11 Raadsvoorstel -besluit Zomernota 2023 (getekend raad 13-07-2023).pdf

O ~o'

RAADSVOORSTEL

Halderberge

Zaaknummer

595636

Raadsvergadering d.d. 13-07-2023

Contactpersoon Commissie

Nick Oostvogels SM&V (samenleving. middelen

en veiligheid) 29 juni 2023

Portefeuillehouder

Jan Mollen. wethouder

Telefoonnummer

0165-390421

Onderwerp Zomernota 2023 Samenvatting De Zomernota 2023 is een samenvoeging van de Voorjaarsnota 2023 en de Kadernota 2024. In de Voorjaarsnota 2023 wordt over de financiële verwachting van de lopende Programmabegroting 2023 gerapporteerd. De Kadernota 2024 geeft een vooruitblik op de jaren 2024 - 2027. De meerjarenraming 2024 - 2027 is ten opzichte van de Begroting 2023 geactualiseerd. Het saldo van de Zomernota voor het jaar 2023 (Voorjaarsnota) bedraagt € 336.125 positief. De meerjarenraming 2024-2027 sluit met een positief saldo voor 2024 en 2025 en een negatief saldo voor 2026 en 2027. Naast de financiële mutaties voor het jaar 2023 en de meerjarenraming 2024 - 2027 zijn in de Zomernota ook de uitgangspunten voor de Programmabegroting 2024 opgenomen en wordt ingegaan op de lokale heffingen en het weerstandsvermogen. Inleiding & beeldvorming De Zomernota 2023 is een samenvoeging van de Voorjaarsnota 2023 en de Kadernota 2024. De Voorjaarsnota 2023 is een voortgangsrapportage over de lopende begroting 2023. De Kadernota 2024 is een vooruitblik naar de meerjarenraming 2024 - 2027, waarbij ook de uitgangspunten voor het opstellen van de Programmabegroting 2024 worden voorgesteld. In het hoofdstuk Samenvatting financieel beeld 2023 - 2027 is een overzicht opgenomen van de saldi van de Zomernota 2023.

Vervolgens worden in het hoofdstuk Financiële mutaties per programma alle mutaties in beeld gebracht en toegelicht. Ook is een overzicht opgenomen van de post onvoorziene uitgaven 2023 en zijn de mutaties met betrekking tot de coronacrisis en energiecrisis weergegeven.

1 van 9

Bij het opstellen van de Zomernota zijn alle lopende investeringskredieten en het Investeringsprogramma 2023-2026 geactualiseerd waarbij gekeken is naar de verwachte kosten en de haalbare planning. In de Zomernota zijn alle bijstellingen van de investeringen weergegeven en toegelicht. In het hoofdstuk Kadernota 2024 - 2027 wordt ten eerste ingegaan op de voorgestelde uitgangspunten voor de opstelling van de Programmabegroting 2024. Vervolgens wordt nader ingegaan op de uitgangspunten voor de lokale heffingen en het weerstandsvermogen. Tenslotte is een samenvatting opgenomen van het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties. Doelstelling De Zomernota 2023 beoogt inzicht te geven in de verwachte financiële situatie voor de jaren 2023 - 2027. Daarnaast zijn in deze Zomernota de kaders c.q. uitgangspunten opgenomen voor de Programmabegroting 2024. Overwegingen Financieel beeld In onderstaand samenvattend overzicht is de verwachte financiële situatie voor de jaren 2023 2027 uit de Zomernota 2023 weergegeven. In de Zomernota worden per programma alle mutaties in beeld gebracht en toegelicht. Samenvatting financieel beeld

2023

2024

2025

2026

2027

Saldo meerjarenraming Programmabegroting 2023

316

2.092

3.665

735

735

Vastgestelde begrotingswijzigingen

-301

-686

-719

-762

-762

Stand meerjarenbegroting 2023 -

16

1.406

2.946

-27

-27

Mutaties Zomernota 2023 - 2027 Mutaties investeringen

176 144

-1.522 560

-520 164

-1.097 -158

-401 -179

Saldo Zomernota 2023 - 2027

336

445

2.590

-1.282

-606

2027

Het saldo van de Zomernota bedraagt voor het jaar 2023€ 336.125 positief. De meerjarenraming 2024-2027 sluit met een positief saldo voor 2024 en 2025 en een negatief saldo voor 2026 en 2027. Hierbij moet wel worden aangetekend dat het jaar 2027 nog geen onderdeel uitmaakte van de huidige meerjarenraming. Bij de opstelling van de Begroting 2024 wordt de jaarschijf 2027 opnieuw opgebouwd, hetgeen nog tot aanpassingen kan leiden. Het jaar 2027 kan dan ook als indicatief worden beschouwd.

2van9

Meerjarenraming De meerjarenraming laat een negatief saldo zien voor de jaren 2026 en 2027. Dit wordt mede veroorzaakt door een aanpassing in de normeringssystematiek van het gemeentefonds en de opschalingskorting vanaf 2026. In de meicirculaire 2023 is bekend gemaakt dat het gemeentefonds vanaf 2027 wordt geïndexeerd op basis van de ontwikkeling van het Bruto Binnenlands Product. Op dit moment is nog onduidelijk wat het effect hiervan is voor de gemeente Halderberge. In de septembercirculaire 2023 komt hier naar verwachting meer duidelijkheid over. Dit zal dan worden verwerkt in de Programmabegroting 2024. In de Zomernota is onder de Algemene dekkingsmiddelen een uitgebreide toelichting opgenomen over het gemeentefonds. Het college streeft ernaar om in de Programmabegroting 2024 ook een sluitende meerjarenraming aan uw raad voor te leggen, waarbij in ieder geval het begrotingsjaar (2024) en het laatste jaar van de meerjarenraming (2027) reëel en structureel sluitend zijn. Financieel toezicht Uw gemeenteraad stelt jaarlijks de Begroting vast. Deze moet structureel en reëel in evenwicht zijn. De provincie toetst hierop. Ieder jaar besluit de provincie, onder welke vorm van toezicht de gemeente voor het komende begrotingsjaar valt. Het kan gaan om repressief of preventief toezicht. Dat wil zeggen: toezicht achteraf of vóóraf.

De provincie ziet erop toe dat er bij gemeenten sprake is van een gezonde financiële huishouding. Financieel toezicht is een onderdeel van de "checks en balances" binnen het openbaar bestuur. Het systeem helpt voorkómen dat een gemeente financiële tekorten niet zelf op kan lossen. Voor de toets van de Begroting 2024 is het Gemeenschappelijk toezichtkader (GTK) van toepassing. Is het begrotingsjaar 2024 structureel en reëel in evenwicht: dan leidt dit tot het gebruikelijke financiële toezicht (repressief). In de Zomernota 2023 sluit het jaar 2024 met een positief saldo. In de Programmabegroting 2024 wordt het overzicht incidentele baten en lasten opgenomen. Op basis van dit overzicht in de Programmabegroting 2023 en de financiële mutaties in de Zomernota zal het jaar 2024 naar verwachting ook structureel positief sluiten. Dat wil zeggen dat structurele lasten gedekt worden met structurele baten. Investeringen In de Programmabegroting 2023 op pagina 128 is bij de uiteenzetting van de financiële positie aangegeven dat het bij het actualiseren van het investeringsprogramma lastig was om de investeringsbedragen te berekenen inclusief de verwachte prijsstijgingen. In het investeringsprogramma 2023 is dan ook nog geen rekening gehouden met deze prijsstijgingen. In de begroting is hiervoor een stelpost opgenomen om de hogere kapitaallasten als gevolg van prijsstijgingen te dekken.

Hierbij is uitgegaan van een prijsstijging van 15%. Bij het opstellen van de Zomernota zijn alle lopende investeringskredieten en het Investeringsprogramma 2023-2026 geactualiseerd waarbij gekeken is naar de verwachte kosten en de haalbare planning. Doordat de planning van een aantal investeringen een jaar wordt doorgeschoven, krijgen we ook pas een jaar later de afschrijvingslasten. Dit geeft met name voor 2024 een fors incidenteel voordeel. De hogere kapitaallasten als gevolg van het bijstellen van de investeringsbedragen kunnen worden gedekt uit de stelpost die hiervoor in de begroting is opgenomen. Bij het opstellen van de Programmabegroting zal opnieuw worden gekeken of bijstelling van het investeringsprogramma noodzakelijk is. Het resterende deel van de stelpost (structureel ca. € 50.000) blijft hiervoor beschikbaar. In paragraaf 2.9 van de Zomernota zijn alle bijstellingen van de investeringskredieten opgenomen en toegelicht. Hierin zijn ook twee nieuwe investeringen opgenomen voor de tijdelijke huisvesting van het Markland College en de aanschaf van een mobiele graafmachine. Zowel deze nieuwe investeringen als de investeringen waarvoor extra middelen gevraagd worden, zijn ook als afzonderlijk beslispunt opgenomen in dit raadsvoorstel. 3 Vail 9

PM posten In de Zomernota is een aantal PM posten opgenomen, waarvan het nu nog niet mogelijk is een inschatting te maken van de financiële effecten. Het betreft de volgende onderwerpen: - Huis van Halderberge - Manifest dienstverlening - Opstellen Omgevingsplan - Gezond en Actief Leven Akkoord - Exploitatiebijdrage zwembad De Baarlebossche - Visie op cultuur - Transitie cloud/SaaS In de Zomernota worden de PM posten nader toegelicht. Bij het opstellen van de Programmabegroting 2024 worden deze PM posten voor zover mogelijk nog wel ingevuld. Lokale heffingen In het bestuursakkoord 2022 - 2026 is aangegeven dat Halderberge de ambitie houdt om voor de totale lastendruk één van de goedkopere woongemeenten van de regio te blijven. Om een totaalbeeld te krijgen van de ontwikkeling van de lokale lastendruk, worden de tarieven voor de onroerendezaakbelasting, afvalstoffenheffing en rioolheffing bij elkaar opgeteld en vergeleken met voorgaand jaar. Het is gebruikelijk om in de Zomernota een indruk te geven van de ontwikkeling van de lokale lastendruk. Dat is voor 2024 helaas nog niet mogelijk. Voor een volledige weergave zijn concrete gegevens over drie heffingen noodzakelijk: de onroerendezaakbelasting, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing.

Omdat het nieuwe gemeentelijke rioleringsplan (GRP) pas in september door de gemeenteraad word vastgesteld, ontbreken de gegevens over de rioolheffing. Bij het opstellen van de Begroting 2024 zal de ontwikkeling van de lastendruk alsnog in beeld worden gebracht. In de Zomernota zijn wel de uitgangspunten per heffing of retributie opgenomen. Meerlaren Perspectief Grondexploitaties (MPG) Op basis van de lopende en de te verwachten projecten, de gecalculeerde risico's en de inschatting van de vastgoedmarkt, geeft het MPG een doorkijk vanuit het verleden naar de toekomst van de in beheer en ontwikkeling zijnde complexen, vallend onder het taakveld grondbedrijf. Een dergelijke berekening vormt altijd een momentopname. Tal van gebeurtenissen hebben invloed op het exploitatieresultaat. Het is dan ook van groot belang om de berekening regelmatig te actualiseren. Het totale MPG is als bijlage bij de Zomernota gevoegd. Een samenvatting van het MPG is opgenomen in de Zomernota. Risico's In de Zomernota 2023 zijn de risico's opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Hierbij is een zo actueel mogelijk beeld geschetst van de aanwezige risico's. In de voorbereiding op de Zomernota 2023 heeft naast een inventarisatie van nieuwe risico's ook een herijking van de bestaande risico's plaatsgevonden.

De geïnventariseerde risico's zijn vervolgens opgenomen in het risicomanagementsysteem NARIS en daarna opnieuw berekend. Daarbij is er een onderscheid gemaakt in structurele risico's en incidentele risico's. Op basis van de uitgangspunten, zoals opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing in de Zomernota, bedraagt de benodigde weerstandscapaciteit voor 2024 € 4.034.000. De beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 17.197.000. Op basis van de benodigde weerstandscapaciteit en de actuele weerstandscapaciteit komt de ratio van het weerstandsvermogen per 1-1-2024 uit op 4,26. Dit is te categoriseren als hoog. Bij het opstellen van de Programmabegroting 2024 worden de risico's en de beschikbare weerstandscapaciteit opnieuw geactualiseerd. 4 van 9

Financiële gevolgen Het saldo van de Zomernota bedraagt voor het jaar 2023 € 336.125 positief. Wij stellen u voor om het saldo op dit moment nog niet te bestemmen. Het saldo blijft zo beschikbaar voor eventuele ontwikkelingen in het tweede half jaar van 2023. Hierbij kan dan, in een voorstel aan uw raad, ook een beroep worden gedaan op het resterende saldo voor het jaar 2023. Uiteraard kan het resterende saldo alleen worden ingezet nadat uw raad hierover een besluit heeft genomen. Gedurende het begrotingsjaar 2023 wordt via de P&C cyclus inzicht gegeven in de ontwikkeling van het saldo en kan hierop worden (bij)gestuurd. Duurzaamheid n.v.t. Burger-& overheidsparticipatie n.v.t. Communicatie De Zomernota is toegelicht in het persgesprek. De Zomernota wordt digitaal beschikbaar gesteld via het nieuwe financieel portaal op onze website: https://financieelportaal.halderberqe.nl. Via dit portaal zijn alle financiële documenten van onze gemeente te zien. Dit staat overzichtelijk bij elkaar voor u als raadsleden en voor inwoners en andere belangstellenden. In de digitale Zomernota kan via het menu of de zoekfunctie gemakkelijk en snel naar het juiste onderdeel 'gebladerd' worden. Vervolg De Zomernota 2023 geeft de uitgangspunten en randvoorwaarden voor de opstelling van de Programmabegroting 2024 en de meerjarenraming 2024 — 2027.

De Programmabegroting 2024 en meerjarenraming wordt in de raad van 9 november 2023 ter vaststelling aan de gemeenteraad voorgelegd.

5 van 9

Voorstel Wij stellen u voor: 1. De Zomernota 2023 vast te stellen; 2. In te stemmen met de volgende bijstellingen in de investeringen, zoals opgenomen in paragraaf 2.9 van de Zomernota: a. Een investeringskrediet van € 835.709 beschikbaar te stellen voor tijdelijke huisvesting Markland College; b. Een investering van € 145.000 op te nemen in het investeringsprogramma 2025 voor aanschaf mobiele graafmachine; c. De volgende investeringen te verhogen: 1. Renovatie weg doorgaande route Oudenbosch ad € 98.500; 2. Vervanging steigers haven Oudenbosch te verhogen ad € 40.800; 3. Aanschaf takkenhakselaar ad € 25.000 4. Vervanging traktor buitendienst ad € 9.900 5. Vervangen voertuig groenservice ad € 3.550 6. Vervangen voertuig gemalendienst ad € 15.000 7. Vervanging traktor buitendienst ad € 25.000 8. Nieuwbouw dorpshuis Bosschenhoofd ad € 102.000 9. Blokhut openbare ruimte ad € 30.600 10.Blokhut aankoop perceel ad € 1.337 11.Dorshuis Hoeven — nieuwbouw ad € 893.554 12.Fidel et Arti verbouwing grote zaal ad € 58.000 13.St. Louis extra stucwerk ad € 101.234 14.St. Louis toiletgroep en garderobe ad € 59.403 15.St. Louis brandveiligheidsvoorzieningen ad € 6.789 16.De Klinkert uitbreiding onderwijs ad € 1.161.022 17.De Klinkert uitbreiding kinderopvang ad € 40.448 18.Uniek uitbreiding onderwijs ad € 469.574 19.Uniek uitbreiding kinderopvang ad € 565.175 20.

Kunstgrasvelden SC Gastel — onderbouw ad € 8.272 3. De 14e begrotingswijziging 2023 vast te stellen. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Halderberge.

Bijlage: Zomernota 2023 Meerjaren Perspectief Grondexploitaties 2023 - 2032

6 van 9

RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Halderberge; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 20 juni 2023;

Gr,,,.r., nt

Halderberge

gelet op de Financiële verordening Halderberge en het Besluit Begroting en Verantwoording

BESLUIT: 1. De Zomernota 2023 vast te stellen; 2. In te stemmen met de volgende bijstellingen in de investeringen, zoals opgenomen in paragraaf 2.9 van de Zomernota: a. Een investeringskrediet van € 835.709 beschikbaar te stellen voor tijdelijke huisvesting Markland College; b. Een investering van € 145.000 op te nemen in het investeringsprogramma 2025 voor aanschaf mobiele graafmachine; c. De volgende investeringen te verhogen: 1. Renovatie weg doorgaande route Oudenbosch ad € 98.500; 2. Vervanging steigers haven Oudenbosch te verhogen ad € 40.800; 3. Aanschaf takkenhakselaar ad € 25.000 4. Vervanging traktor buitendienst ad € 9.900 5. Vervangen voertuig groenservice ad € 3.550 6. Vervangen voertuig gemalendienst ad € 15.000 7. Vervanging traktor buitendienst ad € 25.000 8. Nieuwbouw dorpshuis Bosschenhoofd ad € 102.000 9. Blokhut openbare ruimte ad € 30.600 10.Blokhut aankoop perceel ad € 1.337 11.Dorshuis Hoeven — nieuwbouw ad € 893.554 12.Fidel et Arti verbouwing grote zaal ad € 58.000 13.St. Louis extra stucwerk ad € 101.234 14.St. Louis toiletgroep en garderobe ad € 59.403 15.St. Louis brandveiligheidsvoorzieningen ad € 6.789 16.De Klinkert uitbreiding onderwijs ad € 1.161.022 17.De Klinkert uitbreiding kinderopvang ad € 40.448 18.Uniek uitbreiding onderwijs ad € 469.574 19.Uniek uitbreiding kinderopvang ad € 565.175 20.

Kunstgrasvelden SC Gastel — onderbouw ad € 8.272 3. De 14e begrotingswijziging 2023 vast te stellen.

8 van 9

Aldus vastgesteld in de vergadering van de raad van de gemeente Halderberge op 13 juli 2023,

9 van 9