10 Raadsvoorstel -besluit herstellen monumentale kademuren Oudenbosch (getekend raad 17-10-2024).pdf

RAADSVOORSTEL

Contactpersoon

Leo Kaan

Raadsvergadering d.d. 17-10-2024

Commissie

B&O beheer en onderhoud

Portefeuillehouder

Telefoonnummer

Zaaknummer

797323

Thomas Melisse. wethouder

Onderwerp Herstellen van monumentale kademuren in de haven van Oudenbosch. Uitkomsten onderzoeken en te nemen beheersmaatregelen tegen bestrijding blauwalg en verbetering waterkwaliteit in havenkanaal. Samenvatting De haven van Oudenbosch wordt heringericht, zoals besloten in de vastgestelde waterrecreatie visie (april 2023), met nieuwe steigers en herinrichting van het havengebied. Een nieuwe exploitant, Waterpoort naar Rome, beheert de haven tot eind 2026. Twee belangrijke onderzoeken zijn afgerond die direct invloed hebben op deze opgave. Het eerste onderzoek is gericht op het herstel van de monumentale kademuren aan de kop van de haven. Sinds 2014 zijn diverse onderzoeken uitgevoerd aan de monumentale kademuren. Deze wijzen uit dat de kademuur in slechte staat verkeert en dringend stabilisatie nodig heeft. Hiervoor zijn drie oplossingsvarianten voorgesteld. Het tweede onderzoek gaat over de waterkwaliteitsverbetering en de bestrijding van blauwalg. De haven is voor het laatst gebaggerd in 2002. Door bezinking is er nieuw slib ontstaan waardoor er makkelijker blauwalg ontstaat wat een negatieve invloed op de waterkwaliteit heeft. Na ruim één jaar onderzoek met het Waterschap Brabantse Delta zijn mogelijke maatregelen vastgesteld. Het college stelt de gemeenteraad voor de financiële midden daarvoor beschikbaar te stellen in 2024 en 2025.

Inleiding & beeldvorming Momenteel zijn er verschillende werkzaamheden gaande om de visie voor waterrecreatie in de haven van Oudenbosch te realiseren. Het doel is om de haven tegen eind 2026 toekomstbestendig te maken met nieuwe steigers, aanlegvoorzieningen en een nieuwe exploitant die de haven beheert. Ten behoeve van deze herinrichting van de haven zijn twee onderzoeken afgerond die al enige tijd in beslag hebben genomen en waaruit is gebleken dat verdere stappen noodzakelijk zijn:

1 van 7

1.Monumentale kademuren haven Oudenbosch: Sinds 2014 zijn er verschillende onderzoeken uitgevoerd naar de kademuren van de Markhaven, waaronder twee duikinspecties in 2014, 2018, deformatiemetingen tussen 2019 - 2023, en een inspectie met een onderwaterdrone in 2023. In 2024 werd er ook een samenvattend onderzoek gedaan naar de toestand van de kademuren, inclusief het graven van proefsleuven achter de kademuur, om een totaal constructief beeld te krijgen van de bestaande situatie. Uit al deze onderzoeken blijkt dat de kademuur in zo'n slechte staat verkeert, dat de constructie het einde van zijn technische levensduur bereikt als er niet snel maatregelen worden genomen. Het instorten van de kademuur zou ernstige gevolgen hebben voor de omgeving. Dit is geen overdreven scenario, maar een realistisch beeld dat ook te zien is in steden als Amsterdam en Utrecht, die vele honderden meters aan kademuren hebben. Om deze monumentale kademuur in de haven van Oudenbosch te stabiliseren, hebben twee deskundige ingenieursbureaus drie oplossingen uitgewerkt. Uit deze varianten is een voorkeursoplossing gekozen, met een kostenraming. Volgens de gedane studies en kostenraming is er € 2.685.000,- (€ 2.738.700, - incl. personele lasten) nodig om dit probleem aan te pakken en de technische levensduur van de kademuur met 50-75 jaar te verlengen.

2.Baggeren haven Oudenbosch: In 2002 is er voor het laatst gebaggerd in het havenkanaal kop van de haven tot aan de Mark / Dintel (lengte: 1.8 km). Door de jaren heen komt er aanwas van nieuw slib door bezinking. De problematiek met blauwalg komt steeds frequenter voor. Omdat we bezig zijn met een flinke verbeteringsslag in de haven (uitvoering waterrecreatie visie), met daarbij onderzoek naar drijvend paviljoen en horeca, zal de waterkwaliteit moeten verbeteren heeft dit prioriteit nr. 1 gekregen. Na ruim een jaar onderzoek samen met het Waterschap Brabantse Delta naar de waterkwaliteit, waterbodem i.r.t. blauwalg problematiek in het havenkanaal zijn de conclusies binnen om dit probleem aan te pakken. De te treffen beheersmaatregelen zijn baggeren van sediment en water verrijken met zuurstof en meer doorstroming. De grootste uitdaging is het baggeren van het havenkanaal (aanwas slib na 2002) en het verschralen van een gedeelte van de bodem door het besproeien met een laagje zand in de kop van de haven. De onderzoekskosten zijn gedeeld met Waterschap € 71.000, (waarvan 50% voor de gemeente Halderberge). Het beheer en eigendom van het kanaal ligt bij de gemeente Halderberge. Het natte profiel ligt bij het Waterschap Brabantse Delta (waterkwaliteit en kwantiteit). Kosten voor het treffen van deze maatregel voor het gehele kanaal bedraagt ruim € 1.930.000, -.

Hiervoor is een aanbieding gedaan door de aannemer van het Waterschap die ook de Mark Dintel baggert tot 2027. Afwijken van het inkoop- en aanbestedingsbeleid en de opdracht voor het baggeren van het havenkanaal laten uitvoeren door deze aannemer biedt voordelen voor de gemeente. De aannemer is al bezig met het baggeren van de Mark-Dintel wat scheelt in de kosten. Omdat de aannemer bereid is de werkzaamheden uit te voeren tegen de tarieven uit het raamcontract van het Waterschap is gebord dat er een marktconforme prijs wordt betaald voor de werkzaamheden. Daarnaast scheelt deze werkwijze voor de gemeente tijd en (voorbereidings)kosten omdat er geen aanbestedingsprocedure wordt doorlopen. Doordat de aanbieding in 4 vakken en fasen kan worden opgedeeld willen we starten met Vak 4 (Touwbaan tot aan kop van de Haven). Zo kunnen we het faseren en monitoren de komende jaren. Daar zal de slib worden verwijderd en een laagje ontzilt schraal zand worden terug gesproeid om de bodem te verschralen. Tevens zullen er jet pompen en een bellenscherm geplaatst worden wat de kwaliteit en doorstroming 1 verversing van het water aanzienlijk zal verbeteren.

2van;

Donderdag 12 september jl. heeft bestuurlijk overleg met het Waterschap plaatsgevonden. Gesproken is over de wens om de waterkwaliteit te verbeteren door de uitkomsten uit het gezamenlijke onderzoek op te gaan volgen, inclusief het baggeren van vak 4. Het Waterschap heeft wat extra onderbouwing en uitleg nodig om op korte termijn een bestuurlijk standpunt in te nemen óf en welke bijdrage er mogelijk is binnen hun eigen beleid. In de week van 16 september is deze informatie aangeleverd én is een voorstel gedaan. Voor dit raadsvoorstel wordt daarom uitgegaan van een maximale bijdrage van € 625.000,-. Als het Waterschap de bereidheid heeft om een bijdrage te doen levert dit nog een voordeel op. Het streven is hierover dit jaar nog duidelijkheid te verkrijgen, inclusief de eventuele toekomstige juridische afhandeling ervan. Het beleidsplan Kunstwerken wat in 2025 geüpdatet gaat worden, zal een voorziening worden opgenomen om structureel financiële middelen tot onze beschikking te hebben voor dit onderhoudswerk wat periodiek terugkeert. De jetpompen zullen voor meer doorstromen zorgen in de kop van de haven. Hier staat het water te lang stil wat de zuurstofafname in water bespoedigd. Ook voorkomt doorstroming de ophoping van nutriënten en algenbloei. Door een bellenscherm te plaatsen zal het zuurstof gehalte en dus de waterkwaliteit toenemen.

Doelstelling Na het uitvoeren van deze maatregelen worden de volgende doelstellingen bereikt: - De veiligheid op en rond de haven weer op gewenst niveau te krijgen; - De technische levensduur van de kademuren verlengen met minimaal 50-75 jaar; - De waterkwaliteit verbeteren, aanwas van sediment verwijderen en een schrale voedingsbodem realiseren zodat blauwalg bestreden kan worden. - De ontwikkelingen in de haven kunnen op deze wijze zijn voortgang hebben. Overwegingen Beide werkzaamheden zijn grondig onderzocht. De kademuur wordt al jaren gemonitord en nu blijkt dat deze blijft verzakken en in slechte staat verkeert. Om veiligheidsredenen moeten we nu ingrijpen. Om deze ingrijpende maatregel tijdig te kunnen uitvoeren (in het kader van 750 jaar Oudenbosch en geplande festiviteiten) zal na besluit gemeenteraad direct gestart worden met de aanbesteding in bouwteam zodat we spoedig kunnen starten met de uitvoeringsfase. De waterkwaliteit is meer dan een jaar onderzocht in samenwerking met het Waterschap Brabantse Delta. Maandelijks zijn er op verschillende plaatsen watermonsters genomen en in het laboratorium geanalyseerd. Dit onderzoek was bedoeld om vast te stellen waar de nutriëntenconcentraties te hoog zijn, wat de groei van blauwalg bevordert.

Niets doen zou nadelige gevolgen hebben voor de gemeente, de exploitant van de haven en de private investeerder van het drijvend paviljoen. Het nu geen uitvoering geven aan deze maatregel, zal de ontwikkeling van de haven in zijn geheel vertragen, zo niet stopzetten.

Risico's

Het niet uitvoeren van deze aanbevelingen die voortkomen uit gedaan onderzoeken heeft de volgende consequenties: 1. Herstel monumentale kademuur: - De toestand zal verslechteren en de veiligheid in het geding brengen. Afsluiting van wandelpromenade zal spoedig noodzakelijk zijn. - Kapitaalsvernietiging door achterstallig onderhoud (functieverlies door technisch niet in staat zijnde openbare ruimte) - Niet tijdig starten met herstelwerkzaamheden zal ten kosten gaan van de uitstraling 750 jaar Oudenbosch met diverse gepland activiteit waarbij de haven een belangrijke schakel is. 3 van i

-

Uitstel (of stop) van drijvend paviljoen met horecavoorziening welke in de nieuwe situatie naast de kademuur komt te liggen. Uitbater wil zekerheid over stabiele kade.

2. Waterkwaliteitsverbetering: - Blauwalgprobleem zal toenemen als er geen beheersmaatregelen worden getroffen. Dit zal een verslechtering van de waterkwaliteit maar zeker ook van de beleving van onze haven zijn. Door slechte reviews zullen de dagjesmensen wegblijven uit de haven van Oudenbosch. - De ontwikkeling drijvend paviljoen met horeca en voorziening en verhuur fluisterbootjes zal daardoor op losse schroeven komen te staan. Verbetering van waterkwaliteit is een must, en heeft ook hoge prioriteit gekregen bij de vaststelling van de visie. - De gedane investering in nieuwe maritieme voorzieningen en herinrichting rondom de haven worden daarmee te niet gedaan, en leiden niet tot het gewenst eind resultaat. Financiële gevolgen De uit te voeren maatregelen zijn verder uitgewerkt door in de onderzoeksfase uitvoerende partijen erbij te betrekken. De bandbreedte in de begroting wordt daarmee verkleind en in nauwkeurige ramingen weergegeven: 1.0 Herstel kademuren: Maatregel herstel monumentale kademuren B-C-D : Detail engineering en onderzoek in bouwteamfase Uitvoering maatregelen stabiliseren kademuur B-C-D *.

Kosten: € 85.000,€ 2.400.000,-

Onvoorziene zaken en nader onderzoeken uitwerking ± 10% TOTAAL kosten Incl. personele lasten

200.000,€ 2.685.000,€ 2.738.700,-

KademuurA, zie onderzoek, wordt buiten beschouwing gelaten aangezien hier in 2015 herstelwerkzaamheden hebben plaatsgevonden.

* Kademuur benaming: zie figuur bijlage 1 blz. 4

Bij het project voor het vervangen van de damwand in de haven van Oudenbosch is een aanbesteding en uitvoeringsvoordeel geweest. Hierdoor is er een voordeel van € 900.000, behaald op dit project. Bij de Zomernota 2024 is dit aanbestedingsvoordeel afgeraamd, en is het voordeel verwerkt. In lijn met deze investering worden er nu maatregelen getroffen voor het herstel van de monumentale kademuren. 2.0 Investerina aanschaf iet pompen en installatie bellenscherm: Maatreel bestrijding blauwai , verbetering waterkwaliteit: Creëren doorstroming kop van de haven met jet pompen en bellenscherm voor zuurstofrijkgehalte Onvoorziene zaken en nader onderzoeken uitwerking ± 10% TOTAAL kosten Incl. personele lasten

Kosten: € 125.000, € 12.500, € 137.500, € 140.250, -

Voor het herstel van de monumentale kademuren en de investering in de jetpompen en bellenscherm zullen investeringskredieten opgenomen worden. In onderstaande raming is een overzicht opgenomen van de kapitaallasten voor de periode tot en met 2028.

4 vil

2025

2026

Kapitaallasten

2027

I 2028

€ 107.494 € 108.521 € 109.548 Herstellen monumentale kademuren B-C-D € 8.906 € 9.011 € 9.116 Investering aanschaf jetpompen en installatie bellenscherm* * In de berekening is rekening gehouden met een afschrijvingstermijn van 20 jaar. De raad wordt voorgesteld om af te wijken van de afschrijvingstermijnen in de financiële verordening. De aanschaf van de jet pompen en installatie van het bellenscherm hebben een levensduur van 20-25 jaar. In de verordening is opgenomen dat de afschrijvingstermijn van algemene machines en installaties 10 jaar is. Voorgesteld wordt om hiervan af te wijken en deze investering af te schrijven in 20 jaar. 3.0 Waterkwaliteitsonderzoek (baggeren): Maatregel bestrijding blauwalg, verbetering waterkwaliteit: Baggeren havenbodem vak 4* en aanbrengen zandlaagje ontzilt schraal zand Onvoorziene zaken en nader onderzoeken uitwerking ± 10% TOTAAL kosten * zie bijlage 4 tekening op blz. 22

Kosten € 570.000, € 55.000, € 625.000, -

Het baggeren van de haven valt volgens het BBV onder onderhoudskosten. Om deze reden is het niet toegestaan hiervoor een investeringskrediet beschikbaar te stellen. Aan de raad wordt voorgesteld om de projectkosten die gepaard gaan met het baggeren van de haven a.d. € 625.000,- te onttrekken aan de algemene reserve. Voorgesteld wordt om de financiële gevolgen te verwerken bij de Begroting 2025. Burger-& overheidsparticipatie In de onderzoeksfasen is er contact geweest met de haven exploitant Waterpoort naar Rome, Waterschap Brabantse Delta en de private exploitant van het drijvend paviljoen. Dit is geschied op basis van de trede: infomeren. Communicatie De direct betrokkenen en omwonenden zullen na besluitvorming geïnformeerd worden over voortgang, geplande uitvoeringsfase en vervolg.

Vervolg De planning na besluitvorming door college en gemeenteraad ziet er als volgt uit: Herstel kademuren kop van de haven: Eind oktober 2024 opstarten aanbesteding meervoudig onderhands procedure om werkzaamheden in een bouwteam op te starten voor stabiliseren en herstellen van de kademuur; Q1 2025 met geselecteerde aannemer werkplan / vergunningen onderzoeken regelen; Q2 2025 uitvoeringsfase; Waterkwaliteitsverbetering en bestrijding blauwalg: Q3/4 2024 verdere voorbereidingen treffen voor uitvoeringsfase; Detaillering voor jet pompen en bellenscherm; Afstemming met Waterschap over te gunnen opdracht via raamcontract; Q1 en Q2 2025 opstellen gedetailleerd werkplan en baggerwerkzaamheden uitvoeren;

Voorstel Wij stellen u voor: 1 een krediet van € 2.738.700, - op te nemen in het Investeringsprogramma 2025 - 2028 voor het herstellen van de kademuren in de haven van Oudenbosch; 2. een krediet van € 140.250, - op te nemen in het Investeringsprogramma 2025 -2028 voor het aanschaffen van jetpompen en het installeren van een bellenscherm; 3. af te wijken van de afschrijvingstermijnen in de financiële verordening en de aanschaf van jetpompen en het installeren van een bellenscherm af te schrijven in 20 jaar; 4. een budget van maximaal € 625.000, - beschikbaar te stellen voor het uitvoeren van beheersmaatregelen ter verbetering van de waterkwaliteit en de havenbodem. 5. het budget voor het uitvoeren van beheersmaatregelen ter verbetering van de waterkwaliteit en de havenbodem te onttrekken uit de algemene reserve; 6. De financiële gevolgen te verwerken in de Begroting 2025. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Halderberge.

Bijlagen 1. Inspectie kademuur Markhaven Oudenbosch 2. Rapportage waterkwaliteitsonderzoek 3. Waterbodemonderzoek havenkanaal Oudenbosch 4. Waterbodemslib onderzoek havenkanaal Oudenbosch

6 van 7

RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Halderberge; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 3 september 2024;

Gemeente Halderberge

BESLUIT: Wij stellen u voor: 1. een krediet van € 2.738.700, - op te nemen in het Investeringsprogramma 2025 - 2028 voor het herstellen van de kademuren in de haven van Oudenbosch; 2. een krediet van € 140.250, - op te nemen in het Investeringsprogramma 2025 -2028 voor het aanschaffen van jetpompen en het installeren van een bellenscherm; af 3. te wijken van de afschrijvingstermijnen in de financiële verordening en de aanschaf van jetpompen en het installeren van een bellenscherm af te schrijven in 20 jaar; 4. een budget van maximaal € 625.000, - beschikbaar te stellen voor het uitvoeren van beheersmaatregelen ter verbetering van de waterkwaliteit en de havenbodem. 5. het budget voor het uitvoeren van beheersmaatregelen ter verbetering van de waterkwaliteit en de havenbodem te onttrekken uit de algemene reserve; 6. De financiële gevolgen te verwerken in de Begroting 2025.

Aldus vastgesteld in de vergadering van de raad van de gemeente Halderberge op 17 oktober 2024.

de griffier,

7 van 7