent dat zowel het onderwijs, het verenigingsleven, als andere gebruikers de accommodaties kunnen huren voor sport- en beweeggebruik.

a. Basisonderwijs Het uitgangspunt in de verordening=voor onderwijshuisvesting is dat de gemeente ruimte ter beschikking moet stellen waarin wekelijks aan elke groep in het basisonderwijs (6- tot 12-jarigen) twee gymlessen van 45 minuten gegeven kan worden (1,5 klokuur). b. Voorgezet onderwijs De scholen voor het voortgezet onderwijs beschikken over één of meerdere eigen binnensportaccommodaties waarin het bewegingsonderwijs geaccommodeerd kan worden. De scholen waarvan de eigen accommodaties onvoldoende capaciteit voor het bewegingsonderwijs bieden, vragen uren aan bij een andere exploitant om de (overige) behoefte (elders) te accommoderen.

Daarnaast zijn de accommodaties geschikt voor het beoefenen van diverse vormen van sport, waaronder gehandicaptensport. Deze gebruikersmogelijkheden worden onder andere bepaald door: de oppervlakte, hoogte en vaste inrichting van de aanwezigheid van losse sporttoestellen en -materialen. In tabel 1.1 is omschreven welke sporten geschikt zijn bij bepaalde oppervlakte en hoogte van binnensportaccommodaties. Per accommodatie is de basisinventarisatie inzichtelijk. Alle accommodaties worden ingericht volgens de basisinventarisatielijst van de KVLO*. Dat wil zeggen dat de toestellen en materialen aansluiten bij de behoefte van het bewegingsonderwijs van deze tijd. Verouderde materialen worden, waar mogelijk op termijn, vervangen door vergelijkbare toestellen die meer uitdaging bieden aan diverse doelgroepen (jong, oud, mindervaliden etc.). Beheerders/exploitanten zijn verantwoordelijk voor de basisinventarisatie. De aanwezigheid van horeca is geen verplichting. Indien in een accommodatie een horecafaciliteit aanwezig is, kunnen gebruikers van de accommodatie met de horecaexploitant afspraken maken over het horecagebruik. * De KVLO (Koninklijke Vereniging voor Lichamelijke Opvoeding) heeft een basisinventaris opgesteld voor het bewegingsonderwijs in het primair en voortgezet onderwijs.

Uitgangspunt 7: realistische verduurzaming De binnensportaccommodaties worden aangepast volgens de aangekondigde overheidsmaatregelen. Bestaande panden maken we realistisch duurzaam. Dit houdt in dat we overgaan tot verduurzaming op natuurlijke vervangingsmomenten of dat er intensief wordt ingezet op energiebesparende middelen. Hierbij wordt afgewogen of renovatie of nieuwbouw bijdraagt aan het behalen van deze doelstellingen.

Er zijn vier verschillende vormen voor de exploitatie van een binnensportaccommodatie: • Gemeentelijke sportaccommodatie: De gemeente is eigenaar van de sportaccommodatie en verzorgt zelf de exploitatie, beheer en onderhoud; • Intern verzelfstandigde sportaccommodatie: de gemeente is eigenaar van de sportaccommodatie maar exploitatie-, beheers- en/of onderhoudstaken worden uitgevoerd door andere partijen; • Extern verzelfstandigde sportaccommodatie: er is een NV, BV of stichting opgericht die eigenaar van de sportaccommodatie is. De gemeente heeft belang en is mogelijk aandeelhouder; • Geprivatiseerde sportaccommodatie: de gemeente heeft de sportaccommodatie volledig los gelaten, er is hierbij: Overdracht van taken aan een commerciële exploitant, of Overdracht van taken aan een beheerstichting.

Uitgangspunt 8: passende exploitatie Bij ontwikkelingen, renovatie of nieuwbouw onderzoekt en overweegt de gemeente Halderberge of een andere exploitatievorm wenselijk en haalbaar is. De belangen van de gebruikers staan hierbij voorop. Daarnaast is het van belang dat de eventuele andere exploitatievorm toekomstbestendig en duurzaam is. Hierboven zijn vier verschillende vormen omschreven voor de exploitatie van een binnensportaccommodatie. Mengvormen zijn hierin ook mogelijk. De ervaring van andere gemeenten leert dat er aan de verschillende exploitatievormen ook verschillende voor- en nadelen zitten. Hieruit kan geconcludeerd worden dat het belangrijk is om goed in kaart te brengen welke exploitatievorm wenselijk is bij de binnensportaccommodaties in onze gemeente. Er zal worden aangesloten bij de meest passende vorm van exploitatie. Dit verschilt per accommodatie, zoals hieronder beschreven bij ‘toekomstperspectieven binnensportaccommodaties'. Wanneer er voor een andere exploitatievorm wordt gekozen, zal een overeenkomst worden opgesteld om de verplichtingen voor het bewegingsonderwijs en sportverenigingen in de betreffende accommodatie zeker te stellen. Bronnen: Bruinink et al., (2000) en De Kruijf et al., (2015)

Versie: 19 september 2024

Toekomstperspectieven binnensportaccommodaties Hieronder wordt toegelicht wat de toekomstperspectieven zijn van de verschillende binnensportaccommodaties in de gemeente Halderberge. Door ontwikkelingen, zoals de recente aankoop van dorpshuis Oud Gastel, zijn de toekomstperspectieven dynamisch. Bij wijzigingen in de toekomstperspectieven, zal deze pagina worden aangepast zodat het beleidsplan up-to-date is.

Dorpshuis Oud Gastel

Gymzalen

Op dit moment is er in het dorpshuis Oud Gastel een tijdelijke beheerder aangesteld die ervoor zorgt dat de sporthal goed en veilig gebruikt kan worden door het onderwijs, de verenigingen en incidentele gebruikers. De ambitie van dorpshuis Oud Gastel is om deze accommodatie nog 5 tot 10 jaar in stand te houden. Het beheer zal worden ondergebracht bij een stichtingsbestuur. Er zal onderzocht worden of de sporthal en het dorpshuis over 5 tot 10 jaar ergens anders geaccommodeerd kunnen worden.

De ambitie voor de gymzalen is om deze in stand te houden zodat zowel het bewegingsonderwijs als verenigingen gebruik kunnen blijven maken van deze accommodaties.

Sporthallen de Beuk en de Parrestee Tijdens de vergadering van 14 december 2023 heeft de gemeenteraad een motie vreemd aan de orde van de dag, Sporthallen aangenomen. In de motie wordt het college gevraagd de mogelijkheden te onderzoeken om de Sporthallen de Beuk en de Parrestee weer vervroegd in gemeentelijk bezit te krijgen. Net zoals bij dorpshuis Oud Gastel, zal er, in geval van koop, bij de Beuk en de Parrestee een tijdelijk beheer worden aangesteld. Dit beheer zal naar verwachting worden gedaan door een professionele partij. Dit biedt ruimte om te onderzoeken welke beheer- en exploitatievorm voor deze sporthallen het meest wenselijk is voor zowel de gemeente als de gebruikers van de sportaccommdaties.

Overige accommodaties De overige accommodaties (hoofdstuk 2) worden buiten beschouwing gelaten in de uitgangspunten van het beleidsplan. Ondanks dat de rol van de gemeente bij deze accommodaties beperkt is, zijn deze accommodaties wel belangrijk voor de inwoners van de gemeente Halderberge. Het uitgangspunt voor deze binnensportaccommodaties is daarom het in stand houden van deze accommodaties om te voorzien in de sportbehoefte van scholen, verenigingen en andere inwoners uit de gemeente Halderberge.

Versie: 19 september 2024

Toekomstperspectief binnenzwembad Hieronder wordt toegelicht wat het toekomstperspectief van zwembad de Baarlebossche is. Bij aanpassingen in dit toekomstperspectief, zal deze pagina worden aangepast zodat het beleidsplan up-to-date is.

Zwembad de Baarlebossche Voor zwembad de Baarlebossche is het uitgangspunt het in stand houden van deze accommodatie om in de gemeente een zwemvoorziening te behouden voor zwemonderwijs en de verenigingen die gebruik maken van het zwembad. Daarnaast wil de gemeente dat het zwembad openblijft voor recreatief zwemmen. Hierbij zal het zwembadbeheer worden uitbesteed aan een professionele partij. Professionele beheerders hebben ervaring in het beheren van zwembaden. Ze kennen de ins en outs van zwembadonderhoud, waterkwaliteit en veiligheidsnormen. Het zwembad in Oudenbosch is het enige binnenzwembad in de gemeente. Bij het zwembad wordt er, in tegenstelling tot de andere accommodaties, actief ingezet op verduurzaming. Sportfondsen heeft een verduurzamingsplan opgesteld voor het zwembad in Oudenbosch. Dit omvat het gebruik van energie-efficiënte technologieën, waterbesparende maatregelen en het minimaliseren van afval en vervuiling. De gemeente streeft ernaar om het zwembad te beheren op een manier die zowel milieuvriendelijk als economisch levensvatbaar is. De investeringen zullen de operationele kosten verlagen maar ook een positieve bijdrage leveren aan het milieu.

6. Uitvoering In het voorgaande hoofdstuk is omschreven welke uitgangspunten deel uitmaken van het ‘Beleidsplan voor beheer en ontwikkeling van de Halderbergse binnensportaccommodaties’. Om aan deze uitgangspunten te kunnen voldoen, worden er de komende jaren een aantal acties uitgevoerd. In dit hoofdstuk wordt er omschreven om welke acties dit onder andere gaat.

Acties Uit gesprekken met gebruikers van de binnensportaccommodaties en ontwikkelingen rondom de exploitatie van de sporthallen, zijn een aantal acties voortgekomen die op dit moment prioriteit hebben. Deze drie acties worden hieronder omschreven.

Actie 1

Actie 2

Actie 3

Opstellen en vastleggen van overeenkomsten

Organiseren van gebruikersoverleggen

Onderzoeken passende exploitatie sporthallen

De gemeente zal inzetten op het vastleggen van afspraken tussen beheerders/exploitanten en gebruikers. Vanuit de gemeente zal hiervoor een uniforme overeenkomst worden opgesteld. Bij accommodaties die niet in gemeentelijk eigendom zijn, zijn de beheerders/exploitanten en gebruikers verantwoordelijk om in samenspraak de overeenkomsten verder vorm te geven.

Het verbeteren van de communicatie is een belangrijk onderdeel van het beleidsplan. Om hier een begin aan te maken, zullen er gebruikersoverleggen worden gepland. De gemeente zal hierin het voortouw nemen. De gebruikersoverleggen zullen vervolgens twee keer per jaar plaatsvinden. Uit het gebruikersoverleg zullen vervolgacties voortvloeien die voor elke binnensportaccommodatie verschillend kunnen zijn.

2024-2025

Eind 2024 / begin 2025

Er zal onderzocht worden welke exploitatievorm in de gemeente Halderberge het meest passend is voor zowel de korte als de lange termijn om te kunnen voorzien in de sportbehoefte van het bewegingsonderwijs, de verenigingen en andere inwoners van de gemeente Halderberge.

Gestart - geen einddatum

Opgestelde uitgangspunten Bovenstaand is er beschreven welke drie acties op dit moment prioriteit hebben. Naast deze acties zijn er nog andere ambities die de gemeente Halderberge in de toekomst (2024-2034) wil bereiken. Deze ambities volgen onder andere uit de opgestelde uitgangspunten. Om een goed beeld te krijgen wat de mogelijkheden en kosten zijn om deze ambities te bereiken, is een verdere uitwerking gewenst. De gebruikersoverleggen (actie 2) zullen worden gebruikt voor deze verdere uitwerking. Bij deze gebruikersoverleggen zijn zowel de gebruikers als de beheerders/exploitanten aanwezig. Omdat deze partijen gedurende het jaar veel aanwezig zijn in de sportaccommodaties, zijn zij, meer dan de gemeente, op de hoogte in hoeverre de opgestelde uitgangspunten op dit moment worden bereikt en wat er nodig is om aan de uitgangspunten te voldoen. Hierdoor zullen de volgende bespreekpunten worden meegenomen in de gebruikersoverleggen.

Bespreekpunt 1: het verbeteren van de kwaliteit van de binnensportaccommodaties. Zoals omschreven in uitgangspunt 4 (hoofdstuk 5) moeten gebruikers van de binnensportaccommodatie goed en functioneel kunnen sporten. Tijdens de gebruikersoverleggen zal duidelijk worden wat hiervoor nodig is. Dit kan bijvoorbeeld gaan om aanpassingen aan het gebouw of de toestellen. Per binnensportaccommodatie zal gekeken worden wat haalbaar is om hierin te voorzien. Bespreekpunt 2: het verbeteren van de communicatie tussen gebruikers en exploitanten/beheerder. Gebruikers hebben aangegeven behoefte te hebben om op de hoogte te worden gehouden van relevante ontwikkelingen in de binnensportaccommodaties. Dit gaat bijvoorbeeld om veranderingen in de veiligheid, onderhoud, keuringsrapporten en tarieven. In de gebruikersoverleggen zal besproken worden hoe de partijen elkaar hiervan op de hoogte kunnen houden. Bespreekpunt 3: mogelijk maken dat alle inwoners van de gemeente Halderberge kunnen sporten. In de gemeente Halderberge vinden we het belangrijk dat iedereen die dat wilt kan sporten. Ook oudere mensen en mensen met een beperking. Zoals omschreven in hoofdstuk 3, ervaren sportverenigingen speciaal aanbod voor ouderen nu vaak niet als nodig, maar onderzoek en praktijk laten zien dat specifiek aanbod en goede begeleiding ouderen wel kan stimuleren om te gaan of te blijven sporten.

Daarnaast willen we dat de accommodaties geschikt zijn voor het beoefenen van diverse vormen van sport, waaronder gehandicaptensport. Met verenigingen en beheerders/exploitanten zal worden besproken wat er nodig is om sporten voor iedereen mogelijk te maken. Als uit deze gesprekken blijkt dat hier geen mogelijkheden voor zijn, zal Halderberge Beweegt ondersteuning bieden aan verenigingen en/of inwoners om passend aanbod te vinden.

Uitvoeringsprogramma gemeente Halderberge Onder andere de gebruikersoverleggen zullen inzichtelijk maken welke acties er, naast de drie acties die op dit moment prioriteit hebben, nodig zijn om te voldoen aan de opgestelde uitgangspunten van het beleidsplan. Ieder jaar wordt er in de gemeente Halderberge een uitvoeringsprogramma voor het Sociaal Domein opgesteld. Hierin wordt onder andere omschreven aan welke doelen we werken, wat we gaan doen om deze doelen te behalen en wat het resultaat hiervan is. Wanneer er naar aanleiding van de gebruikersoverleggen of andere relevante ontwikkelingen nieuwe acties ontstaan, zullen deze worden uitgewerkt in het uitvoeringsprogramma Sociaal Domein onder het thema lichamelijk en geestelijk gezond.

* Halderberge Beweegt zijn de buurtsportcoaches die werkzaam zijn in de gemeente Halderberge. Het hoofddoel van de buurtsportcoaches is om zo veel mogelijk inwoners van de gemeente Halderberge te introduceren met het sport- en beweegaanbod in de gemeente.