05 Raadsvoorstel -besluit Zomernota 2024 (getekend raad 04-07-2024).pdf

RAADSVOORSTEL

Contactpersoon

Nick Oostvogels

Raadsvergadering d.d. 04-07-2024

Commissie

SM&V (samenleving, middelen en veiligheid) 26juni 2024

Portefeuillehouder

Telefoonnummer

0165-390421

Zaaknummer

766400

Patrick Schouw, wethouder

Onderwerp Zomernota 2024 Samenvatting De Zomernota 2024 is een samenvoeging van de Voorjaarsnota 2024 en de Kadernota 2025. In de Voorjaarsnota 2024 wordt over de financiële verwachting van de lopende Programmabegroting 2024 gerapporteerd. De Kadernota 2025 geeft een vooruitblik op de jaren 2025 - 2028. De meerjarenraming 2025 - 2028 is ten opzichte van de Begroting 2024 geactualiseerd. Het saldo van de Zomernota voor het jaar 2024 (Voorjaarsnota) bedraagt € 1.179.567 positief. De meerjarenraming 2025 - 2028 sluit met een positief saldo voor 2025, een negatief saldo voor 2026 en 2027, en een positief saldo voor 2028. Naast de financiële mutaties voor het jaar 2024 en de meerjarenraming 2025 - 2028 zijn in de Zomernota ook de uitgangspunten voor de Programmabegroting 2025 opgenomen en wordt ingegaan op de lokale heffingen en het weerstandsvermogen. Inleiding & beeldvorming De Zomernota 2024 is een samenvoeging van de Voorjaarsnota 2024 en de Kadernota 2025. De Voorjaarsnota 2024 is een voortgangsrapportage over de lopende begroting 2024. De Kadernota 2025 is een vooruitblik naar de meerjarenraming 2025 - 2028, waarbij ook de uitgangspunten voor het opstellen van de Programmabegroting 2025 worden voorgesteld. In het hoofdstuk Samenvatting financieel beeld 2024 - 2028 is een overzicht opgenomen van de saldi van de Zomernota 2024.

Vervolgens worden in het hoofdstuk Financiële mutaties per programma alle mutaties in beeld gebracht en toegelicht. Ook is een overzicht opgenomen van de post onvoorziene uitgaven 2024.

1 van 7

Bij het opstellen van de Zomernota zijn alle lopende investeringskredieten en het Investeringsprogramma 2024 — 2027 geactualiseerd waarbij gekeken is naar de verwachte kosten en de haalbare planning. In de Zomernota zijn alle bijstellingen van de investeringen weergegeven en toegelicht. In het hoofdstuk Kadernota 2025 — 2027 wordt ten eerste ingegaan op de voorgestelde uitgangspunten voor de opstelling van de Programmabegroting 2025. Vervolgens wordt nader ingegaan op de uitgangspunten voor de lokale heffingen en het weerstandsvermogen. Tenslotte is een samenvatting opgenomen van het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties. Doelstelling De Zomernota 2024 beoogt inzicht te geven in de verwachte financiële situatie voor de jaren 2024 — 2028. Daarnaast zijn in deze Zomernota de kaders c.q. uitgangspunten opgenomen voor de Programmabegroting 2025. Overwegingen Financieel beeld In onderstaand samenvattend overzicht is de verwachte financiële situatie voor de jaren 2024 — 2028 uit de Zomernota 2024 weergegeven. In de Zomernota worden per programma alle mutaties in beeld gebracht en toegelicht. Samenvatting financieel beeld

2024

2025

2026

2027

2028

Saldo meerjarenraming Programmabegroting 2024

768

2.817

-1.038

92

92

Vastgestelde begrotingswijzigingen

-799

-715

-728

-732

-732

Stand meerjarenbegroting 2024 -

-31

2.102

-1.766

-640

-640

Mutaties Zomernota 2024 - 2028 Mutaties investeringen

896 315

-1.259 551

459 -44

283 -100

2.233 -99

Saldo Zomernota 2024 - 2028

1.180

1.394

-1.351

-458

1.493

2028

Het saldo van de Zomernota bedraagt voor het jaar 2024 € 1.179.567 positief. De meerjarenraming 2025 — 2028 sluit met een positief saldo voor 2025, een negatief saldo voor 2026 en 2027, en een positief saldo voor 2028. Hierbij moet wel worden aangetekend dat het jaar 2028 nog geen onderdeel uitmaakte van de huidige meerjarenraming. Bij de opstelling van de Begroting 2025 wordt de jaarschijf 2028 opnieuw opgebouwd, hetgeen nog tot aanpassingen kan leiden. Het jaar 2028 kan dan ook als indicatief worden beschouwd. Financieel toezicht De gemeenteraad stelt jaarlijks de Begroting vast. Deze moet structureel en reëel in evenwicht zijn. De provincie toetst hierop. Ieder jaar besluit de provincie, onder welke vorm van toezicht de gemeente voor het komende begrotingsjaar valt. Het kan gaan om repressief of preventief toezicht. Dat wil zeggen: toezicht achteraf of vóóraf. De provincie ziet erop toe dat er bij gemeenten sprake is van een gezonde financiële huishouding. Financieel toezicht is een onderdeel van de "checks en balances" binnen het openbaar bestuur. Het systeem helpt voorkómen dat een gemeente financiële tekorten niet zelf op kan lossen.

2 van 7

Voor de toets van de Begroting 2025 is het Gemeenschappelijk toezichtkader (GTK) van toepassing. Is het begrotingsjaar 2025 structureel en reëel in evenwicht: dan leidt dit tot het gebruikelijke financiële toezicht (repressief). In de Zomernota 2024 sluit het jaar 2025 met een positief saldo. In de Programmabegroting 2025 wordt het overzicht incidentele baten en lasten opgenomen. Op basis van dit overzicht in de Programmabegroting 2024 en de financiële mutaties in de Zomernota zal het jaar 2025 naar verwachting ook structureel positief sluiten. Dat wil zeggen dat structurele lasten gedekt worden met structurele baten. Begrotingsadvies VNG Op 1 maart 2024 heeft de VNG het eerste deel van het begrotingsadvies 2025 - 2028 gestuurd. Vanwege de onzekerheid over de ontwikkelingen op de korte termijn, heeft de VNG ervoor gekozen om een advies te geven in twee delen. Het eerste deel van het advies roept op eventuele ombuigingen nog niet in gang te zetten, maar wel zo goed mogelijk in kaart te brengen. Het tweede deel van het advies is op 11 juni 2024 ontvangen. Hierin geeft de VNG aan dat, ondanks de Voorjaarsnota van het rijk en de presentatie van het hoofdlijnenakkoord, het eerste advies in grote lijnen onveranderd blijft. De forse terugval in financiële middelen voor gemeenten vanaf 2026 blijft bestaan, waardoor taken en middelen van gemeenten niet in balans zijn.

De komende maanden zal door een nieuw kabinet worden gewerkt aan de verdere uitwerking van het hoofdlijnenakkoord richting een regeerprogramma, waarbij de VNG zich maximaal zal inspannen om deze balans alsnog te bewerkstelligen. De resolutie Nieuw kabinet, gebruik en borg de kracht van het lokaal bestuur en de motie van Enschede die hierop voortbouwt, konden dan ook op veel steun rekenen tijdens de extra ALV van de VNG van 24 mei 2024. De VNG blijft het motto "Prepare for the worst and fight for the best" hanteren, zoals ook uitgesproken bij de ALV, zolang er nog geen uitwerking is van het hoofdlijnenakkoord. Voor het jaar 2028 verwachten wij op dit moment een structureel sluitende meerjarenraming. Daarom zien wij nu ook geen noodzaak om opties voor ombuigingen in kaart te brengen, zoals opgenomen in het eerste deel van het begrotingsadvies van de VNG. Het college streeft ernaar om in de Programmabegroting 2025 ook een sluitende meerjarenraming aan uw raad voor te leggen, waarbij in ieder geval het begrotingsjaar (2025) en het laatste jaar van de meerjarenraming (2028) reëel en structureel sluitend zijn. Analyse saldo iaarrekening 2023 Het saldo van de jaarrekening 2023 bedroeg ca. € 3,5 miljoen. Ook in 2022 was er een fors positief saldo. Bij het opstellen van de Zomernota is gekeken naar de posten die beiden jaren in de jaarrekening een overschot hadden.

Het gaat om een totaalbedrag van ca. € 1,2 miljoen. De analyse heeft geleid tot een structurele bijstelling in de Zomernota van ca. € 0,6 miljoen. Dit betreft met name bijstelling van de budgetten voor burgerzaken, onderhoud wegen en leges omgevingsvergunningen. Investeringen Bij het opstellen van de Zomernota zijn alle lopende investeringskredieten en het Investeringsprogramma 2024 - 2027 geactualiseerd waarbij gekeken is naar de verwachte kosten en de haalbare planning. Doordat in de planning de afronding van een aantal investeringen (met name wegreconstructies en basisscholen) een jaar wordt doorgeschoven, krijgen we ook pas een jaar later de afschrijvingslasten. Dit geeft met name voor 2025 een fors incidenteel voordeel. De hogere kapitaallasten als gevolg van het bijstellen van de investeringsbedragen kunnen deels worden gedekt uit de stelpost die hiervoor nog in de begroting is opgenomen. De resterende stelpost van ca. € 104.000 in 2024, ca. € 42.000 in 2025 en ca. € 22.000 structureel vanaf 2026 wordt hiermee volledig ingezet. Bij het opstellen van de Programmabegroting 2025 zal opnieuw worden gekeken of bijstelling van het investeringsprogramma noodzakelijk is.

3 van r

In paragraaf 2.9 van de Zomernota zijn alle bijstellingen van de investeringskredieten opgenomen en toegelicht. De investeringen waarvoor extra middelen gevraagd worden, zijn ook als afzonderlijk beslispunt opgenomen in dit raadsvoorstel. PM posten In de Programmabegroting 2024 waren nog diverse PM posten opgenomen. De meeste daarvan zijn inmiddels concreet ingevuld. In de Zomernota is nog een viertal PM posten opgenomen, waarvan het nu nog niet mogelijk is een inschatting te maken van de financiële effecten. Het betreft de volgende onderwerpen: - Opstellen Omgevingsplan - Visie sociale basis - Exploitatiebijdrage zwembad De Baarlebossche - Verduurzaming zwembad Blankershove In de Zomernota worden de PM posten nader toegelicht. Bij het opstellen van de Programmabegroting 2025 worden deze PM posten voor zover mogelijk nog wel ingevuld. Lokale heffingen In het bestuursakkoord 2022 - 2026 is aangegeven dat Halderberge de ambitie houdt om voor de totale lastendruk één van de goedkopere woongemeenten van de regio te blijven. In de Zomernota zijn de uitgangspunten voor de lokale heffingen opgenomen. Om een totaalbeeld te krijgen van de ontwikkeling van de lokale lastendruk, worden de tarieven voor de onroerendezaakbelasting, afvalstoffenheffing en rioolheffing bij elkaar opgeteld en vergeleken met voorgaand jaar.

De afvalstoffenheffing is gebaseerd op het Afvalbeleidsplan 2024-2028 dat op 18 april 2024 is vastgesteld en de rioolheffing is gebaseerd op het Gemeentelijk Water Programma 2024 - 2027 dat op 28 september 2023 is vastgesteld. Voor meerpersoonshuishoudens met een eigen woning stijgen de woonlasten in 2025 met 6,7% ten opzichte van 2024. Voor eenpersoonshuishoudens met een eigen woning is dat 6,4%. Voor meerpersoons- en eenpersoonshuishoudens met een huurwoning stijgen de woonlasten ten opzichte van 2024 met 8,6%. In de paragraaf lokale heffingen in de Zomernota is een nadere toelichting op de verschillende heffingen opgenomen. Meeriaren Perspectief Grondexploitaties (MPG) Op basis van de lopende en de te verwachten projecten, de gecalculeerde risico's en de inschatting van de vastgoedmarkt, geeft het MPG een doorkijk vanuit het verleden naar de toekomst van de in beheer en ontwikkeling zijnde complexen, vallend onder het taakveld grondbedrijf. Een dergelijke berekening vormt altijd een momentopname. Tal van gebeurtenissen hebben invloed op het exploitatieresultaat. Het is dan ook van groot belang om de berekening regelmatig te actualiseren. Het totale MPG is als bijlage bij de Zomernota gevoegd. Een samenvatting van het MPG is opgenomen in de Zomernota.

4 van 7

Risico's In de Zomernota 2024 zijn de risico's opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Hierbij is een zo actueel mogelijk beeld geschetst van de aanwezige risico's. In de voorbereiding op de Zomernota 2024 heeft naast een inventarisatie van nieuwe risico's ook een herijking van de bestaande risico's plaatsgevonden. De geïnventariseerde risico's zijn vervolgens opgenomen in het risicomanagementsysteem NARIS en daarna opnieuw berekend. Daarbij is er een onderscheid gemaakt in structurele risico's en incidentele risico's. Op basis van de uitgangspunten, zoals opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing in de Zomernota, bedraagt de benodigde weerstandscapaciteit voor 2025 € 4.603.000. De beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 22.014.000. Op basis van de benodigde weerstandscapaciteit en de actuele weerstandscapaciteit komt de ratio van het weerstandsvermogen per 1-1-2025 uit op 4,78. Dit is te categoriseren als hoog. Bij het opstellen van de Programmabegroting 2025 worden de risico's en de beschikbare weerstandscapaciteit opnieuw geactualiseerd. Financiële gevolgen Het saldo van de Zomernota bedraagt voor het jaar 2024 € 1.179.567 positief. Wij stellen u voor om het saldo op dit moment nog niet te bestemmen. Het saldo blijft zo beschikbaar voor eventuele ontwikkelingen in het tweede half jaar van 2024.

Hierbij kan dan, in een voorstel aan uw raad, ook een beroep worden gedaan op het resterende saldo voor het jaar 2024. Uiteraard kan het resterende saldo alleen worden ingezet nadat uw raad hierover een besluit heeft genomen. Gedurende het begrotingsjaar 2024 wordt via de P&C cyclus inzicht gegeven in de ontwikkeling van het saldo en kan hierop worden (bij)gestuurd. Duurzaamheid n.v.t. Burger-& overheidsparticipatie n.v.t. Communicatie De Zomernota is toegelicht in het persgesprek. De Zomernota wordt digitaal beschikbaar gesteld via het nieuwe financieel portaal op onze website: https://financieelportaal.halderberqe.nl. Via dit portaal zijn alle financiële documenten van onze gemeente te zien. Dit staat overzichtelijk bij elkaar voor u als raadsleden en voor inwoners en andere belangstellenden. In de digitale Zomernota kan via het menu of de zoekfunctie gemakkelijk en snel naar het juiste onderdeel 'gebladerd' worden. Vervolg De Zomernota 2024 geeft de uitgangspunten en randvoorwaarden voor de opstelling van de Programmabegroting 2025 en de meerjarenraming 2025 - 2028. De Programmabegroting 2025 en meerjarenraming wordt in de raad van 14 november 2024 ter vaststelling aan de gemeenteraad voorgelegd.

5 van 7

Voorstel Wij stellen u voor: 1. De Zomernota 2024 vast te stellen; 2. In te stemmen met het verhogen van de volgende de investeringen, zoals opgenomen in paragraaf 2.9 van de Zomernota: a. Vervanging auto BOA's ad € 5.000; b. Reconstructie Kruislandsweg ad € 988.440; c. Herinrichting weg begraafplaats Stampersgat ad € 41.818; d. Bijdrage Lamgatse brug Hoeven ad € 86.700; e. Vervangen armaturen openbare verlichting 2022 ad € 1.869; f. Vervangen lichtmasten openbare verlichting 2022 ad € 14.986; g. Verbeteren Pastoor van Breugelstraat ad € 644.000; h. Renovatie kapel St. Anna ad € 701.427; i. Nieuwbouw dorpshuis Bosschenhoofd ad € 109.140; j. Blokhut openbare ruimte ad € 43.860; k. Nieuwbouw dorpshuis Hoeven ad € 13.260; 3. De 19e begrotingswijziging 2024 vast te stellen. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Halderberge.

Bijlage: Zomernota 2024 Meerjaren Perspectief Grondexploitaties 2024 - 2033 6 van 7

RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Halderberge; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 18 juni 2024;

Gein een te Halderberge

gelet op gelet op de Financiële verordening Halderberge en het Besluit Begroting en Verantwoording BESLUIT: De Zomernota 2024 vast te stellen; In te stemmen met het verhogen van de volgende investeringen, zoals opgenomen in paragraaf 2.9 van de Zomernota: a. Vervanging auto BOA's ad € 5.000; b. Reconstructie Kruislandsweg ad € 988.440; c. Herinrichting weg begraafplaats Stampersgat ad € 41.818; d. Bijdrage Lamgatse brug Hoeven ad € 86.700; e. Vervangen armaturen openbare verlichting 2022 ad € 1.869; f. Vervangen lichtmasten openbare verlichting 2022 ad € 14.986; g. Verbeteren Pastoor van Breugelstraat ad € 644.000; h. Renovatie kapel St. Anna ad € 701.427; i. Nieuwbouw dorpshuis Bosschenhoofd ad € 109.140; j. Blokhut openbare ruimte ad € 43.860; k. Nieuwbouw dorpshuis Hoeven ad € 13.260; De 19e begrotingswijziging 2024 vast te stellen. Aldus vastgesteld in de vergadering van de raad van de gemeente Halderberge op 4 juli 2024,

7 van 7