220613 Astrium - Gemeente Halderberge - Accountantsverslag 2021.pdf
Tekst van het document
Aan de gemeenteraad en het college van de gemeente Halderberge Postbus 5 4730 AA Halderberge
Datum
Ons kenmerk
13 juni 2022
2022-AV-30007201
Onderwerp
Accountantsverslag 2021 Geachte leden van de raad en het college, Hierbij ontvangt u ons accountantsverslag over het boekjaar 2021. Dit verslag bevat de belangrijkste uitkomsten van onze werkzaamheden, waarvan wij vinden dat die voor u relevant zijn voor een goed begrip van de jaarrekening 2021, en voor het beoordelen van de financiële positie van uw gemeente. De jaarrekening is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college. In overeenstemming met uw opdracht hebben wij de jaarrekening 2021 gecontroleerd. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening van de gemeente Halderberge. Wij hebben deze rapportage tijdens de bijeenkomst op 1 juni 2022 met uw auditcommissie besproken en eventuele vragen die er waren, beantwoord. De bevindingen en beschouwingen in dit verslag komen voort uit onze controlewerkzaamheden. Het verslag van bevindingen is, zoals hiervoor reeds verwoord, bedoeld om u te ondersteunen in uw beoordeling van de jaarrekening 2021. Wij wijzen u erop dat uw controlerende taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de accountantscontrole.
Wij bedanken de medewerkers van de gemeente voor de prettige samenwerking en zijn vanzelfsprekend graag bereid een nadere toelichting te verstrekken. Hoogachtend, Astrium Overheidsaccountants B.V.
Drs. D.J. Han RA Astrium Overheidsaccountants B.V. Edelgasstraat 57, 2718 SX Zoetermeer www.astrium.nl
Tel: (079) 36 23 613 Fax: (079) 361 57 77 info@astrium.nl
IBAN NL10RABO0322622360 BTW nr. NL810591625B01 KVK: 34168056
Accountantsverslag Gemeente Halderberge – Boekjaar 2021
1
1.
Inleiding
In het kader van de door de raad aan ons verstrekte opdracht voor de controle van de jaarrekening 2021 van de gemeente Halderberge brengen wij u hierbij verslag uit van onze belangrijkste bevindingen naar aanleiding van onze eindejaars controlewerkzaamheden die wij onlangs hebben uitgevoerd. Dit accountantsverslag is bedoeld om u te ondersteunen in uw beoordeling van de jaarrekening 2021. Wij wijzen u erop dat uw controlerende taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de accountantscontrole. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening van uw gemeente. Onze werkzaamheden zijn erop gericht een oordeel te kunnen geven over de jaarrekening 2021 van de gemeente Halderberge en niet primair op het opsporen van fraudes of onregelmatigheden in uw organisatie. De bevindingen in deze brief zijn daarom beperkt tot de punten die voortvloeien uit de controle van de jaarrekening.
Wij hebben deze rapportage tijdens de bijeenkomst op 1 juni 2022 met uw auditcommissie besproken en eventuele vragen die er waren, beantwoord. Het accountantsverslag is als volgt opgebouwd: Hoofdstuk 1
Inleiding
Hoofdstuk 2
Kernpunten van de controle
Hoofdstuk 3
Analyse vermogen en resultaat
Hoofdstuk 4
Grondexploitaties
Hoofdstuk 5
Voorzieningen
Hoofdstuk6
Decentralisaties overheid
Hoofdstuk 7
Interne beheersing en automatisering
Hoofdstuk 8
Rechtmatigheid
Hoofdstuk 9
Overige bevindingen (jaarrekeningcontrole 2021)
Bijlagen: A.
Niet-gecorrigeerde controleverschillen
B.
SiSa - Fouten en onzekerheden
C.
Onafhankelijkheidsbevestiging en overige dienstverlening
2
2.Kernpunten van de controle 3
2.
Kernpunten van de controle
2.1 Controleverklaring
De jaarrekeningcontrole is uitgevoerd zoals overeengekomen in de opdrachtbevestiging. De uitgevoerde werkzaamheden hebben geresulteerd in een goedkeurende verklaring inzake getrouwheid en een beperking inzake rechtmatigheid. Deze controleverklaring hebben wij u separaat toegezonden.
2.2 Reikwijdte van de controle
Met de opdrachtbevestiging heeft u ons de opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2021. De reikwijdte van onze controle staat hierin omschreven. Er is gedurende het verloop van de controle over 2021 op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Tijdens de uitvoering hebben zich geen wijzigingen van materieel belang in de reikwijdte voorgedaan. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2021 voldoende voor de doelstelling van onze controle.
2.3 Grondslagen
De accountantscontrole omvat onder meer een onderzoek naar de toepassing van de juistheid van de grondslagen in de jaarrekening. Naar onze mening zijn de door het college gekozen grondslagen voor waardering en resultaatbepaling aanvaardbaar, conform wet- en regelgeving en consistent toegepast. In het boekjaar 2021 zijn geen wijzigingen doorgevoerd in de keuze of de toepassing van de belangrijkste verslaggevingsgrondslagen uit het BBV.
2.4 Onafhankelijkheid
2.5 Schattingen
Astrium Overheidsaccountants B.V. (hierna: Astrium) is onafhankelijk van de gemeente Halderberge en voor zover wij weten heeft zich geen inbreuk voorgedaan op de van toepassing zijnde regels en het beleid ten aanzien van onafhankelijkheid. Ons zijn geen relaties bekend tussen Astrium en de gemeente Halderberge, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Bijlage C bevat een nadere uiteenzetting van onze onafhankelijkheid.
Schattingen op basis waarvan een aantal jaarrekeningposten worden bepaald, zijn gebaseerd op inzichten van het management. Wij hebben de belangrijkste gehanteerde factoren en veronderstellingen beoordeeld. Wij hebben vastgesteld dat de schattingen en veronderstellingen aanvaardbaar zijn in het kader van de jaarrekening als geheel.
4
2.6 Goedkeuringsen rapporteringstolerantie
De materialiteit bij de planning en uitvoering van de jaarrekeningcontrole 2021 is € 885.000 (2020: € 836.510). Deze materialiteit vloeit voort uit de wettelijk voorgeschreven (minimum)vereisten, zoals opgenomen in de Bado en het door de gemeenteraad vastgestelde controleprotocol, hetgeen voldoet aan de wettelijke minimumvereisten. Goedkeuringstoleranties
Toelichting
Bedrag
Fouten
1% van de totale lasten
€ 885.000 (2020:
€ 836.510)
Onzekerheden
3% van de totale lasten
€ 2.655.000 (2020: € 2.509.530)
Rapporteringstoleranties Fouten
Conform Controleprotocol gemeente Halderberge, gelijk aan goedkeuringstolerantie
Onzekerheden
Conform Controleprotocol gemeente Halderberge, gelijk aan goedkeuringstolerantie
Realisatie fouten en onzekerheden
Getrouwheid
Rechtmatigheid
Zie bijlage A van deze rapportage
Fouten
€
0
€ 962.988
Onzekerheden
€
0
€
0
Getrouwheid: De totale omvang van de fouten is lager dan de tolerantie van 1% van de totale lasten (€ 885.000) en heeft derhalve geen gevolgen voor de strekking van onze controleverklaring. De totale omvang van de onzekerheden is lager dan de tolerantie van 3% van de totale lasten (€ 2.655.000) en heeft derhalve geen gevolgen voor de strekking van onze controleverklaring. Rechtmatigheid: De totale omvang van de fouten is hoger dan de tolerantie van 1% van de totale lasten (€ 885.000) maar lager dan 3% (€ 2.655.000) en heeft derhalve gevolgen voor de strekking van onze controleverklaring.
5
De totale omvang van de onzekerheden is lager dan de tolerantie van 3% van de totale lasten (€ 2.654.250) en heeft derhalve geen gevolgen voor de strekking van onze controleverklaring. 2.7 Analyse vermogen en resultaat
Het gerealiseerde resultaat (inclusief de mutaties in de reserves) bedraagt circa € 2.147.000 positief versus een begroot resultaat (na wijziging) van € 0. Voor een nadere toelichting hierop verwijzen wij u naar de bestuurlijke samenvatting in de jaarstukken 2021. In hoofdstuk 3 gaan wij nader in op het resultaat en de ontwikkeling van het (weerstands)vermogen.
2.8 Grondexploitaties
Door uw gemeente is de exploitatieberekening van de grondexploitaties ten behoeve van de jaarrekening 2021 geactualiseerd. Wij hebben vastgesteld of de uitgangspunten aanvaardbaar zijn. De waarde van de voorraden bouwgronden in exploitatie inclusief voorziening risico’s (€ 8,0 mln. voorziening) per eind 2021 in de balans bedraagt € 4,9 miljoen. Het verloop van deze balanspost is als volgt weer te geven: Verloopoverzicht van de voorraad (grondexploitaties)
Bedrag * € 1.000
Stand per 1 januari 2021 – exclusief voorziening?
12.771
Vermeerderingen
(+) 2.120
Verminderingen
(-/-) 2.020
Winstneming
(+)
0
Verliesneming
(-/-)
0
Mutatie voorziening verliezen grondexploitaties (+ = vrijval / -/- = dotatie)
(+)
88
Stand per 31 december 2021 – exclusief voorziening
12.959
6
Een nadere specificatie van de boekwaarde is opgenomen in paragraaf 4.3. Onze conclusie is dat wij kunnen instemmen met de schattingen die door het college zijn gemaakt bij de actualisatie van de complexen en daarmee ook met de uitkomsten van deze actualisatie. In hoofdstuk 4 gaan wij nader in op de controle alsmede de uitkomsten daarvan inzake de grondexploitaties. 2.9 Voorzieningen
Wij hebben gecontroleerd of de voorzieningen van uw gemeente toereikend zijn. Daarbij hebben we specifiek beoordeeld of de gevormde voorzieningen voldoen aan de eisen en voorwaarden van het BBV. Overigens geldt dat altijd voldoende onderbouwing aanwezig dient te zijn alvorens een voorziening gevormd mag worden.
2.10 Sociaal Domein
Kosten Jeugdwet en Wmo Het College van de gemeente Halderberge is verantwoordelijk voor het opstellen van de jaarrekening. Bij het sociaal domein is de gemeente echter afhankelijk van diverse partijen, zoals de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en tal van zorgaanbieders. Om verantwoording af te kunnen leggen over de lasten die samenhangen met het sociaal domein is de gemeente daarom afhankelijk van het verkrijgen van betrouwbare verantwoordingsinformatie van deze partijen. Onze bevindingen zijn als volgt: Het landelijke controleprotocol hanteert een grens van € 125.000 waarboven een zorgaanbieder een controleverklaring van zijn accountant moet aanleveren, ter onderbouwing van de kosten en de geleverde prestaties. Uw gemeente heeft een grens van € 50.000 van toepassing verklaard, op grond waarvan zorgaanbieders, die een verantwoording met een totaal declaratiebedrag WMO boven € 50.000 (grens voor Jeugdwet € 125.000) zorg indienen, bij deze verantwoording een controleverklaring van hun accountant moeten aanleveren. Het beschikbaar zijn van een goedkeurende controleverklaring geeft een onderbouwing van de daadwerkelijke levering van de zorg (prestatielevering) door de zorgleverancier aan de rechthebbende. Op basis van deze verantwoordingen constateren wij: •
Niet alle zorgaanbieders met een declaratieomvang > € 50.000 hebben een goedkeurende controleverklaring bij de jaarverantwoording ingediend, waarmee de prestatielevering onderbouwd is door de accountant van de zorgaanbieder. Er zijn voor deze categorie geen lasten in de verantwoording van de gemeente Halderberge die als onrechtmatig moeten worden aangemerkt.
•
Zorgaanbieders met een declaratiebedrag lager dan € 50.000 hoeven geen controleverklaring in te dienen bij de jaarverantwoording, maar zij mogen volstaan met een bestuursverklaring.
7
Gemeente Halderberge voert aanvullende (verbijzonderde) interne controlewerkzaamheden uit op de lasten in de jaarrekening waarover van de zorgleveranciers geen controleverklaring is ingediend. Op grond van aanvullende controlewerkzaamheden resteert er geen onzekerheid voor zowel WMO als Jeugd. Constatering landelijk is dat van de SVB, die het beheer van de persoonsgebonden budgetten (PGB’s) uitvoert, geen sluitende informatie is ontvangen over de getrouwe en rechtmatige besteding van de PGB’s. De auditdienst van de SVB heeft op grond van zowel materiele als formele afwijkingen geen goedkeurende controleverklaring af kunnen geven bij de totale bestedingen op kasbasis in 2021. Op grond van de interne (kwaliteits-)controles zijn er echter afdoende werkzaamheden verricht om onzekerheden omtrent de PGB’s weg te nemen. Samenvattend zijn er geen geconstateerde onzekerheden voor zowel WMO als Jeugd. 2.11 EUaanbestedingen
De gemeente dient te voldoen aan de EU-aanbestedingsregels zoals eveneens middels uw eigen normenkader is vastgesteld. U heeft in uw interne controle achteraf vastgesteld dat er sprake is van een onrechtmatigheid ten aanzien van de EU-aanbestedingsregels. Bij acht leveranciers is vastgesteld dat de geleverde dienst ten onrechte niet Europees zijn aanbesteed. Wij zijn het met u eens. In bijlage A hebben wij een onrechtmatigheid ten aanzien van de aanbestedingsregels opgenomen van € 962.988 bedrag.
8
3. Analyse vermogen en resultaat 9
3.
Analyse vermogen en resultaat
3.1 Eigen vermogen
Het BBV kent een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling (het gerealiseerde saldo van baten en lasten) en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. De gemeente mag geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen muteren. Om het resultaat van de jaarrekening goed te kunnen begrijpen, is het van belang dat u inzicht heeft in wat het effect op de reserves van uw gemeente is geweest. Resultaat 2021
(x € 1.000)
De totale baten van uw gemeente over 2021 bedragen:
€ 86.226
De totale lasten van uw gemeente over 2021 bedragen:
€ 81.734 (+) €
4.492
Gedurende het jaar heeft u reeds voor diverse zaken besloten gelden te reserveren. Deze gelden zijn in de reserves gestort:
€
6.743
Tevens hebt u besloten tot het dekken van diverse uitgaven uit de reserves. Deze gelden zijn uittrokken uit de reserve:
€
4.398
(-/-) €
2.345
€
2.147
Het resultaat bedraagt (saldo baten en lasten programma’s voor reservemutaties):
Per saldo gedurende het jaar gelden gestort (minder onttrokken aan de reserves dan toegevoegd): Gerealiseerd resultaat 2021 na reservemutaties
10
3.2 Financiële positie
Het eigen vermogen van uw gemeente is in 2021 met een bedrag van € 4.492.000 toegenomen naar een omvang van € 19.442.000. Dit komt overeen met het afgeronde saldo van baten en lasten (exclusief mutaties in bestemmingsreserves) zoals dat is verantwoord in de programmarekening. Het resultaat voor aanvullende resultaatbestemming bedraagt € 2.147.000 positief. In de balans is dit afzonderlijk onder het eigen vermogen gepresenteerd als “gerealiseerd resultaat” (resultaat voor resultaatbestemming). De totale vermogenspositie wordt onder andere tot uitdrukking gebracht door middel van het solvabiliteitspercentage. Dit percentage wordt bepaald door het eigen vermogen te delen door het balanstotaal. Ultimo 2021 bedraagt dit solvabiliteitspercentage 19,36% (2020: 16,03%). Uw gemeente valt net onder de categorie B (20%-50%) en derhalve wordt de financiële positie op basis van de solvabiliteit als een verhoogd risico onderkend. De netto schuldquote bedraagt 71,20% (2020: 74,13%). De ratio geeft aan in hoeverre de schulden meer bedragen dan de jaarlijkse inkomsten. Wij stellen vast dat wordt voldaan aan de norm van < 90% van de Provincie. Dit kengetal valt derhalve positief uit voor de gemeente en wordt als een beperkt risico onderkend. Voor een nadere toelichting verwijzen wij u naar het hoofdstuk financiële kengetallen in de Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.
3.3 Weerstandsvermogen
Ten einde een oordeel te geven over de financiële positie van de gemeente dienen naast het eigen vermogen ook de risico’s zoals opgenomen in de risicoparagraaf te worden betrokken. De gemeente actualiseert tweemaal per jaar de risico-inschattingen, namelijk bij het opstellen van de Zomernota en de Programmabegroting. Bij het bepalen van de risico’s worden de risico’s ingeschat op basis van vijf categorieën. Voor ieder risico wordt de kans vermenigvuldigd met de maximale financiële impact. In de jaarrekening wordt geen actuele weerstandsratio opgenomen. Bedrag Benodigde weerstandscapaciteit op basis van 10 grootste risico’s bij begroting
€ 3.106.000
Beschikbare Weerstandscapaciteit per 31-12-2021
€ 17.334.000
Ratio op basis van bovenstaande bedragen
5,58
11
Op basis van een weerstandratio van 5,58 kan de weerstandcapaciteit van de gemeente als ‘uitstekend’ worden aangemerkt. Uw gemeente heeft voldoende ruimte om de risico’s met de algemene reserve en specifieke bestemmingsreserve te kunnen opvangen. 3.4 Conclusie financiële positie
De gemeente Halderberge beschikt over een voldoende gezonde financiële positie en is derhalve goed in staat om toekomstige tegenvallers, zoals nu onderkend op geld en op kans van het vóórkomen, op te vangen.
12
4. Grondexploitaties 13
4.
Grondexploitaties
4.1 Algemeen
De totale boekwaarde van de grondexploitaties per 31-12-2021 bedraagt € 12,9 miljoen (excl. verliesvoorzieningen). Hiervan is € 12,7 miljoen opgenomen in woningbouwprojecten en € 0,2 miljoen in industrieprojecten. Wij hebben de grondexploitatie 2021 beoordeeld en onze bevindingen zijn in deze paragraaf opgenomen. Samenvattend concluderen wij: 1) De gemeente heeft voor alle BIE (bouwgronden in exploitatie) een individueel en geactualiseerd exploitatieplan opgesteld. 2) In 2021 is de verliesvoorziening afgenomen met € 130.000 tot een bedrag van € 8.020.000. Na deze verliesvoorziening bedraagt het eindsaldo van de grondexploitaties € 4,9 miljoen (2020: € 4,6 miljoen) 3) Er is door de Raad in 2021 geen nieuwe grondexploitatie geopend. 4) In 2021 is voor € 215.009 winst genomen op basis van de ‘percentage of completion’ methode en is een verlies verwerkt van € 125.257.
4.2 Gehanteerde parameters
De gemeente Halderberge heeft evenals voorgaande jaren projectbegrotingen opgesteld die inzicht geven in de verwachte kosten en opbrengsten per project. De kostenstijgingen zijn geschat op 1,5% (vanaf 2021). De te verkopen gronden zijn gewaardeerd op de vastgestelde verkoopprijzen per 1-1-2022. De rente is vastgesteld op 0,67%. Wij zijn van mening dat de projectbegrotingen qua kosten zijn gebaseerd op optimistische uitgangspunten, maar de stijging van de opbrengsten relatief voorzichtig is ingeschat. De gehanteerde kosten- en opbrengsteninflatie zijn door u afgeleid van gepubliceerde cijfers door Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Dat deze inflatiecijfers ook voor de exploitaties van gemeente Halderberge van toepassing zijn is onderbouwd met calculatieverschillen uit het verleden, gemaakte afspraken met ontwikkelaars dan wel met behulp van recentelijke transacties.
14
4.3 Ontwikkeling grondexploitaties
De bouwgronden in exploitatie (grondexploitaties) van de gemeente hebben zich in 2021 als volgt ontwikkeld:
Grondexploitatie (bedrage x € 1.000)
Korenweide II/III
Boekwaarde per 1-1-2021
Saldo van gerealiseerde uitgaven (+) en verkopen (-/-) 2021
Reserve mutaties 2021
213
(+)
9
Sportpark Pagnevaart
2.376
(+)
Albano lob C - 2e fase
- 438
Bornhemweg
558
Havendijk
-
Mgr. Meeuwissenstraat/Kerkstraat
(-/-)
Boekwaarde per 31-122021
2
220
273
-
2.649
(+)
260
(+) 124
-54
(+)
26
584
-
-
-
3.098
(-/-)
523
Hoeven Bovendonksestraat
122
(+)
3
Reuzelaarterrein
- 400
(+)
254
Hoeven Oost-cluster Lindelommer
965
(+)
94
1.059
Uitbr. Hoeven Bovendonksestraat
1.476
(+)
108
1.584
Klooster Stampersgat e.o.
2.059
(-/-)
43
2.016
Oud Gastel Noord
2.741
(-/-)
361
12.771
(+)
100
Totaal
2.575 (-/-) 125 (+)
(+)
91
- 55
-
2.380
88
12.958
15
Verwacht verlies Op basis van de contante waarde hebben de projecten die positief sluiten een verwacht resultaat van € 2,5 mln. positief. De projecten die negatief sluiten hebben een verwacht resultaat van € 8 mln. negatief. Voor de projecten met een verwacht verlies is een voorziening gevormd op basis van de contante waarde. De omvang van de gevormde verliesvoorziening is op basis van de huidige verwachtingen toereikend. De voorziening is overeenkomstig het BBV in mindering gebracht op de boekwaarde van de grondexploitaties in de balans. 4.4 Tussentijdse winstneming
In de notitie grondexploitaties van de commissie BBV is het volgende opgenomen: “Het voorzichtigheidsbeginsel leidt ertoe dat realisatie van winst moet worden uitgesteld tot daarover voldoende zekerheid bestaat. Dit betekent echter niet dat pas winst moet worden genomen bij het afsluiten van het grondexploitatiecomplex. Voor winstneming geldt de percentage of completion methode: voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd kan tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitatie winst worden genomen. Hiervoor moet het resultaat op de grondexploitatie wel op betrouwbare wijze kunnen worden ingeschat. Dit is mogelijk wanneer het waarschijnlijk is dat de economische voordelen die aan het project zijn verbonden naar de gemeente zullen toevloeien. Indien aan de volgende voorwaarden is voldaan, bestaat er voldoende zekerheid om winst te kunnen nemen: 1. Het resultaat op de grondexploitatie kan betrouwbaar worden ingeschat; én 2. De grond (of het deelperceel) moet zijn verkocht; én 3. De kosten zijn gerealiseerd (winst wordt naar rato van de realisatie gerealiseerd). Op basis van bovenstaande voorwaarden is vastgesteld dat in 2021 alleen op onderstaande grondexploitaties een tussentijdse winst verantwoord kan worden: • Albano lob C -2e fase (€ 124.047) • Reuzelaarterrein (€ 90.962)
16
5. Voorzieningen 17
5.
Voorzieningen
5.1 Voorzieningen algemeen
Wij hebben gecontroleerd of de voorzieningen van de gemeente Halderberge toereikend zijn. Daarbij hebben we specifiek beoordeeld of de gevormde voorzieningen voldoen aan de eisen en voorwaarden van het BBV. In artikel 44 van het BBV is opgenomen dat voorzieningen (alleen) gevormd moeten worden voor: 1. Verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs te
schatten. 2. Op de balansdatum bestaande risico’s ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen
waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten. 3. Kosten die in een volgend begrotingsjaar zullen worden gemaakt, mits het maken van die kosten zijn oorsprong mede vindt in het begrotingsjaar of in een voorafgaand begrotingsjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren. 4. Van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden. Overigens geldt dat altijd voldoende onderbouwing aanwezig dient te zijn alvorens een voorziening gevormd mag worden. Voor de opgenomen voorzieningen in de jaarrekening hebben wij deze ontvangen.
18
5.2 Schattingen
Schattingen Het college is verantwoordelijk voor het maken van schattingen bij het opmaken van de jaarrekening. Als accountant beoordelen wij deze schattingen: Belangrijke schattingen
Mate van subjectiviteit
Onze beoordeling
2021
Toelichting
2020
Waardering van grond en gebouwen inclusief afschrijvingen
Laag
De afschrijvingstermijnen zijn vergelijkbaar met die wij bij andere gemeenten zien. Er zijn geen indicaties dat de afschrijvingstermijnen niet zijn afgestemd op de economische levensduur van de activa.
Waardering van de in exploitatie genomen gronden
Hoog
Jaarlijks worden de parameters die ten grondslag liggen aan de bepaling van de in exploitatie genomen gronden beoordeeld op basis van een herziene grondexploitatieberekening. De berekeningen zijn toereikend.
Voorzieningen
Gemiddeld
De saldi in de voorzieningen worden jaarlijks geactualiseerd en op een consistente wijze berekend.
19
Aan de voorzieningen liggen toereikende berekeningen en onderbouwingen ten grondslag.
Waardering van deelnemingen en uitzettingen (Financiële Vaste Activa)
Laag
Er zijn geen indicaties dat een afwaardering van de boekwaarde van een deelneming of uitzetting noodzakelijk is.
Waardering debiteuren
Laag
Minimaal jaarlijks wordt de voorziening voor dubieuze debiteuren geactualiseerd. Wij kunnen ons vinden in de wijze waarop de voorziening voor de diverse soorten vorderingen bepaald is.
Controleverschil
Voorzichtig
Evenwichtig
Optimistisch
Aanvaardbare bandbreedte – gebaseerd op materialiteitsoverwegingen
20
6. Decentralisaties overheid 21
6.
Decentralisaties overheid
6.1 Sociaal domein Algemeen
Het college van de gemeente Halderberge is verantwoordelijk voor het opstellen van de jaarrekening. Voor het sociaal domein is de gemeente echter afhankelijk van diverse partijen, zoals de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en tal van zorgaanbieders. Om verantwoording af te kunnen leggen over de lasten die samenhangen met het sociaal domein is de gemeente daarom afhankelijk van het verkrijgen van betrouwbare verantwoordingsinformatie van deze partijen. Dit uit zich in de bevindingen in de volgende paragrafen.
6.2 Persoonsgebonden budgetten WMO en jeugdzorg
Overeenkomstig voorgaand jaar blijkt uit de controleverklaring die door de accountant van de SVB is afgegeven, dat er geen zekerheid kan worden verkregen omtrent de geleverde zorg in de vorm van PGB’s. De SVB heeft de maximale fout/onzekerheid aangegeven voor de gemeente Halderberge: Jeugdwet WMO Totaal
€ € €
2021 123.547 318.634 442.181
€ € €
2020 197.442 381.369 578.811
Middels (aanvullende) interne controles op de prestatielevering door de gemeente Halderberge is deze onzekerheid ondervangen en derhalve niet meegenomen in onze foutenevaluatie. 6.3 Sociaal domein – Kosten WMO en Jeugd
Het landelijke controleprotocol hanteert een grens van € 125.000 waarboven een zorgaanbieder een controleverklaring van zijn accountant moet aanleveren, ter onderbouwing van de kosten en de geleverde prestaties. Uw gemeente heeft een grens van € 50.000 van toepassing verklaard, op grond waarvan zorgaanbieders, die een verantwoording met een totaal declaratiebedrag WMO boven € 50.000 (grens voor Jeugdwet € 125.000) zorgindienen, bij deze verantwoording een controleverklaring van hun accountant moeten aanleveren. Het beschikbaar zijn van een goedkeurende controleverklaring geeft een onderbouwing van de daadwerkelijke levering van de zorg (prestatielevering) door de zorgleverancier aan de rechthebbende. Op basis van deze verantwoordingen constateren wij: •
Niet alle zorgaanbieders met een declaratieomvang > € 50.000 hebben een goedkeurende controleverklaring bij de jaarverantwoording ingediend, waarmee de prestatielevering onderbouwd is
22
door de accountant van de zorgaanbieder. Er zijn voor deze categorie geen lasten in de verantwoording van de gemeente Halderberge die als onrechtmatig moeten worden aangemerkt. •
Zorgaanbieders met een declaratiebedrag lager dan € 50.000 hoeven geen controleverklaring in te dienen bij de jaarverantwoording, maar zij mogen volstaan met een bestuursverklaring.
Gemeente Halderberge voert aanvullende (verbijzonderde) interne controlewerkzaamheden uit op de lasten in de jaarrekening waarover van de zorgleveranciers geen controleverklaring is ingediend. Uw gemeente heeft voor de financiële verantwoording van de Jeugdzorg en WMO aansluiting gezocht met de ontvangen productieverantwoordingen van de zorgleveranciers. Deze productieverantwoordingen worden voorzien van een goedkeurende controleverklaring. Ten tijde van de afronding van onze accountantscontrole waren nog niet alle productieverantwoordingen voorzien van een goedkeurende controleverklaring. Intern is een integrale aansluiting gemaakt tussen de ontvangen financiële productieverantwoordingen en de financiële administratie van de gemeente Halderberge. Totale uitgaven Productieverantwoording inclusief een goedkeurende controleverklaring Ontbreken van c.q. geen goedkeurende controleverklaring bij de productieverantwoording (onzekerheid in de controle)
Jeugdzorg € 5.807.914 € 4.820.293
€ €
WMO 5.833.229 5.277.582
€
€
555.647
987.621
Om deze onzekerheid weg te nemen voert de gemeente Halderberge aanvullende (verbijzonderde) interne controles uit op de lasten in de jaarrekening. Onderdeel van deze werkzaamheden is de interne toets over de gehele populatie op de prestatielevering. Deze werkzaamheden bieden voldoende houvast om de onzekerheden voor de prestatielevering van Jeugdzorg en WMO weg te nemen. Er is derhalve geen sprake van onzekerheid voor zowel Jeugdzorg als WMO.
23
7. Interne beheersing en automatisering 24
7.
Interne beheersing en automatisering
7.1 Samenvatting bevindingen managementletter 2021
Als onderdeel van de jaarrekeningcontroles 2021 hebben wij in het najaar 2021 de tussentijdse (interim) controle uitgevoerd. Deze interimcontrole is primair gericht op de bedrijfsvoering binnen de gemeente met name de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing (AO/IB), voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. Onze bevindingen, voortvloeiend uit de interimcontrole, zijn vastgelegd in onze managementletter van 24 december 2021 en boardletter van 10 januari 2022. Uit onze interimcontrole blijkt dat de gemeente haar zaken beheersmatig op orde heeft, voor zover wij dat beoordelen in het licht van de jaarrekeningcontrole. Ons beeld is dat de administratieve organisatie en interne beheersing (de controles binnen de processen, gecombineerd met de verbijzonderde interne controles) van de gemeente Halderberge voldoet aan de daaraan te stellen eisen. Specifiek genomen zijn nog wel diverse verbeterpunten geconstateerd ten aanzien van de kwaliteit van de interne beheersing. Voor onze specifieke bevindingen en overige aanbevelingen (verbeterpunten) verwijzen wij u naar de genoemde boardletter.
25
7.2 Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving
Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel omtrent de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken omtrent de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen daaromtrent raken dan ook slechts die onderdelen, die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij ter zake geen volledigheid pretenderen. Op grond van artikel 393 lid 4, Titel 9 Boek 2 BW rapporteren wij onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Hierbij dient opgemerkt te worden dat de controle van de jaarrekening niet specifiek is gericht op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Wij zijn van mening dat voldoende maatregelen zijn getroffen om de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking en informatievoorziening te waarborgen.
26
8. Rechtmatigheid 27
8. Rechtmatigheid 8.1 Begrotingsrechtmatigheid
De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet. Deze normen dient de gemeenteraad zelf nader in te vullen en te concretiseren. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat het college belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig meldt aan de gemeenteraad, zodat de gemeenteraad hierover tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat het college inbreuk maakt op het budgetrecht van de gemeenteraad. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. Een overschrijding van de begroting is altijd onrechtmatig, maar hoeft door de accountant niet in alle gevallen te worden meegewogen in zijn oordeel. In die gevallen dat de gemeenteraad geen nader beleid stelt, geldt het uitgangspunt dat de accountant deze kostenoverschrijdingen niet betrekt bij de beslissing of hij al dan niet een goedkeurend rechtmatigheidsoordeel kan afgeven. Essentieel is dat de raad nadere regels kan stellen wanneer: 1.
Lastenoverschrijdingen zijn gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten 2. Lastenoverschrijdingen passen binnen het beleid of 3. Lastenoverschrijdingen bij open einde regelingen. Daarnaast moet de accountant deze lastenoverschrijdingen – waarvan het college in de jaarrekening moet aangeven dat de raad deze nog dient te autoriseren – in het verslag van bevindingen aan de orde stellen. Extra lasten die zijn gemaakt omdat extra opbrengsten daarvoor de ruimte bieden, terwijl deze extra lasten niet direct zijn gerelateerd aan de extra opbrengsten en waarbij de raad nog geen besluit heeft genomen over de aanwending van deze extra opbrengsten, zijn onrechtmatig. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid kijkt de accountant naar de lastenoverschrijdingen per programma die de rapportagetolerantie overschrijden.
28
Op één programma is een begrotingsoverschrijding op de lasten geconstateerd. Echter deze overschrijding ligt beneden de rapportagetolerantie. Zie onderstaande tabel: Lastenoverschrijding programma Bestuur en burgerzaken
Begrotingsafwijking €
3.000
Onrechtmatig, telt niet mee in oordeel
Onrechtmatig telt wel mee in oordeel
In paragraaf 3.2.2 van de jaarrekening wordt een toelichting gegeven op de begrotings-(on)rechtmatigheden. Naast de overschrijding op het programma Bestuur en burgerzaken, zijn er ook kredieten waar de investering boven het investeringsbudget is gestegen. De overschrijding op deze kredieten bedraagt in totaal € 37.000 en vallen binnen de beleidskaders van de gemeente. Ook de overschrijding van deze investeringskredieten zijn nader toegelicht in paragraaf 3.2.2 van de jaarrekening. 8.2 Europese aanbestedingen
Het normenkader voor de rechtmatigheidscontrole, zoals vastgesteld door de raad, bevat onder andere de Europese aanbestedingswetgeving. Bij onze jaarrekeningcontrole hebben wij aan de hand van een door uw organisatie uitgevoerde crediteurenanalyse gecontroleerd of de Europese aanbestedingswetgeving gedurende het boekjaar 2021 is nageleefd. Naast inzicht in de rechtmatigheid van individuele dossiers geeft deze analyse ook inzicht in de beheersing van het inkoopproces, die (ook) het naleven van de aanbestedingswetgeving moet waarborgen. Daarbij zijn ons de volgende zaken opgevallen: 1. De organisatie heeft zelf een inkoopanalyse uitgevoerd en heeft de hieronder genoemde afwijking geconstateerd. Wij merken een toenemende aandacht die de organisatie heeft voor het naleven van de Europese aanbestedingsregels. Desondanks adviseren wij hieraan in de organisatie continue aandacht te blijven geven waardoor de benodigde gedragsverandering bij degenen die inkopen gestimuleerd worden. 2. Er zijn acht afwijkingen van de Europese aanbestedingsrichtlijnen geconstateerd ter grootte van € 962.988 bedrag. Onze conclusies wijken niet af van Control waardoor we het bedrag aan onrechtmatigheden hebben meegewogen in ons accountantsoordeel voor de rechtmatigheid (zie bijlage A).
29
€ 119.336 Uitbesteding van taken aan een gelieerde partij er wordt niet voldaan wordt aan de cumulatieve criteria voor het quasi-inbesteden. € 151.871 Onderhoud van plantsoenen. Deze diensten waren EU-aanbesteed over de periode 2017-2018 waarbij een optie tot verlening vanaf het boekjaar 2021 onrechtmatig is. € 154.021 Betreft een opdrachtverstrekking voor het onderhoud openbare verlichting na een EU-aanbesteding. De onrechtmatige besteding betreft de periode tussen het verlopen van de contractperiode tot aan de nieuwe aanbesteding. € 29.666 Betreft een opdrachtverstrekking voor het aan het gemeentelijk rioleringsstelsel na een EU-aanbesteding. De onrechtmatige besteding betreft de periode tussen het verlopen van de contractperiode tot aan een nieuwe aanbesteding. € 51.920 De onrechtmatige besteding betreft inhuur personeel van derden. In eerste aanleg was er sprake van inhuur onder de EU-aanbestedingsgrens. Echter de uitgaven zijn uiteindelijk hoger dan de aanbestedingsgrens waardoor er sprake is van onrechtmatigheid. € 61.922 De oorspronkelijke opdrachtwaarde lag ver onder de EU-aanbestedingsgrens. Echter door het laten opstellen van nieuwe calculaties en omwille van de voortgang van de werkzaamheden is er meerwerk verricht door de leverancier. Hierdoor is de totale opdracht hoger dan het drempelbedrag. € 337.547 De opdracht betreft het leveren van armaturen.
De gemeente is vanwege de standaardisatiemaatregelen niet overgegaan tot een EU-aanbesteding maar heeft voor een levering van de reeds in gebruik zijnde armaturen. Diverse leveranciers € 56.706 Betreft een opdrachtverstrekking voor snoeiwerkzaamheden. De onrechtmatige besteding betreft de periode tot aan een nieuwe aanbesteding in het najaar 2021.
30
8.3 Rechtmatigheidsverklaring vanaf 2022
Over de jaarrekening 2022 van gemeenten en gemeenschappelijke regelingen zal – zoals het er nu naar uitziet – het college verplicht zijn een rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening op te nemen. Het formele wetsbesluit moet nog worden goedgekeurd en het BBV wordt hierop in de komende tijd aangepast. De accountant zal zijn/haar oordeel geven over de getrouwheid van de jaarrekening waar de rechtmatigheidsverantwoording onderdeel van uitmaakt. De accountant verstrekt geen afzonderlijk rechtmatigheidsoordeel meer. Inmiddels is een standaardtekst voor deze verantwoording ontwikkeld. Hierin geeft het college aan dat er zich geen rechtmatigheidsfouten (alleen de 3 criteria: begroting, voorwaarden en M&O) in de financiële handelingen gedurende het kalenderjaar hebben voorgedaan boven een gestelde verantwoordingsgrens. De keuze van de hoogte van deze grens – de verantwoordingsgrens – wordt aan de raad overgelaten en is maximaal 3% van de totale lasten inclusief de toevoegingen aan reserves. Overigens merken wij hierbij op dat de huidige drempels ten aanzien van foutevaluatie volgens het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) uitgaan van maximaal 1% afwijking (ook ten aanzien van getrouwheid). Hiermee ontstaat mogelijk een discrepantie tussen eigen normenkader en accountantsregelgeving. Dit geldt voor fouten én onzekerheden.
Als deze zich gezamenlijk boven de grens bevinden dan is het vereist aan te geven welke afwijkingen het betreft. Van het college wordt tevens verwacht dat in de paragraaf bedrijfsvoering een toelichting op de rechtmatigheidsverantwoording wordt gegeven en welke acties zij neemt om dergelijke afwijkingen in de toekomst te voorkomen. Om deze verplichting te kunnen invoeren moet onder andere de Gemeentewet, het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) en de Kadernota rechtmatigheid nog worden aangepast. Vooralsnog wordt nog steeds uitgegaan van de invoering per 2022. De wijziging in de verantwoordelijkheden ten aanzien van rechtmatigheid betekent dat het college zelfstandig een controlesystematiek moet inrichten, deze moet laten uitvoeren en over de uitkomsten moet rapporteren middels een rechtmatigheidsverantwoording. De organisatie heeft al diverse voorbereidende maatregelen genomen en is actief bezig met de implementatie van dit traject. Binnen de gemeente wordt gewerkt aan de opzet en verdere aanscherping van het intern controleplan en uitvoering van de interne controlewerkzaamheden.
31
9. Overige bevindingen jaarrekeningcontrole 2021 32
9.
Overige bevindingen jaarrekeningcontrole 2021
9.1 Wijziging in verslaggevingsvoorschriften en overige wet- en regelgeving
In de jaarrekening 2021 zijn geen stelselwijzigingen verwerkt.
9.2 Bevestiging van het college
Wij vragen het college een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening te verstrekken voor afgifte van onze controleverklaring.
9.3 Beperking in reikwijdte van de controle
Er zijn geen meningsverschillen met het management noch het college geweest en er waren geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door de medewerkers en het college van uw gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.
9.4 Wet Normering Topinkomens (WNT)
De Wet Normering Topinkomens (WNT) is in werking getreden met ingang van 1 januari 2013. De WNT regelt niet alleen de openbaarmaking van topinkomens in de publieke en semipublieke sector, maar stelt ook maxima aan de hoogte van de bezoldiging van topfunctionarissen en tevens aan de ontslagvergoedingen. Met ingang van 1 januari 2013 is bij wet vastgelegd dat rechtspersonen of organisaties die volledig of in aanzienlijke mate uit publieke middelen zijn gefinancierd, beloningen van topfunctionarissen openbaar dienen te maken, ook als deze de in de wet gestelde maximale bezoldiging van € 209.000 niet te boven gaan. Daarnaast dient u het salaris openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000.
Met betrekking tot de levensduur van wegen is in 2021 een schattingswijziging verwerkt. De gemeente heeft de jaarrekening verder opgemaakt conform de wijzigingen in het BBV.
Uit de werkzaamheden blijkt dat in 2021 voor de topfunctionarissen (gemeentesecretaris en griffier) en overige medewerkers geen sprake van een overschrijding van de grensbedragen en dat de WNT juist is verantwoord in de jaarstukken.
33
Naleving anticumulatiebepaling WNT niet gecontroleerd In overeenstemming met het controleprotocol WNT 2021 hebben wij de anticumulatiebepaling, bedoeld in artikel 1.6a WNT en artikel 5, lid 1, sub n en o Uitvoeringsregeling WNT, niet gecontroleerd. Dit betekent dat wij niet hebben gecontroleerd of er wel of niet sprake is van een normoverschrijding door een leidinggevende topfunctionaris vanwege eventuele dienstbetrekkingen als leidinggevende topfunctionaris bij andere WNT-plichtige instellingen, alsmede of de in dit kader vereiste toelichting juist en volledig is. In onze controleverklaring hebben wij bovenstaande expliciet opgenomen. 9.5 Single Information Single Audit (SiSa-Bijlage)
De procedure die uw gemeente moet naleven bij de aanlevering van de bestanden aan het CBS is niet wezenlijk gewijzigd. Uw gemeente dient in een vast, voorgeschreven stramien documenten aan het CBS te leveren. De SiSa-bijlage die opgenomen is in de jaarrekening, is opgesteld door de gemeente Halderberge. Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis van de nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2021. Hierbij hebben wij de getrouwheid en rechtmatigheid van de financiële verantwoordingsinformatie in de SiSa -bijlage bij de jaarrekening 2021 van de gemeente vastgesteld. Wij willen benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSa-bijlage. Indien een ‘0’ is ingevuld, zijn wij bij uw organisatie nagegaan of deze terecht is ingevuld. Medewerkers van uw gemeente hebben dit aan ons bevestigd. In het kader van de totstandkoming van de SiSa-bijlage merken wij nog het volgende op. Bij de meest recente review van de Audit Dienst Rijk (ADR) van de accountantscontrole van de SiSa-bijlagen (de zogenaamde single review) hebben wij gemerkt dat deze dienst (zeer)kritisch is op de kwaliteit van de aangeleverde SiSa-bijlagen door de gemeenten en de hierop uitgevoerde accountantscontroles.
Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit rapport over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die in 2021 in het kader van SiSa zijn verantwoord. Wij doen dit met een tabel, die wij ook opnemen als er geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn. Per regeling is hierin aangegeven of, en zo ja welke, financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd. Wij hebben de tabel opgenomen in bijlage B van dit rapport.
9.6 TOZOregeling (Sisa)
Eén van de maatregelen die het kabinet gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de coronacrisis is de “Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers” (Tozo). Als onderdeel van de controle van de SiSa-bijlage hebben
34
wij deze regeling gecontroleerd. Uw gemeente heeft de uitvoering van de Tozo gemandateerd aan gemeenschappelijke regeling Werkplein Hart van West-Brabant (hierna; Werkplein). De Nota verwachtingen accountantscontrole schrijft daarnaast voor dat wij een kwalitatieve toets moeten verrichten op uw Misbruik en Oneigenlijk beleid voor de Tozo-regeling. Uw gemeente heeft niet zelfstandig een specifiek M&O-beleid vastgesteld, maar is hierbij aangesloten bij het M&O-beleid van het Werkplein. Op grond van onze afstemming met de accountant van het Werkplein kunnen wij steunen op de uitkomsten van de werkzaamheden van deze accountant en kan geconcludeerd worden dat aan de rechtmatigheidsaspecten van Tozo is voldaan. Wij steunen op de werkzaamheden van de accountant van het Werkplein. In bijlage B hebben wij de verplichte uitdieping van de foutenevaluatie van de Tozo -regeling aan het Rijk opgenomen. 9.7 Fraude als onderdeel van de accountantscontrole
In Nederland is de accountant wettelijk verplicht om alle ontdekte fraudegevallen te rapporteren aan het management van de organisatie. Hoewel wij een kritische houding hebben ten opzichte van risico’s van fraude in de jaarrekening, willen wij opmerken dat onze controle niet specifiek is gericht op het ontdekken hiervan. De accountant is wel verantwoordelijk voor het betrekken van frauderisico’s in de planning en uitvoering van zijn controleopdracht. Wij hebben een fraudediscussie gevoerd binnen het controleteam en met de ambtelijke organisatie van de gemeente Halderberge. Tijdens dit overleg is gesproken of het management aanwijzingen en of vermoedens heeft gehad voor de mogelijke aanwezigheid materiële onjuistheden als gevolg van fraude in de jaarstukken. Van het management hebben wij de bevestiging ontvangen dat er geen onregelmatigheden zijn geconstateerd waarbij het management of de werknemers zijn betrokken die een belangrijke rol spelen bij de maatregelen van interne beheersing, of anderen in het geval dat de fraude van materieel belang kan zijn voor de jaarrekening. Tevens hebben wij zelfstandig werkzaamheden uitgevoerd die erop gericht waren om het risico van het ‘omzeilen’ van de interne beheersingsmaatregelen door het management te detecteren.
Wij hebben specifieke controles uitgevoerd op memoriaalboekingen en schattingen en hebben significante en ongebruikelijke transacties met behulp van gegevensanalyses onderzocht. Conclusie: Tijdens de uitvoering van onze controle van de jaarrekening 2021 hebben wij geen aanwijzingen verkregen dat er sprake is geweest van fraude.
35
9.8 COVID-19 algemeen
In maart 2020 is het Covid-19 virus uitgebroken en na een jaar is nog geen sprake van volledig herstel. Maatschappelijk en economisch heeft dit grote gevolgen en veel organisaties worden financieel geraakt. Ook voor de gemeente Halderberge brengt dit onzekerheden met zich mee. Enerzijds worden de contouren van de economische en maatschappelijke impact van het virus steeds duidelijker, anderzijds is nog steeds sprake van (economische) beperkingen en heeft dit mogelijk ook impact op de door de gemeente te realiseren doelstellingen. In 2021 heeft de gemeente een analyses uitgevoerd van de impact van Covid-19. De uitkomst laat zien dat de benodigde weerstandscapaciteit voor de geïnventariseerde risico’s gedekt kunnen worden met het weerstandsvermogen van de gemeente (zie ook hoofdstuk 3.3). Vooralsnog ondervindt de gemeente, in financieel opzicht, geen grote hinder van de Corona-pandemie. Het college schat op basis van de uitgevoerde analyses het doorvoeren van een duurzame waardevermindering op de activa van de gemeente niet van toepassing. De in de jaarrekening gehanteerde grondslagen voor waardering en resultaatbepaling zijn gebaseerd op een positieve continuïteitsveronderstelling.
Hoewel de toekomstige financiële impact van de uitbraak van Covid-19 ten tijde van het opmaken van deze jaarrekening niet duidelijk is, is het college van mening dat op basis van de thans beschikbare informatie, de inmiddels genomen maatregelen en de huidige liquiditeitspositie, dat de bij het opmaken van deze jaarrekening gehanteerde continuïteitsveronderstelling niet materieel wordt beïnvloed.
9.9 COVID-19 verwerking in de jaarrekening
De commissie BADO heeft op 26 februari 2021 de ‘Notitie effecten en risico’s voor decentrale overheden vertaald naar de jaarrekening’ uitgebracht. In deze notitie zijn richtlijnen, voorstellen en aandachtspunten opgenomen ten aanzien van de verantwoording van de impact van Covid-19 in de jaarrekening. In de notitie is in hoofdstuk 4.3 opgenomen dat de organisatie de mogelijkheid wordt geboden om een onverplichte paragraaf in de jaarrekening op te nemen. Het college heeft ervoor gekozen om een separate paragraaf Gevolgen coronacrisis op te nemen in de jaarrekening. Ook is in de jaarrekening van de gemeente Halderberge op diverse onderdelen een toelichting opgenomen op de impact van Covid-19. Wij concluderen dat de huidige wijze van toelichten voldoet aan de vereisten zoals voorgeschreven door de commissie BBV en de BADO notitie.
36
Bijlagen 37
Bijlage A – Niet-gecorrigeerde controleverschillen en / of onzekerheden Toleranties t.b.v. foutenevaluatie (getrouwheid en rechtmatigheid)
Fouten
Onzekerheden
Goedkeuringstolerantie (respectievelijk 1% en 3% van de totale lasten)
€
885.000
€
2.655.000
Rapporteringtolerantie fouten en onzekerheden (grens waarboven gerapporteerd wordt aan de Raad)
€
885.000
€
2.655.000
Foutenevaluatie
Fouten
Onzekerheden
Aard van de fouten
Getrouwheid
Rechtmatigheid
Getrouwheid
Rechtmatigheid
Geen Europese aanbesteding - zie hoofdstuk 8.2
€
0
€
962.988
€
0
€
0
Totaal
€
0
€ 962.988
€
0
€
0
Bevestiging college Wij hebben van het college een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen, waarin het college bevestigt dat geen sprake is van niet- gecorrigeerde fouten die, zowel individueel als in totaal, in het kader van de jaarrekening materieel (kunnen) zijn. Conclusie: Bij de jaarrekening 2021 kan een goedkeurende verklaring worden verstrekt inzake getrouwheid en een beperking inzake rechtmatigheid.
38
Bijlage B – SiSa - Fouten en onzekerheden 2021 Nr.
Specifieke uitkering of overig
Fout of onzekerheid
Financiële omvang Toelichting fout/onzekerheid in Euro’s
JenV A7
Regeling specifieke uitkering tijdelijke ondersteuning toezicht en handhaving
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
JenV A12B
Incidentele bijdrage ondersteuning naleving controle op coronatoegangsbewijzen (SiSa tussen medeoverheden)
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
FIN B2
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
BZK C1
Regeling specifieke uitkering Reductie Energiegebruik
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
BZK C32
Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
BZK C41B
Specifieke uitkering Regeling flexibele inzet woningbouw (SiSa tussen medeoverheden)
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
BZK C43
Regeling reductie energiegebruik woningen
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
BZK C56
Regeling huisvesting aandachtsgroepen
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
BZK C62
Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
39
OCW D8
Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB)
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
OCW D14
Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
IenW23 E3
Subsidieregeling sanering verkeerslawaai
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
IenW E20
Regeling stimulering verkeersmaatregelen 2020-2021
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
EZK F9
Regeling specifieke uitkering Extern Advies Warmtetransitie
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
SZW G2
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet gemeentedeel 2021
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
SZW G3
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (exclusief levensonderhoud beginnende zelfstandigen) gemeentedeel 2021
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
SZW G4
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) _gemeentedeel 2021
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
SZW G12
Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
SZW G12
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Bijzondere bijstand in jaar T
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling
SZW G12
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Bijzondere bijstand in jaar T
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling
SZW G12
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Wet Inburgering van 13 september 2012 in jaar T
n.v.t
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling
40
SZW G12
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Wet Inburgering van 13 september 2012 in jaar T
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling
SZW G12
Aantal gedupeerden (zoals omschreven in artikel 1 van de Regeling specifieke uitkering compensatie van de kosten die verband houden met het kwijtschelden van publieke schulden binnen het SZW-domein van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire toeslagen)
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling
SZW G12
Aantal gedupeerden (zoals omschreven in artikel 1 van de Regeling specifieke uitkering compensatie van de kosten die verband houden met het kwijtschelden van publieke schulden binnen het SZW-domein van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire toeslagen)
n.v.t
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling
VWS H4
Specifieke uitkering Sport
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
VWS H8
Regeling Sportakkoord 2020-2022
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
VWS H16
Regeling Specifieke uitkering ijsbanen en zwembaden
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
G4A
Tozo 1_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
G4A
Tozo 1_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
G4A
Tozo 1_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
G4A
Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen exclusief identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
G4A
Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen exclusief identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
41
G4A
Tozo1_belangrijke rechtmatigheidseisen (toepassing artikel 21, lid 3 Besluit 17 april)
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
G4A
Tozo1_belangrijke rechtmatigheidseisen (toepassing artikel 21, lid 3 Besluit 17 april)
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
G4A
Tozo 2_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
G4A
Tozo 2_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
G4A
Tozo 2_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
G4A
Tozo 2, exclusief identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
G4A
Tozo 2, exclusief identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
G4A
Tozo 3_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
G4A
Tozo 3_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
G4A
Tozo 3_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
G4A
Tozo 3, exclusief identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
G4A
Tozo 3, exclusief identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
42
G4A
G4A
Omvang ingestelde vorderingen levensonderhoud (jaar t) Tozo1 (i.v.m. verstrekte voorschotten levensonderhoud voor publicatiedatum van 22 april) Omvang ingestelde vorderingen levensonderhoud (jaar t) Tozo1 (i.v.m. verstrekte voorschotten levensonderhoud voor publicatiedatum van 22 april)
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
n.v.t.
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
Uit de tabel blijkt dat wij bij onze controle geen fouten of onzekerheden hebben geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. Strekking controleverklaring rechtmatigheid
Beperking
Strekking controleverklaring getrouwheid
Goedkeurend
43
Bijlage C – Onafhankelijkheidsbevestiging en overige dienstverlening Bevestiging onafhankelijkheid In overeenstemming met de Nederlandse Corporate Governance Code dient de externe accountant mogelijke conflicten met betrekking tot zijn onafhankelijkheid, zowel in wezen als in schijn, onder de aandacht te brengen van het college en de gemeenteraad. Wij bevestigen dat onze onafhankelijke positie ten opzichte van de gemeente Halderberge in overeenstemming met de Nederlandse wettelijke en beroepsvoorschriften is gewaarborgd. Wij zijn van mening dat onze objectiviteit gedurende het afgelopen jaar niet is aangetast. Stelsel van waarborgen om onafhankelijke positie te waarborgen Astrium beschikt over een stelsel van maatregelen om onze onafhankelijke positie bij controlecliënten te waarborgen. Het stelsel van maatregelen is een integraal onderdeel van de bestuurlijke organisatie en van het voor de gehele organisatie van toepassing zijnde stelsel van kwaliteitsbeheersings- maatregelen. Bijgaande niet-limitatieve opsomming geeft u een indruk van de maatregelen die bijdragen aan het waarborgen van onze onafhankelijke positie: • Schriftelijke onafhankelijkheidsbepalingen waarin alle bestaande onafhankelijkheidsvereisten en de risico’s ten aanzien van de bedreiging van de onafhankelijkheid en de daaraan gerelateerde waarborgen zijn verwerkt.
• Procedures voor tijdige bekendmaking van de voorschriften en de daarin aangebrachte wijzigingen aan alle gevolmachtigden en werknemers bij Astrium. • Procedures voor de organisatie van periodieke training inzake de toepassing van de onafhankelijkheidsvoorschriften. • Procedures die erop gericht zijn dat onze gevolmachtigden en werknemers in specifieke casussen en omstandigheden de onafhankelijkheidsvoorschriften naleven. • Procedures voor een schriftelijke rapportage per controlecliënt waarin is vastgelegd of sprake is van omstandigheden die de onafhankelijkheid van de accountant die de controleopdracht uitvoert bedreigen, op welke wijze met potentiële bedreigingen is omgegaan en indien er bedreigingen zijn gesignaleerd, welke maatregelen dan zijn genomen om deze bedreiging voor de onafhankelijkheid weg te nemen. De vastlegging van deze beoordeling inclusief een gemotiveerde conclusie (de zogenoemde onafhankelijkheidsevaluatie) wordt in het dossier opgenomen.