08 Raadsvoorstel -besluit definitief normenkader 2023 - voorlopig normenkader 2024 - Beleidsnota rechtmatigheid (getekend raad 14-03-2024).pdf

RAADSVOORSTEL

Gemeente

Halderberge

Zaaknummer

664840

Contactpersoon

Frank Scheerder

Raadsvergadering d.d. 14-03-2024

Commissie

SM&V

Portefeuillehouder

Telefoonnummer:

0165-390740

Patrick Schouw, wethouder

Onderwerp: Definitief normenkader 2023, voorlopig normenkader 2024 en aanpassing Beleidsnota rechtmatigheid Samenvatting Het definitieve normenkader 2023 omvat de relevante wet- en regelgeving om een oordeel te kunnen geven over de rechtmatige totstandkoming van de baten en lasten en balansposten c.q. balansmutaties (kortweg: financiële rechtmatigheid) over het rekeningjaar 2023. Een voorlopige versie van het normenkader 2023 is op 23 maart 2023 door de gemeenteraad van Halderberge vastgesteld. Het normenkader vormt een van de pijlers voor de controle op financiële rechtmatigheid. Vanaf 2023 dient het college aan de gemeenteraad verantwoording af te leggen over de financiële rechtmatigheid. Daarom dient het normenkader vanaf 2023 ook door de gemeenteraad te worden vastgesteld. Omdat er in de loop van het jaar nog wijzigingen in wet- en regelgeving kunnen volgen, die nog niet konden worden meegenomen in de voorlopige versie van het normenkader, wordt het definitieve normenkader na afloop van het betreffende jaar ter vaststelling aangeboden aan de gemeenteraad. Tevens wordt het voorlopige normenkader 2024 ter vaststelling aan de gemeenteraad aangeboden. Dit normenkader is een geactualiseerde versie van het definitieve normenkader 2023, maar dan voor het jaar 2024.

De Beleidsnota rechtmatigheid wordt op het onderdeel begrotingsrechtmatigheid verduidelijkt naar aanleiding van de Kadernota rechtmatigheid 2023 en de toelichting hierop van de commissie BBV (Besluit Begroting en Verantwoording). Daarnaast zijn er nog andere wijzigingen in de nieuwe Beleidsnota opgenomen die - net als de wijziging vanuit de commissie BBV - tot doel hebben een scherper onderscheid te maken wat al dan niet als begrotingsrechtmatigheid moet worden aangemerkt in het kader van de rechtmatigheidsverantwoording. Inleiding & beeldvorming Normenkader Het juridische begrip rechtmatigheid kan worden omschreven als het handelen in overeenstemming met de geldende wet- en regelgeving. Het begrip financiële rechtmatigheid is een minder omvattend begrip dan het juridische begrip rechtmatigheid. Bij financiële rechtmatigheid bestaat er een duidelijke relatie met het financiële beheer. Het gaat bij financiële 1 van 6

rechtmatigheid - kort gezegd - alleen om wet- en regelgeving waaruit financiële beheershandelingen voortvloeien. Voorbeelden hiervan zijn het verstrekken van subsidies, het verstrekken van zorg, het uitbetalen van lonen en het inkopen c.q. aanbesteden van goederen, diensten en werken. Vanaf het rekeningjaar 2023 moeten wij als college zelf verantwoording afleggen over de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansposten c.q. balansmutaties (rechtmatigheidsverantwoording). Deze wijziging is een van de aanbevelingen van de commissie Depla en heeft uiteindelijk pas in 2022 geresulteerd in een wetswijziging (wijziging van de Gemeentewet). Vóór 2023 was het de accountant die wettelijk verplicht was een oordeel te geven over de financiële rechtmatigheid. De accountantsverklaring bevatte vóór 2023 twee oordelen: - één voor het getrouwe beeld van de jaarrekening; en - één voor de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansposten c.q. balansmutaties in de jaarrekening. Vanaf 2023 geeft de accountant alleen nog een verklaring af over het getrouwe beeld van de jaarrekening. De rechtmatigheidsverantwoording door het college maakt vanaf 2023 deel uit van de jaarrekening en valt dus onder het getrouwe beeld van de jaarrekening. De accountant toetst of de rechtmatigheidsverantwoording door het college getrouw is.

Het normenkader bevat zowel externe wet- en regelgeving (landelijke en Europese wetgeving) als interne wet- en regelgeving (lokale wetgeving). Bij interne wet- en regelgeving kan met name worden gedacht aan verordeningen (voor zover er financiële beheershandelingen mee gemoeid gaan) en aan regelingen die door ons worden vastgesteld, maar die direct voortvloeien uit'hogere' regelgeving (bijvoorbeeld de subsidieregelingen die hun grondslag vinden in de algemene subsidieverordening gemeente Halderberge). Het definitieve normenkader 2023 respectievelijk het voorlopige normenkader 2024 vormt tezamen met de beleidsnota rechtmatigheid, die door de gemeenteraad op 23 maart 2023 door de gemeenteraad is vastgesteld, én de Kadernota rechtmatigheid 2023 (landelijke wetgeving) het kader voor de controle op financiële rechtmatigheid. Aanpassingen Beleidsnota rechtmatigheid Na het verschijnen van de geactualiseerde versie van de Kadernota rechtmatigheid 2023 heeft de commissie BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) naar aanleiding van diverse vragen vanuit de gemeenten een verduidelijking aangebracht op het begrotingscriterium. Daarbij gaat het met name om de vraag of (ook) onderschrijdingen van baten en lasten en overschrijdingen van baten al of niet als onrechtmatig moet worden bestempeld.

Voor alle duidelijkheid gaat het hier om afwijkingen ten opzichte van de begroting na de laatst vastgestelde begrotingswijziging (de begrote baten en lasten op programmaniveau en begrote investeringskredieten). In de Beleidsnota rechtmatigheid gemeente Halderberge (hierna: Beleidsnota), die door uw raad op 23 maart 2023 is vastgesteld, is er - bij nader inzien - geen duidelijk onderscheid gemaakt in de soort afwijkingen. In artikel 3 van de huidige Beleidsnota wordt ingegaan op afwijkingen ten opzichte van de begroting, maar in feite gaat het om overschrijdingen van de lasten op programmaniveau en overschrijdingen van investeringskredieten (ten opzichte van de gewijzigde begroting). Het is wenselijk om een onderscheid te maken in de soort afwijkingen, omdat niet alle afwijkingen resulteren in een begrotingsonrechtmatigheid. Daarnaast is het verstandig om in de Beleidsnota expliciet aan te geven dat overschrijdingen van de baten op programmaniveau en onderschrijdingen van de baten en lasten op programmaniveau - in beginsel - niet aangemerkt worden als onrechtmatigheden (begrotingscriterium). Daarnaast zijn er nog andere wijzigingen in de (nieuwe) Beleidsnota opgenomen die - net als de bovenstaande wijziging - tot doel hebben een scherper onderscheid te maken wat al dan niet als begrotingsrechtmatigheid moet worden aangemerkt in het kader van de

rechtmatigheidsverantwoording. In de toelichting op de nieuwe Beleidsnota worden de wijzigingen uitgebreid toegelicht. Kortheidshalve verwijzen wij u hiernaar. Wij stellen voor, gezien de strekking van de voorgestelde aanpassingen, de nieuwe Beleidsnota met terugwerkende kracht van toepassing te verklaren vanaf het rekeningjaar 2023. De Beleidsnota rechtmatigheid gemeente Halderberge, zoals vastgesteld op 23 maart 2023 wordt ingetrokken en hiervoor in de plaats komt de (nieuwe) Beleidsnota rechtmatigheid Halderberge. Doelstelling Het doel van het normenkader is het verschaffen van duidelijkheid over welke wet- en regelgeving wij verantwoording moeten afleggen aan uw raad mocht er sprake zijn van afwijkingen. Een van de doelen van de Beleidsnota rechtmatigheid is het benoemen van uitgangspunten voor begrotingsrechtmatigheid (toetsingskader). Overwegingen 1. Uw raad moet het normenkader vast stellen Het normenkader bevat wet- en regelgeving die relevant is voor de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansposten c.q. balansmutaties. Uw raad moet vanaf 2023 het normenkader vaststellen. 2. Kader voor de controle op financiële rechtmatigheid Op 23 maart 2023 heeft de gemeenteraad het voorlopige normenkader 2023 vastgesteld. Omdat in de loop van 2023 wetgeving nog kan wijzigen, wordt het normenkader na afloop van het betreffende jaar definitief vastgesteld.

Het definitieve normenkader 2023 én het voorlopige normenkader 2024 worden ter vaststelling aangeboden aan uw raad. Wet- en regelgeving die niet is opgenomen in het normenkader wordt niet getoetst en hierover wordt ook geen verantwoording afgelegd. 2. Rechtmatigheidscriteria De criteria die vanaf 2023 worden afgedekt door de rechtmatigheidsverantwoording zijn: a. het voorwaardencriterium; b. het misbruik en oneigenlijk gebruik criterium; en c. het begrotingscriterium. Bij het voorwaardencriterium gaat het vooral om de aspecten recht, hoogte en duur. De andere zes criteria (o.a. het calculatiecriterium, het valuteringscriterium en het leveringscriterium) hebben vanaf 2023 alleen nog betrekking op getrouwheid. Vóór 2023 was een getrouwheidsfout automatisch ook een rechtmatigheidsfout. Vanaf 2023 worden deze fouten (rechtmatigheids- en getrouwheidsfouten) van elkaar gescheiden 3. Risicogerichte aanpak Het normenkader is een van de pijlers voor onze (verbijzonderde) interne controles op financiële rechtmatigheid. Niet alle wet- en regelgeving van het normenkader wordt elk jaar ook daadwerkelijk door ons getoetst. Afhankelijk van de omvang en/of het risico wordt de naleving van wet- en regelgeving getoetst in de vorm van (verbijzonderde) interne controles. Wij kiezen voor een risicogerichte aanpak van de (verbijzonderde) interne controles. 4.

Actualisatie kader begrotingsrechtmatigheid De Beleidsnota behoeft aanpassing, nadat er in de loop van 2023 vanuit de commissie BBV meer duidelijkheid is gekomen over welke afwijkingen wel of niet mee tellen voor het begrotingscriterium, relevant voor de toets op begrotingsrechtmatigheid. Daarnaast zijn er nog andere wijzigingen in de nieuwe Beleidsnota opgenomen die - net als de wijzigingen vanuit de commissie BBV - tot doel hebben te komen tot een scherper onderscheid wat al dan niet als begrotingsrechtmatigheid ten behoeve van de rechtmatigheidsverantwoording moet worden aangemerkt. 1van6

Risico's Er zijn geen specifieke risico's verbonden aan het actualiseren en vaststellen van het definitieve normenkader 2023 respectievelijk het vaststellen van het voorlopige normenkader 2024. Het voorlopige normenkader 2023 is op 23 maart 2023 door uw raad vastgesteld. Het definitieve normenkader 2023 wordt in dit voorstel ter vaststelling aangeboden aan uw raad. Het niet aanpassen van de Beleidsnota kan resulteren in onduidelijkheden bij de beoordeling van het begrotingscriterium, hetgeen als onwenselijk wordt beschouwd. Financiële gevolgen n.v.t. Duurzaamheid n.v.t. Burger-& overheidsparticipatie Dit voorstel leent zich niet voor burgerparticipatie. Communicatie Het definitieve normenkader 2023 respectievelijk het voorlopige normenkader 2024 omvat een overzicht van relevante wet- en regelgeving om een oordeel te kunnen geven over de rechtmatige totstandkoming van de baten en lasten en balansposten c.q. balansmutaties (kortweg: financiële rechtmatigheid) over het rekeningjaar 2023. Een voorlopige versie van het normenkader 2023 is op 23 maart 2023 door uw raad vastgesteld. Het normenkader vormt een van de pijlers voor de controle op financiële rechtmatigheid. Vanaf 2023 dient het college aan de gemeenteraad verantwoording af te leggen over de financiële rechtmatigheid. Daarom dient het normenkader ook door de gemeenteraad te worden vastgesteld.

Omdat er in de loop van het jaar nog wijzigingen in wet- en regelgeving kunnen volgen, die nog niet konden worden meegenomen in het voorlopige normenkader, wordt het definitieve normenkader na afloop van het betreffende jaar ter vaststelling aangeboden aan de gemeenteraad. Tevens wordt het voorlopige normenkader 2024 ter vaststelling aan de gemeenteraad aangeboden. Dit normenkader is een geactualiseerde versie van het definitieve normenkader 2023, maar dan voor het jaar 2024. De nieuwe Beleidsnota rechtmatigheid Halderberge treedt met ingang van het rekeningjaar 2023 (met terugwerkende kracht) in werking. De voorgestelde wijzigingen hebben vooral tot doel om onduidelijkheden bij de beoordeling van het begrotingscriterium in het kader van de rechtmatigheidsverantwoording te voorkomen. Vervolg Wij verwachten in het eerste kwartaal van 2025 het definitieve normenkader 2024 ter vaststelling aan uw raad aan te kunnen bieden.

4 van 6

Voorstel Wij stellen u voor: 1. het definitieve normenkader 2023, het voorlopige normenkader 2024 en de Beleidsnota rechtmatigheid Halderberge vast te stellen; 2. de Beleidsnota rechtmatigheid gemeente Halderberge die door de raad op 23 maart 2023 is vastgesteld in te trekken; 3. de Beleidsnota rechtmatigheid Halderberge van toepassing te verklaren vanaf het rekeningjaar 2023. Het college van burgemeester en wethouder van de gemeente Halderberge.

Bijlagen: 1.Definitief normenkader 2023 2. Voorlopig normenkader 2024 3. Beleidsnota rechtmatigheid Halderberge 4. Toelichting op de wijzigingen van de Beleidsnota rechtmatigheid

5 van 6

RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Halderberge; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 6 februari 2024

Gemeente

Halderberge

gelet op: artikel 213, eerste lid van de Gemeentewet jo. artikel 27, eerste lid van de financiële verordening gemeente Halderberge; en de Kadernota rechtmatigheid 2023 van de commissie BBV. BESLUIT: 1. 2. 3.

het definitieve normenkader 2023, het voorlopige normenkader 2024 en de Beleidsnota rechtmatigheid Halderberge vast te stellen; de Beleidsnota rechtmatigheid gemeente Halderberge, zoals vastgesteld in de gemeenteraad van 23 maart 2023, in te trekken; de Beleidsnota rechtmatigheid Halderberge van toepassing te verklaren vanaf het rekeningjaar 2023.

Aldus vastgesteld in de vergadering van de raad van de aemeente Halderberae oa 14 maart 2024.

rlc nriffinr

6 van 6