10 Raadsvoorstel -besluit Centrumregeling Beschermd Wonen - Maatsch Opvang - OGGZ (getekend raad 19-09-2024).pdf

RAADSVOORSTEL

Zaaknummer

763024

Contactpersoon

Beate Roverts

Raadsvergadering d.d. 19-09-2024

Commissie

SMV

Portefeuillehouder

Telefoonnummer

0165-390599

Patrick Schouw, wethouder

Onderwerp Centrumregeling Beschermd Wonen, Maatschappelijke Opvang, Openbare Geestelijke Gezondheidszorg en aanverwante taken gemeenten Bergen op Zoom, Halderberge, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen en Woensdrecht. Samenvatting Binnen de regio West-Brabant West' wordt sinds 2015 op basis van een convenant samengewerkt op het gebied van beschermd wonen en maatschappelijke opvang. In de Norm van Opdrachtgeverschap (NvO), vastgesteld door de VNG, staat dat gemeenten ook na de doordecentralisatie van beschermd wonen regionaal moeten blijven samenwerken. Deze centrumregeling vervangt het huidige convenant en voldoet aan de NvO. Het biedt een sterke basis voor nu en in de toekomst. In coproductie met de regiogemeenten is een ontwerp centrumregeling opgesteld. Bestuurlijk is besloten om deze samenwerking uit te werken in de vorm van een centrumregeling. De beoogde ingangsdatum van de centrumregeling is 1 januari 2025. Volgens de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) kan uw raad een zienswijze naar voren brengen op de ontwerpregeling. Wij stellen voor géén zienswijze in te dienen. Inleiding & beeldvorming Op 1 januari 2015 is de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo) in werking is getreden. Deze geeft gemeenten opdracht zorg te dragen voor maatschappelijke ondersteuning.

Eén van de taken in de Wmo 2015 is dat gemeenten verantwoordelijk zijn voor het bieden van Beschermd Wonen (BW) en Maatschappelijke Opvang (MO). Binnen de regio West-Brabant West wordt sinds 2015 op basis van een convenant samengewerkt op het gebied van beschermd wonen en maatschappelijke opvang. In de Norm van Opdrachtgeverschap (NvO), vastgesteld door de VNG, staat dat gemeenten ook na de doordecentralisatie van beschermd wonen regionaal moeten blijven samenwerken. Deze centrumregeling vervangt het huidige convenant en voldoet aan de NvO. Het biedt een sterke basis voor nu en in de toekomst. In coproductie met de regiogemeenten is een ontwerp centrumregeling opgesteld. Bestuurlijk is besloten om deze samenwerking uit te werken in de vorm van een centrumregeling. ' West-Brabant West betreft voor dit dossier de gemeenten Bergen op Zoom, Halderberge, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen en Woensdrecht. 1 van 5

De beoogde ingangsdatum van de centrumregeling is 1 januari 2025. Wij leggen volgens de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) deze regeling aan u voor. Ons advies is om géén zienswijze in te dienen. Via raadsinformatiebrieven bent u regelmatig geïnformeerd over de stand van zaken in onze regio. Wij hebben een start gemaakt met de transformatie van beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Deze transformatie is gebaseerd op de uitgangspunten in de rapportage van de commissie Dannenberg "Van beschermd wonen naar een beschermd thuis" met als doel dat gemeenten meer ruimte krijgen om, op basis van hun lokale situatie, zorg en ondersteuning op maat en dichtbij voor hun meest kwetsbare inwoners te organiseren, zodat inwoners met een psychische kwetsbaarheid, met passende ondersteuning, zo gewoon mogelijk kunnen wonen in hun eigen omgeving en in de buurt van hun sociale netwerk. Op 21 november 2023 is er een regionale raadsbijeenkomst georganiseerd waarbij raadsleden uit de 6 gemeenten zijn meegenomen in het proces en de inhoud tot dan toe. Vanuit de gemeente Halderberge waren er geen raadsleden aanwezig. Achtergrondinformatie De financiering loopt op dit moment nog via centrumgemeente Bergen op Zoom, maar het Rijk heeft de intentie deze middelen uit te keren aan alle gemeenten, door middel van de Wet Woonplaatsbeginsel Beschermd Wonen.

Deze wet maakt gemeenten verantwoordelijk voor het Beschermd Wonen (BW) van hun eigen ingezetenen. Nu is het nog zo dat de gemeente waar iemand zich meldt inhoudelijk en financieel verantwoordelijk is voor het verstrekken van BW. Vanaf de invoering van de Wet Woonplaatsbeginsel Beschermd Wonen is de gemeente van herkomst hiervoor verantwoordelijk, ongeacht waar iemand zich meldt en ook ongeacht of iemand in een andere gemeente een plek voor BW krijgt toegewezen. Op dit moment wordt er regionaal samengewerkt op basis van een convenant waarbij een aantal taken zijn gemandateerd aan Bergen op Zoom. Dit convenant voldoet niet meer aan de verplichtingen die vanuit het Rijk worden gesteld. Zo moeten in het kader van de nieuwe Wet Gemeenschappelijke Regelingen afspraken worden gemaakt over een aantal onderwerpen die in de huidige samenwerkingsafspraken nog niet zijn opgenomen en wordt vanuit de Norm voor Opdrachtgeverschap een aantal voorwaarden gesteld die vragen om aanscherping van de huidige regionale samenwerkingsafspraken. Deze afspraken zijn opgenomen in de ontwerp centrumregeling die is bijgevoegd bij dit voorstel (bijlage 1). In de Wet Woonplaatsbeginsel Beschermd Wonen verplicht het Rijk de gemeenten om te blijven samenwerken op deze dossiers.

Het daarmee samenhangende verdeelmodel zorgt ervoor dat de financiële middelen voor (de nieuwe instroom) Beschermd Wonen aan individuele gemeenten worden uitgekeerd. Dit nieuwe verdeelmodel heeft een ingroeipad van 10 jaar, zodat de noodzakelijke veranderingen geleidelijk en zorgvuldig doorgevoerd kunnen worden. Gedurende deze transitieperiode, maar ook daarna, is regionale samenwerking essentieel en op een aantal punten ook verplicht gesteld door het Rijk. Gemeenten in een regio zijn al vanaf 2022 verplicht samen de beslissingen te nemen over Beschermd Wonen. Naast deze verplichting, heeft samenwerking nog meer meerwaarde. Denk hierbij aan het realiseren van hogere ambities (zoals de transformatie BW/MO, het in stand houden van regionale voorzieningen, het vergroten van de kwaliteit van dienstverlening aan inwoners en het delen van kennis en deskundigheid), solidariteit (in geld en toegang tot voorzieningen), efficiënter werken en organisatorische voordelen. In de regio is onderzocht welke samenwerkingsconstructie het best passend is voor onze regio. Er heeft een impactanalyse plaatsgevonden door de VNG en er is afstemming geweest met de gemeenten Den Bosch en Breda. Hieruit blijkt dat een centrumregeling het best passend is voor onze regio en voldoet aan de uitgangspunten zoals benoemd in de vastgestelde Regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang (maart 2023).

2 van 5

Binnen onze regio hebben we in de centrumregeling nieuwe (financiële) samenwerkingsafspraken opgenomen rondom de regionale taken van beschermd wonen, maatschappelijke opvang, bemoeizorg en preventie. We spreken onder andere af dat gemeenten zelf de lokale toegang organiseren voor beschermd wonen en dat we handelen op basis van financiële solidariteit. Met de Regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang 2023-2028, die onderdeel uitmaakt van deze regionale samenwerking, geven we verder invulling aan onze regionale doelen en ambities voor de komende jaren in het ondersteunen van kwetsbare inwoners. Het gaat dan bijvoorbeeld ook over: - de preventie van dakloosheid; - de benodigde voorzieningen; - een spreidingsplan van voorzieningen in de regio West-Brabant West om de op- en afbouwopgave te realiseren; - de (door)ontwikkeling van de lokale toegang; - de gezamenlijke uitvoering van ondersteunende (reguliere) taken, zoals de monitoring; - het realiseren van uitstroommogelijkheden. Doelstelling Door de vaststelling van de centrumregeling wordt voldaan aan de verplichtingen gesteld door het Rijk en de op 1 juli 2022 gewijzigde Wet gemeentelijke regelingen. De samenwerkingsafspraken zijn een uitwerking van de afspraken die tussen de gemeenten West-Brabant West gemaakt moeten worden in het kader van de doordecentralisatie van Beschermd wonen naar Beschermd thuis.

Op 1 juli 2022 is een wijziging van de Wgr in werking getreden. Deze wijziging heeft als voornaamste doelstelling de democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelgevingen te versterken. Een van de wijzigingen is dat uit artikel 1, vierde lid, van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) volgt dat de gemeenteraad in de gelegenheid moet worden gesteld om een zienswijze naar voren te brengen bij het voornemen van een college om een centrumregeling aan te gaan. Overwegingen 1. Er is een nieuwe samenwerkingsvorm nodig, die voldoet aan de verplichtingen van het Rijk en de Norm van Opdrachtgeverschap. 2. Een centrumregeling is één van de vormen van publiekrechtelijke samenwerking zoals bedoeld in de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). 3. Een centrumregeling past bestuurlijk en juridisch gezien het beste bij de ambities en wensen voor de samenwerking, omdat: a. het een publieke samenwerking betreft (tussen gemeenten in West-Brabant West); b. het een wettelijke verplichting is voor de colleges om deze taken uit te voeren; c. het taken zijn van groot maatschappelijk belang; d. het van belang is dat deelnemers langdurig verbonden blijven aan de samenwerking en; e. het gaat om taken die uitgevoerd (moeten) worden zonder winstoogmerk en zonder ruimte voor ondernemerschap.

Het treffen van deze regeling geeft waarborgen van rechtsbescherming, bezwaar en politieke verantwoording. 4. Deze gemeenten werken al jaren samen op dit dossier. Deze samenwerking is op zowel ambtelijk als bestuurlijk niveau goed. 5. Het vastleggen van afspraken is het sluitstuk op de voorbereiding van de doordecentralisatie van de maatschappelijke zorg. Een aantal jaren aan voorbereiding zijn voorafgegaan aan de totstandkoming van deze samenwerkingsovereenkomst. In de ontwerp centrumregeling komen alle gemaakte afspraken samen.

3 van 5

6. Er is draagvlak bij alle gemeenten binnen West-Brabant West voor het aangaan van de samenwerkingsovereenkomst. De portefeuillehouders van de 6 gemeenten hebben tijdens het bestuurlijke overleg van 24 mei jl. ingestemd met de verdere uitwerking van een centrumregeling en zijn akkoord gegaan met de ontwerpregeling.

Risico's

De invoering van het woonplaatsbeginsel en het daarmee samenhangende nieuwe financieel verdeelmodel is al meerdere keren uitgesteld. De beoogde invoeringsdatum staat momenteel op 1 januari 2026. Op dit moment is er sprake van een historische 'scheefgegroeide' verdeling van het budget beschermd wonen over de regio's. Onze regio valt onder de zogeheten nadeelregio's. Op dit moment zijn we als regio afhankelijk van compensatie vanuit het Rijk voor het in stand kunnen houden van ons huidige aanbod. Met de herverdeling van middelen op basis van het objectief verdeelmodel, gaan we er als regio West-Brabant West financieel flink op voorruit en ontstaat er, op termijn, financiële ruimte om het voorzieningenniveau binnen de regio verder uit te breiden. Financiële gevolgen Aan het aangaan van een centrumregeling zijn geen kosten verbonden. Binnen de centrumregeling worden wel samenwerkingsafspraken gemaakt met betrekking tot de financiering van Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang, OGGZ en aanverwante zaken en hoe om te gaan met eventuele tekorten en overschotten. Duurzaamheid Niet van toepassing. Burger-& overheidsparticipatie Niet van toepassing. Communicatie Niet van toepassing.

Vervolg De Centrumregeling beschermd wonen, maatschappelijke opvang, Openbare Geestelijke Gezondheidszorg en aanverwante taken gemeenten Bergen op Zoom, Halderberge, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen en Woensdrecht wordt na verwerking van een eventuele zienswijze, aangeboden aan de gemeenteraad met het verzoek toestemming te verlenen aan het college voor het instemmen met deze centrumregeling. Vervolgens wordt de centrumregeling gepubliceerd. Voorstel Wij stellen u voor: geen zienswijze naar voren te brengen op de ontwerp-Centrumregeling beschermd wonen, maatschappelijke opvang, openbare geestelijke gezondheidszorg en aanverwante taken.

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Halderberge. Bijlage: 1. Ontwerp Gemeenschappelijke Regeling 'Centrumregeling beschermd wonen, maatschappelijke opvang, Openbare Geestelijke Gezondheidszorg en aanverwante taken gemeenten Bergen op Zoom, Halderberge, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen en Woensdrecht' 4 van S

RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Halderberge; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 9 juli 2024;

gelet op artikel 1 van de Wet gemeenschappelijke regelingen;

BESLUIT: geen zienswijze naar voren te brengen op de ontwerp-Centrumregeling beschermd wonen, maatschappelijke opvang, openbare geestelijke gezondheidszorg en aanverwante taken.

Aldus vastgesteld in de vergadering van de raad van de gemeente Halderberge op 19 september 2024,

de griffier,

de voo

drs. B.J.A. Roks