09 Raadsvoorstel -besluit aanvullend krediet voorzieningen opvang- en onderwijshuisvesting (getekend raad 13-07-2023).pdf

RAADSVOORSTEL

Zaaknummer

587681

Halderberge

Contactpersoon

M. Schram

Raadsvergadering d.d. 13.07.2023

Commissie

28.06.2023

Portefeuillehouder

Telefoonnummer

0165-390590

T.C. Melisse, wethouder

Onderwerp Aanvullende krediet voorzieningen opvang- en onderwijshuisvesting Samenvatting De gemeente heeft de zorgplicht voor de onderwijshuisvesting van het primair, speciaal en voortgezet onderwijs. In het IHP opvang- en onderwijshuisvesting zijn de schoolgebouwen in beeld gebracht waar gemeentelijke investeringen noodzakelijk zijn. Voor de basisscholen De Klinkert in Oudenbosch en Uniek in Hoeven zijn in een fasedocument en businesscase de planvoorbereiding en investeringsanalyse uitgewerkt. Uw raad heeft op 15 juli 2021 voor voornoemde voorzieningen een uitvoeringsbesluit genomen en een krediet beschikbaar gesteld. Het verstrekte krediet blijkt ontoereikend. Gevraagd wordt om een aanvullende krediet beschikbaar te stellen. Inleiding & beeldvorming De gemeente heeft de zorgplicht voor de onderwijshuisvesting van het primair, speciaal en voortgezet onderwijs. Het bekostigen van onderwijshuisvesting vindt plaats op basis van aanvragen van schoolbesturen. Een schoolbestuur kan jaarlijks voor 1 februari een aanvraag indienen voor opname op het 'programma onderwijs-huisvesting'. De Borgesiusstichting heeft in 2021 een aanvraag ingediend voor de uitbreiding van basisschool De Klinkert in Oudenbosch, basisschool Uniek in Hoeven en basisschool 't Bossche Hart in Bosschenhoofd.

Om de richting te bepalen voor het aanpakken van diverse knelpunten in de opvang- en onderwijshuisvesting en om in te spelen op demografische, onderwijskundige en maatschappelijke ontwikkelingen is op 18 maart 2021 het Integraal Huisvestingsplan (IHP) opvang- en onderwijshuisvesting vastgesteld. Het proces om tot een integraal huisvestingsplan te komen is in 2019 begonnen met het opstellen van de visie op Kindcentra. Op 19 december 2019 heeft uw gemeenteraad het Visiedocument Kindcentra vastgesteld.

1/8

In het IHP zijn de prioriteiten en fasering van noodzakelijke verbeteringen aan schoolgebouwen dan wel (vervangende) nieuwbouw opgenomen. Het vormt een onderlinge set van afspraken tussen gemeente, schoolbesturen en kinderopvang. Gezien de urgentie is in 2020 gestart met de planvoorbereiding en een investeringsanalyse voor de basisscholen De Klinkert, Uniek en 't Bossche Hart. Ten behoeve van de aanvragen zijn in overleg met het schoolbestuur, de opvangpartijen en de gemeente businesscases opgesteld. De uitbreiding van basisschool 't Bossche Hart wordt gefaseerd uitgevoerd. De eerste fase is in augustus 2022 afgerond. Dit betrof de werkzaamheden voor school. Er is voorzien in de benodigde extra ruimte voor het onderwijs. De tweede fase kan starten op het moment dat de ruimte van Stichting Groenhuysen beschikbaar komt. Naar verwachting verhuist de stichting in april 2024 naar het dorpshuis in Bosschenhoofd waardoor de benodigde ruimte vrijkomt voor de huisvesting van kinderopvang 't Toverbosch. Voor de tussenliggende periode is in overleg met het schoolbestuur een passende tijdelijke oplossing voor de huisvesting van de kinderopvang in het schoolgebouw gevonden. Het ruimteprogramma voor de basisscholen De Klinkert en Uniek zijn opnieuw bezien en aangepast als programma van eisen met de huidige actualiteit.

De noodzaak hiervoor bleek te zijn ontstaan door een toename van leerlingen, de opvang van vluchtelingenkinderen, een nieuwe werkwijze en implementatie van een nieuwe lesmethode en door nieuwe wettelijke normen voor kinderopvang. Voor basisschool De Klinkert is een fasedocument opgesteld (bijlage 1). Voor basisschool Uniek is een herijkte businesscases opgesteld (bijlage 2). Het fasedocument en de businesscase zijn een herijking van de eerdere businesscases met als doel tot vaststelling van de uitbreiding te komen en op korte termijn over te gaan tot realisatie. Het fasedocument en de businesscases vormen de contouren voor de verdere planvorming. Doelstelling Goede schoolgebouwen dragen bij aan het kunnen geven van kwalitatief goed onderwijs en zorgen voor een prettig leer- en werkklimaat. Hierbij is het van belang dat de huisvesting aansluit bij de inhoudelijke visie van alle partners. Daarnaast heeft de gemeente een wettelijke zorgplicht voor adequate onderwijshuisvesting. Met de uitbreiding van de schoolgebouwen wordt een kwaliteitsslag gemaakt en kan de visie op Kindcentra worden ingepast. Door het beschikbaar stellen van dit extra krediet kan het schoolbestuur (bouwheer) de gewenste uitbreidingen realiseren. Overwegingen 1.1 Basisschool De Klinkert, Oudenbosch De Klinkert is een kindcentrum in Oudenbosch waar de Borgesiusstichting het onderwijs verzorgt.

Kinderopvang de Dwergjes is verantwoordelijk voor de kinderopvang. Volgens het Integraal Huisvestingsplan (IHP) is er sprake van een te kort aan onderwijsruimte. Vanuit Kinderopvang de Dwergjes is de wens om de opvang binnen het schoolgebouw te organiseren en de capaciteit uit te breiden. In de businesscase is een uitbreiding van het huidige gebouw voor onderwijs met 600 bruto vierkante meter voor vier extra lokalen, een leerplein, een docentenkamer en spreekruimten opgenomen. In de businesscase is een externe uitbreiding van het huidige gebouw ten behoeve van opvang met 430 bruto vierkante meter ten behoeve van peuteropvang, kinderdagopvang en buitenschoolse opvang uitgewerkt. De uitbreiding van het gebouw kan binnen het bestaand bouwvlak aan de noordwest- en zuidoostzijde gerealiseerd worden.

2/8

1.2 Basisschool Uniek, Hoeven Basisschool Uniek is een school in Hoeven. Volgens het IHP geeft het tekort aan permanente onderwijs- capaciteit aanleiding tot ingrijpen. De situatie vraagt om een structurele oplossing na afloop van de tijdelijke huisvesting in oktober 2023. Vanuit Kober kinderopvang is de wens om de opvangcapaciteit in Hoeven uit te breiden en binnen het schoolgebouw te organiseren. De school kan op eigen terrein uitbreiden door in de lengteas aan de kopse kanten uit te breiden. Voor het ontwerp is een businesscase gemaakt op basis van het aangepaste ontwerp waarin de ruimte is gevonden om de groei van het aantal leerlingen in Hoeven op te vangen. In de businesscase is een uitbreiding van het huidige gebouw ten behoeve van onderwijs met 262 bruto vierkante meter opgenomen. Daarnaast is in de businesscase een uitbreiding van met 430 bruto vierkante meter van het huidige gebouw opdat de opvang in het gebouw gehuisvest kan worden. Dat komt een doorlopende leerlijn ten goede. 1.3 Visiedocument Kindcentra Het in december 2019 vastgestelde Visiedocument Kindcentra zorgt dat veel waarde gehecht wordt aan de inhoudelijke samenwerking tussen onderwijs en opvang. Vaak is dit een langdurige investering in de samenwerking die tijd nodig heeft om opgebouwd te worden maar vervolgens ook langdurige bestendigd wordt.

Huisvesting mag hierin niet verstorend werken maar faciliterend. 1.4 Zorgplicht De gemeente heeft de wettelijke zorgplicht voor onderwijsvoorzieningen. De gemeente is op grond van de Wet op het primair onderwijs, nader ingevuld door de verordening onderwijshuisvesting, verantwoordelijk voor de onderwijshuisvesting binnen haar gemeente. Met het IHP opvang- en onderwijshuisvesting en de businesscases heeft het college onderzoek gedaan naar de verschillende mogelijkheden om de behoefte aan opvang- en onderwijsruimte in te vullen. Het uitgangspunt op basis van de huidige wetgeving is dat de gemeente een zorgplicht heeft om te voorzien in passende huisvesting en dat schoolbesturen zowel inhoudelijk als financieel verantwoordelijk zijn voor het onderhoud en functionele aanpassingen in de eerste 40 jaar van de levenscyclus van een gebouw. Dit is vastgelegd in de Wet op het primair onderwijs, Wet op de expertisecentra en de Wet op het voortgezet onderwijs. 1.5 Vergoeding ruimtegebruik Voor de scenario's waarin nieuwbouw of renovatie aan de orde is, wil de gemeente in het gebouw de ruimte voor de kinderopvang voorfinancieren. De opvangorganisatie betaalt, ter compensatie van de door de gemeente gemaakte kosten, de investering terug via een huurvergoeding. De Wet primair onderwijs kent een mogelijkheid om voor bestaande bouw de verhuur vorm te geven.

Met ingang van 1 juli 2021 vraagt ons college aan de kinder- en buitenschoolse opvang een kapitaallastenvergoeding voor ruimten met de bestemming `onderwijs' waarin voorschoolse, tussentijdse en naschoolse opvang wordt aangeboden. De afspraken over de vergoeding zijn in overleg met de schoolbesturen en de opvangorganisaties vastgesteld en vastgelegd in het Integraal Huisvestingsplan (IHP) opvangen onderwijshuisvesting. 1.6 Gezamenlijke inzet Uit de gezamenlijke inventarisatie blijkt dat ook van schoolbesturen (financiële) inspanningen verwacht mogen worden voor het kwalitatief op peil houden van gebouwen die nog geen 40 jaar oud zijn. Hiervoor ontvangen de schoolbesturen een vergoeding van het Rijk voor de materiële instandhouding (MI).

3/8

Risico's 2.1 Uitkering uit het gemeentefonds Elke gemeente ontvangt een uitkering uit het gemeentefonds, waaronder ook middelen die genormeerd worden toegekend voor de cluster educatie, dat bestaat uit de onderwijshuisvesting en de overige educatie. Omdat de uitkering uit het gemeentefonds een zogenaamde algemene uitkering is, is een gemeentebestuur in principe vrij in de wijze waarop deze middelen worden besteed. Uitgangspunt is dat de gemeente voldoet aan haar zorgplicht, onafhankelijk van de hoogte van de vergoeding voor `Onderwijshuisvesting' in het cluster Educatie. Omdat verschillende aspecten van de algemene uitkering elkaar kunnen beïnvloeden kan de werkelijke uitkering afwijken. Ook worden de bedragen en normen regelmatig bijgesteld. 2.2 Normbedragen De onderwijswetten schrijven voor dat de gemeenteraad normen vaststelt aan de hand waarvan de bedragen worden vastgesteld voor de toegekende voorzieningen in de huisvesting. De in de businesscase aangegeven investeringsbedragen zijn gebaseerd op generieke kostenkengetallen. Het nadeel van normbedragen is gelegen in de inflexibiliteit ervan. Het zijn vaste, gemiddelde bedragen die veelal landelijk worden toegepast. Hierdoor kan slecht worden ingespeeld op kostenverhogende factoren die het gevolg zijn van lokale omstandigheden.

2.3 Planning De gezamenlijke inspanningen zijn erop gericht om in 2024 de uitbreiding van de schoolgebouwen te realiseren. Zekerheid over de planning is er pas na beschikbaarstelling van bijhorend krediet door uw raad en het doorlopen van de aanbestedingsprocedures. Financiële gevolgen In het Integraal Huisvestingsplan (IHP) opvang- en onderwijshuisvesting is een globale doorrekening opgesteld van de financiële gevolgen voor de gemeentelijke begroting. In het IHP zijn alleen de investeringsbedragen opgenomen die betrekking hebben op nieuwbouw van de scholen, kinderopvanglocaties en buitenschoolse opvang. 3.1 Investeringen en gevolgen kapitaallasten De kosten per school en de daarmee samenhangende financiële gevolgen zijn als volgt: Basisschool De Klinkert, Oudenbosch Voor de uitvoering van het uitbreidingsprogramma De Klinkert, Oudenbosch was een netto investeringskrediet (na aftrek bijdrage onderwijs ad. € 126.692) van € 2.952.809 beschikbaar gesteld. Op basis van het aangepaste ontwerp worden de totale netto stichtingskosten geraamd op € 4.000.054. Dit betekent een extra investering van € 1.047.245. De uitbreiding en interne verbouwingen ten behoeve van het onderwijs worden zowel gedeeltelijk door de gemeente als door het schoolbestuur betaald.

De uitbreiding van de onderwijs- en opvangcapaciteit wordt bekostigd door de gemeente, waarbij de gemeente voor de investering in de opvangcapaciteit een huurvergoeding ontvangt. Basisschool Uniek, Hoeven Voor de uitvoering van het uitbreidingsprogramma basisschool Uniek, Hoeven was een netto investeringskrediet (na aftrek bijdrage onderwijs ad. € 45.000) van € 2.801.640 beschikbaar gesteld. Op basis van het aangepaste ontwerp worden de totale netto stichtingskosten geraamd op € 3.782.140. Dit betekent een extra investering van € 980.500. De uitbreiding van de onderwijs- en opvangcapaciteit wordt bekostigd door de gemeente, waarbij de gemeente voor de investering in de opvangcapaciteit een huurvergoeding ontvangt.

4/8

Gevolgen kapitaallasten In onderstaande tabel zijn de nieuwe kapitaallasten in beeld gebracht en financiële gevolgen ten opzichte van de reeds geraamde kapitaallasten.

Kapitaallasten bijgestelde ramingen

2023

2024

2025

2026

De Klinkert Uniek

0 0

0 -151.753 -150.481 0 -141.830 -140.648

Totaal kapitaallasten

0

0 -293.583 -291.129

Gevolgen kapitaallasten Kapitaallasten bijgestelde ramingen Kapitaallasten begroting 2023 Verschil

2023

2024

2025

2026

0 0

0 -293.583 -291.129 220.670 218.810 216.951

0

220.670

-74.772

-74.178

3.2 Huuropbrengsten kinderopvang en buitenschoolse opvang De bijgestelde ramingen en planningen hebben ook gevolgen voor de te ontvangen huuropbrengsten. In onderstaande tabel zijn deze in beeld gebracht. 2023

2024

2025

2026

Huuropbrengsten raadsvoorstel juli 2021

122.353

207.099

210.206

213.359

Huuropbrengsten actualisatie juli 2023

47.866

61.279

196.848

204.722

Verschil

-74.487 -145.820

-13.357

-8.637

Gevolgen huuropbrengsten

3.3 Tijdelijke huisvesting Basisschool De Klinkert Bij behandeling van het uitvoeringsbesluit voorzieningen opvang- en onderwijshuisvesting op 15 juli 2021 heeft uw gemeenteraad besloten een bedrag van € 144.000,- uit de reserve onderwijshuisvesting beschikbaar te stellen ten behoeve van de tijdelijke huisvesting voor basisschool De Klinkert. Op dit moment is ter overbrugging van de periode tot permanente nieuwbouw is gerealiseerd, voorzien in een tijdelijke huisvesting in het voormalige schoolgebouw De Vossenberg. De totale kosten van de aanpassingen bedroegen € 67.000 Van het beschikbaar gestelde budget resteert € 97.000. Uitgaande van het in één geheel realiseren van de uitbreiding dient aanvullende tijdelijke huisvesting gerealiseerd te worden. De kosten hiervoor zijn geraamd op € 115.000. Voorgesteld wordt om aanvullend € 38.000 uit de reserve onderwijshuisvesting beschikbaar te stellen. Basisschool Uniek Op dit moment zijn bij Uniek noodlokalen geplaatst. Volgens planning zouden deze tot oktober 2023 blijven staan. Op basis van de planning in de businesscase dienen de noodlokalen te blijven staan tot november 2024 of indien nodig langer. De extra huurkosten hiervoor bedragen circa € 39.325. Voorgesteld wordt om aanvullend € 39.325 uit de reserve onderwijshuisvesting beschikbaar te stellen.

Na verrekening van de claims op basis van eerdere raadsbesluiten en de onttrekking van bovenstaande bedragen bedraagt het saldo van de reserve onderwijshuisvesting € 175.343.

5/8

3.4 Realisatie extra parkeerplaatsen Basisschool Uniek Vanwege de uitbreiding dienen extra parkeerplaatsen te worden gerealiseerd en aanpassingen te worden gedaan in de buitenruimte. Bij behandeling van het uitvoeringsbesluit zijn de kosten die voor rekening van de gemeente komen geraamd op € 100.000. 3.5 Herinrichten schoolpleinen Door de uitbreidingen van basisschool de Klinkert en Uniek dienen de buitenterreinen heringericht te worden. De kosten voor het herinrichten van het schoolpleinen worden geraamd op € 40.000. 3.6 Gevolgen exploitatie In onderstaande samenvattende tabel zijn de gevolgen voor de gemeentelijke exploitatie in beeld gebracht. 2023

2024

2025

2026

0

220.670

-74.772

-74.178

Huuropbrengsten kinderopvang

-74.487

-145.820

-13.357

-8.637

Tijdelijke noodhuisvesting De Klinkert

-28.500

-57.500

Tijdelijke noodhuisvesting Uniek Verwijderen noodlokalen Uniek

45.000

-39.325 -45.000

Inzet Reserve onderwijshuisvesting

-16.500

141.825

PM

PM

-88.130

-82.815

Gevolgen gemeentelijke exploitatie Kapitaallasten

Herinrichting schoolpleinen De Klinkert en Uniek

40.000

Realisatie extra parkeerplaatsen Uniek Gevolgen exploitatie

-74.487

114.850

De financiële gevolgen van dit voorstel worden verwerk in de zomernota 2023. Voor de parkeervoorzieningen is in 2025 en 2026 een p.m. post opgenomen, omdat de kosten nog niet in beeld zijn. Duurzaamheid Voorstellen hierover zijn in het IHP opvang- en onderwijshuisvesting opgenomen. Burger-& overheidsparticipatie 4.1 Maatschappelijk draagvlak en participatie Voor de totstandkoming van het Integraal Huisvestingsplan (IHP) opvang- en onderwijshuisvesting is in samenwerking met de schoolbesturen en kinderopvang een zorgvuldig proces doorlopen. De bevindingen zijn verwerkt in de businesscases. Met een geactualiseerd Programma van Eisen is een herijkt voorlopig ontwerp tot stand gekomen door interactief proces met de gebruikers en architect. Er zijn zowel overleggen geweest met gebruikers en architect als ook met de projectgroep. Daarmee is een actueel en efficiënter ontwerp gemaakt. 6/8

Communicatie Wij communiceren het besluit aan de betrokken partijen Vervolg Uw raad wordt voorgesteld om een aanvullend krediet beschikbaar te stellen voor de uitvoering van projecten. Na vaststelling en beschikbaarstelling van bijhorend krediet zal door de Borgesiusstichting gestart worden met de voorbereiding en uitvoering van de beoogde uitbreidingsplannen. Onderdelen in relatie tot onder andere het onderhoud, verduurzaming en verbetering van de ventilatie worden meegenomen in de ontwerp en uitvoeringsfase. De uitbreiding voor onderwijs en opvang zal in Oudenbosch en Hoeven leiden tot een hogere parkeerbehoefte en ruimte voor halen en brengen. De benodigde uitbreiding van het aantal parkeerplaatsen en ruimte zal door ons college worden meegenomen in de parkeerbegroting bij behandeling van de najaarsnota. Bij de herinrichting van de schoolpleinen zal ons college van burgemeester de schooldirecties stimuleren om de schoolpleinen te vergroenen en klimaatadaptiever te maken. Na besluitvorming door de gemeenteraad geeft het college regelmatig terugkoppeling aan de gemeenteraad over de uitrol van de projecten uit het IHP. Daarnaast vindt verdere verantwoording plaats via de reguliere Planning & Control cyclus. Voorstel Wij stellen u voor: 1. Voor de uitvoering van het uitbreidingsprogramma De Klinkert, Oudenbosch een aanvullend krediet van € 1.047.425 beschikbaar te stellen; 2.

Voor de uitvoering van het uitbreidingsprogramma Uniek, Hoeven een aanvullend krediet van € 980.500 beschikbaar te stellen; 3. Een aanvullend bedrag van € 77.325 te onttrekken aan de reserve onderwijshuisvesting ten behoeve van de tijdelijke huisvesting voor basisschool Uniek en De Klinkert; 4. Voor de herinrichting van de schoolpleinen een bedrag van € 40.000 beschikbaar te stellen; 5. De financiële gevolgen te verwerken bij de Zomernota 2023. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Halderberge.

Bijlagen:

1. Fasedocument De Klinkert, Oudenbosch 2. Businesscase Uniek, Hoeven

7/8

Ha'derberge

RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Halderberge; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 6 juni 2023; BESLUIT:

1. Voor de uitvoering van het uitbreidingsprogramma De Klinkert, Oudenbosch een aanvullend krediet van € 1.047.245 beschikbaar te stellen; 2. Voor de uitvoering van het uitbreidingsprogramma Uniek, Hoeven een aanvullend krediet van € 980.500 beschikbaar te stellen; 3. Een aanvullend bedrag van € 77.325 te onttrekken aan de reserve onderwijshuisvesting ten behoeve van de tijdelijke huisvesting voor basisschool Uniek en De Klinkert; 4. Voor de herinrichting van de schoolpleinen een bedrag van € 40.000 beschikbaar te stellen; 5. De financiële gevolgen te verwerken bij de Zomernota 2023. Aldus vastgesteld in de vergadering va van de gemeente Halderberge d.d. 13

rated

8/8